“Lệnh ngừng bắn phải toàn diện, không gây chia cắt giữa miền nam Lebanon và khu vực còn lại, cũng như không cho phép Israel tiếp tục tự do giết chóc”, lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem ngày 4/6 cho biết trong thông điệp được phát trên kênh Al-Manar của nhóm.
Ông Qassem cũng kêu gọi chính phủ Lebanon “chấm dứt trò hề và sự sỉ nhục mang tên đàm phán trực tiếp” với Israel. Ông cảnh báo các khu dân cư ở phía bắc Israel sẽ không an toàn “nếu các làng mạc tại Lebanon tiếp tục bị đánh bom, bị phá hủy và người dân của chúng tôi bị giết hại”.
Lãnh đạo Hezbollah đưa ra bình luận sau khi phái đoàn Israel và Lebanon tham gia vòng đàm phán thứ 4 do Mỹ làm trung gian tại thủ đô Washington ngày 3/6. Hai bên nhất trí thực hiện lệnh ngừng bắn với điều kiện Hezbollah dừng các cuộc tấn công, rút toàn bộ thành viên khỏi khu vực phía nam sông Litani.
Ngoài ra, hai bên đồng ý thiết lập khu vực thí điểm, tại đó quân đội Lebanon sẽ kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ và loại trừ các tác nhân phi nhà nước.
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết thỏa thuận là cơ hội cuối cùng để đạt lệnh ngừng bắn toàn diện. Tuy nhiên, lãnh đạo Hezbollah cho rằng việc nhóm phải rút lực lượng “đồng nghĩa với đầu hàng và thất bại”.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz ngày 4/6 cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong giai đoạn này sẽ tiếp tục chiến dịch trên bộ và duy trì tấn công, không cho dân địa phương quay lại và tiếp tục phá hủy hạ tầng của Hezbollah.
“IDF cũng duy trì quyền tự do hành động, với sự hậu thuẫn của Mỹ, để tấn công thủ đô Beirut của Lebanon nhằm đáp trả các vụ tập kích nhằm vào khu dân cư và lãnh thổ Israel”, ông Katz nói.
Tại miền nam Lebanon, một lính gìn giữ hòa bình thiệt mạng và hai người bị thương khi căn cứ của họ bị tập kích vào đêm 3/6, Lực lượng Lâm thời Liên Hợp Quốc tại Lebanon (UNIFIL) thông báo.
Serbia cho biết người thiệt mạng là binh sĩ nước này. Israel cáo buộc Hezbollah gây ra cái chết của binh sĩ Serbia. Hezbollah bác thông tin và gửi lời chia buồn đến thân nhân tử sĩ nói trên.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3 sau khi Hezbollah tấn công Israel để trả thù cho cố lãnh tụ tối cao Iran. Chiến sự những ngày qua leo thang mạnh mẽ khi IDF mở đợt tiến công sâu nhất vào Lebanon trong hai thập kỷ qua.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc tấn công kể từ đầu tháng 3 khiến 3.465 người tại nước này thiệt mạng. Theo giới chức Israel, 27 binh sĩ và một nhà thầu dân sự ở nước này đã thiệt mạng.
"Tiến trình liên quan đến vấn đề hạt nhân của Iran đang diễn ra tốt đẹp. Họ đã có những cuộc gặp rất tốt và chúng ta hãy cùng chờ xem", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói khi chuẩn bị lên chuyên cơ Không lực Một mới để bay tới Bắc Dakota ngày 1/7.
Ông Trump thêm rằng "Iran không thể có vũ khí hạt nhân". Tehran chưa bình luận về tuyên bố của Tổng thống Mỹ.
AFP dẫn lời một nhà ngoại giao giấu tên xác nhận Mỹ và Iran đang tiến hành đàm phán gián tiếp tại Doha, với Qatar và Pakistan làm trung gian. Các cuộc thảo luận dựa trên biên bản ghi nhớ và những tiến triển đạt được tại hội nghị ở Thụy Sĩ hồi tháng 6.
