Hoa thanh long không chỉ đẹp mà còn là “kho dinh dưỡng” ít người biết
Không chỉ là “bước đệm” để ra quả, hoa thanh long còn được xem như một nguồn dinh dưỡng tự nhiên giàu giá trị, thường được dùng làm trà hoặc thực phẩm bổ dưỡng.
Hoa thanh long từ lâu thường bị bỏ qua vì đa số chỉ quan tâm đến trái. Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu dinh dưỡng, phần hoa của loại cây này lại chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe.
Tăng cường hệ miễn dịch
Trước hết, hoa thanh long giàu chất chống oxy hóa, giúp hỗ trợ quá trình trao đổi chất và bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Đây là nhóm chất mà cơ thể chỉ sản xuất được rất ít, nên cần bổ sung qua thực phẩm.
Bên cạnh đó, hoa còn chứa hàm lượng vitamin C đáng kể. Dưỡng chất này không chỉ giúp tăng cường hệ miễn dịch mà còn hỗ trợ sản sinh collagen, giúp da khỏe và đàn hồi tốt hơn.
Tốt cho tim mạch
Một điểm đáng chú ý khác là hoa thanh long cung cấp kali khoáng chất quan trọng giúp duy trì hoạt động của tim mạch, hỗ trợ cân bằng huyết áp và giảm nguy cơ đột quỵ.
Điều trị côn trùng cắn
Các đặc tính chống viêm có trong hoa thanh long có thể điều trị vết sưng tấy do côn trùng cắn. Việc xoa hoa thanh long lên vết nhiễm bệnh tuy có thể làm giảm bớt các triệu chứng ngứa ngáy nhưng đây chỉ là giải pháp sơ cứu hoặc giải pháp tạm thời. Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý đây chỉ là biện pháp hỗ trợ tạm thời và không thay thế điều trị y tế khi có tổn thương nghiêm trọng.
Điều đáng chú ý, Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam chia sẻ với Vietnamnet nhiều người nghĩ thanh long (Hylocereus undatus) chỉ là loại trái cây giải khát, nhuận tràng. Tuy nhiên, ở nhiều vùng quê trước đây, không chỉ quả mà cả hoa thanh long cũng được sử dụng làm thực phẩm và vị thuốc dân gian.
Theo Tiến sĩ Phương, người dân thường hái hoa non để nấu canh, xào tỏi hoặc nhúng lẩu. Một số nơi còn phơi khô hoa để nấu nước uống với mục đích hỗ trợ điều trị viêm phế quản, viêm hạch bạch huyết thể lao, lao phổi hay giải rượu.
Dù những kinh nghiệm này được lưu truyền trong dân gian, chuyên gia lưu ý người dân không nên xem đây là thuốc chữa bệnh thay thế điều trị y khoa.
Đối với quả thanh long, ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, đây là loại quả được đánh giá giàu nước, chứa nhiều chất xơ hòa tan, vitamin C cùng các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và betalain, sắc tố tạo nên màu đỏ tím đặc trưng ở giống thanh long ruột đỏ.
Đặc biệt, phần hạt nhỏ li ti trong quả chứa lượng dầu béo không no tương đối tốt cho cơ thể. Nhờ thành phần này, thanh long thường được xem là loại quả phù hợp với người muốn ăn nhẹ, bổ sung chất xơ hoặc hỗ trợ tiêu hóa.
“Nhiều người có thói quen ăn thanh long khi bị nóng trong hoặc táo bón là có cơ sở nhất định. Thanh long nhiều nước và chất xơ nên có thể hỗ trợ nhu động ruột, giúp phân mềm hơn”, Tiến sĩ Phương nói.
Theo ông, trong dân gian, thanh long thường được xem là loại quả “mát”, hỗ trợ làm dịu cơ thể trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, khái niệm “mát” không đồng nghĩa với khả năng chữa bệnh.
“Nếu tình trạng táo bón kéo dài hoặc có bệnh lý tiêu hóa thì người dân vẫn cần được thăm khám và điều trị đúng chuyên khoa”, chuyên gia nhấn mạnh.
