Giải rất nhiều đề, vào thi lại ‘đứng hình’, không biết cách làm, lỗi nằm ở đây…

Quỳnh Trang, học sinh lớp chuyên hóa, Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Điện Biên) là thủ khoa toàn quốc kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 với tổng 38.5/40 điểm ở bốn môn. Trong đó, Toán và Hóa học đạt điểm tuyệt đối 10, Vật lý 9.75 và Ngữ văn 8.75.

Điều khiến nhiều người xúc động phía sau thành tích ấy là hành trình lớn lên thiếu vắng tình thương của ba. Quỳnh Trang kể ba qua đời khi cô mới 2 tuổi. Từ đó, mẹ một mình gồng gánh nuôi hai chị em khôn lớn.

"Mẹ em là một y tá. Là con út trong nhà, em luôn nhìn thấy mẹ vất vả làm việc, lo trả nợ và chăm lo cho hai chị em nhưng mẹ rất ít khi than phiền. Chính sự hy sinh của mẹ là động lực để em cố gắng học thật tốt, vì em hiểu chỉ có học tập mới giúp mình có một tương lai tốt hơn", Quỳnh Trang chia sẻ.

Sáng biết tin trở thành thủ khoa, Quỳnh Trang vẫn đang đi học lái xe. "Nhận được kết quả em rất bất ngờ vì điểm còn cao hơn kỳ vọng. Khi đó em chỉ kịp nhắn tin báo tin vui cho mẹ vì hôm nay mẹ có ca trực, sau đó em thông báo với cô giáo rồi tắt điện thoại và tiếp tục buổi học", nữ sinh kể.

Quỳnh Trang cho biết bản thân không có bí quyết học tập đặc biệt. Ngoài thời gian học trên lớp, mỗi ngày em dành khoảng 7 tiếng để tự học, chủ yếu bám sát lộ trình của thầy cô và tập trung ôn kỹ những phần còn yếu.

"Em nghĩ điều quan trọng nhất là phải cố gắng, có niềm tin rằng mình làm được và tìm được phương pháp học phù hợp với bản thân", nữ sinh nói.

Có những giai đoạn, việc giải đề liên tục mắc lỗi khiến Quỳnh Trang rơi vào trạng thái căng thẳng. "Em cũng buồn và áp lực nhiều, nhưng nghĩ rằng khóc hay chán nản cũng không thay đổi được kết quả nên sau đó lại tiếp tục học”, Quỳnh Trang cho biết.

Là học sinh chuyên Hóa, Quỳnh Trang vẫn đạt 8,75 điểm môn Ngữ văn. Với đề nghị luận xã hội về câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?", nữ sinh cho biết không gặp nhiều khó khăn.

"May mắn là trước đó em có biết ông Steve Jobs là ai nên em hiểu đề muốn hướng đến việc thế hệ trẻ học hỏi những phẩm chất tốt, tinh thần sáng tạo và không ngừng phấn đấu để Việt Nam có thêm nhiều người như vậy. Em chỉ mất khoảng 15 phút để hoàn thành phần nghị luận xã hội”, Quỳnh Trang cho biết.

Nữ thủ khoa chia sẻ sẽ đăng ký nguyện vọng vào Trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Ngoài chính sách miễn học phí, nữ sinh mong muốn sau này trở thành giáo viên để truyền đạt kiến thức, truyền cảm hứng và động lực học tập cho các thế hệ học sinh.

"Em rất yêu việc học. Ngoài gia đình, thầy cô và bạn bè luôn là nguồn động viên để em cố gắng mỗi ngày. Em hy vọng sau này mình cũng có thể tiếp thêm động lực cho nhiều học sinh như cách các thầy cô đã làm với em", Quỳnh Trang tâm sự.

Chị Bùi Thị Thu Hà, giáo viên chủ nhiệm lớp 12 chuyên Hóa, Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Điện Biên), nhận xét: "Tôi chủ nhiệm Trang suốt 3 năm THPT. Em là học sinh có năng lực nổi bật, tinh thần tự học rất tốt, tư duy mạch lạc và luôn cầu thị, sẵn sàng lắng nghe góp ý từ thầy cô, bạn bè để hoàn thiện bản thân. Không chỉ học giỏi, Trang còn tích cực tham gia các hoạt động của lớp, của trường, luôn hòa đồng và được mọi người quý mến".

