Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nêu quan điểm tại hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội” do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức, ngày 2/4.
Theo ông Hoàn, dự thảo luật hướng tới mở rộng tối đa “không gian pháp lý” để thúc đẩy phát triển, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Hà Nội cũng như khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật không dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển: Từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Một điểm đột phá nổi bật nêu tại dự thảo, theo ông Hoàn, là việc chuyển đổi căn bản vai trò của chính quyền Hà Nội từ thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách.
“Với cách tiếp cận mới, TP Hà Nội được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình. Với cơ chế này, Hà Nội sẽ từng bước trở thành chủ thể kiến tạo chính sách, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Hoàn cho hay.
Cũng tại dự thảo luật do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, Hà Nội được đề xuất giao tổng số 192 thẩm quyền (thẩm quyền của HĐND là 124, thẩm quyền của UBND là 56 và thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12). Trong đó, 85 thẩm quyền hoàn toàn mới, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên.
Cơ chế cho phép HĐND TP Hà Nội chủ động quyết định lựa chọn áp dụng quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển thủ đô khi có sự khác biệt giữa Luật Thủ đô với các văn bản pháp luật được ban hành sau đó cũng là điểm mới nổi bật.
“Cơ chế này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc do chồng chéo, mâu thuẫn pháp luật mà còn tạo lập không gian pháp lý mở, cho phép Hà Nội chủ động thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn”, ông Hoàn phân tích.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhận định dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”.
Dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính – ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, ông Hiếu nói dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định dự án luật được Bộ này phối hợp với UBND TP Hà Nội cùng các bộ ngành, địa phương liên quan chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc.
Bộ Tư pháp và Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách.
Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.
Ai cũng chia vui với bà con ở đây vì họ sẽ có căn hộ mới khang trang, giã từ kiếp "ngủ thò chân ra cửa" mấy mươi năm.
Người dân bật khóc không chỉ bởi căn nhà. Họ rưng rưng vì cạnh họ mai này vẫn là xóm giềng cũ, vẫn nguyên đó nơi có "góc phố ngôi trường, bến nước con đường" trong thành phố đã "yêu từ khi mới ra đời".
Nhìn giọt nước mắt của người phụ nữ ở Mả Lạng, một chuyên gia về đô thị chia sẻ rằng TP lo cho dân không chỉ bằng cơ chế mà bằng cả những đau đáu, trăn trở về hạnh phúc.
Người dân có căn nhà khang trang và vẫn vẹn nguyên đó mối quan hệ với cộng đồng mà họ đã sống bao năm. Cả hồn đô thị trong mỗi người, mỗi nhà ở Mả Lạng, chợ Gà - Gạo.
Trong cuộc họp mấy hôm sau đó, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cũng khẳng định điểm mới là TP không chỉ xử lý vấn đề đô thị mà còn đặt đời sống người dân ở vị trí trung tâm.
Việc tái định cư tại chỗ sẽ giúp người dân ổn định cuộc sống, tiếp tục gắn bó với nơi quen thuộc trong điều kiện sống tốt hơn.
Giọt nước mắt ở Mã Lạng vì thế không chỉ là nỗi rưng rưng, niềm hạnh phúc mà còn mở ra hy vọng về mô hình, tư duy mới trong cách làm chính sách - như Bí thư Trần Lưu Quang chỉ đạo.
TP còn hàng chục ngàn nhà dân trên kênh rạch cần di dời, tái định cư; còn đó hàng trăm chung cư cũ xuống cấp; còn hàng loạt công trình cần sự chia sẻ của người dân nhường mặt bằng...
Cách làm có chiều sâu, nhân văn ở Mả Lạng, chợ Gà - Gạo sẽ là đích đến để TP xây dựng mô hình cho những dự án sắp tới.
TP cũng là nơi hàng triệu người lao động đang và sẽ cần nhà để an cư, theo mô hình nhà cho thuê như yêu cầu của Tổng Bí thư. Và với tầm vóc của đô thị lớn nhất cả nước, chắc chắn cần có một cách làm đột phá để hàng triệu người lao động TP có nhà ở, sống an vui, hạnh phúc.
