Theo Đài CNN, dù lưu thông qua eo biển Hormuz đã được cải thiện đáng kể, nhưng hàng trăm tàu chở dầu mắc kẹt nhiều tháng trước đó lại không thể lập tức trở lại hoạt động do bị các lớp hà, vẹm, tảo và nhiều sinh vật biển bám dày đặc dưới đáy tàu.
Theo CNN, khoảng 600 tàu neo đậu trong khu vực cần được làm sạch trước khi tiếp tục hành trình. Quá trình này là một phần trong chuỗi công việc phức tạp nhằm khôi phục dòng chảy dầu mỏ toàn cầu sau nhiều tháng chiến sự gây ra cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất lịch sử.
Mỗi siêu tàu chở dầu dài hơn 300m, rộng khoảng 45m, tương đương diện tích đáy tàu khoảng 14.000 mét vuông. Mỗi nhóm gồm 5-6 “thợ vệ sinh đáy tàu” phải lặn đến 4-5 tiếng để cạo sạch lớp sinh vật bám bằng dao cạo cầm tay, máy phun áp lực và các thiết bị chuyên dụng.
“Công việc không phức tạp, nhưng những con tàu này quá lớn để các thợ lặn riêng lẻ có thể xử lý”, ông Brian McCauley, chủ công ty chuyên vệ sinh đáy tàu McCauley Mooring and Diving tại Mỹ, cho biết.
Công việc vệ sinh đáy tàu này còn đòi hỏi các thợ đặc biệt cẩn trọng để tránh làm hỏng lớp phủ đặc biệt của tàu – vốn giúp ngăn ngừa sự tích tụ sinh vật bám khi di chuyển.
Nếu lớp phủ này bị trầy xước, tàu có thể vi phạm các quy định môi trường cũng như điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm.
Trong bối cảnh nhu cầu tăng đột biến khi eo Hormuz được khai thông, chi phí cho mỗi lần cạo đáy tàu hiện đã bị đẩy lên mức “năm chữ số” (tức hàng chục nghìn USD) cho mỗi con tàu. Tuy nhiên, các chủ tàu cũng không có lựa chọn nào khác.
Theo các chuyên gia hàng hải, việc làm sạch này là bắt buộc vì hai lý do cốt lõi: kinh tế và pháp lý.
Hiện tượng sinh vật biển bám vào thân tàu – được gọi là “biofouling” – có thể làm giảm đáng kể hiệu suất vận hành. Các lớp hà, vẹm và tảo khiến tàu đi chậm hơn và tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn, đặc biệt khi vận chuyển trên những tuyến đường dài từ Trung Đông sang châu Á hay Úc sẽ đội chi phí lên rất lớn.
Ông Neil Roberts, phụ trách lĩnh vực hàng hải và hàng không của Hiệp hội thị trường Lloyd’s, cho biết nhiên liệu chiếm khoảng 50% chi phí vận hành tàu biển, nên việc làm sạch đáy tàu là khoản chi cần thiết.
Không chỉ thân tàu, chân vịt cũng là bộ phận dễ bị sinh vật biển bám chặt và tốn nhiều công sức xử lý hơn. Trong nhiều trường hợp, chân vịt phải được tháo ra, vệ sinh rồi lắp lại. Ngoài ra, các van hút nước cũng có thể bị sinh vật nhỏ xâm nhập và gây hỏng hệ thống làm mát của tàu.
Về khía cạnh pháp lý, các quy định hàng hải yêu cầu tàu phải loại bỏ hà và sinh vật bám trước khi cập cảng nhằm ngăn chặn các loài ngoại lai xâm lấn, gây hại cho hệ sinh thái bản địa.
Do đó, dù eo biển Hormuz đã được mở lại, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ chưa thể ngay lập tức trở lại trạng thái bình thường. Và một trong những nguyên nhân đầu tiên lại đến từ những lớp hà, vẹm và sinh vật biển sống ngay dưới đáy tàu.
"Đây là hình ảnh một vận tải cơ C-130 Hercules tham gia chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn ở tây nam Iran đã bị mắc kẹt, không thể di chuyển. Sau cùng, máy bay này đã bị bỏ lại rồi phá hủy bởi lực lượng Delta", OSINTWarfare, tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở, cho biết ngày 5/4.
Tài khoản này đăng kèm ảnh một cột khói đen bốc lên từ khu vực trống trải, phía sau là đồi núi.
