Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nêu quan điểm tại hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội” do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức, ngày 2/4.
Theo ông Hoàn, dự thảo luật hướng tới mở rộng tối đa “không gian pháp lý” để thúc đẩy phát triển, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Hà Nội cũng như khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật không dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển: Từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Một điểm đột phá nổi bật nêu tại dự thảo, theo ông Hoàn, là việc chuyển đổi căn bản vai trò của chính quyền Hà Nội từ thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách.
“Với cách tiếp cận mới, TP Hà Nội được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình. Với cơ chế này, Hà Nội sẽ từng bước trở thành chủ thể kiến tạo chính sách, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Hoàn cho hay.
Cũng tại dự thảo luật do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, Hà Nội được đề xuất giao tổng số 192 thẩm quyền (thẩm quyền của HĐND là 124, thẩm quyền của UBND là 56 và thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12). Trong đó, 85 thẩm quyền hoàn toàn mới, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên.
Cơ chế cho phép HĐND TP Hà Nội chủ động quyết định lựa chọn áp dụng quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển thủ đô khi có sự khác biệt giữa Luật Thủ đô với các văn bản pháp luật được ban hành sau đó cũng là điểm mới nổi bật.
“Cơ chế này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc do chồng chéo, mâu thuẫn pháp luật mà còn tạo lập không gian pháp lý mở, cho phép Hà Nội chủ động thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn”, ông Hoàn phân tích.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhận định dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”.
Dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính – ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, ông Hiếu nói dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định dự án luật được Bộ này phối hợp với UBND TP Hà Nội cùng các bộ ngành, địa phương liên quan chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc.
Bộ Tư pháp và Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách.
Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.
Ngày 16.5, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP.HCM cho biết đơn vị vừa triệt phá thành công đường dây sản xuất, buôn bán bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto quy mô lớn trên địa bàn.
Đây là kết quả từ việc thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP.HCM.
Cùng ngày, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh tạm giam đối với 3 bị can gồm: Dương Thị Yến Oanh (47 tuổi), Dương Thị Yến Xuân (56 tuổi) và Thạch Hiểu (47 tuổi, cùng ở TP.HCM) để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto.
Trước đó, trong quá trình tuần tra kiểm soát tại khu vực đường Cầu Kinh (phường Tân Tạo), tổ công tác thuộc Phòng PC03 phát hiện Thạch Hiểu đang vận chuyển nhiều thùng carton mang nhãn hiệu Ajinomoto có biểu hiện nghi vấn nên tiến hành dừng xe kiểm tra.
Tại thời điểm kiểm tra, Hiểu không trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của số hàng trên. Qua đấu tranh khai thác nhanh, người này thừa nhận toàn bộ số hàng hóa này là hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ nên lực lượng chức năng đã đưa về trụ sở tiếp tục làm rõ.
Mở rộng điều tra, cơ quan công an xác định Dương Thị Yến Oanh là đối tượng chủ mưu. Oanh trực tiếp tổ chức mua các loại bao bì giả nhãn hiệu Ajinomoto rồi cung cấp cho Thạch Hiểu để đóng gói bột ngọt giả. Riêng Dương Thị Yến Xuân giữ vai trò giúp sức, thực hiện việc cất giấu, giao nhận bao bì và thu tiền từ hoạt động tiêu thụ hàng giả.
Tiến hành khám xét khẩn cấp các địa điểm liên quan, lực lượng chức năng thu giữ 305 gói bột ngọt giả thành phẩm. Hơn 23.000 bao bì giả các loại. Khoảng 70 kg bột ngọt nguyên liệu (loại trôi nổi). Nhiều máy móc phục vụ sản xuất như: cân điện tử, máy ép nhiệt, dụng cụ sang chiết và các tài liệu liên quan.
Tại cơ quan điều tra, những người này khai nhận từ tháng 1.2026 đến khi bị bắt, nhóm này đã mua bột ngọt không rõ nguồn gốc trên thị trường, sau đó mang về sang chiết vào bao bì giả nhãn hiệu Ajinomoto để bán cho các cửa hàng tạp hóa tại TP.HCM. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định nhóm này đã sản xuất và tiêu thụ trót lọt hơn 4 tấn bột ngọt giả, thu lợi bất chính đặc biệt lớn.
Theo Phòng PC03, hành vi của các đối tượng không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Hiện vụ án đang được tiếp tục điều tra mở rộng để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Chiều 21/5, tại hội thảo khoa học Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn, do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết việc lựa chọn địa bàn triển khai mô hình này được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm sự cân đối, tính đại diện và tính khả thi. Hà Nội sẽ không lựa chọn địa bàn quá đặc thù hoặc quá khó khăn để thí điểm.
Nơi được chọn phải có điều kiện về không gian phát triển và còn nhiều dư địa; có vị trí khá độc lập và thuận lợi kết nối với trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng khác; có tính khả thi khi triển khai và có khả năng nhân rộng mô hình.
Địa bàn được chọn đồng thời phải đáp ứng điều kiện để triển khai đồng bộ tất cả các nội dung đề án. "Việc chọn địa bàn thí điểm không chỉ dựa vào điều kiện sẵn có mà còn chú trọng năng lực lãnh đạo thực hiện và mức độ sẵn sàng của hệ thống chính trị cơ sở", ông Thắng nói.
Từ những cơ sở nêu trên, ông Thắng cho biết Hà Nội dự kiến chọn hai xã cạnh nhau để thí điểm mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa, với quy mô dân số khoảng 700.000.
Thành phố tính toán trong tháng 9 sẽ hoàn thiện đề án và lựa chọn xong xã phường để thí điểm. Giai đoạn 2027-2030, thành phố sẽ triển khai đồng bộ tất cả nhiệm vụ trong đề án tại các xã phường được chọn. Sau đó, mô hình này sẽ được tổng kết, hoàn thiện tiêu chí để tiếp tục thực hiện.
