Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết dù cùng có nguồn gốc từ mía hoặc củ cải đường và thành phần chính đều là sucrose, đường trắng và đường nâu lại có những điểm khác biệt rất rõ rệt về bản chất và hương vị.
Đường trắng là loại sucrose đã được tinh luyện gần như hoàn toàn, loại bỏ sạch mọi tạp chất để cho ra những hạt đường có màu trắng tinh khiết và vị ngọt sắc. Ngược lại, đường nâu thực chất là đường trắng nhưng còn giữ lại hoặc được phối trộn bổ sung thêm mật mía (molasses). Chính lớp mật mía đặc sánh này đã tạo nên màu sắc sẫm đặc trưng và mang lại cho đường nâu hương thơm caramel thoang thoảng. Nhờ thành phần mật mía này mà đường nâu cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất tự nhiên như canxi, kali, sắt và magie.
Mặc dù đường nâu có chứa canxi, kali, sắt và magie nhờ lớp mật mía, nhưng hàm lượng của chúng cực kỳ không đáng kể. Ví dụ thực tế, một thìa cà phê đường nâu chỉ chứa lượng khoáng chất rất nhỏ, thường chưa tới vài % nhu cầu khuyến nghị hằng ngày của cơ thể.
“Để bạn dễ hình dung, nếu muốn nhận được lượng sắt hay magie đủ ‘có ý nghĩa’ cho sức khỏe từ đường nâu, bạn sẽ phải ăn hàng lạng, thậm chí hàng cân đường mỗi ngày. Lúc này, tác hại từ lượng calo rỗng và lượng đường quá tải nạp vào cơ thể (gây béo phì, tiểu đường, tim mạch) sẽ vượt xa hoàn toàn lợi ích nhỏ từ lượng ít khoáng chất kia”, bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Nói cách khác, đường nâu đúng là có nhiều vi chất hơn đường trắng, nhưng lượng quá nhỏ để tạo ra lợi ích sức khỏe thực tế.
Xét về lượng calo và khả năng gây tăng cân, đường trắng và đường nâu gần như không có sự khác biệt khi mỗi gram của 2 loại đều cung cấp khoảng 4 kcal. Do mức chênh lệch calo là không đáng kể, yếu tố quan trọng nhất đối với người ăn kiêng vẫn luôn là tổng lượng đường tiêu thụ, tổng năng lượng nạp vào và tần suất sử dụng đồ ngọt hằng ngày.
Tương tự, chỉ số đường huyết của 2 loại đường này cũng khác nhau rất ít. Dù đường nâu đôi khi có chỉ số đường huyết thấp hơn một chút nhờ thành phần mật mía, nhưng mức chênh này hoàn toàn không đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong việc kiểm soát cân nặng, quản lý insulin hay giảm nguy cơ tiểu đường.
Nếu mục tiêu của bạn là giảm cân, kiểm soát đường huyết và hướng tới một lối sống lành mạnh, thì việc cắt giảm tổng lượng đường tiêu thụ hằng ngày quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi từ đường trắng sang đường nâu. Hãy xem đường nâu như một lựa chọn mang tính cá nhân về hương vị với mùi caramel đặc trưng và rất phù hợp để làm bánh hay pha chế đồ uống chứ nó hoàn toàn không phải là một “phiên bản healthy” thực sự.
“Vì vậy, thay vì bận tâm về màu sắc của đường, chiến lược hiệu quả hơn nhiều cho người ăn kiêng là tập trung kiểm soát khẩu phần tổng thể: chủ động giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên các nguồn carbohydrate giàu chất xơ từ tự nhiên”, bác sĩ Anh chia sẻ.
Ngày 20/4, lãnh đạo Sở Y tế Nghệ An cho biết số ca nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì tiếp tục tăng, từ hơn 20 trường hợp ghi nhận chiều 18/4 lên 59 người vào chiều nay. Trong đó, 4 người đã xuất viện, 3 người điều trị tại trạm y tế xã, 2 trường hợp chuyển tuyến, còn lại khoảng 50 bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu.
Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân chủ yếu có triệu chứng đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, một số trường hợp sốt, nghi ngộ độc thực phẩm. Nhiều người khởi phát triệu chứng tiêu chảy muộn, đến tối hôm qua và sáng nay không khỏi mới nhập viện điều trị.
Hiện sức khỏe họ cơ bản ổn định.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy các bệnh nhân đều ăn bánh mì tại hai điểm bán của tiệm Quỳnh trên địa bàn xã Diễn Châu (trước đây thuộc huyện Diễn Châu). Bánh mì sản xuất tại một cơ sở chính, sau đó phân phối đến hai địa điểm trên để bán.
Đến nay chưa có kết quả xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Liên quan vụ việc, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) chỉ đạo Sở Y tế Nghệ An tập trung điều trị bệnh nhân. Lực lượng chức năng khẩn trương điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm nghi gây ngộ độc, lấy mẫu xét nghiệm xác định nguyên nhân và tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm.
Sở Y tế Nghệ An đã triển khai điều tra dịch tễ, thông báo rộng rãi để người dân từng sử dụng bánh mì tại các cơ sở liên quan chủ động theo dõi sức khỏe. Người có biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, sốt cần đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí kịp thời.
Cơ sở bánh mì bị đình chỉ hoạt động để phục vụ điều tra. Địa phương tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm, đặc biệt với thức ăn đường phố, xử lý nghiêm vi phạm.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn bánh mì. Ngày 3 và 4/3, 79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàu ngộ độc do ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn 70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự.
Điểm chung của các vụ ngộ độc sau ăn bánh mì là số bệnh nhân tăng rất nhanh, rất nhiều, hàng loạt. Phần lớn nguyên nhân sau đó được xác định là thức ăn nhiễm khuẩn Salmonella hoặc E.coli - những vi khuẩn gây ngộ độc đường tiêu hóa.
Ngày 9-5, Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ phối hợp Hội Nhi khoa Việt Nam tổ chức Hội nghị khoa học nhi khoa khu vực Đồng bằng sông Cửu Long mở rộng lần thứ 10.
Tham dự và chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực nhi khoa có GS.TS Phạm Nhật An - Phó chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, cùng hơn 700 thầy thuốc đến từ các bệnh viện, trường đại học, cao đẳng chuyên ngành nhi trên cả nước.
Tại hội nghị, đề tài "Cập nhật gánh nặng bệnh tật và vắc xin phòng bệnh tay chân miệng" của TS.BS Lê Nguyễn Thanh Nhàn - Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) thu hút sự quan tâm của nhiều người.
Theo báo cáo, tình hình dịch tay chân miệng ở trẻ em năm nay đang rất "nóng" tại các tỉnh phía Nam với trên 18.000 ca mắc, đã có 8 trường hợp tử vong tại khu vực này.
Để giảm gánh nặng bệnh tật và nguy cơ tử vong của bệnh tay chân miệng, theo báo cáo hiện nay nhiều nước lân cận đang sử dụng vắc xin phòng tay chân miệng đạt hiệu quả phòng bệnh và an toàn.
Theo nhà sản xuất, vắc xin này được đánh giá bảo vệ 100% đối với chủng EV - A71 và hiệu quả miễn dịch kéo dài 5 năm. Trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 2 tuổi theo khuyến cáo nên tiêm 3 mũi; trẻ từ 2 tuổi đến dưới 6 tuổi tiêm 2 mũi.
Theo tiến sĩ Nhàn, tại Việt Nam, vào tháng 3-2026, Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành đối với vắc xin B4 (Envacgen), đây cũng là vắc xin được Hội Sơ sinh Đài Loan khuyến cáo sử dụng phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ em.
