Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 21/4 xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển Iran. USS Abraham Lincoln được triển khai làm nhiệm vụ từ tháng 11/2025, đồng nghĩa chiến hạm Mỹ đã hoạt động gần 6 tháng liên tục trên biển.
Kênh tin tức Wion cho biết một trong những lợi thế quan trọng của USS Abraham Lincoln, cũng như các tàu sân bay hạt nhân lớp Nimitz và Ford, khi hoạt động dài ngày trên biển là không cần cập cảng để tiếp nước ngọt.
Theo hải quân Mỹ, quá trình khử muối, biến nước biển thành nước ngọt đóng vai trò quan trọng trong đáp ứng nhiệm vụ tác chiến và phục vụ nhu cầu hàng ngày của hàng nghìn quân nhân.
“Chúng tôi có 4 thiết bị chưng cất dùng để biến nước biển thành nước uống, với tổng sản lượng khoảng 1,5 triệu lít nước ngọt mỗi ngày”, Joel Cogan, kỹ thuật viên vận hành hệ thống nước trên USS Abraham Lincoln hồi năm 2017, cho biết.
4 hệ thống khử muối trên tàu ứng dụng nguyên lý bay hơi tức thời. Nguồn nhiệt khổng lồ từ hai lò phản ứng hạt nhân A4W được dùng để đun nóng nước biển, lượng nước này sau đó được đưa vào môi trường chân không và lập tức bốc hơi. Hơi nước tiếp tục chuyển đến khu vực ngưng tụ và trở thành nước ngọt tinh khiết.
“Loại nước này còn được xử lý bằng clo để bảo đảm an toàn. Nước sẽ tập kết trong các bể chứa và phân phối khắp tàu bằng máy bơm”, Daniel Sanchez, sĩ quan thuộc bộ phận quản lý lò phản ứng hạt nhân, cho hay.
Nước cất có độ tinh khiết cao và vị rất nhạt, nên kỹ thuật viên trên tàu phải thêm khoáng chất theo tỷ lệ phù hợp để thủy thủ đoàn dễ uống hơn. Điều này cũng giúp bù chất điện giải cho quân nhân, nhất là khi hoạt động dưới thời tiết nắng nóng và đổ nhiều mồ hôi.
Nước ngọt từ hệ thống khử muối không chỉ được dùng để uống, mà chia thành ba loại. Đầu tiên là “nước cấp” cho lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi có độ tinh khiết rất cao. Tiếp theo là nước dùng để ăn uống và tắm giặt. Cuối cùng là “nước rửa”, chuyên dùng để rửa trôi lớp muối ăn mòn thường bám trên các chiến đấu cơ và khí tài hoạt động dài ngày trên biển.
Quy trình khử muối không nằm trong chương trình đào tạo thợ máy, nên thủy thủ tàu sân bay phải học và đạt chứng chỉ cần thiết trước khi được vận hành chúng.
“Mất khoảng hai năm để lên cấp bậc cao hơn và thêm 4 năm nữa trước khi đủ điều kiện làm người trực gác hệ thống nước. Khi đã có chứng chỉ, chúng tôi vẫn được đào tạo 4 tiếng mỗi tuần để cập nhật kiến thức về lò phản ứng”, Cogan cho hay.
Nhân sự làm nhiệm vụ này phải kiểm soát chặt chẽ lượng nước đến từng giọt. “Chúng tôi phụ trách phân phối nước, kiểm tra thất thoát ở đâu và đảm bảo không lãng phí”, Cogan nói.
Trong trường hợp tàu suy giảm năng lực khử muối và không thể đáp ứng đủ nhu cầu, thủy thủ đoàn sẽ bị hạn chế thời gian sử dụng nước ngọt.
Dựa trên đề xuất của kỹ thuật viên, sĩ quan chỉ huy sẽ quyết định thời điểm áp dụng chế độ cấp nước theo khung giờ. Thủy thủ đoàn cũng phải sử dụng đĩa giấy và dao dĩa nhựa dùng một lần, để hạn chế tốn nước rửa. Các nhiệm vụ thiết yếu như lau rửa máy bay không bị ảnh hưởng bởi biện pháp hạn chế này.