Câu chuyện ở Mã Lạng sẽ là minh chứng cho nội lực và mở ra hy vọng để TP một lần nữa có mô hình tiên phong.
Mả Lạng, chợ Gạo Gà, nhà trên kênh rạch, nhà cho thuê và rất nhiều dự án, chương trình lớn của TP, tất cả đều cần một cách làm mới, tư duy mới.
Sản phẩm khi đó không chỉ là công trình, dự án có thể cầm nắm được mà lớn hơn là mô hình, là thể chế mà TP được kỳ vọng là nơi tiên phong thể nghiệm.
Giọt nước mắt ở Mả Lạng, chợ Gạo - Gà đang dần khép lại một đoạn trường của người dân trong ngôi nhà chật hẹp. Nhưng đã mở thêm niềm hy vọng về những mô hình mới, cách làm mới từ tư duy lấy người dân làm trung tâm, từ sự dám nghĩ, biết làm của đội ngũ cán bộ TP.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký công văn yêu cầu các bộ đẩy nhanh phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo chỉ đạo Trung ương.
Bộ Tư pháp cho biết 16/16 bộ, cơ quan ngang bộ đã gửi phương án. Tuy nhiên, chỉ có Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp đạt đầy đủ các chỉ tiêu. Nhiều bộ chưa đạt các tiêu chí quan trọng. Trong đó Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đáp ứng yêu cầu giảm tỷ lệ thủ tục hành chính cấp bộ xuống không quá 30%. Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nội vụ, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục so với năm 2024.
Ở tiêu chí giảm chi phí tuân thủ, các bộ Công Thương, Nội vụ, Y tế chưa đạt mức cắt giảm 50%, trong khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa báo cáo số liệu. Với yêu cầu loại bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, các bộ Nội vụ, Tài chính, Y tế và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt.
Về cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, nhiều bộ chưa đáp ứng, gồm Công Thương, Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Thủ tướng biểu dương ba bộ đạt yêu cầu, đồng thời yêu cầu các bộ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và kết quả. Các bộ phải hoàn thiện phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gửi Bộ Tư pháp; phương án cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện gửi Bộ Tài chính.
Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính được giao tổng hợp, rà soát độc lập, xây dựng nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, hoàn thành trong tháng 4/2026.
Cách đây một tuần, Thường trực Chính phủ họp về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân cấp giải quyết thủ tục theo Kết luận 18. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu coi cải cách thủ tục là giải pháp trực tiếp giảm chi phí, thời gian cho người dân, doanh nghiệp, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Các bộ phải đề xuất phương án trước 20/4, không chờ hết quý II, để Chính phủ thông qua trong tháng 4.
Hiện còn 198 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện với 4.603 điều kiện kinh doanh. Theo yêu cầu Trung ương, các bộ phải cắt giảm tối thiểu 30% số ngành, nghề này và loại bỏ toàn bộ điều kiện không cần thiết.
Theo ông Thượng, TP.HCM không chỉ chăm sóc sức khỏe cho hơn 14 triệu dân thường trú và cư trú sau mở rộng địa giới mà còn tiếp nhận lượng lớn người bệnh từ các tỉnh, thành phía nam. Nhiều bệnh viện (BV) tuyến cuối đã thực sự trở thành trung tâm chuyên sâu của cả khu vực.
Do đó, khi mở rộng quy mô hoặc đầu tư thêm cơ sở mới, "cung" tăng thì "cầu" cũng tăng theo. Ví dụ BV Ung bướu hay BV Bình Dân, dù đã có cơ sở mới nhưng cũng thu hút thêm rất nhiều người bệnh nhờ chất lượng chuyên môn ngày càng cao. Đây là "quá tải do người dân tin tưởng tìm đến", khác với quá tải do thiếu năng lực chuyên môn.
Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM cũng cho rằng một nguyên nhân quan trọng khác là mô hình phát triển y tế trước đây còn tập trung quá nhiều vào khu vực nội đô. Người dân có xu hướng vượt tuyến, tập trung vào một số BV lớn, trong khi năng lực của các cơ sở vùng ven, cửa ngõ hoặc tuyến dưới chưa đồng đều. "Chính vì vậy, quan điểm của Sở Y tế là không thể giải quyết bài toán quá tải chỉ bằng cách xây thêm vài tòa nhà BV. Phải tái cấu trúc toàn bộ hệ thống y tế TP theo hướng đa tầng - đa cực - đa trung tâm", PGS-TS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.
Trước mắt, TP.HCM đã ưu tiên cho các BV đang quá tải nghiêm trọng hoặc cần mở rộng chuyên sâu như BV Nhân dân 115, BV Mắt và BV Tai mũi họng. Tuy nhiên, định hướng của Sở Y tế không chỉ dừng ở việc "cấp thêm mặt bằng" mà là tổ chức lại không gian phát triển của toàn hệ thống BV. Ví dụ, BV Mắt TP.HCM đang được định hướng phát triển thêm cơ sở tại khu vực Bình Dương nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chuyên sâu cho người dân khu vực phía bắc TP mới, đồng thời giảm áp lực cho cơ sở trung tâm.
Hay với cụm Viện Tim - Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch - BV Nhân dân 115, TP đang từng bước nghiên cứu tái cấu trúc thành một cụm y tế chuyên sâu. Theo lộ trình, khi Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch chuyển dần một số cơ sở hiện hữu ra cụm y tế chuyên sâu Tân Kiên (H.Bình Chánh cũ), quỹ cơ sở hiện hữu sẽ được ưu tiên cho phát triển chuyên sâu tim mạch và cấp cứu đột quỵ.
Song song đó, TP.HCM đang thúc đẩy mạnh mô hình "BV đa cơ sở". Theo đó, mỗi BV tuyến cuối sẽ không chỉ tập trung tại một cơ sở ở nội đô mà từng bước phát triển thêm cơ sở 2, cơ sở vệ tinh, cơ sở chuyên khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn… đặt tại các khu vực phù hợp với nhu cầu dân cư và định hướng phát triển không gian đô thị.
"Sở Y tế đang yêu cầu các BV đa khoa và chuyên khoa tuyến cuối chủ động xây dựng kế hoạch phát triển cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng năng lực cung ứng dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn mà còn góp phần giảm tải cho các BV khu vực trung tâm, phù hợp với định hướng phát triển hệ thống y tế TP theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm", PGS-TS Tăng Chí Thượng nói.
Trả lời câu hỏi khi nào TP.HCM có thể hết quá tải BV, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, nếu hiểu "hết quá tải" là không còn cảnh người bệnh phải chờ đợi lâu, không còn nằm ghép, được tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay gần nơi sinh sống thì đây là mục tiêu TP.HCM đang quyết liệt hướng tới trong giai đoạn tới.
Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, với một siêu đô thị đặc biệt như TP.HCM - trung tâm y tế lớn nhất phía nam - nhu cầu khám chữa bệnh sẽ còn tiếp tục tăng rất nhanh, nhất là trong bối cảnh già hóa dân số, bệnh mạn tính gia tăng và nhu cầu chăm sóc chất lượng cao ngày càng lớn.
Vì vậy, thay vì đặt vấn đề "bao giờ hết quá tải" theo nghĩa tuyệt đối, ngành y tế TP.HCM đang chuyển sang cách tiếp cận mới: phân bố lại người bệnh hợp lý trong toàn hệ thống. Người bệnh mắc các bệnh thông thường, bệnh mạn tính ổn định sẽ được quản lý tốt hơn ngay từ y tế cơ sở và các BV đa khoa khu vực (các BV quận, huyện trước đây).
Các BV cửa ngõ như Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn sẽ trở thành "điểm chặn đầu tiên" đối với cấp cứu, cấp cứu chấn thương và điều trị đa khoa. Các BV tuyến cuối khu vực trung tâm sẽ tập trung cho kỹ thuật chuyên sâu, ca bệnh phức tạp và đào tạo - nghiên cứu. Khi hệ thống vận hành đúng chức năng của từng tầng, từng cực, từng trung tâm chuyên sâu thì áp lực sẽ giảm dần một cách bền vững.
