Kể từ khi xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran bùng phát ở Trung Đông vào ngày 28-2, eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng – gần như bị phong tỏa, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng cho toàn cầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-4, Cao ủy về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas, cho biết các nước EU đã nhất trí mở rộng trừng phạt đối với Iran, bao gồm cả những bên liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Bà Kallas cũng cho biết đã đề nghị các bộ trưởng ngoại giao EU tăng cường sứ mệnh hải quân của khối này tại Trung Đông – lực lượng hiện đang bảo vệ tàu thuyền khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ.
Trong khi đó, Iran đã kêu gọi Liên hợp quốc lên án việc Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska của nước này ở biển Oman.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên hợp quốc, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravanicoi cho biết Tehran coi hành vi của Mỹ là “cướp biển” và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh các tuyến hàng hải quan trọng.
Ông cũng tuyên bố “hành vi bất hợp pháp này cấu thành vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8-4-2026 và đủ điều kiện là một hành động gây hấn” theo Hiến chương Liên hợp quốc. Iran cũng yêu cầu thả ngay con tàu này.
Mỹ cho biết con tàu thuộc diện bị trừng phạt và nó đã bị bắt giữ sau khi không tuân thủ yêu cầu dừng di chuyển.
“Thủy thủ đoàn Iran từ chối lắng nghe, vì vậy tàu hải quân của chúng ta đã chặn họ ngay lập tức bằng cách bắn thủng phòng máy”, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 19-4.
Ngày 22-4, Tổng thống Trump thông báo ông đã gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ để chờ đề xuất từ Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh kéo dài 2 tuần này kết thúc. Song ông nhấn mạnh Washington tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Tehran.
Lệnh phong tỏa này được xem là “nút thắt” khi hai bên tính toán tổ chức đàm phán vòng thứ hai ở Islamabad, Pakistan, sau thất bại của vòng đầu tiên.
Sau tuyên bố của ông Trump, phía Mỹ xác nhận Tổng thống JD Vance đã hủy chuyến đi đến Pakistan để đàm phán. Hiện chưa rõ vòng đàm phán này có diễn ra hay không.
Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 8.5 công bố loạt hồ sơ từng được giữ mật liên quan vật thể bay không xác định (UFO), hay tên chính thức là các hiện tượng dị thường chưa xác định (UAP) trên trang war.gov/ufo.
Theo Reuters, lô tài liệu lần này gồm 162 tập tin, bao gồm báo cáo bằng văn bản, hình ảnh và video từ camera quân sự. Một số hồ sơ đề cập các vụ chứng kiến "đĩa bay" từ năm 1947, các hình ảnh mờ về hiện tượng chưa xác định trên bề mặt mặt trăng trong sứ mệnh Apollo 12 năm 1969, cũng như bản ghi lời kể của phi hành đoàn Apollo 17 về vật thể lạ quan sát được trong chuyến bay năm 1972.
Bên cạnh các tài liệu về không gian, nhiều video được giải mật ghi lại vật thể lạ qua cảm biến hồng ngoại của quân đội Mỹ. Trong số đó có vật thể hình quả bóng đá xuất hiện trên biển Hoa Đông năm 2022, cùng các chấm sáng di chuyển bất thường trên bầu trời Iraq, Syria và UAE trong những năm gần đây, theo AP.
"Những tài liệu này, được giấu kín do bị đưa vào danh mục tài liệu mật, từ lâu đã làm dấy lên những đồn đoán chính đáng, và đã đến lúc người dân Mỹ được tận mắt chứng kiến chúng", Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc ngày 8.5 nhấn mạnh dù mọi tài liệu trước khi được tải lên đã được rà soát toàn bộ vì lý do an ninh, nhiều nội dung trong số đó vẫn chưa được phân tích đầy đủ nhằm xác định bản chất của các hiện tượng bất thường.
