EU nhập LNG Nga cao kỷ lục từ sau xung đột Ukraine

"Không có cuộc giao tranh nào xảy ra giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ ngày 7/4/2026. Các hành động thù địch bắt đầu vào ngày 28/2/2026 đã kết thúc", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Chủ tịch Thượng viện Chuck Grassley ngày 1/5.

Trong thư, ông Trump thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là "mối đe dọa đáng kể" đối với đất nước và quân đội Mỹ.

Bức thư được gửi khi sắp kết thúc thời hạn Tổng thống Mỹ có thể tự phát động chiến dịch quân sự mà không cần quốc hội phê chuẩn. Ông Trump thông báo với quốc hội về chiến sự với Iran khoảng 48 giờ sau khi quân đội Mỹ thực hiện đợt không kích đầu tiên, nghĩa là mốc 60 ngày kết thúc vào ngày 1/5.

Hiến pháp Mỹ trao cho quốc hội, không phải tổng thống, quyền tuyên chiến. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng với những chiến dịch ngắn hạn hoặc để đối phó nguy cơ cận kề.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành chiến dịch quân sự trong 60 ngày mà không cần sự phê chuẩn của quốc hội. Sau thời hạn này, Nhà Trắng phải chấm dứt hoặc xin quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch. Tổng thống Mỹ cũng có thể đề nghị gia hạn 30 ngày nếu quá trình rút quân đòi hỏi thêm thời gian để bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ.

Xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28/2 khi Mỹ - Israel tấn công hàng loạt mục tiêu ở Iran. Tehran sau đó đáp trả với chiến dịch trả đũa nhằm vào hàng loạt cơ sở quân sự của Washington tại khu vực, cũng như hạ tầng của nhiều quốc gia vùng Vịnh.

Hai bên đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4, theo giờ Mỹ, và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến.

Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA ngày 1/5 cho biết nước này đã chuyển đề xuất đàm phán mới cho Mỹ thông qua Pakistan trong lúc các cuộc thảo luận giữa hai bên đang lâm vào bế tắc. Ông Trump cùng ngày tỏ ra không hài lòng với đề xuất và dọa giáng đòn dữ dội vào Iran nếu hai bên không đạt thỏa thuận.

"Họ đang đòi hỏi những điều mà tôi không thể chấp thuận", Tổng thống Trump cho biết nhưng không nêu chi tiết.

Tin Gốc: Vnexpress

"Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, hai ngày sau khi kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.

Theo CNN, ông Trump và đội ngũ dưới quyền đã hoãn đưa ra quyết định về cách xử lý vấn đề Iran trong lúc đang ở Bắc Kinh và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Một trong những nội dung trao đổi chủ chốt giữa hai lãnh đạo là chiến sự Iran, vấn đề đang tác động đến nhiều mặt của thế giới. Tuy nhiên, khi ông Trump lên chuyên cơ Không lực Một rời Bắc Kinh chiều 15/5, hai bên vẫn không có dấu hiệu cho thấy họ đã đạt được đồng thuận về cách chấm dứt chiến sự Iran.

Nhà Trắng cho biết Mỹ và Trung Quốc nhất trí Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì tự do đi lại để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Trung Quốc phản đối quân sự hóa eo biển Hormuz, cũng như hành vi áp phí tàu qua khu vực này.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc không xác nhận đầy đủ những nội dung mà Mỹ công bố. Thông cáo của Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh chiến sự Iran "đáng lẽ không bao giờ được xảy ra" và các bên cần giải quyết bằng đối thoại.

Theo Chong Ja Ian, phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, điều này cho thấy Trung Quốc hiện tránh thể hiện lập trường nghiêng về Mỹ và chưa cam kết tăng sức ép lên Iran như mong muốn của ông Trump.

Cuộc gặp với ông Tập không tạo ra đột phá về vấn đề Iran dường như đã khiến ông Trump mất kiên nhẫn. Trên hành trình trở về Washington ngày 15/5, ông Trump đã nhắc lại việc đề xuất hòa bình gần nhất của Iran là "không thể chấp nhận được".

"Tôi xem đề xuất và nếu không thích câu đầu tiên thì tôi sẽ bỏ đi", ông Trump nói với phóng viên trên Không lực Một. "Nếu họ đề cập đến hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào, tôi sẽ không đọc phần còn lại".

Cuối tuần qua, các quan chức Mỹ cũng đề cập ngày càng nhiều đến khả năng Mỹ nối lại hoạt động quân sự với Iran, vốn đã ngừng lại sau khi hai nước đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4. Hai bên đã tiến hành một vòng đàm phán trực tiếp tại Pakistan hôm 11/4 nhưng chưa đạt bước đột phá nào, khi bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran và eo biển Hormuz vẫn quá lớn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Lầu Năm Góc "có kế hoạch leo thang nếu cần thiết". Hai quan chức Trung Đông nói Mỹ cùng Israel đang có những hoạt động chuẩn bị quân sự lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực và có thể hành động sớm nhất trong tuần này.