Bên cạnh đó Tiến sĩ Phương lưu ý không nên ăn quá nhiều thanh long cùng lúc, đặc biệt là loại ruột đỏ. Một số người có thể gặp tình trạng đầy bụng hoặc tiêu chảy nhẹ nếu sử dụng quá mức.
Ngoài ra, người mắc đái tháo đường cũng cần kiểm soát lượng ăn phù hợp. Bởi nhiều người lầm tưởng thanh long ít ngọt nên có thể ăn thoải mái, song loại quả này vẫn chứa đường tự nhiên và có thể ảnh hưởng đến đường huyết nếu dùng quá nhiều.
Súp hoa thanh long nhồi càng ghẹ, tôm
Nguyên liệu
Hoa thanh long: 4 búp
Càng ghẹ: 8 cái
Tôm loại 6 con (loại 30 con/kg).
Hành tím 4 củ, xương gà 0,2kg, xương lợn 0,2kg, trái lê 1 quả, lòng trắng trứng gà 2 cái.
Bột năng 10gr, dầu mè, tiêu, knorr, ngò (rau thơm).
– Hoa thanh long bỏ đầu, cắt nhuyễn.
– Càng ghẹ, luộc sơ tách thịt và ướp với gia vị.
– Phi hành tím cho thơm đổ thịt ghẹ vào xào sơ.
– Xương gà, heo luộc sơ qua nước muối rồi rửa sạch, đổ 1,5 lít nước vào ninh. Cho trái lê nướng chín vào để tạo độ ngọt thanh mát, lạ miệng, chống ngán.
– Nhồi hỗn hợp ghẹ và tôm vào hoa Thanh long và cho vào xửng hấp lên.
– Lọc nước xương và nấu giống như súp, nêm gia vị vừa ăn. Khi ăn múc ra bát, cho thêm 1 giọt dầu mè, và 1 lá ngò trang trí.
Sườn tiềm hoa thanh long giải nhiệt
Sườn non 3g, chặt khúc 3cm
Hoa thanh long khô 40g, Táo mật 20g, quả sung khô 20g (không tẩm đường sẽ hợp với món mặn), Gừng gọt vỏ 10g.
Ớt sừng, muối, đường phèn, nước tương, bột ngọt, hạt nêm.
– Chần sườn qua nước sôi rồi vớt ra để nước sườn thơm và nước tiềm trong.
– Hoa thanh long khô ngâm mềm, bỏ nhụy và gốc.
– Táo mật, sung khô rửa sạch.
– Gừng cắt lát, đập giập.
– Cho sung, sườn, hoa thanh long, táo mật, gừng vào một chiếc tô sạch. Nêm đường phèn, bột ngọt, gia vị, muối vừa miệng, rồi chia vào 2 thố. Rồi đặt thố vào xửng và tiềm khoảng 2 giờ tới khi sườn mềm và ngấm đều với hoa thanh long.
An toàn luôn là ưu tiên hàng đầu trong mọi hoạt động thường ngày của trẻ. Alisha Simpson-Watt, chuyên gia từ Trung tâm Dịch vụ Phân tích Hành vi Ứng dụng (Mỹ), cho biết phụ huynh cần hướng dẫn con không chạm vào vật dụng nguy hiểm, quan sát hai bên đường, nắm tay người lớn ở nơi đông người và luôn thắt dây an toàn.
"Duy trì các quy tắc an toàn không thể thương lượng giúp giảm nguy cơ chấn thương, đồng thời hình thành hành vi có trách nhiệm cho trẻ", bà nói.
Dành thời gian kết nối mỗi ngày
Aimee Ketchum, chuyên gia từ Cộng đồng Phụ huynh Toàn cầu (Mỹ) – nền tảng chuyên cung cấp kỹ năng nuôi dạy trẻ, khuyên phụ huynh nên ưu tiên trò chuyện, đọc sách và chơi cùng con mỗi ngày. Dù chỉ là vài phút tương tác không sử dụng thiết bị điện tử, những khoảnh khắc này cũng mang lại lợi ích lâu dài.
Chuyên gia này cho biết sự phát triển não bộ sớm phụ thuộc vào những tương tác gia đình. Đây là nền tảng cho sự tự tin và khả năng học hỏi của trẻ trong tương lai.
Không gây tổn hại người khác
Trẻ cần được dạy sự đồng cảm thông qua việc tôn trọng ranh giới của người xung quanh. Ash Beckham, nhà giáo dục tại Mỹ, cho biết việc thống nhất quy tắc không cố ý gây hại về thể chất hay lời nói là điều cần thiết để tạo ra một gia đình an toàn.
Đồng tình với quan điểm này, Devon Kuntzman, chuyên gia từ Transforming Toddlerhood – tổ chức chuyên hỗ trợ cha mẹ nuôi dạy trẻ giai đoạn 1-3 tuổi tại Mỹ, cho biết phụ huynh nên đón nhận mọi cảm xúc của trẻ nhưng cần đặt giới hạn cho những hành vi tiêu cực. "Bạn có thể nói: Con có quyền tức giận nhưng mẹ không để con đánh mẹ", bà nói.
Bên cạnh đó, trẻ cần được dạy cách xin phép khi chơi đùa hoặc chào hỏi. Marea Goodman, người sáng lập PregnantTogether – cộng đồng hỗ trợ các bậc cha mẹ đơn thân tại Mỹ, cho biết việc giúp trẻ hiểu về sự đồng thuận sẽ giúp con biết tôn trọng cơ thể người khác và bảo vệ ranh giới của chính mình.
Giữ vững giới hạn
Nếu cha mẹ đặt ra quy tắc nhưng lại rút lại khi trẻ phản ứng mạnh, con sẽ hiểu rằng các giới hạn có thể thay đổi dựa trên hành vi của chúng. Amy Vale, chuyên gia từ tổ chức hỗ trợ tâm lý trẻ em For the Cubs (Mỹ), cho rằng trẻ sẽ phát triển tốt hơn nếu nhận được sự đảm bảo từ những ranh giới nhất quán.
Đặc biệt, phụ huynh cần tránh việc kỷ luật con khi đang tức giận. Rachel Gunn, tác giả cuốn sách Impact Parenting, nói: "Nếu trừng phạt con cái theo cảm xúc, chúng ta đang dạy trẻ cách điều khiển cảm xúc của cha mẹ thay vì tự kiểm soát hành vi của bản thân".
Tuân thủ "Quy tắc vàng"
"Hãy đối xử với người khác theo cách bạn muốn được đối xử" là nguyên tắc đạo đức cốt lõi. Petal Modeste, chuyên gia giáo dục, cho biết dạy trẻ điều này từ sớm giúp con phát triển lòng trắc ẩn và sự tôn trọng.
Sarah Bossio, chuyên gia tại Trung tâm tư vấn giấc ngủ cho trẻ Your Zen Baby Sleep (Mỹ), nói thêm rằng sự tôn trọng không chỉ dành cho cha mẹ, bạn bè mà trẻ còn phải học cách tôn trọng chính bản thân để hiểu được giá trị của lòng tự trọng.
Tiến sĩ, đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh cho rằng với cháu bé 4 tuổi tại Hà Nội, trước đó là bé gái 8 tuổi tại TP.HCM, hay bé trai 3 tuổi bị ghim đinh vào đầu, mỗi trường hợp đều phản ánh một mô thức giống nhau đến đáng sợ. Đó là đứa trẻ hoàn toàn phụ thuộc và bất lực, người có nghĩa vụ bảo vệ chính là người gây ra bạo lực và hệ thống xung quanh không phát hiện, hoặc phát hiện quá muộn để cứu vãn.
* Có một thực tế phần lớn các vụ bạo hành trẻ em thời gian qua đều xảy ra trong phạm vi gia đình hoặc nơi ở khép kín, khiến việc phát hiện gặp nhiều khó khăn. Trẻ nhỏ lại hoàn toàn lệ thuộc vào người lớn nên không có khả năng phản kháng hay cầu cứu. Thực trạng này đặt ra câu hỏi phải chăng đang có những khoảng trống đáng lo ngại trong môi trường sống, giáo dục và cơ chế bảo vệ trẻ em hiện nay?