Tại hội nghị còn có nhiều bài báo cáo khoa học chuyên sâu của các chuyên gia nhi khoa đến từ Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành khu vực phía Nam. Trong đó có các báo cáo khoa học đề cập đến những vấn đề "nóng" trong lĩnh vực nhi khoa: sốt xuất huyết, vắc xin phòng bệnh, tăng huyết áp ở trẻ sơ sinh, viêm phổi, chăm sóc toàn diện trẻ sinh non...
Bác sĩ chuyên khoa II Ông Huy Thanh - Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, chia sẻ đây là cơ hội để các đồng nghiệp miền Tây Nam Bộ chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm từ các chuyên gia lĩnh vực nhi khoa từ Hà Nội, TP.HCM. Vì vậy dù khó khăn, thách thức nhưng qua 10 lần tổ chức, hội nghị vẫn nhận được sự quan tâm của các thầy thuốc của cộng đồng nhi khoa.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Hoàng Anh, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bệnh “sốt đất” không phải là bệnh mới, tên khoa học là Melioidosis, hay Whitmore. Đây là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra, tồn tại phổ biến trong đất ẩm và nguồn nước bị ô nhiễm.
Theo các báo cáo dịch tễ gần đây từ Thái Lan, hàng trăm ca mắc đã được ghi nhận chỉ trong vài tháng đầu năm, với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn hoặc có bệnh nền đi kèm.
Bác sĩ Hoàng Anh giải thích bệnh "sốt đất" không giống nhiều bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, mà nó chủ yếu xâm nhập vào cơ thể qua tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Vi khuẩn có thể đi qua các vết trầy xước nhỏ trên da khi người dân làm ruộng, tiếp xúc bùn đất, hoặc qua đường hô hấp khi hít phải bụi đất chứa mầm bệnh.
Trong một số trường hợp, việc sử dụng nguồn nước chưa được xử lý cũng có thể là đường lây. Chính vì vậy, bệnh thường gặp ở người lao động nông nghiệp, công nhân môi trường, hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước tự nhiên.
Biểu hiện lâm sàng của bệnh "sốt đất" rất đa dạng, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ hoặc đau đầu - những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh sang các thể nặng như viêm phổi với ho, khó thở, đau ngực; hoặc nhiễm trùng huyết với biểu hiện sốc, tụt huyết áp, rối loạn tri giác.
Một đặc điểm đáng chú ý là vi khuẩn có khả năng tạo ổ áp xe ở nhiều cơ quan như gan, lách, phổi, thậm chí lan rộng toàn thân nếu không được kiểm soát kịp thời.
Bác sĩ lưu ý nhóm nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm người mắc tiểu đường, bệnh thận mạn, bệnh gan, nghiện rượu hoặc suy giảm miễn dịch. Ở những người này, khả năng đề kháng kém khiến vi khuẩn dễ dàng phát triển và gây tổn thương nghiêm trọng.
Bác sĩ Hoàng Anh cho biết, điều trị bệnh không đơn giản và đòi hỏi phác đồ kháng sinh kéo dài. Giai đoạn đầu thường sử dụng nhóm kháng sinh mạnh, truyền tĩnh mạch để kiểm soát nhiễm trùng cấp tính, sau đó chuyển sang giai đoạn duy trì bằng thuốc uống trong nhiều tuần đến vài tháng nhằm tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn và ngăn tái phát. Việc bỏ dở điều trị hoặc dùng thuốc không đủ liều là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh tái phát hoặc trở nặng.
Trong bối cảnh bệnh có diễn biến phức tạp ở khu vực, bác sĩ Hoàng Anh nhấn mạnh việc phòng ngừa được xem như một biện pháp quan trọng. Người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn hoặc làm việc trong môi trường đất ẩm, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bùn đất khi có vết thương hở, sử dụng đồ bảo hộ như ủng và găng tay khi lao động. Việc rửa tay, tắm rửa sạch sẽ sau khi tiếp xúc với môi trường nguy cơ và sử dụng nguồn nước an toàn là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt kéo dài, ho, khó thở hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