Theo các quan chức Mỹ, nếu Tổng thống Trump quyết định nối lại không kích, những lựa chọn được cân nhắc gồm mở rộng oanh tạc nhằm vào mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Một phương án khác là triển khai lực lượng đặc nhiệm đổ bộ vào Iran để thu hồi lượng uranium đã làm giàu đang bị chôn vùi dưới lòng đất.

Mỹ đã điều vài trăm lính đặc nhiệm tới Trung Đông từ tháng 3 nhằm giúp ông Trump có sẵn lựa chọn này. Mục tiêu được nhắm đến có thể là kho uranium làm giàu cấp độ cao tại cơ sở hạt nhân Isfahan, miền trung Iran.

Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nào, nhưng ưu tiên của ông luôn là giải pháp ngoại giao.

"Mỹ đang nắm đòn bẩy tối đa đối với chính quyền Iran và Tổng thống sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận bảo đảm an ninh quốc gia của chúng ta", phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nói.

Ông Trump từng kỳ vọng có thể thuyết phục Trung Quốc gây sức ép để Iran nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân và eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh. Trung Quốc cũng có lợi nếu Hormuz được giữ thông suốt, bởi khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ khiến kinh tế thế giới suy thoái, ảnh hưởng tới xuất khẩu của nước này.

Dù vậy, sau hai cuộc hội đàm với ông Trump, ông Tập không công bố bất kỳ cam kết mới nào về việc gây sức ép với Iran hay tham gia sâu hơn vào nỗ lực chấm dứt xung đột.

Yue Su, kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, cho rằng các cuộc trao đổi giữa ông Trump và ông Tập cho thấy hai bên vẫn có một số điểm đồng về vấn đề Iran, nhưng khả năng Bắc Kinh sẵn sàng can dự sâu hơn không cao.

"Một lý do là chính quyền Iran đang ở trong trạng thái sống còn và họ sẽ đặt lợi ích của mình lên trên hết, thay vì chịu sức ép từ các bên như Trung Quốc", bà nói với CNBC.

Damien Ma, giám đốc trung tâm nghiên cứu Carnegie China, nhận định Trung Quốc là bên hỗ trợ quan trọng với Iran, nhưng quan hệ giữa Bắc Kinh và Tehran chủ yếu "mang tính thực dụng" trên cơ sở hai bên cùng có lợi. "Trong hơn 10 năm qua, Trung Quốc cũng đã mở rộng quan hệ với nhiều nước Trung Đông như Arab Saudi hay Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất", ông Ma nói.

Các nhà phân tích của ngân hàng đầu tư Raymond James cũng cho rằng Trung Quốc khó chủ động can dự sâu hơn vào cuộc khủng hoảng.

"Ông Trump có thể muốn tận dụng ảnh hưởng của Trung Quốc để tạo đột phá trong đàm phán với Iran, nhưng chúng tôi hoài nghi khả năng Bắc Kinh sẽ sử dụng ảnh hưởng của họ một cách mạnh tay trong bối cảnh hiện tại", nhóm nhà phân tích viết.

Theo nhóm này, Trung Quốc phải duy trì thế cân bằng giữa quan hệ với Iran, các nước Arab vùng Vịnh và cả Mỹ. Vì vậy, Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ tiếp tục kêu gọi hòa bình thay vì đóng vai trò tích cực hơn trong việc gây sức ép để Tehran nhượng bộ.

Tuy nhiên, họ cho rằng Trung Quốc có thể tham gia sâu hơn nếu xuất hiện đề xuất chuyển lượng uranium làm giàu cấp độ cao của Iran ra nước ngoài, bởi Bắc Kinh có thể trở thành bên tiếp nhận số vật liệu này.

Các nhà phân tích của Eurasia Group cho rằng hợp tác Mỹ - Trung về Iran sẽ chỉ dừng ở mức hạn chế. Bắc Kinh đã thể hiện lập trường rõ ràng hơn khi phản đối việc thu phí qua eo biển Hormuz và có thể tăng mua năng lượng từ Mỹ để giảm bớt lo ngại của Washington.

"Nhưng đó có lẽ cũng là giới hạn của sự phối hợp Mỹ - Trung về Iran", nhóm này cho biết.

Sau chuyến đi Bắc Kinh, lựa chọn của ông Trump đang dần thu hẹp. Hội đàm với ông Tập giúp duy trì đối thoại Mỹ - Trung và tránh căng thẳng song phương leo thang, nhưng chưa tạo được lối thoát rõ ràng cho chiến sự Iran.