Tin Gốc: Thanh Niên

Trên mạng xã hội hiện nay, không khó để bắt gặp những băn khoăn về chi phí viện dưỡng lão, so sánh các dịch vụ chăm sóc người già. Đáng nói đến, nhiều bài đăng là người trẻ đang tìm hiểu cho chính mình, chứ không phải cho cha mẹ hay người thân lớn tuổi.

Hồ Thị Ngọc Ánh (32 tuổi, ngụ ở đường Nguyễn Ảnh Thủ, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM) là một trong số đó. Ánh kể: "Mình đã xác định về già sẽ một mình. Sau một số biến cố cuộc sống, mình nhận ra không phải lúc nào cũng có thể dựa vào ai đó, nên nhìn cuộc sống thực tế hơn, trong đó có cả việc chuẩn bị cho tuổi già".

Với Ngọc Ánh, tự lo cho tuổi già không đồng nghĩa với bi quan: "Việc chủ động chuẩn bị khiến mình cảm thấy đang nắm quyền quyết định cuộc sống của mình". Ánh cho biết từng tìm hiểu khá kỹ vài cơ sở dưỡng lão, hỏi giá trực tiếp và biết chi phí có nơi lên tới vài chục triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn cả là môi trường sống, cách chăm sóc, dinh dưỡng và các hoạt động giải trí. "Những nơi cao cấp nhìn rất đẹp và đầy đủ, không khác gì đi nghỉ dưỡng. Mình thấy việc chọn viện dưỡng lão không đáng sợ hay buồn tủi như nhiều người nghĩ", cô nhận xét.

Lê Hoàng Phúc (29 tuổi, ngụ ở đường Trương Công Định, P.Tân Bình, TP.HCM) lại bắt đầu nghĩ đến tuổi già khi chứng kiến sức khỏe bố mẹ giảm sút. "Khoảng 1-2 năm gần đây, mình thấy ba mẹ có dấu hiệu xuống sức. Có lần ba mẹ nhập viện, tự nhiên mình nghĩ nếu sau này mình cũng vậy mà không có ai bên cạnh thì sao", Phúc chia sẻ. Từ đó, cậu bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn về việc sẽ sống thế nào ở tuổi xế chiều.

Phúc thừa nhận trong sự chủ động cũng có chút lo âu. "Mình muốn tự quyết cuộc sống, không muốn làm gánh nặng cho ai, nhưng đôi lúc nghĩ vậy cũng hơi cô đơn. Thôi thì chuẩn bị trước vẫn đỡ hơn là tới lúc đó mới hoang mang", Phúc nói.

Trao đổi về hiện tượng này, tiến sĩ xã hội học, thạc sĩ tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng việc người trẻ hiện nay nghĩ đến tuổi già từ sớm thật ra là điều dễ hiểu.

Theo bà Thúy, có nhiều lý do khiến hiện tượng này phổ biến. Trước hết là sự thay đổi trong cấu trúc gia đình. "Tỷ lệ chọn sinh một con, thậm chí chọn không sinh con đang có xu hướng ngày càng gia tăng. Đây là vấn đề không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới. Tư duy của các bạn trẻ bây giờ là tuổi già không phụ thuộc vào con, nên họ lên kế hoạch sớm cho tương lai của mình", bà phân tích và cho biết hơn nữa, bối cảnh xã hội thời hiện đại đầy biến động, phức tạp và mơ hồ khiến người trẻ buộc phải lo xa và tính dài hơi hơn.

Một lý do nữa theo bà Thúy là bạn trẻ chứng kiến người lớn tuổi đối mặt với quá nhiều bệnh tật, từ đó chủ động chăm sóc bản thân, ăn uống lành mạnh, làm việc cân bằng để 20-30 năm tới không rơi vào tình trạng tương tự. "Tôi cho rằng đây là xu hướng tốt, tích cực, thúc đẩy các bạn trẻ chủ động bảo vệ sức khỏe, tài chính để lo cho tương lai", bà nhận xét.

