Ngày 28/5, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam tiếp nhận chiếc xe tăng M5 Stuart từ UBND xã Quảng Oai, TP Hà Nội để bảo quản và trưng bày. Sau hơn nửa thế kỷ nằm dưới lòng sông Đà rồi nhiều năm phơi ngoài trời, “nhân chứng thép” của một trận đánh lớn trên chiến trường trung du Bắc Bộ được đưa về không gian lưu giữ lịch sử chiến tranh.
Chiếc xe tăng gắn với trận Tu Vũ năm 1951 – trận đánh quan trọng trong Chiến dịch Hòa Bình, đồng thời phản ánh giai đoạn quân đội Việt Minh từng bước chuyển sang thế chủ động tiến công quân viễn chinh Pháp có trang bị cơ giới hiện đại.
Cuối tháng 5/2005, trên đoạn sông Đà chảy qua thôn Sơn Hà, xã Khánh Thượng, Ba Vì, chiếc sà lan của gia đình ông Ngô Văn Luông khi di chuyển trong mùa nước cạn bất ngờ va phải vật cản dưới lòng sông, khiến thân tàu thủng ba lỗ lớn. Khi kiểm tra, chủ sà lan phát hiện vật cản là nòng pháo của một chiếc xe tăng nằm sâu dưới lớp bùn đáy sông.
Thông tin sau đó được báo cho cơ quan chức năng. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tây khi đó tổ chức trục vớt hiện vật và xác định đây là xe tăng M5 Stuart của quân đội Pháp, một trong hai chiếc bị bỏ lại sau thất bại tại trận Tu Vũ thuộc tỉnh Phú Thọ.
Sau khi được trục vớt khỏi sông Đà, chiếc M5 Stuart được đưa về trưng bày tại Trung tâm Văn hóa – Thông tin tỉnh Hà Tây cũ. Khi Bảo tàng Hà Nội đi vào hoạt động, hiện vật tiếp tục được chuyển về trưng bày ngoài sân bảo tàng. Tuy nhiên, do không phù hợp với nội dung trưng bày, chiếc xe sau đó được bàn giao cho địa phương quản lý và đặt tại Nhà truyền thống huyện Ba Vì, nay thuộc xã Quảng Oai, Hà Nội.
Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng, Phó giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, cho biết nhiều năm phơi ngoài trời khiến hiện vật xuống cấp đáng kể. Lớp thép thân xe han gỉ, nhiều chi tiết hư hỏng theo thời gian, song giá trị lịch sử của chiếc xe tăng vẫn còn nguyên vẹn.
“Chiếc M5 Stuart không chỉ phản ánh một giai đoạn chiến tranh ác liệt mà còn là dấu tích hiếm hoi còn sót lại của lực lượng thiết giáp Pháp từng tham chiến tại Việt Nam”, ông nói. Do đó, năm 2026, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam khảo sát và đề nghị sưu tầm chiếc M5 Stuart để phục vụ trưng bày ngoài trời trong khu vực giới thiệu các loại vũ khí, khí tài và chiến lợi phẩm thu được của đối phương. Sau khi hoàn tất các thủ tục giữa các cơ quan chức năng, chiếc xe tăng được vận chuyển từ xã Quảng Oai về bảo tàng.
Phó giám đốc bảo tàng cho biết quy trình tiếp nhận sẽ được thực hiện theo nhiều bước. Hiện vật được tập kết để bảo quản chuyên sâu trước khi các đơn vị thi công xây dựng bục bệ và không gian nghệ thuật tái hiện hình tượng quân sự. Khi hạ tầng kỹ thuật hoàn thiện, xe tăng sẽ được cẩu vào vị trí lắp đặt chính xác theo bản vẽ thi công đã được Thủ trưởng Tổng cục Chính trị phê duyệt.
Theo phương án phối cảnh, xe tăng M5 sẽ được đặt tại khu vực A2, thuộc sưu tập vũ khí trang bị của quân đội Pháp và quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam. Đây là một phần trong bộ sưu tập 98 hiện vật khối lớn tại bảo tàng mới.