Trong lúc đó, Tehran vẫn giữ được đòn bẩy quan trọng là khả năng gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu thông qua eo biển Hormuz. Iran dường như hiểu rõ điều này và tiếp tục phát tín hiệu cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang nước này "sẵn sàng đáp trả mọi hành động gây hấn".

"Tổng thống Trump đã thử gây sức ép và đưa ra những tuyên bố cứng rắn, nhưng không hiệu quả. Ông ấy cũng thử đàm phán, nhưng vẫn không thành công", Ivo Daalder, cựu đại sứ Mỹ tại NATO, nói với CNN. "Giờ ông ấy đang cố tìm cách thoát khỏi thế bế tắc".

Khi cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập không giúp tháo gỡ được thế bế tắc đó, ông Trump không còn nhiều lựa chọn. Các lãnh đạo Lầu Năm Góc cho hay trong hơn một tháng ngừng bắn với Iran, họ đã tái vũ trang cho các tàu chiến và chiến đấu cơ ở Trung Đông.

Tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tuần trước nói trước một ủy ban Thượng viện rằng quân đội "duy trì loạt phương án cho các lãnh đạo dân sự", trong đó có khả năng nối lại hoạt động quân sự với Iran. Tuy nhiên, tướng Caine từ chối làm rõ động thái quân sự mà Tổng thống Trump có thể ra lệnh tiến hành.

Tin Gốc: Vnexpress

Giữa cánh đồng lúa mì còi cọc ở vùng Tây Texas khô cằn, Scott Irlbeck cúi người thọc sâu bàn tay vào một vết nứt trên mặt đất. Vết nứt do hạn hán lớn đến mức nuốt chửng cả cánh tay anh.

Mùa thu năm ngoái, Irlbeck gieo hạt nhưng lúa mì hầu như không thể phát triển vì trời không một giọt mưa. Anh giờ đây chỉ hy vọng nhân viên định giá bảo hiểm sẽ xác nhận vụ mùa mất trắng để không phải tốn thêm chi phí nhiên liệu đắt đỏ cho việc thu hoạch vào tháng tới.

Những nông dân như Irlbeck trên khắp các bang vùng đồng bằng Mỹ gồm Texas, Kansas, Oklahoma, Nam Dakota và Nebraska năm ngoái đã lao đao vì hệ lụy từ chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump khiến thị trường xuất khẩu tắc nghẽn và giá nông sản sụt giảm.

Khi họ chưa kịp gượng dậy, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng vọt do cuộc chiến ở Iran đang khiến cuộc sống của họ càng thêm khổ sở. Kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa vào cuối tháng hai, giá dầu diesel dùng trong nông nghiệp đã tăng vọt 72%, theo Văn phòng Nông nghiệp bang Kentucky. Giá urê, loại phân bón chủ lực được sản xuất tại vùng Vịnh, đã tăng 55%, trong khi giá một loại phân đạm khác cũng tăng 33%.

Giữa lúc gánh nặng chi phí bủa vây, hạn hán tiếp tục diễn ra, khiến nông dân đối mặt nguy cơ mất mùa, không đủ tiền bù đắp cho tất cả các khoản thâm hụt.

Do không mua sẵn phân bón cho vụ lúa mì sorghum sắp xuống giống, Irlbeck cho biết anh có thể sẽ không dùng đến phân bón nữa, bởi giá mặt hàng này đã tăng vọt, còn hạn hán kéo dài lại đang làm giảm đáng kể năng suất cây trồng.

"Nào là nhiên liệu, hạn hán, rồi lại đến phân bón", Irlbeck liệt kê từng khó khăn đang đè nặng lên mình. "Cả ba đòn giáng liên tiếp xảy ra, liệu tôi có trụ nổi không?"

Hạn hán tàn phá

Texas là bang trồng lúa mì lớn thứ ba, trồng cao lương lớn thứ hai và trồng bông lớn nhất Mỹ.

Tại vùng Tulia nơi Irlbeck canh tác, những cơn gió thốc qua các cánh đồng khô khốc, xám xịt, trơ trọi vài cụm bông bám bụi và những gốc cao lương còn sót lại từ những vụ mùa trước.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, sản lượng lúa mì đỏ cứng vụ đông (loại chuyên dùng làm bánh mì) của nước này năm nay dự kiến chạm đáy kể từ năm 1957.

"Tôi chỉ đang đợi nó chết hẳn thôi", Irlbeck nói.