Chính khoảng trống kết luận trên khiến đợt công bố ngày 8.5 chưa thể khép lại các nghi vấn lâu nay về UFO/UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Tổ chức chuyên nghiên cứu UAP Sol Foundation (Mỹ), hoan nghênh bước đi trên của Nhà Trắng, nhưng cho rằng chính quyền ông Trump cần làm nhiều hơn để chấm dứt "hàng thập niên bí mật" quanh những gì chính phủ biết về các hiện tượng này.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo loạt tài liệu mới chưa đưa ra bằng chứng chắc chắn về công nghệ ngoài hành tinh hay sự sống ngoài trái đất. Theo tờ The Guardian, phần lớn hình ảnh và video vẫn mờ, khó nhận diện, chủ yếu là các điểm sáng hoặc vật thể bất thường ở khoảng cách xa.
AP dẫn lời ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc văn phòng Lầu Năm Góc chuyên điều tra UAP, cho rằng việc công bố tài liệu mà thiếu phân tích khoa học đi kèm có thể phản tác dụng. Theo ông, các hồ sơ như vậy "chỉ càng làm dấy lên nhiều suy đoán, thuyết âm mưu và những lý thuyết giả khoa học thiếu căn cứ".
Trả lời Reuters, chuyên gia UAP Mick West cho rằng các video mới chủ yếu cho thấy "chúng ta không thể xác định được một chấm trắng nhỏ ở khoảng cách rất xa", chứ không phải bằng chứng về người ngoài hành tinh. Cùng quan điểm thận trọng, nhà vật lý thiên văn Avi Loeb (Đại học Harvard) nhận định một số hình ảnh từ Apollo 12 và Apollo 17 có thể liên quan các vụ va chạm tiểu hành tinh trên bề mặt mặt trăng, thay vì là dấu hiệu công nghệ ngoài hành tinh.
Đợt công bố cũng kéo theo tranh cãi chính trị. Một số nhà phê bình cho rằng các tiết lộ về UAP có thể làm phân tán sự chú ý khỏi những rắc rối của chính quyền ông Trump, trong đó có chiến dịch quân sự ở Iran và áp lực công bố thêm tài liệu liên quan tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, theo CBC News.
Theo Hãng tin AP ngày 2-6, Bộ Ngoại giao Mỹ dự kiến cắt giảm đáng kể số lượng đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ tại châu Phi được phép xử lý hồ sơ xin thị thực của người nước ngoài.
Kế hoạch này nằm trong chiến dịch siết chặt cấp visa định cư và không định cư của Washington, nhằm hạn chế nhập cư và ngăn tình trạng người nước ngoài ở lại Mỹ quá hạn visa.
Theo nguồn tin từ bản ghi nhớ nội bộ và các quan chức Mỹ, gần 50 đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ hiện đang tiếp nhận hồ sơ visa sẽ bị giảm xuống còn 20 "trung tâm" được chỉ định trong vài tuần tới.
Quyết định đã được Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phê duyệt tuần trước. Hiện chưa có ngày áp dụng cụ thể, nhưng thay đổi này được dự kiến triển khai trong tháng 6.
20 trung tâm xử lý visa được giữ lại gồm các cơ sở: Abidjan (Bờ Biển Ngà), Accra (Ghana), Addis Ababa (Ethiopia), Cape Town và Johannesburg (Nam Phi), Dakar (Senegal), Dar es Salaam (Tanzania), Djibouti (Djibouti), Kampala (Uganda), Kigali (Rwanda), Kinshasa (Congo), Lagos (Nigeria), Lomé (Togo), Luanda (Angola), Malabo (Guinea Xích Đạo), Monrovia (Liberia), Nairobi (Kenya), Port Louis (Mauritius), Praia (Cape Verde) và Yaoundé (Cameroon).
Theo quy định mới, công dân ở những quốc gia không thuộc nhóm "trung tâm" sẽ phải sang nước khác để làm thủ tục xin visa Mỹ. Điều này có thể làm tăng đáng kể chi phí và khó khăn đi lại đối với người nộp đơn.
