Bộ Y tế vừa ban hành quyết định “Hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 6 tuổi”, trẻ sẽ được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm trên phạm vi toàn quốc.
Theo đó, nội dung khám sức khỏe định kỳ bao gồm các dấu hiệu sinh tồn; đánh giá tình trạng dinh dưỡng; đánh giá sự phát triển tinh thần, vận động; đánh giá tiêm chủng; thăm khám toàn thân và các bộ phận: da, đầu – cổ, mắt, tai mũi họng, răng miệng, hô hấp, tim mạch, bụng và cơ quan sinh dục, cơ xương khớp, thần kinh, phát hiện nguy cơ tự kỷ.
Bên cạnh việc đánh giá các chỉ số tăng trưởng, dinh dưỡng, tiêm chủng và khám các cơ quan, bác sĩ sẽ thực hiện đánh giá sự phát triển tinh thần – vận động, đồng thời phát hiện nguy cơ tự kỷ ngay trong quá trình khám định kỳ.
Bộ Y tế ban hành kèm theo bảng tham chiếu đánh giá sự phát triển tinh thần – vận động theo từng giai đoạn từ sơ sinh đến dưới 6 tuổi. Mỗi nhóm tuổi đều có những mốc phát triển cụ thể về giao tiếp, ngôn ngữ, nhận thức, tương tác xã hội và vận động.
Theo hướng dẫn, chỉ cần có một tiêu chí không đạt ở phần phát triển tinh thần hoặc vận động thì kết quả đánh giá của phần đó sẽ được ghi nhận là “không đạt”, giúp nhân viên y tế kịp thời theo dõi hoặc chỉ định đánh giá chuyên sâu hơn.
Đối với trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi, Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng bộ câu hỏi sàng lọc nguy cơ tự kỷ M-CHAT-R – một công cụ đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới để phát hiện sớm nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ.
Bộ câu hỏi gồm 20 nội dung, tập trung đánh giá khả năng giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi của trẻ trong đời sống hằng ngày.
Bộ Y tế hướng dẫn trẻ sẽ được khám tại trạm y tế xã phường; các địa điểm khám sức khỏe lưu động bố trí hợp lý hoặc các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập các cấp khám bệnh, chữa bệnh ban đầu và cơ bản.
Theo đó, các địa phương lập kế hoạch khám sức khỏe định kỳ cho trẻ; thông tin rộng rãi về buổi khám; thông báo đến cha, mẹ…
Mỗi dây chuyền khám gồm bác sĩ, điều dưỡng hoặc hộ sinh và nhân viên hỗ trợ; được trang bị dụng cụ khám, đồ chơi phục vụ đánh giá phát triển tinh thần – vận động cũng như sổ sức khỏe điện tử.
Kết quả khám sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, liên thông với hệ thống dữ liệu y tế và bảo hiểm y tế theo quy định.
Theo Bộ Y tế, trong quá trình khám, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử của trẻ và người mẹ, đánh giá đầy đủ các nội dung chuyên môn, tư vấn theo dõi hoặc can thiệp.
Trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ mắc bệnh, trẻ sẽ được tư vấn chuyển đến cơ sở khám chữa bệnh phù hợp để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Theo Healthline, hạnh nhân chứa magie và một lượng nhỏ melatonin. Magie tham gia vào nhiều quá trình trong cơ thể, bao gồm điều hòa chức năng thần kinh và thư giãn cơ bắp. Điều này có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở người bị mất ngủ.
Hạnh nhân còn giàu protein và chất béo không bão hòa, giúp tạo cảm giác no mà không làm tăng đường huyết nhanh nếu ăn với lượng vừa phải.
Hạnh nhân
Theo Healthline, hạnh nhân chứa magie và một lượng nhỏ melatonin. Magie tham gia vào nhiều quá trình trong cơ thể, bao gồm điều hòa chức năng thần kinh và thư giãn cơ bắp. Điều này có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở người bị mất ngủ.
Hạnh nhân còn giàu protein và chất béo không bão hòa, giúp tạo cảm giác no mà không làm tăng đường huyết nhanh nếu ăn với lượng vừa phải.
Hạt óc chó
Theo Times of India, đây là một trong những thực phẩm chứa melatonin tự nhiên, hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Loại hạt này cũng cung cấp axit béo omega-3 và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe.
Hạt óc chó
Theo Times of India, đây là một trong những thực phẩm chứa melatonin tự nhiên, hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Loại hạt này cũng cung cấp axit béo omega-3 và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe.