Hơn 60% diện tích lục địa Mỹ, khu vực có khoảng 153 triệu dân sinh sống, đang phải hứng chịu nạn hạn hán. Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Giám sát Hạn hán Mỹ, tỷ lệ đã tăng mạnh so với mức 43% hồi đầu năm 2026 và 33% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tại Oklahoma hồi cuối tháng 4, chuyên gia nông học Amanda De Oliveira Silva từ Đại học bang Oklahoma cho biết đối với những vùng chịu thiệt hại nặng nề nhất, vụ mùa lúa mì đã không thể cứu vãn, dù trời có mưa lập tức.

"Mưa có thể giúp cứu những gì còn sót lại, nhưng không thể đảo ngược những thiệt hại trước đó", cô nói.

Tại Nam Dakota, trước tình hình giá cả leo thang cùng điều kiện thời tiết bất lợi, nông dân đang phải tính toán lại kế hoạch bón phân cho vụ lúa mì gieo từ mùa thu năm ngoái, theo Clarence Winter, chuyên gia khuyến nông.

Khi được yêu cầu bình luận về chi phí phân bón, Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết toàn bộ chính quyền đang tập trung vào việc đảm bảo sản xuất nhiều hơn phân bón giá rẻ ở trong nước.

Xung đột tăng chi phí

Đối với những nông dân như Tommy Salisbury, người trồng lúa mì, cao lương và đậu nành ở hạt Tulsa, bang Oklahoma, chi phí đầu vào tăng cao đã thổi bay mọi lợi ích mà các hộ canh tác cá thể nhận được từ gói cứu trợ 12 tỷ USD từ chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm bù đắp tổn thất do chính sách thuế quan gây ra.

"Chúng tôi đang phải trả chi phí đầu vào của năm 2026 nhưng lại thu về giá nông sản và ngũ cốc ở những thập niên 1970 và 1980", ông nói.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins thừa nhận nông dân đang phải đối mặt muôn vàn bất lợi.

"Giá cả tăng mạnh vào đúng thời điểm nền kinh tế nông nghiệp đang gặp khó khăn", bà Rollins phát biểu trong một cuộc họp báo hôm 19/5.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X tháng trước, bà cho biết khoảng 80% nông dân Mỹ đã chốt xong nguồn cung phân bón từ mùa thu năm ngoái, trước khi cuộc xung đột Iran nổ ra rất lâu.

Tuy nhiên, một cuộc khảo sát của Liên đoàn Nông trại Mỹ, tổ chức vận động hành lang nông nghiệp hàng đầu quốc gia, cho thấy hầu hết nông dân không đủ khả năng chi trả cho toàn bộ lượng phân bón cần thiết cho vụ mùa này.

Tỷ lệ đặt mua trước phân bón có độ chênh lệch rất lớn giữa các vùng. Trong khi hầu hết nông dân ở vùng Trung Tây đã đặt trước phân bón cho năm 2026 do luân canh giữa ngô và đậu nành, tình hình hoàn toàn trái ngược ở vùng đông bắc hoặc miền nam, nơi nhiều nông dân không có sẵn kho bãi lưu trữ.

Kody Carson, nông dân ở thành phố Olton thuộc vùng Tây Texas, cho hay ông đã không mua trước phân bón và có thể sẽ không mua một chút nào cho cánh đồng trồng bông của mình.

Nạn hạn hán đã làm sản lượng lúa mì vụ đông của ông giảm mạnh, ước tính chỉ còn khoảng 1,2 đến 1,35 tấn/ha so với kỳ vọng ban đầu là 5,4 tấn/ha.

"Làm sao tôi có thể mạo hiểm chi ra một khoản tiền lớn để đặt mua loại phân bón đắt đỏ đó, trong khi còn chẳng biết liệu mình có thu hoạch được gì hay không?" Carson nói.

Tom Gregory, người trồng bông, ngô và cao lương ở Petersburg, bang Texas, cũng không mua trước phân bón. Hồi tháng 4, ông cho biết phải đối mặt mức giá 558 USD một tấn, tăng lên từ mức 402 USD một tấn hồi tháng 2.

Dù vậy, Gregory cho biết vẫn cố gắng tiến hành gieo cấy vụ xuân, bởi nông nghiệp là sinh kế và cũng là truyền thống gia đình. Ông sẽ tìm cách bón phân tiết kiệm nhất có thể.

Những năm gần đây, Gregory cố gắng bù đắp chi phí đầu vào ngày càng tăng bằng cách nâng cao sản lượng thu hoạch. Tuy nhiên, ông cho hay kỳ vọng vào chiến lược đó cuối cùng cũng tan biến, ban đầu do hạn hán và giờ đây là vì giá phân bón tăng cao.

Gregory giờ chỉ còn biết dựa vào đức tin, gia đình và việc tập thể dục để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. "Hy vọng Chúa sẽ giúp chúng tôi", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress