Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả Ray Kuschert, một người Úc và ông Darren Chua, người Singapore đã sống ở Việt Nam hơn 10 năm. Tuổi Trẻ Online biên tập và lược dịch.
Trong một bài viết gần đây về chuyện bấm còi khi chờ đèn đỏ, tác giả cho rằng đó là biểu hiện của sự mất kiên nhẫn và thiếu kiểm soát. Nhưng nếu lùi lại một bước và nhìn từ góc độ văn hóa, câu chuyện lại khác.
Quốc gia nào cũng có “văn hóa giao thông” riêng. Khi có hệ thống luật lệ chặt chẽ, hành vi của người lái xe được định hình theo quy tắc mà họ phải tuân theo.
Bên cạnh đó, còn có một yếu tố quan trọng khác: sự nhường nhịn và tôn trọng lẫn nhau giữa những người đi đường, đôi khi không nằm trong những gì luật quy định. Chính điều này tạo nên sự khác biệt trong hành vi khi dừng đèn đỏ trong thành phố.
Với chuyện bấm còi, chúng ta cần nhìn nhận lại và hiểu đúng về văn hóa. Ở Việt Nam, tiếng còi là một dạng giao tiếp: thể hiện sự tôn trọng, quan tâm và cảnh báo an toàn. Độ dài và kiểu còi cũng nói lên nhiều điều.
Một tiếng còi dài, không ngắt quãng tương đương với một tràng chửi khi bạn làm điều gì đó nguy hiểm hoặc sai. Còn khi dừng đèn đỏ, một tiếng còi nhẹ khi chỉ còn vài giây không phải là sự thiếu kiên nhẫn, mà là lời nhắc bạn cất điện thoại đi, khởi động xe và chuẩn bị chạy.
Ngoài ra, nhiều người dừng xe ở vị trí không thể nhìn thấy đèn tín hiệu, nên đã từ lâu người ta hiểu rằng khi người ở phía sau bấm còi tức là để báo cho người phía trước biết đèn đã đổi màu. Cá nhân tôi thấy điều đó có tính hỗ trợ, thậm chí là thân thiện.
Thêm vào đó, nguyên tắc giao thông đôi khi cũng được áp dụng theo tình huống cụ thể. Có nhiều lý do cho điều này, nhưng thường dựa trên logic và hiệu quả, bởi đèn tín hiệu giao thông đôi khi không thể cải thiện tình hình.
Ví dụ, trên đoạn đường có khoảng bốn cụm đèn giao thông. Ở giao lộ chính, giao thông có thể rất ùn tắc bởi nhiều xe tải lớn đi qua đèn xanh và bị kẹt lại ngay ngã tư. Lực lượng chức năng phải vẫy xe máy đi qua đèn đỏ để vòng qua những xe tải bị kẹt. Nếu không làm vậy, xe máy có thể bị kẹt ở giao lộ hơn 30 phút.
Ở một số chỗ khác, bạn được người điều tiết giao thông vẫy cho đi khi đường nhánh không có xe.
Áp dụng cách này cho từng khu vực trong thành phố, nơi quy hoạch và vận hành hiệu quả giao nhau, bạn sẽ nhìn ra một hệ thống đang hoạt động tốt nhất có thể trong những điều kiện nhất định.
Sau một thập kỷ sống trong hệ thống này, tôi đôi khi cảm thấy khó chịu khi người ta phê phán rằng đó chỉ là “vài giây” hay “tại sao họ không tuân theo luật giao thông?”.
Hãy nghĩ đến yếu tố thời tiết và điều kiện cụ thể của từng địa phương, bạn sẽ nhìn theo cách khác.
Kể từ khi chuyển đến sống ở TP.HCM năm 2013, tôi đã rời những chuyến MRT ở Singapore để quen với yên xe Honda Lead mỗi ngày.
Mỗi buổi sáng trên đường Cộng Hòa, tôi hòa vào dòng xe đông nghịt, cảm nhận rõ nhịp sống vội vã của thành phố. Giờ cao điểm, chỉ 30 giây đèn đỏ cũng đủ khiến nhiều người sốt ruột. Ai nấy dán mắt vào bảng đếm ngược, như thể vài giây đó có thể quyết định cả một ngày.
Nhìn cảnh nhiều người bắt đầu nhích lên từ khi đèn còn “03”, tôi lại nhớ đến một chuyện cũ thời còn là sinh viên ở Đại học Deakin (Úc) năm 2007.
Hôm đó, tôi luồn lách giữa dòng xe ở Melbourne và quẹt vào một chiếc SUV, người lái xe không hề quát mắng gì. Ông chỉ bước lại gần và hỏi: “Cậu đi đâu mà vội vậy? Xe phía trước có chạy đi đâu được đâu”.
Câu hỏi đó khiến tôi thay đổi. Dù ở Melbourne hay TP.HCM, cái “được – mất” của sự vội vàng luôn là một sự đánh đổi quá lớn: mạo hiểm cả tính mạng chỉ để nhanh hơn vài giây. Một canh bạc không thể sinh lời.
Sự thiếu kiên nhẫn của mỗi người lại khiến tất cả cùng chậm lại, biến những ngã tư vốn trật tự thành điểm nghẽn và kéo dài hành trình. Mải lo “giành phần hơn” ở ngã tư, chúng ta quên mất điều quan trọng nhất: đích đến chỉ có ý nghĩa khi bạn có thể đến nơi.
Đèn đỏ không phải là trở ngại, mà là 30 giây an toàn. Không cuộc hẹn nào đáng để đánh đổi bằng cái giá lớn nhất: sự an toàn. Như một câu tục ngữ tiếng Anh nói rằng: “Thà đến muộn ở thế giới này còn hơn đến sớm ở thế giới bên kia”.
Người Việt cũng có câu: “Nhanh một giây, chậm cả đời”.
Nhịp sống có thể vội, nhưng đừng để sự vội vã làm mình mù quáng. Đèn đỏ cũng là lúc để chậm lại một chút, để chắc rằng tất cả chúng ta đều có thể về nhà an toàn với gia đình mình.
Evija là một trong 4 sản phẩm được Lotus giới thiệu tại Việt Nam cùng Emira, Eletre và Emeya. Định vị ở phân khúc hypercar, Lotus Evija không chỉ mạnh về hiệu năng, giá còn ở mức đắt đỏ, không dành cho số đông.
Nhà phân phối Lotus - Tasco Auto - không công bố giá bán của Evija. Theo các tư vấn bán hàng ở đại lý, Lotus Evija có giá hơn 100 tỷ đồng, con số cụ thể tùy vào các trang bị đi kèm theo xe. Tại Anh, Lotus nói giá Evija ở mức 2 triệu bảng, tức khoảng 2,7 triệu USD theo tỷ giá hiện tại. Nếu nhập khẩu về Việt Nam đóng đủ các loại thuế như nhập khẩu, TTĐB, VAT, mức giá bán ra thị trường thường tăng gấp đôi, gấp ba.
Tại Việt Nam, chưa có siêu xe chính hãng nào có giá từ 100 tỷ đồng trở lên như Lotus Evija. Các mẫu siêu xe quen thuộc với người Việt, có nhà phân phối chính hãng tại Việt Nam như Lamborghini Revuelto giá 44 tỷ đồng, hoặc Ferrari Purosangue giá 39 tỷ đồng. Mẫu xe đắt nhất là Rolls-Royce Phantom bán chính hãng, khoảng 50 tỷ đồng. Giá 100 tỷ đồng bằng khoảng 11 chiếc Porsche 911 Carrera tiêu chuẩn (8,87 tỷ đồng).
Đi kèm mức giá hàng trăm tỷ đồng, Lotus Evija sở hữu những gì độc đáo?
Evija là mẫu xe thuần điện đầu tiên của Lotus dưới thời Geely chi phối hoạt động (chiếm 51% cổ phần). Dự án phát triển Evija có tên Type 130, tương ứng số lượng sản xuất giới hạn 130 chiếc trên toàn cầu. Tất cả các mẫu Lotus Evija đều sản xuất thủ công tại nhà máy ở Hethel, Anh và 80% thành phần chế tạo xe cũng tại đây.
Evija có kết cấu khung đơn (monocoque) nguyên khối bằng sợi carbon, trọng lượng khoảng 129 kg. Bộ khung được chế tạo bằng nhiều lớp carbon với công nghệ tương tự sử dụng cho xe đua F1. Khối lượng tổng thể của Evija là 1.894 kg, thuộc một trong những mẫu hypercar nhẹ nhất thế giới.
Toàn bộ phần gầm xe tạo hình với những rãnh định hướng luồng gió, tối ưu khí động học khi chạy tốc độ cao. Ở hai bên hông xe phía sau, Lotus thiết kế hai hốc gió lớn thông từ trước ra sau và đặt tên là Venturing.
Tên gọi Venturing bắt nguồn từ hiệu ứng Venturing trong vật lý, ý chỉ chất lỏng hoặc không khí đi qua một đoạn ống bị thu hẹp thì tốc độ dòng chảy tăng lên và áp suất giảm xuống. Thiết kế này trên Evija giúp điều hướng luồng khí chạy qua xe và tạo lực ép xuống mặt đường.
Nhằm tối ưu hiệu quả khí động học, Evija còn có các bộ chia gió ở cản trước, cản sau và trên nắp capô. Xe không có gương chiếu hậu truyền thống, thay vào đó là kiểu camera tích hợp vào hai cửa. Một camera khác tích hợp trên nóc xe và hình ảnh hiển thị ở ba màn hình bên trong xe.
Trên Evija, hãng trang bị một cánh gió lớn phía sau có thể nâng hạ tự động tùy theo tốc độ. Bộ phanh carbon ceramic ở cả hai bánh với kẹp phanh 6 piston phía trước và 4 piston phía sau.
Xe sử dụng cơ cấu lái điện - thủy lực (EHPS). Thiết kế này nhằm mục đích tạo cảm giác lái chân thật, dễ điều khiển, nhưng không làm hao phí công suất động cơ do bơm dầu trợ lực lái vận hành nhờ động cơ điện riêng, không liên kết trực tiếp với động cơ như kiểu thuần thủy lực truyền thống.
Lotus Evija trang bị bốn môtơ cho 4 bánh, công suất kết hợp là 2.011 mã lực, mô-men xoắn 1.704 Nm. Hãng Anh ví von sức mạnh này như thể đặt 4 chiếc Lotus Evora Sport ở 4 bánh để đẩy xe đi.
Với sức mạnh trên, Evija tăng tốc 0-100 km/h dưới 3 giây. Xe có thể vận hành với công suất và sức kéo tối đa trong liên tục 7 phút ở chế độ Track, điều khó thực hiện với những mẫu siêu xe hiệu năng cao thuần điện do pin, bộ biến tần và môtơ có thể quá nhiệt.
Cung cấp năng lượng cho môtơ là bộ pin 91 kWh được Lotus phát triển cùng đối tác kỹ thuật Fortescue Zero hay trước đây là Williams Advanced Engineering, một nhánh kỹ thuật và công nghệ đội đua William Racing ở giải đua F1. Bộ pin đặt sau ghế (mô phỏng kiểu động cơ đốt trong đặt giữa) cho tầm hoạt động 314 km, sạc siêu nhanh 350 kW đạt 10-80% pin trong 18 phút.
Ở nội thất, xe trang bị hai ghế xe đua Bucket Seat bằng sợi carbon. Bề mặt nội thất chủ yếu bằng sợi carbon, da lộn hoặc Alcantara. Người dùng tiến vào bên trong xe bằng nút điều khiển trên chìa khóa hoặc nút bấm gần hốc bánh xe phía trước (xe không có tay nắm cửa như xe truyền thống).
Bơm lốp ô tô được ví như gói bảo hiểm, có thể không sử dụng thường xuyên nhưng luôn cần trong tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, nhiều lái xe hiện nay vẫn chưa biết cách sử dụng thiết bị này, hoặc biết nhưng không rõ vị trí kiểm tra thông số áp suất lốp của phương tiện.
Một trong số những cách đơn giản để xác định áp suất chuẩn là dựa vào sách hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Chỉ cần tra cứu mục lục, tìm đến phần lốp xe để xem các thông số chi tiết, bao gồm áp suất lốp.
Ngoài ra, tài xế cũng có thể kiểm tra ngay tại trụ B bên phía cửa người lái. Tại vị trí này, nhà sản xuất thường dán tem ghi rõ áp suất lốp tiêu chuẩn cho bánh trước, sau. Chỉ cần bơm đúng thông số như trong hướng dẫn.
Việc nắm vững hai quy trình tự kiểm tra này giúp lái xe luôn chủ động kiểm soát tình trạng lốp, giúp phương tiện vận hành êm, tiết kiệm nhiên liệu và an toàn.
Tình huống giao thông: Xe tải khi đi đến ngã ba thì xe đạp điện từ đường nhỏ lao ra, cả hai đều không có dấu hiệu giảm tốc, ngày 21/5 tại Đơn Dương. Cú tông trúng phần đầu xe đạp điện tạo ra tiếng động chát chúa, khiến xe điện vỡ tung, ba thiếu niên trên xe ngã xuống đường. Người dân cùng tài xế sau đó hỗ trợ các nạn nhân, hiện chưa rõ thương vong.
Kỹ năng lái xe: Khi đi qua ngã ba hoặc điểm giao cắt với đường nhỏ, người điểu khiển phương tiện cần chủ động giảm tốc và quan sát kỹ hai bên, kể cả khi đang đi trên đường ưu tiên. Với xe đạp điện hoặc xe máy từ đường nhánh, việc giảm tốc độ, quan sát và rà phanh sớm sẽ giúp tài xế có thêm thời gian xử lý, hạn chế nguy cơ va chạm nghiêm trọng.
Theo Nghị định 168 về xử phạt giao thông đường bộ, hành vi ôtô không kiểm soát tốc độ, tay lái dẫn đến tai nạn phạt 20-22 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe, với xe máy là 10-14 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Tình trạng các em nhỏ đi xe đạp, xe máy điện không kiểm soát trong những năm qua dẫn tới nhiều vụ tai nạn thương tâm. Phần lớn trong các trường hợp này, nguyên nhân không nhỏ xuất phát từ chính các em, khi không trang bị đủ kiến thức và kỹ năng tham gia giao thông. Cha mẹ cần chú ý dạy con cái kỹ về luật giao thông, kỹ năng lái xe trước khi giao cho trẻ các phương tiện có tốc độ cao.