Dù vậy, các bộ phận lãnh sự tại những nước ngoài danh sách trên vẫn sẽ tiếp tục hoạt động nhưng chỉ cung cấp dịch vụ hạn chế, như hỗ trợ công dân Mỹ gia hạn hộ chiếu, xử lý yêu cầu khẩn cấp, các trường hợp đặc biệt liên quan lợi ích quốc gia hoặc visa ngoại giao.
Hoạt động cấp thị thực của Mỹ tại châu Phi thời gian qua vốn đã chịu tác động bởi nhiều biện pháp kiểm soát, bao gồm lệnh hạn chế nhập cảnh với một số quốc gia, yêu cầu đặt cọc đến 15.000 USD đối với người xin visa và các hạn chế liên quan dịch Ebola.
Bộ Ngoại giao Mỹ không xác nhận trực tiếp nội dung bản ghi nhớ, nhưng cho biết cơ quan này thường xuyên rà soát hoạt động ở nước ngoài nhằm phân bổ nguồn lực hiệu quả, bảo đảm quy trình cấp visa đáp ứng yêu cầu an ninh và lợi ích quốc gia Mỹ.
Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) ngày 12/5 công bố số liệu mới, cho thấy giá tiêu dùng hồi tháng 4 đã tăng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2023, giai đoạn cuối trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Joe Biden.
Lạm phát tại Mỹ từng tăng lên mức khoảng 9% vào giữa năm 2022, do ảnh hưởng của chiến sự Ukraine, trước khi giảm dần vào năm 2024. Lạm phát duy trì ở mức ổn định 2,3-2,9% trong năm đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump, rồi tăng vọt gần đây do chiến sự Iran.
Theo BLS, giá tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 3 tăng 3,3%, cao hơn mức 2,4% của tháng 2, thời điểm chiến sự Iran chưa bùng phát.
Tổng thống Trump đắc cử với cam kết sẽ kéo sinh hoạt phí của người Mỹ đi xuống và khắc phục "thảm họa kinh tế" dưới thời ông Biden. Tuy nhiên, ông Trump đến nay chưa thực hiện được điều này.
Giá năng lượng ở Mỹ tăng 3,8% trong tháng 4, đóng góp hơn 40% vào mức tăng chung theo tháng. Theo dữ liệu của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc liên tục tăng trong những tháng sau khi chiến sự Iran bắt đầu, hiện ở mức 4,5 USD/gallon, trong khi giá trung bình năm ngoái là 3,1 USD/gallon.
Giá năng lượng tăng mạnh chủ yếu do eo biển Hormuz, huyết mạch dầu mỏ thế giới, tiếp tục bị phong tỏa. Giá dầu tiếp tục tăng trong ngày 11/5, sau khi Tổng thống Donald Trump gọi đề xuất hòa bình mà Iran đưa ra là "rác rưởi" và "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
Giá vé máy bay cũng tăng 20,7%, trong bối cảnh các hãng hàng không chật vật ứng phó với giá nhiên liệu tăng vọt. Các chi phí thiết yếu trong đời sống hằng ngày đồng loạt đi lên. Giá thực phẩm tăng 3,8%, trong khi giá dịch vụ năng lượng, gồm điện và các tiện ích, tăng 5,4%.
CPI lõi, tức chỉ số không tính các nhóm giá biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, tăng ở mức khiêm tốn hơn, 2,8%.
Theo giới quan sát, mức tăng lạm phát tháng 4 đang gây thêm áp lực đối với ông Trump và phe Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Reuters dẫn lời các chuyên gia dự báo giá cả ở Mỹ sẽ tiếp tục tăng cao, lan rộng trong những tháng tới, khi eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị phong tỏa và thỏa thuận kết thúc chiến sự giữa Mỹ với Iran vẫn xa vời.