- Bạo hành trong gia đình có đặc tính phân biệt với hầu hết các dạng bạo lực khác là xảy ra trong không gian được che chắn bởi quan niệm về sự riêng tư gia đình.
Đây là một quan niệm vừa có giá trị văn hóa chính đáng, vừa bị lạm dụng để che giấu tội ác. Đứa trẻ bị bạo hành, đặc biệt khi còn quá nhỏ, không có ai để cầu cứu bởi người các em phụ thuộc hoàn toàn về ăn uống, chỗ ở và cảm xúc chính là người đang gây hại cho các em. Đây là một bẫy cấu trúc, không phải chỉ là bất hạnh cá nhân.
Bẫy đó được vận hành bởi ít nhất ba khoảng trống song song tồn tại trong hệ thống hiện nay. Khoảng trống đầu tiên là năng lực nhận diện. Giáo viên mầm non và tiểu học là những người tiếp xúc thường xuyên nhất với trẻ em ngoài gia đình, nhưng tại phần lớn địa phương, họ chưa được đào tạo bài bản để phân biệt dấu hiệu bạo hành.
Vết thương ở vị trí bất thường, hành vi thu mình đột ngột, biểu hiện sợ hãi không có nguyên nhân rõ ràng với những chấn thương thông thường của trẻ nhỏ. Cán bộ y tế cơ sở cũng vậy. Chính những người có thể phát hiện sớm nhất lại thiếu công cụ và quy trình để làm điều đó.
Khoảng trống thứ hai là chuẩn mực xã hội. Quan niệm "con tôi, tôi dạy" vẫn ăn sâu trong một bộ phận không nhỏ người Việt Nam, kể cả ở thành thị có học thức. Hàng xóm nghe thấy tiếng khóc, nhìn thấy vết bầm, nhưng ngại can thiệp vì sợ "dây vào chuyện người ta".
Đây không phải thái độ vô cảm mà là kết quả của một chuẩn mực xã hội lâu đời chưa được thay thế bởi chuẩn mực mới rằng bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của cộng đồng, không phải quyền riêng của gia đình.
Khoảng trống thứ ba là thể chế tuyến đầu. Cán bộ bảo vệ trẻ em cấp xã theo thiết kế của Luật Trẻ em 2016 là người chịu trách nhiệm theo dõi và can thiệp tại cơ sở. Song ở phần lớn địa phương chỉ là một người kiêm nhiệm nhiều đầu việc.
Không có đủ thời gian để theo dõi các gia đình nguy cơ cao, và thường không có thẩm quyền thực tế để can thiệp khẩn cấp ngay cả khi đã phát hiện nguy hiểm. Kết quả là hệ thống bảo vệ trẻ em trên thực tế vận hành theo chế độ phản ứng sau sự kiện, nghĩa là gần như luôn đến muộn.
Cần nói thêm rằng những khoảng trống này không phải do thiếu luật. Kiến trúc pháp lý của Việt Nam về bảo vệ trẻ em nhìn chung là đủ. Vấn đề nằm ở khoảng cách giữa văn bản và năng lực thực thi thực tế. Khoảng cách đó, nếu không được đo lường và thu hẹp một cách có chủ đích, sẽ tiếp tục tạo ra những bi kịch như chúng ta đang chứng kiến.
* Có thực tế nhiều hành vi bạo lực lại được ngụy biện dưới danh nghĩa "dạy con", "uốn nắn trẻ", trong khi thực chất đã vượt xa giới hạn của quyền giáo dục con cái và có dấu hiệu rõ ràng của hành vi hành hạ, ngược đãi trẻ em. Bà suy nghĩ gì về thực tế này?
- Lập luận "tôi chỉ đang dạy con" là lập luận xuất hiện trong hầu hết các vụ bạo hành gia đình và không riêng ở Việt Nam. Nó phản ánh một nhập nhằng có thật giữa quyền giáo dục con cái và hành vi xâm hại. Đồng thời cho thấy ranh giới đó, dù đã được pháp luật xác định, chưa được nội tâm hóa đủ sâu trong nhận thức xã hội.
