Naveena Vanamala, 26 tuổi, ở Mumbai ngồi để chuyên viên trang điểm vẽ những chấm trắng nhỏ phía trên lông mày. Cô đang chuẩn bị bước vào lễ cưới mà hoa cài tóc vẫn chưa có.
Ở Ấn Độ, bố cô dâu là người lo toàn bộ hôn lễ. Nhưng bố Naveena đã qua đời 6 tháng trước nên cô phải tự xoay xở và đối mặt áp lực tài chính.
Naveena làm nhân viên marketing, thu nhập khoảng 145 USD mỗi tháng. Ngân sách dự kiến cho đám cưới ban đầu là 3.200 USD nhưng đã tăng gấp đôi. Cô phải vay ngân hàng. Chú rể đang trả nợ mua nhà cũng phải thế chấp căn hộ để vay thêm. “Chúng tôi biết vay nợ nhiều đến mức này để làm đám cưới là không đáng, nhưng không còn lựa chọn nào khác”, cô nói.
Theo báo cáo của Jefferies Financial Group, ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài chính, trụ sở New York (Mỹ), các đám cưới ở Ấn Độ thường kéo dài nhiều ngày, tốn kém và là ngành công nghiệp trị giá khoảng 130 tỷ USD.
Ở quốc gia Nam Á này, hôn nhân gắn chặt với tài chính và áp lực xã hội. Gia đình nhà gái thường gánh phần lớn chi phí. Một số nơi vẫn tồn tại phong tục cô dâu về nhà chồng phải có hồi môn. Với các hộ thu nhập thấp, một đám cưới lớn dễ đẩy gia đình vào nợ nần. Dữ liệu của Jefferies cho thấy chi tiêu cho đám cưới trung bình tại Ấn Độ gấp khoảng hai lần chi cho giáo dục.
Tại Delhi, cha của cô dâu Kaveri Mehta đứng gần lối vào, theo dõi đường đi và điện thoại khi chờ khách. Khi thấy con gái đi ngang qua và mỉm cười, ông bớt căng thẳng vì hiểu mọi chuyện đang suôn sẻ.
Đám cưới của Kaveri có hàng trăm khách mời, nhiều người bay từ nước ngoài về. Đội ngũ phục vụ lên đến 150 người. Dù muốn tổ chức gọn nhẹ, cô cho biết khó tránh áp lực xã hội và quy tắc mời khách. Người cha nói chi phí có thể lên tới hàng trăm nghìn USD.
Vikramjeet Sharma, giám đốc công ty tổ chức đám cưới sang trọng, cho biết trung bình khách hàng của ông chi từ 500.000 USD đến 3 triệu USD. Quy mô đám cưới tăng mạnh trong 20 năm qua.
Tại miền Bắc Ấn Độ, Anamika Upadhayay tham gia một lễ cưới tập thể cùng nhiều cặp đôi khác. Cô chọn hình thức này vì gia đình không đủ khả năng tổ chức đám cưới truyền thống. Chi phí giảm đáng kể, nhưng không gian riêng tư cũng bị hạn chế.
Mỗi cặp vợ chồng tham gia hôn lễ tập thể được nhận bộ đồ gia dụng trị giá khoảng 1.000 USD. Món quà của ban tổ chức này cũng được xem như của hồi môn. Với nhiều gia đình, giá trị bộ đồ gia dụng tương đương thu nhập cả năm. Chương trình do chính quyền địa phương tổ chức nhằm giảm gánh nặng nợ cưới, đặc biệt từ các khoản vay lãi cao.
Bên cạnh chi phí tổ chức đám cưới, của hồi môn là một gánh nặng khác của các gia đình cô dâu. Dù tục lệ này đã bị luật pháp cấm, thực tế vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. Mỗi năm, hàng nghìn vụ việc liên quan được ghi nhận, cho thấy khoảng cách giữa luật và đời sống.
