Giữ lửa nghề rèn

Giữ lửa nghề rèn

Nghề vốn dĩ nặng nhọc, nguy hiểm, nhưng khi bước vào mùa hè, sự vất vả ấy lại tăng lên gấp bội. Đối với những người thợ rèn Tiến Lộc (trước 1.7.2025 là xã Tiến Lộc, huyện Hậu Lộc cũ; nay là xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa), thời tiết nắng nóng gay gắt như thời gian qua chính là “kẻ thù” lớn nhất.

Có những ngày cao điểm, nhiệt độ ngoài trời chạm ngưỡng trên dưới 40°C, khi cộng hưởng với hơi nóng hừng hực phả ra từ các lò nung thép, không gian lò rèn trở nên ngột ngạt vô cùng.

Dù nặng nhọc, vất vả nhưng hàng ngàn người thợ rèn Tiến Lộc ngày qua ngày vẫn cần mẫn, khéo léo tạo nên những con dao, cái liềm, cái cuốc, chiếc kéo… bền chắc và đẹp mắt phục vụ nhu cầu tiêu thụ, đồng thời mang lại ấm no cho người làm nghề.

Anh Hoàng Văn Vượng (48 tuổi, ngụ thôn Tiến Lộc), một người thợ đã có gần 20 năm gắn bó với quai búa, chia sẻ thu nhập mỗi ngày khoảng 700.000 đồng, tuy ổn định nhưng rất vất vả, nhất là vào mùa hè. Có những ngày nhiệt độ ngoài trời trên dưới 40 độ C cộng với hơi nóng lên đến cả ngàn độ C từ lò nung thép khiến cơ thể con người không thể chịu nổi và phải có những thay đổi để thích nghi.

“Để thích nghi với cái nóng như thiêu như đốt, chúng tôi phải áp dụng công thức “làm sớm nghỉ muộn”, nghĩa là điều chỉnh giờ làm để tránh những khoảng thời gian nóng nực. Như những đợt nắng nóng vừa qua, buổi chiều có khi 4 giờ chiều mới bắt đầu làm cho đến 8 giờ tối, còn buổi sáng thì phải đỏ lửa từ rất sớm để trốn nắng”, anh Vượng bộc bạch.

Tuy nhiên, anh Vượng cũng như nhiều thợ rèn nơi đây cho biết nếu đơn hàng ở mức trung bình thì còn áp dụng công thức “làm sớm nghỉ muộn” để tránh nóng, còn nếu gặp những ngày đơn hàng dồn dập, dù nắng nóng đến kiệt sức, người thợ vẫn phải cắn răng bám trụ bên lò than để kịp hoàn thành đơn hàng cho khách.

Gắn bó với nghề rèn 40 năm qua, ông Phạm Văn Xã (59 tuổi, ngụ thôn Tiến Lộc) cho biết ông đã nếm trải đủ sự thăng trầm của nghề rèn, hiểu được vì sao nghề rèn Tiến Lộc trường tồn hơn 300 năm qua, và ngày càng phát triển, được người dân trong nước cũng như nhiều nước khác đón nhận sản phẩm.

Ông Xã chia sẻ, để làm nên thương hiệu nghề rèn Tiến Lộc người thợ rèn nơi đây ngoài bí kíp riêng còn phụ thuộc vào nguyên liệu dùng để rèn. Đa phần các sản phẩm rèn Tiến Lộc sử dụng thép là các loại nhíp ô tô cũ thu mua từ cửa hàng sắt vụn, và thép không rỉ để rèn. Từ những tấm thép vô tri vô giác, qua đôi bàn tay cần mẫn, khéo léo đã tạo nên những con dao, cái liềm, cái cuốc, chiếc kéo vừa sắc vừa bền đẹp.

Nghề rèn vốn đã vất vả, nặng nhọc nhưng trong từng loại sản phẩm lại có sự vất vả riêng. Nếu rèn các loại dao nhỏ, hay liềm có trọng lượng 0,2 – 0,3 kg/cái thì còn đỡ, nặng nhọc nhất là rèn dao tông. Để tạo nên một con dao bản lớn, người thợ phải xử lý tấm sắt nặng khoảng 1,5 kg. Khối lượng thanh sắt càng lớn, lò nung càng phải ép lửa cho to, đẩy nhiệt độ lên mức cực đại mới đủ độ để có thể rèn được dao tông.

Để tạo nên những sản phẩm hữu ích cho đời sống, nhiều người thợ rèn không chỉ trả bằng mồ hôi, nước mắt mà còn bị thương tích, chấn thương ở các mức nặng nhẹ khác nhau do quá trình rèn các mảnh sắt văng vào người.

  CSGT TP.HCM phát hiện nhiều lỗi tại công trình thi công ảnh hưởng người đi đường

Trải qua hơn 300 năm hình thành và phát triển, nghề rèn Tiến Lộc đã có những đóng góp không nhỏ khi làng nghề này từng rèn các loại vũ khí và công cụ hỗ trợ chiến đấu khi đất nước còn chiến tranh, và giúp cho hàng ngàn hộ gia đình có việc làm ổn định, nhiều hộ giàu có. Tổng doanh thu nghề rèn Tiến Lộc mỗi năm đạt khoảng hơn 200 tỉ đồng.

Theo ông Nguyễn Văn Vũ, Trưởng thôn Tiến Lộc, nghề rèn hiện là nguồn sống chính của người dân thôn này. Thu nhập từ nghề rèn chiếm đến 85% trong cơ cấu ngành nghề của thôn. Hiện thôn có hàng ngàn người trực tiếp làm nghề rèn, nhiều người khác kinh doanh các dịch vụ phụ trợ cho nghề rèn.

“Việc bán hàng của làng nghề hiện nay không còn bó hẹp trong không gian làng xã hay các phiên chợ truyền thống, nhiều người bây giờ, nhất là lớp trẻ, đã biết dựa vào công nghệ để đưa sản phẩm đi xa.

Nhiều thợ trẻ và các chủ xưởng đã chủ động xây dựng các kênh truyền thông trên mạng xã hội, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng, vì thế các sản phẩm của làng rèn không chỉ đi khắp các tỉnh, thành cả nước mà còn bán ra cả nước ngoài, như Lào, Campuchia, Thái Lan…”, ông Vũ cho hay.

Đáng chú ý, nhờ sự phát triển của nghề rèn, nhiều người đã mạnh dạn rời quê hương, đi đến các tỉnh thành khác để lập cơ sở, mở chi nhánh sản xuất các dụng cụ nông nghiệp. Theo ông Vũ, sản phẩm của làng rèn Tiến Lộc đi xa cốt lõi vẫn là chất lượng và mẫu mã. Người dân nơi đây có sự cần mẫn, khéo léo và bí quyết tôi thép riêng nên mỗi khi nhắc đến dao, liềm, cuốc… Tiến Lộc thì đều nhận được sự tin tưởng của người tiêu dùng.

Tin Gốc: Thanh Niên