Về phía pháp lý, ranh giới đó không hề mơ hồ. Luật Trẻ em nghiêm cấm mọi hành vi bạo lực, lạm dụng với trẻ em dưới bất kỳ danh nghĩa nào. Bộ luật Hình sự hiện hành, quy định tội hành hạ người lệ thuộc tại điều 140 với khung hình phạt tăng nặng khi nạn nhân dưới 16 tuổi và tội cố ý gây thương tích tại điều 134. Tòa án đã xử nhiều vụ theo các điều này. Vấn đề không phải là thiếu luật.
Vấn đề nằm sâu hơn khi nhiều người lớn thực sự tin rằng đánh đập là phương pháp giáo dục hợp lệ. Thành ngữ "thương cho roi cho vọt" không chỉ là câu nói mà dường như trở thành một hệ giá trị được thế hệ này truyền sang thế hệ khác, được hợp thức hóa bởi trật tự gia đình Nho giáo và chưa bao giờ được thay thế bởi một hệ giá trị mới đủ mạnh.
Điều đáng lo ngại hơn là những người từng bị bạo hành khi còn nhỏ có nguy cơ cao hơn trở thành người bạo hành trong chính gia đình của mình. Đây là một vòng lặp thế hệ mà nghiên cứu tâm lý học phát triển đã ghi nhận ở nhiều nền văn hóa khác nhau.
* Trẻ em là một trong những nhóm đối tượng yếu thế cần được bảo vệ. Vậy để hạn chế thấp nhất tình trạng bạo hành trẻ em, chúng ta cần làm gì thưa bà?
- Bạo hành trẻ em là hậu quả của sự thất bại đồng thời trên nhiều tầng: gia đình thiếu năng lực - hỗ trợ, cộng đồng thiếu cơ chế - ý thức phát hiện, hệ thống nhà nước thiếu nhân lực tuyến đầu - tốc độ can thiệp. Giải pháp đơn lẻ ở bất kỳ tầng nào cũng sẽ thất bại nếu không có phối hợp đồng bộ.
Ở tầng phòng ngừa, trọng tâm phải là thay đổi thực chất năng lực nuôi dạy con của cha mẹ, đặc biệt là các nhóm nguy cơ cao như cha mẹ trẻ lần đầu sinh con, cha mẹ đơn thân, người chăm sóc thay thế trong các gia đình tái hôn. Không phải bằng tờ rơi hay buổi tuyên truyền một lần mà bằng các chương trình có nội dung khoa học, có đo lường kết quả, được triển khai liên tục qua hệ thống y tế cơ sở và nhà trường.
Ở tầng phát hiện sớm, cần thiết lập nghĩa vụ báo cáo bắt buộc và kèm chế tài rõ ràng khi không thực hiện cho các nhóm chuyên môn thường xuyên tiếp xúc với trẻ. Đó là giáo viên mầm non và tiểu học, bác sĩ và điều dưỡng nhi khoa, cán bộ y tế thôn bản.
Luật Trẻ em đã có quy định về trách nhiệm thông báo nhưng chế tài với người bỏ qua trách nhiệm đó còn mờ nhạt. Cần lấp khoảng trống này. Kinh nghiệm ở nhiều quốc gia cho thấy phần lớn các vụ bạo hành nghiêm trọng đều có dấu hiệu cảnh báo trước. Đồng thời đều có người nhìn thấy nhưng không hành động vì không biết mình có nghĩa vụ pháp lý phải hành động.
Ở tầng thể chế, lực lượng cán bộ bảo vệ trẻ em cấp xã cần được chuyên nghiệp hóa thực chất. Hiện nay đây là vị trí kiêm nhiệm ở hầu hết địa phương, với thẩm quyền pháp lý không đủ để can thiệp khẩn cấp.
Cần học từ mô hình của Hàn Quốc và Phần Lan, nơi nhân viên công tác xã hội bảo vệ trẻ em là vị trí chuyên trách, được đào tạo bài bản. Cùng với có thẩm quyền pháp lý rõ ràng để tách trẻ khỏi môi trường nguy hiểm khi cần mà không phải chờ qua nhiều tầng thủ tục hành chính làm chậm phản ứng.
