“Mỹ sẽ nhận được tất cả ‘bụi hạt nhân’ do máy bay ném bom B-2 tuyệt vời của chúng ta tạo ra”, Tổng thống Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social hôm 17/4.
Tổng thống Trump thường dùng cụm từ “bụi hạt nhân” để mô tả kho uranium làm giàu cao của Tehran, nhưng đôi khi ông cũng sử dụng nó nhằm đề cập những vật liệu còn sót lại sau đợt không kích của Mỹ nhằm vào loạt cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nhanh chóng lên tiếng trên truyền hình rằng kho uranium làm giàu của Tehran “sẽ không được chuyển đến bất cứ nơi nào”.
“Kịch bản chuyển giao số uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa bao giờ được nêu ra trong các cuộc đàm phán”, ông Baqaei cho hay, thêm rằng các cuộc đối thoại gần đây tập trung vào giải quyết xung đột chứ không phải thu hồi kho uranium của Iran.
Trong một sự kiện ở bang Arizona sau đó, ông Trump tiếp tục khẳng định Washington và Tehran sẽ hợp tác thu hồi số uranium trên.
“Có người hỏi làm thế nào chúng ta có thể lấy được bụi hạt nhân? Chúng ta sẽ lấy được chúng bằng cách hợp tác với Iran, sử dụng rất nhiều máy xúc. Chúng ta sẽ cần những chiếc máy xúc lớn nhất mà các bạn có thể tưởng tượng được. Chúng ta sẽ lấy được chúng và đưa về Mỹ rất sớm”, ông nói.
Tổng thống Mỹ hôm 16/4 cho biết Tehran đã đồng ý chuyển giao số uranium làm giàu, nhưng nêu chi tiết. Iran đang nắm giữ khoảng 440 kg uranium được làm giàu ở mức 60%, cách không xa mức 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Những tuyên bố trái ngược được đưa ra sau khi Iran thông báo mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz cho các tàu thương mại, nhằm hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực cùng ngày.
Tổng thống Trump hoan nghênh động thái này, nhưng cho biết sẽ duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran cho đến khi hai bên đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột hoàn toàn. Ông cũng lạc quan rằng thỏa thuận đã đến “rất gần”, cho biết hai bên “không còn điểm vướng mắc nào”.
Phát ngôn viên Baqaei nói rằng “lệnh phong tỏa đường biển” sẽ bị đáp trả thích đáng, cáo buộc đây là hành động vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
“Mở và đóng cửa eo biển Hormuz không phải diễn ra trên mạng, nó được quyết định trên thực địa, lực lượng vũ trang của chúng tôi chắc chắn biết cách ứng phó với bất kỳ hành động nào của phía bên kia. Iran chắc chắn sẽ có những biện pháp cần thiết”, ông nói.
"Tổng thống chế độ mới của Iran, người ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Mỹ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/4.
Ông Trump không nói rõ "tổng thống chế độ mới của Iran" là ai, hay người này có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không. Tại Iran, Tổng thống Pezeshkian không phải là người quyền lực nhất và nhiều khả năng không thể đưa ra quyết định cuối cùng về việc có đề nghị ngừng bắn với Mỹ hay không. Quyền lực này thuộc về Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Trump cũng đe dọa thêm rằng trước khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, Mỹ vẫn sẽ tấn công Iran tới lúc nước này "biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá".
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei sau đó nói rằng tuyên bố của ông Trump về việc nước này đề nghị ngừng bắn là "sai và vô căn cứ".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trước đó cũng gửi thông điệp tới thủ lĩnh Hezbollah, nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong "cuộc chiến chống lại" Israel và Mỹ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng điều đó không đồng nghĩa là Tehran đang đàm phán với Washington.
"Tuyên bố của Mỹ về việc họ đang đàm phán với bất cứ bên nào ở Iran đều không đúng sự thật. Mọi thông điệp đều được chuyển qua Bộ Ngoại giao hoặc được chúng tôi tiếp nhận, cũng như một số liên lạc giữa các cơ quan an ninh", Ngoại trưởng Iran cho hay.
Ông Araghchi nói rằng Iran chỉ chấp nhận thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực, thay vì một lệnh ngừng bắn đơn thuần. Ông nói Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ, sau nhiều bài học quá khứ, khi Washington đơn phương rút khỏi các thỏa thuận đã đàm phán xong.
Tổng thống Iran Pezeshkian cũng nhận định Mỹ không ưu tiên ngoại giao, bởi Washington từng phát động chiến dịch tấn công vào Tehran giữa lúc các vòng đối thoại đang diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng chấm dứt chiến sự, với điều kiện các bên có biện pháp bảo đảm Mỹ sẽ không dùng đến biện pháp quân sự thêm lần nào nữa.
Nhà Trắng thông báo rằng ông Trump sẽ phát biểu giờ vàng để "cập nhật thông tin quan trọng" về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (8h ngày 2/4 giờ Hà Nội). Tổng thống Mỹ gần đây phát tín hiệu rằng ông đang tìm cách đạt thỏa thuận với Iran.
Theo Hãng tin Reuters, hôm 23-6, Oman thông báo nước này đã phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời dành cho những tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz.