Bản ghi nhớ Mỹ - Iran bao gồm thỏa thuận ngừng bắn trên mọi mặt trận, mở lại eo biển Hormuz và ấn định thời hạn 60 ngày để hai bên đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như hướng tới thỏa thuận dài hạn cuối cùng.
Nhà ngoại giao này nói thêm rằng các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner không tham gia đàm phán, sau khi hai người đã gặp Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết ông Al Thani cùng với ông Witkoff và Kushner đã thảo luận về "các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Mỹ và Iran trong khuôn khổ bản ghi nhớ", đồng thời cho hay họ cũng thảo luận về các diễn biến ở Lebanon.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng ngày cho hay một số hạn chế về tài chính và tiền tệ đối với Iran đã được nới lỏng, theo hãng tin Fars. Ông thêm rằng việc tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ, nới lỏng một số hạn chế, cùng các cơ hội hợp tác kinh tế mới là những kết quả mà các thỏa thuận gần đây của Iran đem lại.
Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh trung ương Mỹ (CENTCOM), cho biết lực lượng nước này đã đánh chìm 6 tàu của IRGC khi chúng tìm cách cản trở nhiệm vụ hộ tống tàu qua eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói con số này là 7 tàu.
Tuy nhiên, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB ngày 5.5 dẫn lời một chỉ huy quân sự giấu tên cho biết kết quả điều tra ban đầu cho thấy không có tàu IRGC nào bị trúng đạn. Thay vào đó, lực lượng Mỹ đã "tấn công 2 thuyền nhỏ chở dân thường" đang di chuyển từ Khasab (Oman) về phía Iran ngày 4.5, khiến 5 hành khách thiệt mạng. Tehran khẳng định Washington "phải chịu trách nhiệm" về vụ việc.
Quân đội Mỹ hiện chưa bình luận về cáo buộc này.
Căng thẳng leo thang trong bối cảnh Mỹ triển khai chiến dịch "Dự án tự do" nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz - khu vực bị Iran phong tỏa sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28.2. Chiến dịch này được cho là đã làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được giữa 2 bên ngày 8.4, theo Al Jazeera.
Phát biểu ngày 5.5, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng "một phương trình mới tại eo biển Hormuz đang hình thành", đồng thời cáo buộc Mỹ và đồng minh làm suy yếu an ninh hàng hải khu vực. Phía Iran thường xuyên cảnh báo các tàu thương mại không được đi qua eo biển nếu chưa được phép, đồng thời đe dọa tấn công lực lượng Mỹ nếu tiếp cận khu vực.
Cùng ngày, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cáo buộc Iran đã tấn công một tàu chở dầu của nước này bằng máy bay không người lái, đồng thời phóng 15 tên lửa đạn đạo và 4 UAV vào lãnh thổ UAE, theo Reuters.
Bình luận về vụ việc, một quan chức quân sự Iran khẳng định: "Iran không hề có kế hoạch tấn công các cơ sở dầu mỏ nói trên từ trước, và những gì đã xảy ra là kết quả của hành động phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho việc vận chuyển trái phép các tàu thuyền qua các tuyến đường thủy bị hạn chế của eo biển Hormuz".
Trong khi đó, quân đội Mỹ cho biết 2 tàu mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz ngày 4.5 với sự hỗ trợ của tàu khu trục. IRGC phủ nhận thông tin này, song hãng vận tải biển toàn cầu Maersk sau đó xác nhận tàu Alliance Fairfax mang cờ Mỹ đã rời Vịnh Ba Tư qua eo biển với sự hộ tống của quân đội Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 4.5, Tổng thống Trump từ chối xác nhận thỏa thuận ngừng bắn với Iran còn hiệu lực hay không, nhưng cho rằng xung đột có thể kéo dài thêm "2 đến 3 tuần". Ông cũng tuyên bố Mỹ đang "kiểm soát" eo biển Hormuz trong khuôn khổ chiến dịch hiện tại.
Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu - đã khiến giá dầu và phân bón tăng vọt, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái toàn cầu và tình trạng khẩn cấp về lương thực, theo Al Jazeera.
Video đăng trên mạng xã hội hôm 6/4 và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích cho thấy phần đầu tên lửa đánh chặn thuộc Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) nằm tại bãi đất trống gần thành phố Suwayda, tây nam Syria.
Bộ phận này còn tương đối nguyên vẹn. Nắp che ở đầu tên lửa đã bung ra và để lộ cửa sổ của đầu dò ảnh nhiệt.
Thành phố Suwayda nằm cách biên giới với Jordan khoảng 40 km về phía bắc và Israel gần 90 km về phía đông. Mỹ dường như đang triển khai các khẩu đội THAAD tại hai quốc gia này, nhằm đối phó với các đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Iran.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
THAAD là một trong những lá chắn phòng thủ tên lửa hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ. Đây cũng là hệ thống phòng không duy nhất của Mỹ có khả năng chặn tên lửa đạn đạo từ tầm ngắn đến tầm xa ở giai đoạn cuối, khi chúng đang lao xuống mục tiêu, ở cả trong và ngoài khí quyển.
Tên lửa đánh chặn của tổ hợp THAAD có tầm bắn 200 km và trần bay 150 km, trang bị cảm biến ảnh nhiệt để bám bắt mục tiêu và phá hủy chúng bằng va chạm trực tiếp, không dùng thuốc nổ. Báo cáo ngân sách của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa (MDA) thuộc Lầu Năm Góc cho thấy mỗi quả đạn THAAD có giá 12-15 triệu USD, tùy lô sản xuất.
Sau khi tên lửa rời bệ phóng và đạt độ cao tối ưu, bộ phận chiến đấu được gọi là "phương tiện tiêu diệt" sẽ tách khỏi tầng đẩy. Nắp che mũi, có nhiệm vụ bảo vệ đầu dò ảnh nhiệt và phần còn lại của phương tiện tiêu diệt trong quá trình tăng tốc, cũng sẽ tách ra.
"Phương tiện tiêu diệt còn nguyên vẹn cho thấy khả năng tên lửa đã gặp trục trặc, phóng xịt hoặc trượt mục tiêu. Chưa rõ ai đang nắm giữ các bộ phận này", Joseph Trevithick, biên tập viên của War Zone cho hay.
Chuyên gia Mỹ cảnh báo nguy cơ rò rỉ bí mật công nghệ nếu đầu dò tên lửa THAAD rơi vào tay đối thủ của Washington.
"Tiếp cận được đầu dò tên lửa THAAD, cũng như toàn bộ phương tiện tiêu diệt, sẽ giúp đối thủ hiểu biết thêm về năng lực của nó. Thông tin sau đó có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp đối phó mới, cũng như kỹ thuật và chiến thuật nhằm làm suy giảm hiệu quả đánh chặn", Trevithick cho hay.
Một hệ thống THAAD hoàn chỉnh có giá khoảng một tỷ USD, gồm đài điều khiển, radar đa chức năng AN/TPY-2, thiết bị kỹ thuật và 6 bệ phóng với tổng cộng 48 đạn sẵn sàng khai hỏa, thường cần khoảng 100 binh sĩ vận hành.
Hàng loạt khẩu đội THAAD của Mỹ và đồng minh Trung Đông đã hứng đòn trả đũa từ Iran, trong đó ít nhất hai "radar mắt thần" AN/TPY-2 bố trí ở Jordan và Arab Saudi đã bị phá hủy hoàn toàn. Nguồn cung tên lửa THAAD của Mỹ dường như cũng không thể bù đắp cho tốc độ tiêu hao trong chiến sự, dẫn tới nguy cơ các tổ hợp tại đây bị cạn đạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