Ở tầng pháp lý, cần rà soát và rút ngắn quy trình đưa trẻ ra khỏi môi trường nguy hiểm trong trường hợp khẩn cấp. Hiện tại quy trình này còn phức tạp và kéo dài, trong khi cửa sổ an toàn của trẻ có thể đóng lại rất nhanh. Đây là điểm mà lập pháp có thể, cần điều chỉnh để cân bằng giữa quyền của cha mẹ và quyền sống của đứa trẻ. Khi hai quyền đó xung đột, quyền sống của trẻ phải được đặt lên trước.
Năm 2007, nhiếp ảnh gia người Đan Mạch Peter Funch khởi động dự án ảnh về nhân viên văn phòng New York. Trong suốt 9 năm liên tục, Funch đứng chụp tại ngã tư góc phố 42 và Vanderbilt, ngay ngoài nhà ga Grand Central ở trung tâm thành phố. Mỗi ngày, từ 8h30 đến 9h30 sáng, ông dùng máy ảnh kỹ thuật số gắn ống tele để chụp lại dòng người di chuyển trên phố.
Hàng trăm nghìn người đã lọt vào ống kính của Funch. Họ có nhiều trạng thái khác nhau nhưng đều có nét đặc trưng buổi sáng của dân công sở: người ngáp dài, người ôm cặp xách tay cầm cốc cà phê chạy theo chuyến tàu, một số người khác mỉm cười.
Trong quá trình phân loại ảnh, Funch phát hiện nhiều người xuất hiện lặp lại trong khung hình của mình hai, ba, thậm chí 10 lần. Khoảng cách giữa những bức ảnh này dao động từ hai ngày liên tiếp cho đến vài năm sau.
"Dân văn phòng New York duy trì nếp sinh hoạt cố định suốt 10 năm. Chuỗi ảnh lột tả sự trùng khớp từ khuôn mặt, cử chỉ đến trang phục của một người ở những thời điểm tách biệt", Funch nói với Fast Co. Design. "Điều đó khiến tôi tự hỏi trong cuộc đời chúng ta sống hàng nghìn ngày khác nhau hay chỉ là một ngày được lặp lại hàng nghìn lần".
Trong bộ ảnh "những gương mặt trùng lặp" của Funch có một phụ nữ nhắm mắt, sải bước chân xuất hiện hai lần trong hai bộ áo voan và áo len khác nhau. Ở một bức ảnh khác, người đàn ông mặc vest, tay phải cầm điện thoại xuất hiện hai lần với hai chiếc áo sơ mi khác màu. Funch cũng chụp được những người lặp lại y nguyên điệu bộ khoanh tay, hút thuốc hay mỉm cười qua nhiều năm. Đặc biệt, có hai người đàn ông luôn đi cùng nhau với điệu bộ di chuyển giống hệt nhau ở các thời điểm khác biệt; hay nhóm ba nữ nhân viên y tế đi cùng nhau, trong đó luôn có một người nhìn vào điện thoại, người kia cúi mặt.
"Điều đó khiến tôi tự hỏi trong cuộc đời chúng ta sống hàng nghìn ngày khác nhau hay chỉ là một ngày được lặp lại hàng nghìn lần", Funch nói.
Năm 2018, Funch xuất bản sách ảnh 42nd and Vanderbilt chứa 123 cặp chân dung, cho thấy nếp sinh hoạt cố định của những người lao động tại New York. Do dự án được thực hiện tại không gian công cộng, tác giả không vi phạm các quy định về quyền riêng tư. Phần lớn các nhân vật không biết mình được chụp cho đến khi dự án công bố.
Dự án này gợi nhớ đến bộ ảnh Many Are Called của Walker Evans thực hiện giai đoạn 1938-1941. Thời điểm đó, Evans từng giấu máy ảnh trong áo khoác, chụp hành khách trên tàu điện ngầm để ghi lại biểu cảm tự nhiên của họ.
"Họ rũ bỏ lớp ngụy trang, lộ rõ vẻ trầm tư dưới hầm tàu điện", Evans kể.