Jack Murphy, đồng sáng lập trang tin về an ninh quốc gia Mỹ The High Side, mô tả địa điểm xảy ra sự việc là "một điểm tiếp nhiên liệu tiền phương (FARP)" và bánh xe của chiếc C-130 mắc kẹt trong cát. "Một nhóm đặc nhiệm Delta buộc phải vào phá hủy tại chỗ. Toàn bộ chiến dịch cực kỳ mạo hiểm, nhưng họ vẫn hoàn thành", Murphy viết trên X.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trong khi đó, hãng tin Iran Fars News đưa tin khi Mỹ mở chiến dịch giải cứu, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Lực lượng Thực thi Pháp luật (FARAJA) "đã phối hợp tấn công, phá hủy một máy bay địch, khiến Washington chịu thêm một thất bại ê chề".
Truyền thông Iran công bố hình ảnh các mảnh vỡ cháy đen nằm rải rác trên vùng sa mạc, khói vẫn bốc lên từ hiện trường.
Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã giải cứu được phi công còn lại trong vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ tại Iran. Chiến dịch giải cứu diễn ra trong đêm 4/4, huy động hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
Một quan chức quân sự Mỹ trả lời New York Times rằng sau khi phi công được giải cứu, hai máy bay vận tải dùng để đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay mới tới để đưa toàn bộ binh sĩ Mỹ và phi công rời đi, đồng thời phá hủy hai chiếc máy bay gặp sự cố nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran.
C-130 Hercules là vận tải cơ được tập đoàn Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay Fairchild C-123 Provider, biên chế cho không quân Mỹ từ năm 1956. C-130 được đánh giá là xương sống trong các chiến dịch của quân đội Mỹ nhờ lợi thế hậu cần, có thể hoạt động trên các đường băng dã chiến và không đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp. Máy bay sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt để tăng hiệu quả hoạt động và công suất vận tải.
Vận tải cơ C-130 có tổ bay 5 người, tầm bay 3.800 km, tốc độ tối đa 590 km/h, trần bay 10.000 m khi không chở hàng và 7.000 m khi đầy tải. Máy bay có thể chở tối đa 19 tấn hàng, 92 binh sĩ hoặc 64 lính dù, 6 pallet hàng, 2-3 thiết giáp Humvee, hai thiết giáp M113 hoặc một pháo tự hành CAESAR 155 mm.
Mỹ đã liên tục nâng cấp dòng C-130 để đáp ứng thay đổi về hoạt động trên toàn thế giới. Trong số này, biến thể HC-130J Combat King II, với tầm bay hơn 6.400 km, là loại máy bay cánh cố định chuyên dụng duy nhất của Không quân Mỹ cho nhiệm vụ tìm kiếm - cứu nạn nhân sự. Chi phí sản xuất một chiếc HC-130J năm 2010 là 66 triệu USD, tương đương hơn 98 triệu USD theo tỷ giá hiện tại.
Theo các báo cáo từ chính quyền Ukraine, Nga đã tiến hành đợt tấn công lớn nhằm vào nhiều khu vực. Trong đêm ngày 6, rạng sáng 7.4, Ukraine đã vô hiệu hóa 77 trong số 110 máy bay không người lái (UAV) Nga.
Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine ngày 7.4, đã có 150 cuộc giao tranh giữa lực lượng Nga và Ukraine trong 24 giờ, với tâm điểm là hướng giao tranh ở mặt trận Pokrovsk, tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine. Kyiv nêu rằng đợt tập kích UAV của Nga vào thành phố Nikopol, tỉnh Dnipropetrovsk đã đánh trúng 1 xe buýt, làm 4 người chết và 16 người bị thương. Ngoài ra, khu vực Korabelnyi ở tỉnh Kherson, miền nam Ukraine cũng ghi nhận thiệt hại, Ukrainska Pravda đưa tin.
Quân đội Ukraine cho biết đã đáp trả với loạt tấn công cảng dầu Ust-Luga của Nga ở tỉnh Leningrad trong ngày 7.4. Bộ Tổng tham mưu Ukraine nêu rằng vụ tấn công đã gây thiệt hại cho 3 bể chứa ở cơ sở trên, thuộc sở hữu của Công ty Transneft-Baltika (Nga).
Trong khi đó, giới chức Nga cáo buộc Ukraine tập kích vào trường học ở khu vực do Nga kiểm soát tại tỉnh Zaporizhzhia, phía đông nam Ukraine. Giới chức Nga tại Zaporizhzhia nói rằng trường học đã bị tập kích bằng UAV Ukraine và có 6 người bị thương. Quân đội Nga tuyên bố đã đánh chặn 217 UAV Ukraine, theo TASS.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Kyiv Post ngày 7.4 đưa tin Hải quân Ukraine đã sử dụng một loạt tên lửa chống hạm công nghệ cao của Thụy Điển để phá hủy một giàn khoan dầu trên biển Đen do lực lượng Nga kiểm soát.