Chủ tịch Hà Nội cho biết từ quý I đã mời chuyên gia, nhà khoa học xây dựng đề án thí điểm xã phường xã hội chủ nghĩa, dựa trên cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn. Trong đó, mọi chính sách và hoạt động đều nhằm hướng tới hạnh phúc người dân, đảm bảo công bằng tiến bộ, không để ai bị bỏ lại phía sau. Mục tiêu tổng quát là xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.
Theo ông Thắng, khái niệm xã phường xã hội chủ nghĩa là mô hình tổ chức phát triển và quản trị kết hợp ở cấp cơ sở. Trong đó, xã phường không chỉ thực hiện chức năng hành chính đơn thuần mà là đơn vị trực tiếp chuyển hóa mục tiêu, giá trị và đặc trưng của xã hội chủ nghĩa thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.
Dự thảo đề án mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội dựa trên 8 nội dung cốt lõi, gồm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian thông minh; phát triển kinh tế trên địa bàn xã phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại; bảo đảm an sinh xã hội công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa con người Hà Nội thanh lịch văn minh; xây dựng môi trường xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng an ninh an toàn xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Dựa trên những nội dung cốt lõi nêu trên, Hà Nội cụ thể hóa thành 54 tiêu chí xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa, trong đó có 52 tiêu chí chính và 2 tiêu chí tổng hợp là chỉ số hạnh phúc người dân và mức độ hài lòng.
Trước đó ngày 30/3, tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi ý xây dựng thí điểm mô hình phường, xã xã hội chủ nghĩa.
Tại cuộc tiếp xúc cử tri sau kỳ họp Quốc hội ngày 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhắc lại gợi ý này và cho biết có thể bắt đầu thí điểm xây dựng một phường hoặc xã xã hội chủ nghĩa để rút kinh nghiệm, làm rõ mô hình tổ chức và khả năng đáp ứng nhu cầu đời sống người dân.
Ông đề nghị Hà Nội lựa chọn một phường tiêu biểu để cải tạo, phát triển theo mô hình này hoặc xây dựng một phường mới với quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, khi chưa thể triển khai ở quy mô lớn, có thể bắt đầu từ cấp phường, xã để người dân trực tiếp cảm nhận, từ đó tạo hình mẫu cho các địa phương khác. Với tiềm lực và tốc độ phát triển, Hà Nội hoàn toàn có thể triển khai thí điểm. "Nếu Hà Nội làm được, Thủ đô không chỉ phát triển nhanh, hiện đại hơn mà còn trở thành đô thị đáng sống hơn, nhân văn, văn minh và xứng đáng hơn với vai trò trung tâm của cả nước", ông nói.
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Bên cạnh quy định về tiêu chí sắp xếp thôn, tổ dân phố, nghị định cũng bổ sung quy định về tiêu chuẩn, quyền hạn và nhiệm vụ của trưởng thôn, tổ dân phố mới
Theo đó, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, phường, đặc khu từ 21 tuổi trở lên, ưu tiên người trong độ tuổi lao động theo quy định; có đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ và chức trách được giao.
Có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu; có uy tín trong cộng đồng dân cư; được nhân dân tín nhiệm; bản thân và gia đình gương mẫu về đạo đức, lối sống, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Cạnh đó, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và phương pháp vận động, tổ chức nhân dân thực hiện tốt các công việc tự quản của cộng đồng dân cư và triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ do cấp ủy, chính quyền địa phương cấp xã giao; khuyến khích lựa chọn người có trình độ chuyên môn phù hợp với yêu cầu hoạt động của thôn, tổ dân phố.
Người này không trong thời gian bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành bản án, quyết định của tòa án.
Đáng chú ý, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn chuyển đổi số, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp; có khả năng lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo và thực hiện các nhiệm vụ theo quy định.
Về nhiệm vụ trong tổ chức, điều hành hoạt động của thôn, tổ dân phố, theo quy định, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố có nhiệm vụ chủ trì hội nghị thôn, tổ dân phố; tổ chức các cuộc họp định kỳ của cộng đồng dân cư và triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.
Người đứng đầu thôn, tổ dân phố cũng có trách nhiệm tổ chức để người dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến đối với các nội dung thuộc phạm vi cộng đồng dân cư theo quy định của pháp luật; theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các quyết định đã được người dân thông qua.
Ngoài ra, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phối hợp với ban công tác mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở để tổ chức hoạt động cộng đồng, giữ gìn an ninh, an toàn địa bàn.
Về quyền hạn, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là người đại diện cho cộng đồng dân cư trong các quan hệ liên quan theo quy định của pháp luật; được ký hợp đồng xây dựng các công trình do người dân đóng góp kinh phí sau khi được hội nghị thôn, tổ dân phố thông qua.
Bên cạnh đó, người đứng đầu thôn, tổ dân phố còn được mời tham dự các cuộc họp của chính quyền cấp xã liên quan trực tiếp đến công việc, hoạt động của cộng đồng dân cư trên địa bàn.
Nghị định cũng nêu rõ, trong trường hợp cần bảo đảm thống nhất với thời điểm tổ chức lại thôn, tổ dân phố hoặc do tình huống bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh không thể tổ chức bầu cử đúng thời hạn, UBND xã quyết định việc rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ hoạt động của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố nhưng không quá 6 tháng.
Trường hợp phải rút ngắn hoặc kéo dài quá 6 tháng thì UBND xã báo cáo UBND tỉnh xem xét, quyết định. Nghị định có hiệu lực từ 26.5.2026.