Cuối cùng là tâm thế đề cao sự độc lập cá nhân. "Có những bạn trẻ còn có xu hướng nghỉ hưu sớm. Các bạn ấy càng phải tính trước về tài chính, chỗ ở, về tuổi già của mình. Đó là sự độc lập tự chủ trong tư duy cũng như trong hành động của các bạn trẻ thời nay", bà Thúy nói.

Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (P.Tân Hưng, TP.HCM) cũng cho rằng người trẻ hiện nay có xu hướng muốn kiểm soát cuộc sống của mình nhiều hơn. Họ không chỉ lập kế hoạch cho công việc, tài chính mà còn chuẩn bị cả cho tuổi già như một cách tạo cảm giác an toàn. "Đằng sau việc tìm hiểu dưỡng lão sớm không hẳn là bi quan, mà là nhu cầu được chủ động trước những bất định của cuộc sống", ông Tiến nhận định.

Tuy vậy, chuyên gia cũng cảnh báo về mặt trái. "Một số nhỏ đang có vấn đề là họ tiêu cực quá. Họ lo lắng về tuổi già, về dưỡng lão đến mức có vài nỗi sợ. Họ có thể rơi vào tình trạng rối loạn lo âu", bà Thúy phân tích.

Để xu hướng phát huy mặt tích cực thay vì biến thành nỗi sợ, bà Thúy cho rằng người trẻ cần quay về với nhu cầu tâm lý của chính mình, sau đó cụ thể hóa thành kế hoạch chi tiết: tiết kiệm ra sao, đầu tư để có thu nhập thụ động ở đâu, thay đổi lối sống thế nào, nếu muốn vào viện dưỡng lão thì sẽ chọn nơi nào.

Hồ Thị Ngọc Ánh cho biết đang lập kế hoạch cho việc dưỡng lão từ bây giờ: "Hiện tại mình có kế hoạch rõ ràng hơn về tài chính, chia ra một phần để tiết kiệm dài hạn. Như vậy về già mới có lựa chọn tốt hơn được".

Ở góc độ khác, thạc sĩ tâm lý Huỳnh Hải Huy, Trung tâm tư vấn tâm lý Inner Light (P.Chợ Quán, TP.HCM), nói: "Mạng xã hội cũng góp phần khiến người trẻ quan tâm nhiều hơn đến chuyện tuổi già. Các nội dung về nghỉ hưu sớm, sống độc thân hay viện dưỡng lão cao cấp xuất hiện liên tục khiến nhiều người bắt đầu hình dung và lên kế hoạch cho tương lai từ rất sớm". Ông Huy lưu ý: "Tuy nhiên, điều quan trọng là giữ tâm lý cân bằng, xem đây là sự chuẩn bị tích cực thay vì để nỗi sợ cô đơn hay sợ già chi phối cuộc sống hiện tại".

Tiến sĩ Thúy nhấn mạnh cần đầu tư từ sức khỏe tinh thần, học cách cân bằng cảm xúc, cho đến đầu tư về tài chính dài hạn và xây dựng mối quan hệ xã hội, tích cực kết nối với gia đình, bạn bè để không cô đơn khi về già. "Nội lực mỗi người cần xây dựng gồm ba yếu tố: thể lực, trí lực và tâm lực. Ba yếu tố này bạn luôn luôn đầu tư, luôn luôn rèn luyện, thì không sợ áp lực tuổi già", bà nói thêm.

Tin Gốc: Thanh Niên

Không ít người trẻ thừa nhận đang có nỗi lo bị người lạ ghi hình nơi công cộng. Theo Phan Quang Huy (28 tuổi, ngụ ở đườg Hồ Học Lãm, P.An Lạc, TP.HCM; trước đây là P.An Lạc, Q.Bình Tân, TP.HCM), đó là một áp lực vô hình mà bản thân anh đang phải đối mặt.

