Đại sứ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 22/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga ở cấp Ủy ban Đại diện Thường trực (Coreper), theo thông báo của nước Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU là Cyprus.
Thủ tục phê duyệt cuối cùng đang được tiến hành bằng văn bản, dự kiến hoàn tất trong hôm nay.
Động thái diễn ra sau khi Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu thô Nga tới hai quốc gia này. Đây cũng là hai nước EU cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dầu Nga qua nhánh phía nam của Druzhba, với tỷ lệ 86-92% nhập khẩu dầu của Hungary và gần như toàn bộ nguồn cung của Slovakia.
Công ty năng lượng Mol của Hungary cho biết đã nhận thông báo từ nhà vận hành Ukraine rằng dầu thô từ Belarus đã bắt đầu bơm qua hệ thống Druzhba từ trưa 22/4. Bộ trưởng Kinh tế Slovakia Denisa Sakova cũng xác nhận lô dầu đầu tiên dự kiến đến nước này trong sáng nay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ca ngợi EU mở khóa khoản vay là “tín hiệu đúng đắn trong bối cảnh hiện nay”. Ông khẳng định Ukraine đã hoàn thành nghĩa vụ với EU, kể cả trong vấn đề nhạy cảm như vận hành đường ống Druzhba, và kỳ vọng liên minh sẽ sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thiết thực.
Khoản vay mới của EU là nguồn tài chính quan trọng giúp Ukraine duy trì hoạt động trong giai đoạn 2026-2027, khi nền kinh tế chịu sức ép lớn từ xung đột.
Theo kế hoạch, hai phần ba số tiền sẽ dành cho quốc phòng, phần còn lại hỗ trợ các chi tiêu ngân sách khác. Khoản vay sẽ được giải ngân từ cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6, thời điểm Ukraine có nguy cơ cạn nguồn tài chính nếu không nhận được hỗ trợ kịp thời.
Bế tắc quanh khoản vay từng làm chậm kế hoạch gia tăng áp lực lên Nga, khi EU muốn thông qua gói trừng phạt mới nhân dịp tròn 4 năm xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Gói trừng phạt dự kiến mở rộng hạn chế trong lĩnh vực năng lượng, tài chính và vận tải biển, nhằm thu hẹp khả năng xuất khẩu dầu của Nga.
Đường ống Druzhba đi qua lãnh thổ Ukraine, được sử dụng để phân phối dầu của Nga sang các quốc gia châu Âu như Hungary và Slovakia. Hệ thống này ngừng hoạt động từ ngày 27/1, Ukraine nói rằng nguyên nhân là máy bay không người lái (UAV) Nga làm hư hại hạ tầng đường ống.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nối lại vận chuyển dầu qua đường ống Druzhba nhằm mục đích chính trị, điều mà Kiev nhiều lần bác bỏ. Căng thẳng leo thang từ giữa tháng 2, khi Hungary và Slovakia thông báo đình chỉ xuất khẩu dầu diesel cho Ukraine.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban trước đó tuyên bố chỉ rút phiếu phủ quyết khi dòng dầu được nối lại. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ngày 20/4, ông cho biết Budapest sẵn sàng thông qua khoản vay ngay lập tức khi điều kiện này được đáp ứng. Slovakia cũng đưa ra lập trường tương tự đối với gói trừng phạt mới.
7h25 ngày 15-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Giá dầu thế giới lao dốc hơn 4% trong phiên giao dịch sáng nay sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông.
Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ giảm 4,39%, xuống còn 81,15 USD/thùng tại thị trường Tokyo.
Hãng tin Reuters nhận định giá dầu thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3 trong phiên giao dịch sáng nay.
Các thị trường chứng khoán tại châu Á tăng điểm khi mở cửa phiên giao dịch ngày 15-6. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 4,21%, trong khi chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng 4,97%.
Rạng sáng cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thông báo Mỹ và Iran đã nhất trí về một thỏa thuận hòa bình, theo đó chấm dứt "ngay lập tức và vĩnh viễn" các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả tại Lebanon, với lễ ký kết dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 19-6.
