Đó là hồi ức của ông Trần Lâm (tên thật là Kiều Xuân Tu), nguyên Chánh văn phòng, Vụ trưởng Vụ Tư liệu – Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (nay là Viện Lịch sử Đảng – Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh). Sinh thời, ông Trần Lâm vẫn kể cho con cháu và bạn bè nghe vinh dự những lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Qua tư liệu ông Trần Lâm để lại, cùng với những lần được nghe ông kể chuyện, chúng tôi xin chia sẻ tư liệu quý giá này với bạn đọc Báo Thanh Niên nhân kỷ niệm 115 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước (5.6.1911 – 5.6.2026).
Một buổi trưa hè giữa tháng 6.1944, trời nắng như đổ lửa lên thành phố Liễu Châu. Đoàn cán bộ Mặt trận Việt Minh từ Việt Nam sang Quảng Tây (gồm cụ Đinh Chương Dương, ông Phạm Kỳ Vân và ông Trần Lâm) dừng lại trước một khách sạn lớn, mặt trông ra sông. Đoàn được bố trí nghỉ tại một phòng rộng trên lầu 2. Sau bữa cơm rồi nghỉ trưa, khoảng 2 giờ sau đoàn gặp 2 thành viên nữa là Lê Tùng Sơn và Lê Gia Lộc (Tuấn Sinh).
“Mới gặp nhau lần đầu mà tình cảm thân thiết y như những người bạn tri kỷ xa nhau lâu ngày bây giờ mới gặp lại” – ông Trần Lâm kể lại: “Còn đang vui mừng chuyện trò thăm hỏi thì chúng tôi được khách sạn báo là có khách đến thăm”.
Bước vào là một người đàn ông quắc thước trên 50 tuổi. Mọi người còn ngơ ngác, vị khách đã mỉm cười, chào hỏi mọi người rất tự nhiên và cởi mở. Vị khách nhanh nhẹn ngồi xuống bên cạnh cụ Đinh và ông Lê Tùng Sơn. Đám anh em chúng tôi, không ai bảo ai, tự tìm lấy chỗ ngồi thích hợp trên mấy chiếc giường khách.
Vị khách nhìn anh em một cách thông cảm rồi tươi cười bảo:
– Cụ và chú từ Đông Hưng lên đây, đường sá xa xôi, nhất là cụ Đinh đi bộ, chắc là mệt nhọc lắm thì phải?
– Thưa Cụ – cụ Đinh thay mặt chúng tôi trả lời – Từ Đông Hưng lên Nam Ninh, đi bộ qua Thập Vạn Đại Sơn, lại phải tìm đường đi tránh quân Nhật, nên cũng rất vất vả. Đến Nam Ninh được nghỉ lại một ngày rồi đáp ô tô lên đây. Giờ thì cũng đã đỡ mệt.
– Các đồng chí chúng ta ở nhà đều khỏe cả chứ cụ? Tôi đi xa lâu ngày, lại bị cầm tù ở đây hơn 1 năm, tin tức không hề có, trải qua hơn chục nhà tù, bây giờ mới được tự do, nên tôi rất muốn được biết tình hình ở nhà ra sao?
Cụ Đinh cười, nói rất tự nhiên:
– Thưa Cụ, các đồng chí Trung ương hiện nay đang rất bận, đó là vì hiện nay cả nước đang sôi sục không khí chuẩn bị sẵn sàng khi cơ hội tình hình quốc tế thuận lợi là khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, một khi quân đội Đồng Minh tiến vào Đông Dương…
Vị khách yên lặng ngồi nghe cụ Đinh Chương Dương nói. Đôi mắt vị khách nhìn đăm chiêu. Trong đầu ông Trần Lâm lúc này thoáng nghĩ hình như vị khách đang suy tư một điều gì đó. Rồi thấy ông Phạm Kỳ Vân đôi ba lần như có ý muốn nói, vị khách liền quay sang ngột hỏi:
– Chú này tên gì nhỉ? Trước chú làm việc ở tỉnh nào?