Hạt dẻ cười
Ngoài hàm lượng melatonin tự nhiên cao, hạt dẻ cười còn cung cấp protein, chất xơ và chất béo không bão hòa, giúp duy trì cảm giác no, cung cấp năng lượng ổn định.
Đây có thể là lựa chọn phù hợp cho bữa ăn nhẹ vào buổi tối. Tuy nhiên, do chứa khá nhiều calo, người đang kiểm soát cân nặng nên ăn với khẩu phần hợp lý.
Hạt dẻ cười
Ngoài hàm lượng melatonin tự nhiên cao, hạt dẻ cười còn cung cấp protein, chất xơ và chất béo không bão hòa, giúp duy trì cảm giác no, cung cấp năng lượng ổn định.
Đây có thể là lựa chọn phù hợp cho bữa ăn nhẹ vào buổi tối. Tuy nhiên, do chứa khá nhiều calo, người đang kiểm soát cân nặng nên ăn với khẩu phần hợp lý.
Hạt bí
Theo Verywell Health, hạt bí giàu magie, kẽm và tryptophan. Tryptophan là axit amin được cơ thể sử dụng để tạo serotonin, sau đó chuyển thành melatonin - hormone giúp điều hòa giấc ngủ. Bên cạnh đó, magie cũng hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh và thư giãn cơ bắp.
Hạt bí
Theo Verywell Health, hạt bí giàu magie, kẽm và tryptophan. Tryptophan là axit amin được cơ thể sử dụng để tạo serotonin, sau đó chuyển thành melatonin - hormone giúp điều hòa giấc ngủ. Bên cạnh đó, magie cũng hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh và thư giãn cơ bắp.
"Từ những nghiên cứu mới được công bố trong vài năm gần đây, phần lớn các chuyên gia đều thống nhất rằng: không nên khuyến khích bất kỳ ai bắt đầu uống rượu chỉ với mục đích bảo vệ sức khỏe tim mạch. Đó không phải là sự "quay xe" của y học, mà từ kết quả của y học dựa trên bằng chứng.
Đừng kỳ vọng một ly rượu vang sẽ bù lại cho việc ít vận động, ăn uống thiếu lành mạnh hay hút thuốc lá, là những yếu tố ảnh hưởng xấu tới tim mạch", GS-TS, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á, chia sẻ.
Hơn 30 năm làm công tác chuyên môn, GS Hùng lưu ý, không ít người bệnh bị tăng huyết áp khó kiểm soát, rung nhĩ tái phát hoặc suy tim tiến triển mà nguyên nhân góp phần lại chính là việc uống rượu thường xuyên.
Nhiều nghiên cứu hiện cho thấy, ngay cả lượng rượu không quá lớn cũng có thể làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ rung nhĩ, làm nặng thêm bệnh cơ tim do rượu và tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết.
Chuyên gia tim mạch đặc biệt lưu ý, với người đã mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc bệnh gan, việc hạn chế tối đa đồ uống có cồn gần như luôn mang lại lợi ích nhiều hơn nguy cơ.
Theo GS Hùng, "không có mức tiêu thụ rượu nào được chứng minh là hoàn toàn an toàn đối với sức khỏe" là thông điệp được WHO đưa ra. Điều này không có nghĩa chỉ uống một ngụm rượu là gây bệnh. Nguy cơ sức khỏe tăng dần theo lượng rượu tiêu thụ và không tồn tại một "ngưỡng có lợi" được chứng minh chắc chắn.
Tuy nhiên, những người đang uống rượu vang mỗi ngày không phải hoảng sợ bỏ rượu ngay lập tức, hãy cân nhắc giảm dần. Giảm số ngày uống trong tuần, giảm lượng rượu trong mỗi lần uống hoặc chỉ uống vào những dịp thật đặc biệt. Nếu hoàn toàn không uống rượu, đừng bắt đầu uống chỉ vì nghĩ rằng điều đó tốt cho tim.
Sức khỏe tim mạch không đến từ một loại thực phẩm hay một loại đồ uống "thần kỳ". Những yếu tố đã được chứng minh rõ ràng vẫn không thay đổi: kiểm soát tốt huyết áp, bỏ thuốc lá, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và kiểm soát tốt cholesterol cũng như đường huyết… Đó mới là những "toa thuốc" thực sự giúp trái tim khỏe mạnh.