"Tôi luôn nhìn quanh xem có ai đang cầm điện thoại", Huy kể. Huy vẫn nhớ về buổi tối xảy ra mâu thuẫn với bạn gái trước một trung tâm thương mại vào cuối tháng 3. Hai người chỉ lời qua tiếng lại vài phút rồi ai về nhà nấy. 3 ngày sau, bạn bè liên tục gửi cho Huy một đoạn video trên TikTok với tiêu đề: "Cặp đôi cãi nhau cực gắt giữa phố".

"Tôi không hiểu vì sao chuyện riêng của mình lại trở thành nội dung để hàng ngàn người vào bình luận. Có người còn tự tưởng tượng đủ thứ rồi chỉ trích, mắng chửi. Tôi có cảm giác rất xấu hổ", Huy kể.

Từ đó đến nay, mỗi lần ra nơi đông người, Huy cho biết luôn có thói quen nhìn quanh xem có ai đang hướng điện thoại về phía mình hay không. "Nỗi sợ lớn nhất không phải bị quay, mà là không biết đoạn video ấy sẽ bị cắt ghép hay được kể theo cách nào", Huy nói.

Tương tự, anh Trần Thanh Hoàng (31 tuổi, làm việc ở Phạm Văn Đồng, P.Hiệp Bình, TP.HCM) từng xuất hiện trong một video tổng hợp "những người ngủ gật nơi công cộng".

"Hôm đó tôi làm ca đêm nên quá mệt, ngủ quên trên xe buýt. Vài hôm sau đồng nghiệp gửi clip, ai cũng cười vì tôi được chèn nhạc hài. Tôi thấy rất ngại vì mình trở thành trò giải trí của hàng chục ngàn người", anh Hoàng nhớ lại và cho biết sau trải nghiệm ấy, bản thân luôn cố giữ hình ảnh chỉn chu khi ra ngoài.

L.T.H., sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng, thừa nhận bản thân từng nhiều lần rút điện thoại ra quay khi đến quán ăn đông khách, cảnh người bật khóc giữa đường, thấy người khác cãi nhau...

"Em từng nghĩ quay vài cảnh lạ rồi đăng TikTok là chuyện bình thường. Sau này chứng kiến một người bạn bị quay lén rồi trở thành chủ đề bàn tán, em mới nhận ra người trong video có thể bị tổn thương rất nhiều", H. nói.

Theo H., việc quay người lạ đang trở thành một thói quen phổ biến vì ai cũng muốn tạo nội dung. "Chỉ cần thấy chuyện gì khác bình thường là nhiều người giơ điện thoại lên trước khi nghĩ xem hành động đó có ảnh hưởng đến người khác hay không", H. cho hay.

Anh Đào Thiên Bảo (32 tuổi), làm việc tại Công ty công nghệ Qubitech (P.An Khánh, TP.HCM, cho rằng sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn khiến cuộc đua tạo nội dung diễn ra mỗi ngày. Các hashtag như "bắt gặp", "camera người qua đường", "chuyện lạ ngoài phố", "drama đời thực"... liên tục thu hút lượng xem lớn.

"Không ít video chỉ kéo dài vài chục giây nhưng đủ để thay đổi cuộc sống của người xuất hiện trong đó. Có người bị nhận diện, tìm tài khoản cá nhân. Có người bị công kích vì những bình luận dựa trên suy đoán. Có người bị cắt ghép theo hướng gây cười. Thậm chí, nhiều đoạn clip được chia sẻ lại trên hàng chục fanpage khác nhau, khiến người trong cuộc gần như không thể kiểm soát việc hình ảnh của mình bị lan truyền", anh Bảo nói về hệ luỵ của việc bị quay lén.

Cũng theo anh Bảo, điều đáng sợ không phải là một người quay mình, mà là hàng trăm ngàn người xa lạ cùng nhìn vào một khoảnh khắc rất riêng.

Đào Thị Mỹ Hằng (24 tuổi, ngụ ở 453/44 Nguyễn Chí Thanh, P.Chợ Lớn, TP.HCM), cho biết từng khá cởi mở, nhưng bản thân giờ luôn cố kiềm chế cảm xúc khi ở nơi công cộng.