– Thưa Cụ – ông Phạm Kỳ Vân trả lời, cháu tên là Hưng, lúc ở nhà, cháu là Bí thư tỉnh Bắc Giang. Bị Tây bắt, không có chứng cứ gì, nên chúng bắt giam vào căng (camp: trại tập trung) Bá Vân. Nằm im trong căng, không chịu được, cháu tìm cách vượt tù và bắt liên lạc với trên…
Dừng một lát, rồi ông Kỳ Vân lại nói tếp:
– Thưa Cụ, cháu được biết nhiều nhà tù đã tổ chức những cuộc vượt ngục để tăng thêm cán bộ cho phong trào… Cho nên bây giờ tuy đã được giao nhiệm vụ ra ngoài này, nhưng thâm tâm cháu vẫn mong được trở về trực tiếp tham gia vào công cuộc chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa.
Nghe xong, vị khách cười hồ hởi rồi nói:
– Được, nguyện vọng của chú rất đáng hoan nghênh, thế nhưng còn nhiệm vụ mà đoàn thể giao cho chú ở đây thì sao?
Ông Phạm Kỳ Vân im lặng không trả lời. Vị khách cũng không hỏi thêm, rồi quay sang phía ông Trần Lâm, vị khách hỏi:
– Còn chú mày năm nay bao nhiêu tuổi, trông trẻ thế? Có vợ chưa? Và chú hoạt động ở tỉnh nào trước đây?
Ông Trần Lâm liền đáp:
– Dạ thưa Cụ, cháu 25 tuổi, ra đây cháu đổi tên theo tiếng Quảng Đông là Voòng Dzếnh.
Nghe ông Trần Lâm thật thà kể về gia cảnh của mình, đã có vợ và 2 con nhỏ ở nhà, vị khách dặn dò ông điều đầu tiên là cần bí mật thông tin cá nhân, tiếp đó là phương pháp hoạt động trên đất nước bạn. Cảm thấy buổi đầu tiên thời gian ngắn ngủi và đoán chắc vị khách cũng bận, nên không dám kéo dài cuộc nói chuyện, đoàn phải tranh thủ xin một số ý kiến cần thiết nhất.
– Thưa Cụ – cụ Đinh Chương Dương nói – Hôm nay được gặp Cụ là một điều rất may mắn, vậy xin Cụ cho anh em chúng tôi, những người ở trong nước mới ra đây được hiểu rõ một số vấn đề mà sắp tới chúng tôi sẽ phải thực hiện.
– Xin cụ cứ nói – vị khách đáp lời – tôi nghe đây. Điều gì biết, tôi sẽ trả lời, điều gì chưa rõ ta sẽ nói chuyện sau.
– Vậy điều đầu tiên, xin Cụ cho biết ý kiến về thái độ và chính sách của chính phủ Tưởng Giới Thạch đối với cách mạng Việt Nam. Viện trợ của họ sẽ như thế nào?
– Viện trợ thì cũng có, nếu chúng ta biết khôn khéo tranh thủ, nhưng cũng không nên quá hy vọng. Hiện nay chính phủ Tưởng Giới Thạch rất muốn bắt tay với cách mạng Việt Nam. Họ muốn thông qua Việt Minh để nắm lấy Việt Nam rồi sau đó nắm cả Đông Dương. Nhưng họ còn e ngại Việt Minh… Cụ và các chú ra ngoài này công tác đừng để lộ mình, cũng đừng để họ hiểu sai về mình. Còn thì tùy việc tùy lúc mà ứng xử cho thích hợp, sao có lợi cho cách mạng là được.
– Như vậy với chính phủ Tưởng là đã rõ – cụ Đinh nói – còn đối với Cách mạng Đồng Minh hội, nên việc làm như thế nào, xin Cụ cho một số ý kiến.