Khả năng tạo ra lượng lớn nước ngọt còn giúp các tàu sân bay hạt nhân như USS Abraham Lincoln trở thành phương tiện hỗ trợ nhân đạo hàng đầu. Trong các nhiệm vụ cứu trợ thảm họa, chúng có thể neo đậu ngoài khơi và bơm hàng nghìn lít nước cho những khu vực bị cắt điện nước.
USS Abraham Lincoln là chiếc thứ 5 thuộc lớp siêu tàu sân bay Nimitz của Mỹ, được biên chế năm 1989. Tàu dài 333 m, rộng 76 m, có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn.
Khi làm nhiệm vụ ở Trung Đông, tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
New York Times ngày 13/4 dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran và một quan chức Mỹ cho biết trong các cuộc đàm phán ở thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần trước, Washington đã yêu cầu Tehran ngừng làm giàu uranium trong vòng 20 năm.
Trong phản hồi được gửi đi ngày 13/4, Iran cho biết sẽ đồng ý ngừng làm giàu uranium trong tối đa 5 năm. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề nghị này.
Các nguồn tin cũng nói rằng Mỹ đã yêu cầu Iran đưa uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ, trong khi Tehran tuyên bố nhiên liệu này phải được giữ lại trong nước. Dù vậy, Iran đã đề xuất pha loãng đáng kể lượng uranium trên, để chúng không thể được dùng nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin này.
Phái đoàn Mỹ và Iran ngày 11/4 bắt đầu đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan, lần đầu tiên kể từ năm 1979, nhằm chấm dứt xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Sự kiện kết thúc rạng sáng 12/4, nhưng các bên không đạt được thỏa thuận nào sau 21 giờ thương lượng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 13/4 nói với người đồng cấp Pháp Jean-Noel Barrot rằng "những yêu cầu quá đáng và liên tục thay đổi" của Mỹ đã cản trở đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, ông lưu ý đã có "tiến bộ trong nhiều vấn đề được thảo luận".
Trả lời phỏng vấn cùng ngày, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay đã có tiến triển và "một số cuộc đối thoại tích cực" với Iran ở Islamabad. Theo ông, quyền quyết định hiện nằm trong tay Iran và "câu hỏi lớn từ giờ trở đi là liệu họ có đủ linh hoạt hay không".
Phó tổng thống Mỹ cho rằng Iran đã thể hiện mức độ linh hoạt nhất định, nhưng "nhượng bộ chưa đủ". Về khả năng có thêm các cuộc đàm phán hay không, ông nói vấn đề này "tốt nhất nên hỏi phía Iran".
Lệnh ngừng bắn giữ Mỹ và Iran đến nay vẫn được duy trì, song Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố thỏa thuận có thể chấm dứt bất cứ lúc nào. Mỹ và Iran cũng có thể trở lại bàn đàm phán, vì hai bên vẫn có động lực mạnh để nối lại thương lượng.
Nam Ninh, thủ phủ của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, là điểm dừng chân tiếp theo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam trong chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc từ ngày 14 đến 17-4.
Sau gần 10 tiếng đi từ Bắc Kinh, đoàn tàu cao tốc đến ga Nam Ninh Đông tối 16-4. Khoảng 19h10 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân rời tàu cao tốc. Đông đảo thanh niên Trung Quốc trong trang phục các dân tộc ở Quảng Tây và du học sinh Việt Nam mang theo quốc kỳ 2 nước đã đứng chào mừng.
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đi tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Nam Ninh là một phần trong các hoạt động khảo sát, tìm hiểu mô hình thí điểm khu đô thị mới, hệ thống hạ tầng và công nghiệp đường sắt, cơ sở nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo ở cả Bắc Kinh, Hà Bắc và Quảng Tây - nơi có thành phố Nam Ninh.