Sự xuất hiện của chiếc xe tăng được kỳ vọng trở thành điểm nhấn đặc biệt bởi đây là hiện vật duy nhất thuộc giai đoạn này mà bảo tàng sưu tầm được, góp phần phản ánh đầy đủ hơn các chiến dịch ở đồng bằng trong giai đoạn quân đội Việt Minh chuyển sang thế chủ động tiến công.
“Việc tiếp nhận chiếc M5 Stuart không chỉ bổ sung thêm một hiện vật trưng bày, mà còn mở đầu cho hoạt động sưu tầm, phục dựng và vận chuyển các hiện vật quân sự cỡ lớn nhằm tái hiện trực quan hơn không gian chiến tranh tại bảo tàng”, thượng tá Nguyễn Tiến Dũng nói.
M5 Stuart là dòng xe tăng hạng nhẹ nổi tiếng của Mỹ trong Thế chiến II. Loại xe này được Mỹ sản xuất từ đầu những năm 1940 rồi viện trợ cho nhiều đồng minh, trong đó có quân đội Pháp tại Đông Dương. Với trọng lượng khoảng 20 tấn, tốc độ gần 60 km/h và khả năng cơ động cao, M5 Stuart từng được sử dụng trong các nhiệm vụ trinh sát, hộ tống và hỗ trợ bộ binh.
Tại chiến trường Đông Dương, quân Pháp sử dụng M5 Stuart trong nhiều chiến dịch nhằm kiểm soát các tuyến giao thông và yểm trợ lực lượng cơ giới. Trong điều kiện địa hình nhiều đồi núi, sông ngòi và đường hẹp ở Việt Nam, các xe tăng hạng nặng khó triển khai thì M5 Stuart với thân xe nhỏ gọn có lợi thế nhất định.
Điểm đặc biệt của M5 Stuart không nằm ở kích thước đồ sộ như nhiều dòng tăng hạng nặng nổi tiếng của Đức hay Liên Xô, mà ở thiết kế nhỏ gọn, linh hoạt. Loại xe này ưu tiên tốc độ và độ tin cậy cơ khí, sử dụng hai động cơ Cadillac V8 hoạt động ổn định và dễ bảo trì.
Tuy nhiên, dù được xem là hiện đại tại chiến trường Đông Dương đầu thập niên 1950, M5 Stuart vẫn có nhiều hạn chế. Giáp xe tương đối mỏng, pháo chính 37 mm không đủ mạnh để đối phó các mục tiêu kiên cố, trong khi địa hình rừng núi cùng chiến thuật phục kích của lực lượng Việt Minh khiến các đơn vị cơ giới Pháp thường xuyên rơi vào thế bị động.
Tu Vũ khi đó là cứ điểm phòng ngự then chốt của Pháp tại Phân khu sông Đà, nằm bên tả ngạn sông Đà, thuộc xã Tu Vũ, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ cũ. Cứ điểm được xây dựng kiên cố, xung quanh phát quang tới 100 m, bố trí nhiều lớp hàng rào và bãi mìn.
Lực lượng tiến công gồm Trung đoàn 88 thuộc Đại đoàn 308, được tăng cường Tiểu đoàn 80 của Trung đoàn 36 cùng 8 khẩu sơn pháo 75 mm và một đại đội súng phòng không 12,7 mm.
Các đơn vị Việt Minh bí mật tiếp cận, triển khai thế bao vây, cắt gỡ một phần hàng rào rồi dùng hỏa lực chế áp quân Pháp. Sau đó, lực lượng tiến công đánh chiếm đầu cầu, thọc sâu chia cắt từng cụm phòng ngự và tiêu diệt từng bộ phận đối phương. Đến khoảng 4h ngày 11/12/1951, Trung đoàn 88 kiểm soát hoàn toàn cứ điểm Tu Vũ.
Theo tư liệu lịch sử, trận đánh đã loại khỏi vòng chiến đấu 159 lính Pháp, bắt hàng chục tù binh, bắn cháy 2 xe tăng, 2 xe thiết giáp và phá hủy 5 khẩu pháo. Chiến thắng Tu Vũ được xem là bước đột phá quan trọng trên phòng tuyến sông Đà của Pháp, mở hành lang vận chuyển và tạo điều kiện cho Chiến dịch Hòa Bình phát triển.