"Với việc thỏa thuận đã được nhất trí, bên trung gian sẽ thúc đẩy một loạt cuộc họp trong tuần này. Những cuộc thảo luận tiền triển khai sẽ đặt nền móng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức" - ông Sharif, nhà trung gian chủ chốt trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua ở Trung Đông, viết trên mạng xã hội X.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng xác nhận bằng tuyên bố riêng vào ngày 14-6, đúng dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông: "Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện hoàn tất".
"Tôi chính thức cho phép mở cửa eo biển Hormuz miễn phí, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dòng dầu chảy trở lại!" - ông Trump tuyên bố.
Ông Trump cho biết eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới - sẽ mở cửa trở lại sau khi thỏa thuận hòa bình với Iran được ký kết vào ngày 19-6.
Trong khi đó Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết nước này đã giành được "những thắng lợi lớn" trong cuộc chiến với Mỹ.
"Kẻ thù phát động cuộc tấn công để thực hiện những âm mưu xấu xa của chúng đã bị đánh bại hoàn toàn. Cộng hòa Hồi giáo Iran đã giành được những thắng lợi lớn trong cuộc chiến" - ông Gharibabadi phát biểu trên truyền hình vào rạng sáng 15-6.
Iran nói rằng thỏa thuận vừa được công bố với Mỹ sẽ đặt dấu chấm hết "ngay lập tức" cho cuộc chiến giữa hai nước. "Một lệnh chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn và có hiệu lực ngay lập tức đã được tuyên bố trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon" - Thứ trưởng Gharibabadi thông tin.
"Chúng tôi đã có một mối quan hệ xấu. Nó trở nên xấu hơn một chút từ khi bà ấy từ chối giúp đỡ chúng tôi. Bà ấy không muốn tham gia vào vấn đề eo biển Hormuz", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói về Thủ tướng Italy Giorgia Meloni trong sự kiện ngày 7/7 ở Ankara, nơi đang diễn ra hội nghị thượng đỉnh NATO.
Bà Meloni từng được coi là người có mối quan hệ tốt với ông Trump. Hồi đầu năm, bà đã bày tỏ hy vọng Tổng thống Trump sẽ chấm dứt được xung đột Ukraine để bà có thể đề cử ông cho giải Nobel Hòa bình.
Thủ tướng Italy đã cố gắng xây dựng mối quan hệ thân thiết với ông Trump dựa trên quan điểm chính trị cánh hữu tương đồng, thậm chí bà còn là lãnh đạo châu Âu duy nhất tới Washington dự lễ nhậm chức của ông đầu năm 2025.
Tuy nhiên, quan hệ giữa hai người bắt đầu căng thẳng từ cuối tháng 6, sau khi ông Trump tuyên bố rằng bà đã "nài nỉ" để được chụp ảnh cùng ông tại hội nghị thượng đỉnh G7 và ông đã đồng ý vì "thấy tội nghiệp cho bà ấy".
Bà Meloni giận dữ, phủ nhận thông tin này và cho rằng ông Trump đã "bịa đặt". Cuộc khẩu chiến tiếp tục kéo dài đến tuần này, khi ông Trump đăng một bức ảnh đã qua chỉnh sửa lên tài khoản mạng xã hội Truth Social cho thấy bà Meloni nhìn ông một cách đầy ngưỡng mộ kèm chú thích "Cần lệnh cấm tiếp cận".
Tuy nhiên, khi tới Ankara ngày 7/7 để dự hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump dịu giọng hơn về Thủ tướng Italy. "Tôi thực sự nghĩ bà ấy là người tử tế", ông nói trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan.
Tổng thống Trump cũng bày tỏ thất vọng trước hành động của châu Âu, trong đó có Italy, khi không tham gia hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran. "Tôi mến bà ấy, nhưng tôi nghĩ bà ấy đã phạm sai lầm. Bà ấy không sát cánh cùng chúng tôi và tôi không hài lòng về điều này", ông nói.
Hồi tháng 3, chính phủ Italy từ chối cấp phép cho máy bay quân sự Mỹ hạ cánh tại căn cứ không quân Sigonella trên đảo Sicily khi tham gia chiến dịch ở Trung Đông, với lý do Washington đã không xin phép trước với Rome. Italy cũng không cử tàu chiến tham gia chiến dịch mở lại eo biển Hormuz theo lời kêu gọi của ông Trump.