"Nếu buồn cũng không dám khóc. Nếu bực cũng cố nói nhỏ. Nhiều lúc chỉ sợ ai đó đứng gần đang quay video", Hằng nói và kể thêm: "Tôi hay lướt mạng xã hội và xem thấy những clip người lạ bị đưa lên mạng chỉ vì một hành động rất nhỏ. Điều đó khiến tôi có cảm giác lúc nào cũng phải diễn một phiên bản hoàn hảo".

Huỳnh Thị Kim Hải (28 tuổi, ngụ ở đường Phan Văn Hùm, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM), cho hay bản thân hạn chế bộc lộ cảm xúc, tránh tranh luận nơi đông người, thậm chí né các hoạt động đường phố vì sợ vô tình lọt vào video của người khác.

Chuyên gia tâm lý Huỳnh Vũ Tài, Trung tâm kỹ năng sống Skill Up (P.Đức Nhuận, TP.HCM), cho rằng mạng xã hội đã tạo nên một dạng áp lực tâm lý mới. "Ngày trước, con người thường lo bị đánh giá bởi những người quen biết. Còn hiện nay, một khoảnh khắc ngắn cũng có thể khiến họ bị hàng chục nghìn người xa lạ bình luận", ông Tài nói.

Theo ông Tài, việc liên tục chứng kiến những clip "bóc phốt", "bắt gặp", "quay lén" khiến nhiều người hình thành tâm lý cảnh giác quá mức. "Họ bắt đầu tự kiểm soát từng lời nói, biểu cảm, hành động vì sợ trở thành nhân vật chính trên mạng xã hội. Nếu kéo dài, trạng thái này có thể dẫn đến căng thẳng, lo âu và giảm cảm giác an toàn khi xuất hiện ở nơi công cộng", ông Tài nói thêm.

Chuyên gia truyền thông số Trần Đức Hải, Công ty TNHH Creative Pulse (P.Đức Nhuận, TP.HCM), cho rằng việc sử dụng điện thoại để ghi lại mọi thứ cần đi kèm trách nhiệm và sự đồng cảm.

"Điện thoại thông minh giúp lưu giữ những khoảnh khắc đẹp, phản ánh các vấn đề xã hội và lan tỏa điều tích cực. Nhưng cũng chính chiếc điện thoại ấy có thể trở thành công cụ xâm phạm quyền riêng tư nếu bị sử dụng thiếu trách nhiệm. Trong thời đại mà bất kỳ ai cũng có thể trở thành "thợ săn ảnh", sự văn minh không nằm ở việc quay được bao nhiêu video, mà ở việc biết khi nào nên cất điện thoại xuống. Bởi phía sau mỗi đoạn clip lan truyền là một con người thật, với cảm xúc thật và cuộc sống thật. Không ai muốn một phút yếu lòng, một lần sơ suất hay một câu chuyện riêng tư của mình trở thành nội dung để hàng chục ngàn người xa lạ mang ra bình phẩm", ông Hải nói.

Luật sư Lê Vũ Nguyên, Văn phòng luật sư Phương Nguyên Law (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM), cho biết nhiều người đang nhầm lẫn giữa quyền ghi hình và quyền sử dụng hình ảnh của người khác.

Theo luật sư Nguyên, việc đăng tải hình ảnh, video của cá nhân lên mạng xã hội, đặc biệt khi làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm hoặc đời sống của họ, có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý theo quy định hiện hành.

"Không thể vì mục đích tăng lượt xem, lượt thích mà bỏ qua quyền riêng tư của người khác. Mỗi người dùng mạng xã hội cần cân nhắc hậu quả trước khi nhấn nút đăng tải", luật sư Nguyên nói.

Vị luật sư này cũng khuyến nghị nếu phát hiện hình ảnh của mình bị sử dụng trái mục đích, người dân nên lưu lại chứng cứ, yêu cầu gỡ bỏ hoặc thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật.

Tin Gốc: Thanh Niên