GS Hùng cho biết thêm, nhiều người vẫn cho rằng rượu vang đỏ "lành" hơn bia hoặc rượu mạnh nhờ chứa polyphenol như resveratrol. Thực tế, nếu muốn nhận các chất chống ô xy hóa này, ăn nho tươi, quả mọng hoặc thực phẩm lành mạnh sẽ hiệu quả hơn.
Trong nhiều thập kỷ trước đây, nhiều nghiên cứu quan sát ghi nhận rằng những người uống một lượng rượu nhỏ có tỷ lệ mắc bệnh động mạch vành thấp hơn những người hoàn toàn không uống. Điều này khiến nhiều người tin rằng một ly rượu vang đỏ mỗi ngày có thể giúp tăng cholesterol HDL, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và giảm hình thành huyết khối.
Nhưng các nhà nghiên cứu sau này nhận thấy, với những người uống điều độ, thường cũng là những người có lối sống lành mạnh hơn, và chính điều đó mới góp phần tạo nên kết quả tích cực, chứ không chỉ là một ly rượu vang/ngày.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ em là một trong những nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng kéo dài, với nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt.
Sốc nhiệt ở trẻ có thể xảy ra khi cơ thể trẻ không được bù đủ nước hoặc không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý trong môi trường nóng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của kiệt sức do nóng và sốc nhiệt sẽ giúp cha mẹ bảo vệ con an toàn trong những ngày thời tiết khắc nghiệt như hiện nay.
Trước khi diễn tiến thành sốc nhiệt, trẻ thường trải qua giai đoạn nhẹ hơn như chuột rút do nóng hoặc kiệt sức do nóng. Tình trạng này thường xảy ra sau khi trẻ vận động hoặc vui chơi lâu dưới trời nắng nóng dẫn đến mất nước và điện giải qua mồ hôi.
Một số dấu hiệu cha mẹ có thể nhận thấy gồm: thân nhiệt tăng (thường dưới 40oC); da mát nhưng ẩm, ra nhiều mồ hôi; choáng, chóng mặt, mệt lả; đau đầu; khát nước nhiều; cáu gắt, khó chịu; chuột rút cơ; buồn nôn hoặc nôn mửa.
Một số trẻ có nguy cơ bị kiệt sức do nóng cao hơn như trẻ thừa cân hoặc béo phì; trẻ đang mắc bệnh; bị cháy nắng hoặc đang dùng một số loại thuốc.
Điều quan trọng là cần xử trí sớm để tránh tiến triển thành sốc nhiệt. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị kiệt sức do nóng, cha mẹ nên:
- Đưa trẻ vào nơi mát, có bóng râm hoặc phòng có điều hòa.
- Cho trẻ uống nước mát, có thể bổ sung muối như nước điện giải, uống từng ngụm nhỏ thay vì uống nhiều một lần.
- Dùng khăn ướt bằng nước mát, không dùng nước đá lạnh lau khắp người cho trẻ, chú ý các vùng có mạch máu lớn như gáy, nách, bẹn, trán để hỗ trợ hạ nhiệt.
- Nếu trẻ bị chuột rút có thể xoa bóp nhẹ nhàng. Nếu trẻ không uống được hoặc có các biểu hiện như lừ đừ, lơ mơ, mệt nhiều, bứt rứt, da tái... thì cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể trẻ không còn khả năng điều hòa thân nhiệt. Nhiệt độ cơ thể tăng nhanh có thể dẫn đến tổn thương não, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Sốc nhiệt là một trường hợp cấp cứu y khoa tối khẩn cấp. Nếu con bạn ở ngoài trời hoặc trong bất kỳ môi trường nóng nào và có các triệu chứng trên hãy thực hiện các bước sau càng sớm càng tốt:
- Đưa trẻ vào nơi mát và cởi bớt quần áo cho trẻ.
- Dùng khăn tẩm nước mát lạnh đắp vùng trán, gáy, nách và lau khắp người để làm hạ nhiệt nhanh, có thể kèm quạt mát để thoát nhiệt, tản nhiệt dễ dàng hơn.
- Nếu có điều kiện có thể ngâm trẻ trong bồn nước mát, không dùng nước đá lạnh vì có thể làm trẻ bị co mạch.
- Theo dõi tình trạng ý thức và thân nhiệt liên tục, nếu nhiệt độ xuống dưới 38oC thì ngưng làm mát.
- Tránh cho trẻ uống quá nhiều chất lỏng trừ khi trẻ tỉnh táo và nhận thức được mọi việc. Tuyệt đối không cho trẻ uống nước nếu trẻ đang lơ mơ hoặc rối loạn ý thức.