Luật sư Kunal Madan cho biết các yêu cầu tài chính trong hôn nhân thường không được nói trực tiếp, nhưng tích lũy dần theo thời gian, tạo áp lực lớn lên gia đình cô dâu. Áp lực này không đến từ một khoản cụ thể mà lan qua nhiều chi tiết trong quá trình chuẩn bị và cả sau cưới.
Trở lại Mumbai, mẹ của Naveena Vanamala đi lại trong lễ cưới, chào hỏi người thân. Hơn 500 khách mời đã đến dự. Các nhiếp ảnh gia vây quanh cô dâu, trong khi đồ ăn liên tục được phục vụ. Trong ngày cưới, cô “cảm giác như mình đã trở thành người nổi tiếng”. Nhưng phía sau sự hào nhoáng này là những khoản vay chồng chất và kế hoạch trả nợ kéo dài nhiều năm.
Cuối năm 2025, phiên điều trần vụ tấn công tình dục tại Tòa án Tối cao bang Punjab và Haryana (Ấn Độ) bị đình trệ với lý do hy hữu: thẩm phán không thể đọc báo cáo y tế pháp lý.
Tòa án sau đó đề xuất đưa kỹ năng viết tay vào chương trình đào tạo y khoa, đồng thời yêu cầu số hóa toàn bộ đơn thuốc trong hai năm.
Vụ việc làm dấy lên tranh luận về chữ viết của giới y bác sĩ. Dữ liệu từ Viện Y học Quốc gia Mỹ (IOM) cho biết chữ viết tay cẩu thả góp phần gây ra hơn 7.000 ca tử vong và khiến 1,5 triệu bệnh nhân gặp sự cố y khoa mỗi năm tại Mỹ.
Hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Mỹ (ASHP) cũng xác nhận khoảng 25% sai sót y khoa bắt nguồn từ việc không thể đọc rõ y lệnh. Đặc biệt, nghiên cứu trên tạp chí BMJ chỉ ra rằng với các loại thuốc có tên gọi gần giống nhau, nguy cơ dược sĩ đọc sai có thể lên tới 60% nếu bác sĩ kê đơn bằng tay không rõ ràng.
Để xử lý tình trạng này, các hiệu thuốc tại Mỹ phải thực hiện khoảng 150 triệu cuộc gọi xác nhận mỗi năm với người kê đơn.
Tiến sĩ Gobil Thapa tại Bệnh viện Tinsukia, bang Assam (Ấn Độ), cho biết có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.
Đầu tiên, sinh viên y khoa phải ghi chép khối lượng kiến thức lớn dưới áp lực thời gian khiến chữ viết mất dần độ rõ nét. Khi hành nghề, bác sĩ phải tiếp nhận đến 100 bệnh nhân mỗi ca trực nên buộc phải viết nhanh. Cuối cùng, bác sĩ thường có tâm lý ỷ lại, tin rằng dược sĩ địa phương quen thuộc và sẽ đọc được chữ của mình. Ông Thapa cũng cho biết phần mô tả bệnh lý thường được viết dễ đọc hơn phần tên thuốc.
Bác sĩ Dilip Bhanushali, Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Ấn Độ (IMA), cho biết khoảng 10% bài thi y khoa hiện nay ở mức thách thức giám khảo vì chữ quá khó đọc.
Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn có những ý kiến khác. Bác sĩ gây mê Aishwarya Singh Solanki Thomas nói chữ viết là lựa chọn cá nhân, bởi nhiều người vẫn giữ được nét chữ đẹp dù áp lực cao. Trong khi đó, một bác sĩ chỉnh hình tại Delhi cho biết chữ viết mơ hồ đôi khi là cách che giấu sự thiếu tự tin hoặc không nhớ chính xác tên hoạt chất thuốc.
Dù vậy, các chuyên gia đều cho biết áp lực quá tải bệnh nhân là rào cản lớn nhất.
Thực tế, các dược sĩ tại Mumbai và Delhi kể họ thường phải dựa vào kinh nghiệm và thói quen kê đơn của bác sĩ trong khu vực để giải mã. Việc suy đoán này tiềm ẩn rủi ro, khiến họ phải liên tục gọi điện xác nhận lại với người kê đơn.