Những tàu có nhu cầu sử dụng hành lang tạm thời sẽ cần phối hợp với IMO, dựa trên các tọa độ được tổ chức này và chính quyền Oman công bố.
Biện pháp trên nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này, phù hợp với luật pháp quốc tế và Luật Biển - vốn bảo vệ quyền tự do đi lại trên biển mà không áp đặt các khoản phí quá cảnh.
Cùng ngày, Iran và Oman ra tuyên bố chung cho biết hai nước sẽ nghiên cứu cơ chế quản lý tuyến hàng hải này cũng như các khoản phí có thể được áp dụng đối với những dịch vụ liên quan, theo Hãng tin AFP.
Tuy nhiên phát biểu khi bắt đầu chuyến thăm Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và khu vực, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng Washington sẽ phản đối bất kỳ động thái nào như vậy.
"Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí đối với một tuyến đường thủy quốc tế" - ông Rubio nói, đồng thời cho rằng "tất cả quốc gia trong khu vực đều sẽ đồng ý" với quan điểm này.
Trước đó ông Mohammad Bagher Ghalibaf - Chủ tịch Quốc hội Iran và là Trưởng đoàn đàm phán nước này - tuyên bố eo biển Hormuz "sẽ không bao giờ quay trở lại" trạng thái như trước xung đột, dù các bên đã nhất trí thiết lập đường dây liên lạc nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này luôn mở cửa.
Iran đã nhiều lần khẳng định sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến đường thủy này.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-6, IMO cho biết kế hoạch sơ tán nhằm giúp hàng trăm tàu thuyền cùng khoảng 11.000 thủy thủ đi qua eo biển Hormuz đang được triển khai.
"Chúng tôi đã bắt đầu liên hệ với các tàu để tiến hành sơ tán" - người phát ngôn của IMO nói, nhưng không nêu thời gian cụ thể.
IMO khẳng định tổ chức này đã nhận được các bảo đảm an toàn cần thiết.
"Chiến dịch quy mô lớn này sẽ được triển khai có sự phối hợp chặt chẽ với Iran, Oman, các quốc gia ven biển khác trong khu vực, Mỹ và ngành vận tải biển" - Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez thông tin.
Bộ Quốc phòng Oman cũng cho biết quá trình sơ tán theo kế hoạch của IMO - vốn đã được thảo luận trong nhiều tháng qua - sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn.
Vụ cháy bùng phát hôm nay tại khu vực đặt máy phát điện của nhà máy điện hạt nhân Barakah ở vùng Al Dhafra thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), sau khi khu vực này trúng đòn tập kích bằng máy bay không người lái. Địa điểm xảy ra hỏa hoạn nằm gần vành đai an ninh vòng trong của nhà máy.
Cơ quan Quản lý Hạt nhân Liên bang (FANR) của UAE khẳng định sự việc không ảnh hưởng đến mức độ an toàn của nhà máy điện, cũng không tác động đến những hệ thống thiết yếu, toàn bộ tổ máy đều hoạt động bình thường. Không có thương vong trong vụ tập kích, nhưng chưa rõ ngọn lửa đã được khống chế hay chưa.
UAE chưa cáo buộc bên nào đứng sau vụ tấn công, cũng chưa có cá nhân hay tổ chức nào nhận trách nhiệm về sự việc.
Nhà máy điện hạt nhân Barakah có trị giá 20 tỷ USD, là dự án hợp tác giữa UAE và Hàn Quốc, bắt đầu hoạt động từ năm 2020. Đây là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên và duy nhất trên bán đảo Arab, cung cấp khoảng 1/4 nhu cầu điện cho UAE.
Cuộc tập kích ngày 17/5 đánh dấu lần đầu nhà máy Barakah bị nhắm mục tiêu từ khi xung đột Trung Đông bùng phát cuối tháng 2. Sự việc xảy ra giữa lúc căng thẳng giữa UAE và Iran đang ở mức cao.
Iran đã tập trung phần lớn hỏa lực đáp trả nhằm vào UAE với hơn 2.800 tên lửa và UAV, nhiều hơn mọi quốc gia liên quan, kể cả Israel. Các cuộc tập kích gây thiệt hại nặng nề cho giao thông hàng không, du lịch và thị trường bất động sản của UAE, dẫn đến nhiều đợt sa thải và cho nghỉ việc có thời hạn.
Giới chức vùng Vịnh cho biết hành động của Iran đã thúc đẩy UAE thay đổi cơ bản chiến lược, chuyển sang coi Iran là "thế lực bất hảo, tìm cách phá hoại mô hình kinh tế - xã hội của UAE, vốn dựa trên nhân tài nước ngoài và danh tiếng về sự an toàn, ổn định".
Iran vẫn gần như đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến đường biển trọng yếu tại khu vực. Mỹ đang phong tỏa các cảng biển Iran để đáp trả, trong khi đàm phán hòa bình giữa hai bên không đạt được tiến triển mới.
Một số cuộc giao tranh và tập kích đã nổ ra xung quanh eo biển Hormuz trong vài tuần qua, làm dấy lên lo ngại xung đột quy mô lớn có thể bùng phát trở lại nếu lệnh ngừng bắn hiện tại giữa Iran và Mỹ sụp đổ.