Trong suốt cuộc xung đột với Iran, ông Trump cũng chỉ trích các lãnh đạo châu Âu khác, trong đó có Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người cũng lên án cuộc chiến này.
Chính phủ Italy không phản hồi lại lời công kích của ông Trump, dường như để tránh đổ thêm dầu vào lửa, gây ảnh hưởng đến quan hệ song phương.
"Ông Trump nêu quan điểm của ông ấy, còn chúng tôi đã quyết định ngừng phản hồi lại những phát ngôn này", Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani nói hôm 7/7.
Văn phòng của bà Meloni từ chối bình luận về việc bà sẽ ứng xử ra sao khi gặp ông Trump tại Ankara. Một nguồn tin thân cận với bà loại trừ khả năng Thủ tướng Italy sẽ ngó lơ ông Trump. Nguồn tin này cho biết bà biết cách xử lý những tình huống như vậy và thay vào đó có thể sẽ chào đón ông "bằng một nụ cười".
Điện Kremlin thông báo chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin đến Trung Quốc sẽ diễn ra ngày 19-20/5. Phái đoàn tháp tùng ông bao gồm các bộ trưởng, quan chức hàng đầu của Điện Kremlin, người đứng đầu các tập đoàn và ngân hàng nhà nước, trong đó có Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina.
Tổng thống Putin sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, tiến hành hội đàm riêng và mở rộng về "các vấn đề quan trọng và nhạy cảm nhất" trong quan hệ song phương, đồng thời thảo luận "những vấn đề toàn cầu cấp bách nhất" khi dự tiệc trà.
Dự kiến có khoảng 40 thỏa thuận song phương được ký kết, trong đó có tuyên bố chung về tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Yury Ushakov, trợ lý chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga, cho biết hai lãnh đạo cũng dự kiến thông qua tuyên bố riêng về thúc đẩy "thế giới đa cực" và "kiểu quan hệ quốc tế mới" .
Ông Putin được cho là sẽ gặp gỡ nhiều quan chức Trung Quốc, trong đó có hội đàm với Thủ tướng Lý Cường, với nội dung tập trung vào các vấn đề thương mại và kinh tế.
Trong bài phát biểu qua video ngày 18/5, lãnh đạo Nga cho biết tình hữu nghị giữa Moskva và Bắc Kinh không nhằm chống lại bất kỳ ai, mà hướng tới hòa bình và thịnh vượng toàn cầu.
Theo ông, quan hệ Nga - Trung đã đạt đến "mức độ chưa từng có" về sự hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau. Hai nước sẵn sàng hợp tác trên cơ sở các nguyên tắc cùng có lợi và bình đẳng, ủng hộ lẫn nhau trong "các vấn đề ảnh hưởng đến lợi ích cốt lõi, bao gồm bảo vệ chủ quyền và thống nhất quốc gia".
Ông nhấn mạnh Nga và Trung Quốc đang tích cực mở rộng quan hệ về kinh tế, chính trị và quốc phòng, thêm rằng mối liên hệ giữa Moskva và Bắc Kinh đang đóng "vai trò ổn định" trong quan hệ toàn cầu.
Quan hệ đối tác chiến lược Nga - Trung được xây dựng trong suốt 25 năm kể từ khi hai nước ký Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị.
Trung Quốc hiện là đồng minh quan trọng nhất của Nga. Các linh kiện điện tử do Trung Quốc sản xuất có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Là khách hàng mua dầu lớn nhất, Trung Quốc cung cấp nguồn doanh thu then chốt cho Nga trong bối cảnh nền kinh tế nước này gặp nhiều áp lực do xung đột Ukraine.
Chuyến thăm của ông Putin diễn ra vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc. Đây là lần đầu Trung Quốc đón tiếp lãnh đạo hai cường quốc trong cùng một tháng, phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm xử lý quan hệ với cả hai bên và định vị bản thân như một cường quốc trung tâm giữa bối cảnh trật tự thế giới ngày càng chia rẽ.
Quan chức Điện Kremlin bác bỏ đồn đoán rằng thời điểm chuyến thăm của ông Putin liên quan đến các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Trung Quốc, khẳng định quá trình chuẩn bị cho sự kiện đã bắt đầu ngay sau cuộc điện đàm giữa lãnh đạo hai nước hồi tháng 2.