– Vấn đề này, chú Lê Tùng Sơn sẽ nói cụ thể về tổ chức và quan hệ nội bộ Trung ương Cách mạng Đồng Minh hội để cụ và các chú nắm được tình hình rồi từ đó mà làm việc. Ta phải luôn nắm vững nguyên tắc và lợi ích cách mạng Việt Nam mà tranh thủ mọi lực lượng chống Nhật – Pháp.
Sau cuộc gặp đầu tiên này, ông Trần Lâm và đoàn được biết vị khách đó chính là lãnh tụ Hồ Chí Minh và cũng chính là đồng chí Nguyễn Ái Quốc.
Sáng ngày 13.1.1946, nhân dân tỉnh Ninh Bình phấn khởi và tự hào lần đầu tiên được đón Hồ Chủ tịch về thăm. Ông Trần Lâm lúc này là Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình ra đón Hồ Chủ tịch. Gặp ông, Hồ Chủ tịch hỏi:
– Chú về đây công tác lâu chưa?
– Dạ cháu mới về thôi ạ – ông Trần Lâm đáp.
– Công tác ở đây có hợp không, có khó không? – Bác hỏi tiếp.
– Lần đầu tiên cháu làm công tác chính quyền, cháu lo lắm và còn rất bỡ ngỡ – ông Trần Lâm thưa.
– Đúng thế đấy, cách mạng từ trước đến nay đã làm gì có chính quyền. Cứ làm việc đi, rồi sẽ quen – Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn – Ta vừa làm vừa học, điều hay ta phát huy, điều dở ta sửa chữa rút kinh nghiệm làm tốt hơn. Bây giờ ta làm việc là làm việc cho cách mạng, chứ không phải là làm quan cách mạng. Ta làm việc vì Nhân dân, ta là đầy tớ của Nhân dân nên phải hết lòng, hết sức vì Nhân dân.
Ông Trần Lâm từng kể: “Sau Cách mạng Tháng Tám, khi tôi làm Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình (1945 – 1948), tôi đã có vinh dự thay mặt nhân dân trong tỉnh đón tiếp 2 lần Hồ Chủ tịch về thăm. Rồi trong thời gian kháng chiến chống Pháp tôi lại được trực tiếp phục vụ tại Văn phòng Phủ thủ tướng (tháng 3.1949 – tháng 6.1950) làm Vụ trưởng Vụ Huấn học… Đó thật sự là một vinh dự lớn lao cho tôi và gia đình”.
Ngày 12.4, trong khuôn khổ chương trình công tác tại đặc khu Côn Đảo, đoàn đại biểu TP.HCM đã tổ chức chuỗi hoạt động dâng hương tưởng niệm, chăm lo an sinh xã hội và thăm, động viên lực lượng làm nhiệm vụ trên biển.
Đoàn đại biểu TP.HCM do ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM làm trưởng đoàn đã dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang Hàng Keo, Hàng Dương và đền thờ Côn Đảo. Cùng tham gia có lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, HĐND TP.HCM, lãnh đạo đặc khu Côn Đảo cùng gần 200 đại biểu trong đoàn công tác.
Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu đã thành kính dâng hương, dành phút mặc niệm để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Hoạt động tri ân tại những địa chỉ đỏ của Côn Đảo không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, về nguồn mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lý tưởng sống, bản lĩnh chính trị và tinh thần phụng sự cho đội ngũ cán bộ, đại biểu thành phố.
Đặc biệt, tại nghĩa trang Hàng Dương, nơi yên nghỉ của nhiều chiến sĩ cách mạng và anh hùng liệt sĩ, đoàn đã dâng hương tại các phần mộ, bày tỏ lòng thành kính và tri ân sâu sắc trước những hy sinh to lớn cho Tổ quốc.