Ngày 10.5, đại diện Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an TP.HCM cho biết đơn vị vừa kịp thời giải cứu 7 người mắc kẹt trong thang máy tại một thẩm mỹ viện trên đường Phan Văn Trị, phường Gò Vấp.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 10 giờ cùng ngày, 7 người gồm 4 khách hàng và 3 nhân viên sử dụng thang máy di chuyển từ tầng 1 lên tầng 2 thì bất ngờ xảy ra sự cố mất điện.
Sự cố khiến thang máy dừng lại giữa tầng 1 và tầng 2, toàn bộ người bên trong bị mắc kẹt. Trong không gian chật hẹp, nhiều người hoảng loạn, có dấu hiệu khó thở do thiếu không khí.
Nhận tin báo, Đội Chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 15 đã điều 1 xe chuyên dụng cùng 6 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường triển khai công tác cứu nạn.
Tại hiện trường, lực lượng cứu nạn cứu hộ sử dụng thiết bị chuyên dụng mở cửa thang máy để đưa không khí vào bên trong cho các nạn nhân hô hấp, đồng thời nhanh chóng đưa toàn bộ 7 người ra ngoài an toàn, hạn chế thiệt hại cho cơ sở.
Ngày 9.5, một con chó thả rông đã bất ngờ tấn công nhiều người đi đường ở xã Quỳnh Anh, Nghệ An. Người dân địa phương cho biết, con chó này không rõ chủ nuôi, chạy qua nhiều tuyến đường, gặp người thì lao vào cắn.
Hậu quả, có 6 người dân, gồm 3 học sinh, 3 người lớn bị con chó này tấn công bị thương, trong đó một nạn nhân phải nhập viện điều trị vì vết thương rất nặng. Người dân địa phương sau đó đã vây đánh chết con chó này, trong khi chính quyền địa phương và cơ quan chức năng chưa xác định được chủ nhân của nó.
Trung tâm tiêm chủng Minh Lương, nơi tiếp nhận các nạn nhân này tiêm phòng bệnh dại, cho biết trong vòng 1 tháng qua, trung tâm đã tiếp nhận 12 nạn nhân bị chó cắn đến tiêm phòng dại.
Trước đó, vào trung tuần tháng 4, bà N.T.N (ngụ P.Vinh Lộc, Nghệ An) đang đi bộ tập thể dục trên đường gần nhà cùng người hàng xóm thì bất ngờ bị một con chó dữ lao vào tấn công.
Bà N. la hét và tìm cách xua đuổi, nhưng con vật vẫn hung hãn lao vào cắn, khiến bà phải nhập viện với nhiều vết thương ở cánh tay. Con chó này sau đó tiếp tục tấn công thêm 2 phụ nữ khác đang đi tập thể dục trên địa bàn, khiến các nạn nhân bị thương ở vùng chân và ngực, trong đó một người phải nhập viện điều trị.
Điều đáng lo ngại là con chó này nghi đã bị bệnh dại, nhưng sau đó không rõ nó đi đâu. Chính quyền địa phương đã tiến hành rà soát, trích xuất camera để xác minh, truy tìm chủ nuôi nhưng vẫn chưa xác định được.
Cũng trong tháng 4, tại địa bàn xã Tân Châu (Nghệ An), con chó của một gia đình ở đây có biểu hiện mắc bệnh dại bất ngờ cắn hàng loạt con chó khác trong khu vực, sau đó lăn ra chết. Kết quả xét nghiệm xác định mẫu bệnh phẩm từ con chó này cho kết quả dương tính với virus dại. Rất may, con chó này chưa cắn người nào.
Sau khi xác định con chó này đã tấn công 12 con chó khác, chính quyền địa phương đã tiêu hủy toàn bộ 12 con chó bị cắn, đồng thời triển khai khử trùng khu vực xuất hiện ổ dịch.
Theo số liệu từ Chi cục Chăn nuôi và thú y tỉnh Nghệ An, địa phương hiện có hơn 306.400 con chó nuôi tại các hộ gia đình. Tuy nhiên, chỉ khoảng 50 - 55% số con trên tổng đàn được tiêm phòng bệnh dại. Số liệu thống kê này có thể chưa đầy đủ vì nhiều hộ dân nuôi chó nhưng không khai báo với chính quyền địa phương hoặc tăng số lượng chó nuôi nhưng không khai báo để cập nhật.