Bà Kunjal Gala, huấn luyện viên viết chữ tại Mumbai, cho biết viết tay là hoạt động phức tạp huy động hơn 30 nhóm cơ. Khi việc kê đơn lặp lại quá nhiều, não bộ xử lý nhanh hơn tốc độ của bàn tay, làm chữ viết biến dạng dần vào cuối ngày.
Để khắc phục, tiến sĩ Gobil Thapa đề xuất sử dụng đơn thuốc in sẵn hoặc bắt buộc viết tên thuốc bằng chữ in hoa. Các bệnh viện lớn tại Ấn Độ như Apollo, LH Hiranandani hay Max đã triển khai số hóa từ lâu. Tuy nhiên, tại các phòng khám nhỏ, chi phí đầu tư máy móc vẫn là trở ngại.
Hiện nay, các công cụ trí tuệ nhân tạo từ Google hay các ứng dụng như Prescription Reader đang được phát triển để giải mã nét chữ viết tay của bác sĩ. Dù vậy, giới chuyên gia cho biết công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, bệnh nhân vẫn cần xác nhận trực tiếp với bác sĩ khi có nghi ngờ về đơn thuốc.
Quan trọng hơn, họ có thể nghỉ 5 ngày (hưởng nguyên lương) mà không cần đi khám để xin xác nhận của cơ quan y tế.
Sự thoải mái của chính sách này kéo theo tỷ lệ lao động nghỉ ốm cao nhất châu Âu. Năm 2023, trung bình một người lao động báo nghỉ gần 20 ngày. Từ năm 2026, chính phủ Đức đề xuất thắt chặt quy định nghỉ ốm nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng phúc lợi và giảm gánh nặng tài chính 82 tỷ euro mỗi năm.
Sự khác biệt cốt lõi của Đức so với mặt bằng chung châu Âu là không áp dụng thời gian chờ. Tại Anh và Pháp, người lao động không được trả lương trong ba ngày đầu báo ốm. Từ ngày thứ tư, lao động Pháp được bảo hiểm chi trả 50% lương cơ bản, trong khi lao động Anh chỉ nhận khoản trợ cấp cố định khoảng 116 bảng mỗi tuần, chưa tới 20% lương trung bình.
Ngay cả tại các quốc gia nổi tiếng về phúc lợi như Thụy Điển, ngày nghỉ ốm đầu tiên cũng không được trả lương để hạn chế các trường hợp nghỉ ngắn ngày, từ ngày thứ hai mức chi trả giảm xuống còn 80%. Tại Hà Lan, dù doanh nghiệp chi trả 70-100% lương cho người ốm nhưng nhân viên phải chịu sự giám sát y tế và quy trình ép buộc quay lại làm việc khắt khe từ cơ quan chức năng.
Nhiều doanh nghiệp phàn nàn hệ thống nghỉ ốm đang bị lạm dụng. Họ đánh giá một bộ phận lao động trẻ tận dụng quy định để nghỉ nhiều hơn mức cần thiết, tạo áp lực lên dây chuyền sản xuất và chi phí vận hành.
Khảo sát của Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo tại Munich ghi nhận khoảng 11% doanh nghiệp tại Đức bị giảm hiệu suất lao động khi chuyển giao sang thế hệ trẻ. Nghiên cứu của tổ chức Ernst & Young cũng chỉ ra mức độ gắn kết với công việc của lao động trẻ đang giảm. Chỉ khoảng 30% nhân sự Gen Z cho biết họ cần nỗ lực hết mình vì mục tiêu công ty, trong khi ở thế hệ trước, con số này vượt 50%.
Trước tình hình này, Đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) đưa ra đề xuất siết lại chế độ nghỉ ốm. Người lao động sẽ bị trừ lương ngay từ ngày đầu tiên báo nghỉ. Ngược lại, những người nghỉ không quá 5 ngày mỗi năm sẽ được nhận thưởng. Mục tiêu của chính sách là hạn chế tình trạng nghỉ vì các bệnh nhẹ và khuyến khích người lao động đến văn phòng.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz ủng hộ quan điểm thắt chặt kỷ luật lao động. Ông cho biết con số 14,8 ngày nghỉ ốm - tương đương gần ba tuần không làm việc mỗi năm - là mức không cần thiết và khiến doanh nghiệp rơi vào thế khó.