Cùng ngày, tại Trung tâm Văn hóa Côn Đảo, đoàn đại biểu TP.HCM trao tặng 100 phần quà cho các lực lượng vũ trang, gia đình chính sách, hộ dân, ngư dân và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Tổng trị giá các phần quà là 250 triệu đồng. Đây là hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, vừa hỗ trợ vật chất, vừa tiếp thêm động lực tinh thần cho người dân và các lực lượng đang ngày đêm bám trụ nơi đảo xa.
Một điểm nhấn khác trong chương trình là chuyến thăm, làm việc của đoàn tại Hải đội 33, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3. Tại đây, đoàn đã nghe báo cáo về kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị trong thời gian qua, đặc biệt là công tác tuần tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên biển, góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh, trật tự trên các vùng biển được phân công.
Nhân dịp này, đoàn công tác TP.HCM đã trao tặng công trình "Khu chăn nuôi khép kín 2 tầng" trị giá 2 tỉ đồng cho Hải đội 33. Đây là công trình có ý nghĩa thiết thực, lâu dài, nhằm góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, nâng cao đời sống cho cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ.
Tiếp đó, đoàn trực tiếp xuống cảng thăm hỏi, động viên và trao quà cho ngư dân tại 2 tàu cá. Kết hợp với hoạt động thăm hỏi, đoàn cũng tuyên truyền, vận động bà con chấp hành nghiêm các quy định về phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chủ quyền biển đảo quốc gia.
Chiều 11/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì họp ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Đây là phiên họp đầu tiên của ban Chỉ đạo sau khi Chính phủ khóa mới được kiện toàn và bổ sung đầy đủ các Phó thủ tướng tham gia làm Phó trưởng ban.
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng đánh giá, từ đầu năm đến nay, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chuyển biến khá rõ nét, tích cực. Tuy nhiên, cơ chế, chính sách còn phân tán, chồng chéo, thiếu hướng dẫn cụ thể; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), cơ chế đặt hàng còn thiếu hoặc chưa rõ ràng. Tiến độ xây dựng, kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đảm bảo đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và triển khai dịch vụ công trực tuyến còn hạn chế.
Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu người đứng đầu bộ ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ. Tinh thần là làm có hiệu quả, thực chất, tuyệt đối không "làm cho có" hay làm đối phó. Kết quả thực hiện Nghị quyết 57, Đề án 06 sẽ được dùng làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ người đứng đầu năm 2026.
Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh, tập trung phát triển đồng bộ hạ tầng số, chuyển đổi số toàn diện; bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; phát triển kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là trọng tâm của chuyển đổi số quốc gia.
"Thúc đẩy bằng được mô hình hợp tác nhà nước - viện/trường - doanh nghiệp, nhằm khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ", Thủ tướng nói.
Công nghệ chiến lược cần được đẩy mạnh để có kết quả cụ thể trong năm 2026. Mô hình nghiên cứu chuyển từ phân tán sang đặt hàng theo bài toán lớn, có sản phẩm, thị trường cụ thể, có cơ chế tài chính đặc thù, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, nghiệm thu theo kết quả đầu ra đối với sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, báo cáo trong tháng 7. Bộ ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế định giá, mua sắm, thuê dịch vụ đối với phần mềm nội bộ, dịch vụ công nghệ số, dữ liệu số, báo cáo trong tháng 6.
Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn xác định bài toán lớn, công nghệ chiến lược theo tiềm năng, lợi thế của từng bộ, ngành, địa phương, hoàn thành trong tháng 6. Các phòng thí nghiệm trọng điểm cần được nâng cấp, khai thác, dùng chung phục vụ công nghệ chiến lược, hoàn thành trong tháng 7. Tiêu chí phân loại sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm ngoài công nghệ chiến lược và sản phẩm ứng dụng công nghệ thông thường cần sớm ban hành.
Thủ tướng lưu ý Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đường sắt tốc độ cao. Bộ Tài chính đề xuất, hướng dẫn cơ chế chi cụ thể, nhất là đối với sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm thử nghiệm. Bộ Khoa học và Công nghệ sớm ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, hướng dẫn lập dự toán, quản lý chi phí đối với dữ liệu số, AI, điện toán đám mây, nền tảng số, công nghệ chiến lược và các nhiệm vụ chuyển đổi số.