Đây là lần thứ hai trong chuyến thăm Trung Quốc lần này Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trải nghiệm tàu cao tốc của Trung Quốc.
Trên tàu cao tốc đến Nam Ninh ngày 16-4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nghe lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước trong ngành đường sắt Trung Quốc báo cáo về quy mô mạng lưới đường sắt, tầm quan trọng và khả năng kết nối tới các địa phương, sự đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội cùng kế hoạch tương lai.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực giao thông đường sắt tốc độ cao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị lãnh đạo ngành đường sắt và các doanh nghiệp Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ, tham gia cùng Việt Nam trong quá trình xây dựng, chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt quan trọng tại Việt Nam.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình, các chuyến khảo sát thực tế sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác cụ thể giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước.
Qua đó từng bước cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, các thỏa thuận đã ký kết thành các dự án và chương trình hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho sự phát triển của mỗi nước và cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.
Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) ngày 19/5 công bố video cho thấy khoảnh khắc chiếc máy bay McDonnell Douglas MD-11 của hãng vận tải UPS lao xuống đất trong lúc đang cất cánh từ sân bay quốc tế Muhammad Ali ở thành phố Louisville, bang Kentucky, đến Honolulu, Hawaii vào ngày 4/11/2025.
Trong video, động cơ và giá treo bên trái của máy bay bất ngờ tách rời hoàn toàn khỏi cánh, văng lên cao rồi bốc cháy, tạo ra quầng lửa lớn, còn chiếc MD-11 nghiêng hẳn sang một bên. Máy bay sau đó rơi xuống đường băng, khiến ba phi công trên khoang và 12 người trên mặt đất thiệt mạng, 23 người bị thương.
Video này chưa từng được công bố và chỉ được hé lộ trong phiên điều trần kéo dài hai ngày được tổ chức tại Washington về vụ tai nạn.
NTSB cho biết ngay sau vụ tai nạn rằng các điều tra viên đã tìm thấy những vết nứt ở một số giá treo gắn động cơ vào cánh máy bay. Những vết nứt này đã không được phát hiện trong quá trình bảo dưỡng định kỳ, làm dấy lên câu hỏi liệu lịch trình bảo dưỡng có được thực hiện đầy đủ hay không.
Lần gần nhất giá treo động cơ trên chiếc MD-11 này được kiểm tra kỹ lưỡng là vào tháng 10/2021 và theo lịch trình, phải sau khoảng 7.000 lần bay nữa phi cơ mới đến kỳ kiểm tra chuyên sâu tiếp theo.
Boeing năm 2011 từng ghi nhận 4 trường hợp hư hỏng trên ba chiếc máy bay liên quan đến giá treo động cơ, nhưng tại thời điểm đó, nhà sản xuất xác định sự cố không gây rủi ro đối với an toàn bay.
Sau vụ tai nạn, một số chuyên gia từng nhận định dòng MD-11 có thể sẽ phải đắp chiếu vĩnh viễn nếu chi phí sửa chữa vượt quá giá trị của những chiếc máy bay đời cũ này. Tuy nhiên, Boeing cho hay đã tìm ra giải pháp khắc phục các mối lo ngại về an toàn bằng phương án đơn giản là thay thế khớp cầu tại giá treo và tăng cường tần suất kiểm tra.
Một số phi cơ MD-11, loại máy bay chủ lực của đội bay vận tải UPS, đã bắt đầu hoạt động trở lại sau khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phê duyệt phương án của Boeing về việc thay thế khớp cầu trên mỗi máy bay và tăng cường tần suất kiểm tra.
FedEx đã cho dòng máy bay này hoạt động trở lại để giao hàng từ ngày 10/5, nhưng UPS cho biết họ có kế hoạch loại biên toàn bộ đội bay MD-11 của mình. Western Global cũng đang khai thác các máy bay MD-11 nhưng chưa công bố kế hoạch sắp tới.