"Cân bằng công việc, cuộc sống và tuần làm việc bốn ngày không đủ để duy trì mức độ thịnh vượng của đất nước trong tương lai. Chúng ta cần làm việc chăm chỉ hơn", ông nói trong bài phát biểu đầu năm 2026.
Thực tế, tỷ lệ vắng mặt một phần bắt nguồn từ tình trạng kiệt sức trên diện rộng thời kỳ hậu đại dịch. Việc cắt giảm nhân sự ở nhiều công ty khiến nhóm quản lý cấp trung phải gánh vác khối lượng công việc lớn hơn.
Trong bối cảnh áp lực từ trí tuệ nhân tạo (AI) và làn sóng sa thải gia tăng, một bộ phận người lao động chọn cách dùng ngày nghỉ ốm như một phương án để phục hồi sức khỏe, tìm việc mới hoặc né tránh môi trường làm việc căng thẳng.
Ngày 3-6, Ban Thường vụ Thành đoàn Hải Phòng cùng cấp ủy, chính quyền phường Dương Kinh đã biểu dương, khen thưởng anh Phạm Thế Huy Hoàng, sinh năm 2001, đoàn viên Chi đoàn tổ dân phố số 11, phường Dương Kinh, vì hành động dũng cảm sử dụng bình cứu hỏa để khống chế người dùng hung khí tấn công một phụ nữ tại phố Lạch Tray đêm 2-6.
Thay mặt Ban Thường vụ Thành đoàn Hải Phòng, anh Đỗ Đức Chính, Phó bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP Hải Phòng, biểu dương tinh thần dũng cảm, không quản nguy hiểm, nhanh nhẹn, mưu trí dùng bình cứu hỏa khống chế nghi phạm tay đang cầm hung khí, liên tục gây nguy hiểm cho nạn nhân.
Theo Phó bí thư Thành đoàn Hải Phòng, hành động dũng cảm của anh Phạm Thế Huy Hoàng là một nghĩa cử cao đẹp, thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và bản lĩnh của tuổi trẻ Hải Phòng.
Trong tình huống nguy hiểm, anh đã không quản ngại khó khăn, sẵn sàng đặt sự an toàn của người khác lên trên lợi ích cá nhân. Thành đoàn Hải Phòng đánh giá rất cao tinh thần dũng cảm, trách nhiệm đó.
Cũng theo anh Đỗ Đức Chính, đây không chỉ là việc làm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn là minh chứng sinh động cho hình ảnh thanh niên Hải Phòng bản lĩnh, xung kích, sẵn sàng hành động vì cộng đồng.
Trong thời gian tới, Thành đoàn sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phát hiện, biểu dương và nhân rộng các tấm gương thanh niên tiêu biểu trên các lĩnh vực.
Đồng thời lồng ghép việc tuyên truyền những câu chuyện đẹp, hành động đẹp vào các hoạt động giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh thiếu nhi. Qua đó góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm, ý thức cống hiến trong đoàn viên, thanh niên tham gia giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng môi trường sống an toàn và bình yên cho nhân dân, xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng có khát vọng, bản lĩnh, sẵn sàng chung tay vì sự phát triển của thành phố và đất nước.
Thay mặt Ban Chấp hành Thành đoàn Hải Phòng, anh Đỗ Đức Chính đã trao bằng khen cho anh Phạm Thế Huy Hoàng để ghi nhận thành tích xuất sắc và hành động dũng cảm cứu người.
Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Dương Kinh cũng trao tặng phần quà động viên anh Phạm Thế Huy Hoàng.
Ban Chấp hành Đoàn Thanh niên phường Dương Kinh trao giấy khen biểu dương đoàn viên tiêu biểu trong phong trào thanh niên địa phương.