Ông Trần Võ Ba, Phó chi cục Chăn nuôi và thú y tỉnh Nghệ An, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu cán bộ thú y. Nhiều xã chỉ có 1 cán bộ thú y phụ trách tiêm phòng cho tổng đàn vật nuôi trên địa bàn, trong khi sau khi sáp nhập xã, số lượng vật nuôi trong xã rất lớn.
Theo ông Ba, các đợt tiêm phòng dại chó, mèo gần đây cũng cho thấy, mặc dù trước khi tiêm, chính quyền địa phương và ban cán sự xóm nhiều lần thông báo trên hệ thống loa truyền thanh để người dân nhốt vật nuôi vào ngày tiêm, nhưng một số hộ dân vẫn không thực hiện.
Còn ông Hồ Nghĩa Đường, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Anh, thông tin, sau khi xảy ra vụ việc chó thả rông tấn công 6 người, chính quyền đã chỉ đạo theo dõi dịch tễ bệnh dại trong vùng. Việc xác định chủ nuôi rất khó khăn khi có thông tin con chó này chạy từ xã khác đến.
Xã Quỳnh Anh có hơn 2.660 con chó nuôi. Xã đã nhiều lần thông báo, khuyến cáo người dân chủ động tiêm phòng dại cho chó, mèo, quản lý chặt chẽ, không thả rông và kịp thời báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện nghi mắc bệnh dại, nhưng nhiều hộ dân vẫn chưa chấp hành nghiêm túc.
Cũng theo ông Đường, hành vi thả rông chó đã có quy định xử phạt hành chính, nhưng để xác định chủ nuôi khi chó thả rông gặp khó khăn vì địa bàn rộng, vật nuôi di chuyển đi nhiều nơi.
Tại xã Tân Châu, sau khi xuất hiện ổ dịch bệnh dại, xã đã thành lập 34 tổ tuần tra tại 34 xóm. Các tổ này có nhiệm vụ vận động người dân tiêm phòng vắc xin phòng bệnh dại cho chó, mèo và không thả rông. Các gia đình thả rông chó, nếu bị phát hiện, các tổ tuần tra sẽ báo cáo lên xã để xử phạt hành chính. Tuy nhiên, lãnh đạo xã này cho hay, do địa bàn xã rộng, lực lượng tham gia các tổ còn mỏng, đa số đều kiêm nhiệm nên việc tuần tra, kiểm soát chưa đồng bộ.
"Chúng tôi sẽ chỉ đạo để tăng cường hiệu quả của các tổ tuần tra, sau một thời gian vận động, nhắc nhở, chúng tôi sẽ siết chặt và xử lý quyết liệt hơn đối với các trường hợp vi phạm" vị này nói.
Khoảng 23h ngày 15/5, ghe chở gạch neo đậu chờ nước lớn trên đoạn kênh qua ấp Năm Đảm, xã Lương Thế Trân thì gặp nạn. Trên ghe có vợ chồng ông Nguyễn Hữu Kính (quê An Giang) cùng con gái 6 tuổi.
Rạng sáng nay, người dân gần hiện trường nghe tiếng kêu cứu đã chạy đến hỗ trợ, đưa các nạn nhân lên bờ và trình báo công an. Ông Kính tử vong, người vợ được đưa đi cấp cứu, riêng bé gái hiện vẫn mất tích.
Theo xác minh ban đầu, ghe có thể bị phá nước dẫn đến chìm. Số lượng gạch trên ghe đang được cơ quan chức năng kiểm tra, làm rõ.
Lực lượng công an phối hợp Trạm Giao thông đường thủy Hòa Trung bảo vệ hiện trường, trục vớt ghe, tìm kiếm nạn nhân mất tích và điều tiết giao thông qua khu vực.
Kênh xáng Lương Thế Trân dài khoảng 10 km, là tuyến giao thông thủy quan trọng tại địa phương, nối sông Ông Đốc với sông Gành Hào.