Bộ Công an sớm đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào khai thác, cung cấp hạ tầng kỹ thuật số cho bộ ngành, địa phương trong tháng 6.
Theo báo cáo tại phiên họp, đến nay Chính phủ đã điều chỉnh, phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm, 30 sản phẩm công nghệ chiến lược; công bố quốc tế tăng 11,3%; rà soát danh mục 2.441 tiêu chuẩn, quy chuẩn; doanh thu lĩnh vực công nghệ số tháng 4/2026 ước đạt 24 tỷ USD.
Mạng 3G, 4G phủ trên 99% dân số, 5G đạt 91,9% và dự kiến đạt 97% vào cuối năm 2026. Tốc độ Internet di động xếp thứ 11/104 và Internet cố định xếp thứ 12/154 quốc gia.
Toàn quốc đã cấp hơn 27,7 triệu thẻ căn cước theo mẫu mới, kích hoạt hơn 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử, nền tảng VNeID đã cung cấp 50 tiện ích; đã tích hợp 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe, 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế; xác thực hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng; nền tảng "Bình dân học vụ số" thu hút hơn 1,6 triệu học viên.
8 Nghị quyết của Chính phủ ban hành ngày 29/4 đã phân cấp 136 thủ tục hành chính, bãi bỏ 186 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 396 thủ tục hành chính, bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh.
Ngày 22/6, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết sau gần ba tuần phát động chiến dịch, công trường duy trì trung bình hơn 7.300 lao động trực tiếp thi công, tăng khoảng 4,5% so với thời điểm 1/6.
Theo ACV, các nhà thầu đang huy động thêm nhân lực để đẩy nhanh tiến độ ở những gói thầu trọng điểm như nhà ga hành khách, giao thông nội cảng và đường băng số 2. Một số đơn vị cũng tăng cường hàng trăm cán bộ, chiến sĩ quân đội tham gia hỗ trợ thi công.
Đến nay, tổng giá trị sản lượng thực hiện của dự án thành phần 3 đạt hơn 65.600 tỷ đồng, tương đương gần 76% giá trị các hợp đồng đã ký. Riêng các gói thầu xây lắp chính đạt hơn 56.000 tỷ đồng, tương đương gần 68% giá trị hợp đồng, tăng hơn 3% so với đầu tháng 6.
"Điều này cho thấy nhịp độ thi công tiếp tục được đẩy lên sau khi chiến dịch cao điểm được phát động", đại diện ACV cho biết.
Đối với gói thầu giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật sân bay, chủ đầu tư đang tăng cường kiểm soát theo từng khu vực, hạng mục và yêu cầu kết nối với các gói thầu liên quan. Giá trị thực hiện gói thầu 4.8 hiện đạt gần 6.900 tỷ đồng, tương đương gần 62% giá trị hợp đồng.
Bước vào cao điểm mùa mưa, ACV nhận định thời tiết có thể ảnh hưởng các hoạt động thi công ngoài trời, vận chuyển vật tư, thiết bị và tổ chức thi công. Chủ đầu tư cùng các đơn vị liên quan đã xây dựng phương án ứng phó và điều chỉnh kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế.
Trong chuyến kiểm tra công trường tuần trước, lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị liên quan huy động thêm lực lượng quân đội hỗ trợ dọn dẹp, chỉnh trang cảnh quan và trồng cỏ trong giai đoạn hoàn thiện.
Sân bay Long Thành được xây dựng trên diện tích khoảng 5.000 ha, tổng vốn đầu tư gần 16 tỷ USD. Giai đoạn một có công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Theo kế hoạch, sân bay sẽ vận hành thử vào tháng 9 trước khi khai thác vào cuối năm nay.