Video do Lực lượng Hải quân Ukraine công bố cho thấy hình ảnh ít nhất hai vật thể giống tên lửa tấn công giàn khoan Sivash. Quân đội Ukraine nói rằng Nga đã sử dụng giàn khoan bỏ hoang này để giám sát không phận, hỗ trợ tác chiến điện tử và làm bệ phòng không.
Truyền thông Ukraine tiết lộ các cuộc tấn công được thực hiện bằng tên lửa RBS-15 Gungir, một loại vũ khí chống hạm tầm xa do Thụy Điển thiết kế và được phát triển bởi Tập đoàn Saab Bofors Dynamics. Các hãng truyền thông quân sự tại Nga và Ukraine ngày 7.4 nêu rằng loại tên lửa này đã được sử dụng trong cuộc chiến.
RBS-15 Gungir dài 4,3 m và có thể được phóng từ tàu, máy bay hoặc mặt đất. Vũ khí này nặng khoảng 650 kg với khả năng “bắn rồi quên”, tức kíp phóng không cần can thiệp để điều chỉnh đường bay sau khi khai hỏa.
Trang tin quân sự Militarnyi của Ukraine hôm 6.4 đã xác nhận việc phóng tên lửa RBS-15 đã được hé lộ trong video trên, cho biết thêm Ukraine và Thụy Điển đã ký một thỏa thuận vào năm 2024 về việc chuyển giao các hệ thống này.
Bộ Ngoại giao Nga và Điện Kremlin đã đồng loạt đưa ra cảnh báo cứng rắn tới các quốc gia vùng Baltic bao gồm Estonia, Latvia và Lithuania. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova và người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc các nước trên tiếp tay cho UAV Ukraine mượn không phận để tấn công các hạ tầng xuất khẩu dầu của Nga trên biển Baltic. Phía Moscow đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp đáp trả trực tiếp, bao gồm cả phương án quân sự, nếu tình trạng này không chấm dứt.
Cả 3 nước Baltic đều kiên quyết bác bỏ cáo buộc của Nga. Bộ Quốc phòng Latvia gọi đây là thông tin "hoàn toàn vô căn cứ". Quan chức quân đội Estonian Ants Kiviselg cho biết đã làm việc với Kyiv để đảm bảo UAV của Ukraine không bay qua lãnh thổ các nước thành viên liên minh quân sự NATO.
Theo Kyiv Post, các đợt tấn công của Ukraine ngày 6-7.4 nhằm vào cảng dầu Ust-Luga đã theo lộ trình từ các địa điểm ở tỉnh Chernihiv hoặc Sumy, miền bắc Ukraine, bay qua các tỉnh Bryansk, Smolensk và Novgorod của Nga, trước khi tiếp cận cảng dầu ở Leningrad.
Hãng tin dẫn các nguồn thạo tin tại khu vực Trung Đông nói rằng UAE đã đồng ý giải phóng tổng cộng 10 tỉ USD, trong đó hơn 3 tỉ USD đã được chuyển giao cho Tehran.
Các nguồn tin khác lại khẳng định tổng số tiền UAE giải phóng cho Iran lên tới 20 tỉ USD, được xem là điều kiện trao đổi để Tehran ngừng nhắm mục tiêu vào UAE. Trên thực tế, trong tháng qua UAE không phải hứng chịu cuộc tấn công mới nào (vụ tấn công gần nhất diễn ra vào ngày 4.5). Gần đây, Iran đã tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào Kuwait và Bahrain.
Tuy nhiên, trong một tuyên bố được đưa ra vào sáng 13.6, Bộ Ngoại giao UAE đã bác bỏ hoàn toàn các thông tin trên. Cơ quan này khẳng định "không có bất kỳ khoản tiền bị đóng băng nào của Iran được giải phóng, chuyển giao hoặc tạo điều kiện thông qua UAE". Dù vậy, một quan chức UAE trước đó chia sẻ nước này đang nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng để thúc đẩy hòa bình khu vực.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Các ngân hàng tại Dubai (UAE) từ lâu được cho là đang nắm giữ một lượng tiền gửi đáng kể của các cá nhân, tổ chức có liên hệ với Iran. Phần lớn trong số tiền này đang bị phong tỏa theo lệnh cấm vận của Mỹ. Vào hôm 11.4, một nguồn tin cấp cao Iran nói rằng Mỹ đã đồng ý mở khóa tài sản Iran đang bị đóng băng ở Qatar và một số ngân hàng nước ngoài khác, tuy nhiên quan chức Washington nhanh chóng bác bỏ.
Về phía Mỹ, Phó tổng thống JD Vance ngày 12.6 nhấn mạnh tiền sẽ không được chuyển cho Iran chỉ vì Tehran đồng ý ký kết thỏa thuận. Ông nói rằng kinh tế Iran sẽ chỉ được hưởng lợi khi nước này tuân thủ các nghĩa vụ đã cam kết.
