Thói quen ăn mặn từ lâu đã trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực của người Việt, từ bát nước mắm trên mâm cơm gia đình đến các loại gia vị chấm sẵn trên bàn ăn tại hàng quán. Tuy nhiên, đằng sau vị đậm đà quen thuộc ấy là một nguy cơ sức khỏe âm thầm nhưng đáng lo ngại: tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.
“Ăn mặn” không chỉ đến từ muối tinh mà còn từ nhiều nguồn gia vị chứa natri cao như bột canh, hạt nêm, nước mắm, xì dầu (nước tương), mì chính… Những gia vị này nếu sử dụng thường xuyên và vượt mức khuyến nghị có thể khiến lượng natri nạp vào cơ thể tăng cao.
Trong bữa ăn của người Việt, phần lớn lượng muối và natri đến từ chính quá trình nấu nướng và nêm nếm tại bàn ăn, chiếm khoảng 70%. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng gói và thức ăn nhanh, trong khi 10% còn lại có sẵn tự nhiên trong thực phẩm.
Theo các chuyên gia, muối là gia vị cần thiết cho cơ thể, giúp duy trì cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, thần kinh. Song nếu tiêu thụ vượt quá mức cần thiết, muối trở thành “kẻ thù thầm lặng” của sức khỏe.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo, chế độ ăn mặn có thể liên quan tới 62% các ca đột quỵ não. WHO cũng khuyến nghị giảm tiêu thụ muối là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tăng huyết áp.
Chia sẻ với Người Đưa Tin, TS. BS Hoàng Thị Đức Ngàn – Phụ trách Khoa dinh dưỡng cộng đồng – Viện Dinh dưỡng, việc tiêu thụ nhiều natri có liên quan trực tiếp đến nguy cơ tăng huyết áp ở người trưởng thành. Ngược lại, giảm natri giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ các bệnh tim mạch như đột quỵ và bệnh mạch vành.
Hiện nay, tăng huyết áp đang là một trong những bệnh lý phổ biến cũng như gánh nặng bệnh tật của Việt Nam. Tính trung bình, cứ 5 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp. Đáng lo ngại hơn, bệnh thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người không biết mình đang mắc bệnh cho đến khi xảy ra biến chứng.
Tăng huyết áp được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi nó có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim, suy thận và mù lòa. Theo thống kê, trung bình cứ 3 trường hợp tử vong thì có 1 trường hợp liên quan đến các bệnh tim mạch do tăng huyết áp.
Không chỉ đến từ thói quen nêm nếm, natri còn “ẩn mình” trong nhiều loại thực phẩm bao gói sẵn. Theo các chuyên gia, sự phát triển nhanh chóng của ngành thực phẩm công nghiệp và đồ ăn tiện lợi khiến người tiêu dùng ngày càng tiêu thụ nhiều muối cũng như đường và chất béo bão hòa hơn trước.
Các sản phẩm bao gói sẵn như mì ăn liền, xúc xích, giò chả, bim bim, đồ hộp… thường có hàm lượng natri cao, góp phần làm tăng tổng lượng muối nạp vào cơ thể mỗi ngày.
Theo nghiên cứu của Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ, từ từ giảm hàm lượng natri trong thực phẩm có thể làm giảm vị giác của thức ăn mặn theo thời gian, mà đối với một số người, có thể làm cho thực phẩm có mức natri vừa phải cảm thấy ngon miệng. Lượng Natri trong một suất ăn nếu dưới hoặc bằng 5% nhu cầu khuyến nghị một ngày thì thực phẩm đó được coi là có hàm lượng Natri thấp, nếu lớn hơn hoặc bằng 20% thì được coi là có hàm lượng Natri cao, nên tránh sử dụng.
Để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng, Bộ Y tế phối hợp với WHO, chương trình sức khoẻ Việt Nam đã xây dựng tờ rơi truyền thông nhằm giảm tiêu thụ muối trong khẩu phần ăn, trong đó khuyến cáo: người dân nên thay đổi thói quen ăn mặn, đặc biệt là bỏ thói quen chấm ngập thức ăn vào nước chấm, gia vị như nước mắm, xì dầu, muối tiêu hay tương ớt.
Hạn chế để nước mắm, nước tương và muối trên bàn ăn; không nên chấm các món ăn mặn vào muối, gia vị, nước mắm; hạn chế chấm trái cây với muối và gia vị; không nên rưới nước mắm, nước kho/rim cá, thịt hay nước sốt vào cơm khi ăn; không nên cố uống hết nước canh, nước phở, bún, miến; đặc biệt khi ăn ở hàng quán.
Cùng với đó, nên hạn chế ăn các thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối như: mỳ tôm, xúc xích, giò chả, bim bim…
Dưới góc độ truyền thông dinh dưỡng, Ths.BS. Ngô Thị Hà Phương – Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng cho rằng, chỉ cần những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe.
Mỗi cá nhân và gia đình có thể giảm lượng muối ăn bằng những biện pháp rất đơn giản như hạn chế lượng muối, bột canh, nước mắm… cho vào thức ăn khi nấu nướng, mức tối đa là không quá một phần năm thìa cà phê muối cho một bữa ăn của một người một ngày.
Hạn chế thường xuyên sử dụng các sản phẩm có hàm lượng muối cao như khoai tây chiên, pizza, thực phẩm đóng hộp…
Cùng với đó, lựa chọn các sản phẩm có hàm lượng muối thấp khi mua thực phẩm chế biến sẵn; đọc nhãn khi mua thực phẩm đã được chế biến sẵn để kiểm tra hàm lượng muối. Nên cho trẻ em ăn thực phẩm tự nhiên và kiểm soát chặt chẽ việc thêm các gia vị mặn.
Mùa tuyển quân vào tháng 4 hàng năm của Thái Lan thu hút hàng nghìn nam giới trong độ tuổi 21-26 tham gia. Theo quy định, tất cả nam giới đủ điều kiện đều phải có mặt tại các trung tâm tuyển quân để đăng ký nghĩa vụ. Trường hợp vắng mặt, các cá nhân có thể bị xử phạt.
Các điểm tuyển quân năm nay ở Thái Lan xuất hiện nhiều người chuyển giới. Trên hồ sơ, giới tính của họ vẫn là nam. Theo quy định, nhóm đối tượng này vẫn bắt buộc phải tham gia khám tuyển. Sau đó, họ cần hoàn tất thủ tục xin giấy miễn trừ để không phải thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Hình ảnh những thanh niên có vẻ ngoài là các cô gái tham gia tuyển quân nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Trong khi một số người lựa chọn trang phục đơn giản, kín đáo, nhiều người khác lại tận dụng dịp này để thể hiện cá tính với phong cách thời trang nổi bật.
Một số gương mặt có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội cũng ghi lại trải nghiệm của mình trong ngày khám tuyển và đăng tải lên mạng, thu hút hàng loạt lượt xem và bình luận.
Theo Thai PBS, tại Thái Lan, nam giới đủ điều kiện sẽ nhập ngũ từ 21 tuổi, thời gian phục vụ tối đa khoảng 2 năm trong quân đội.
Năm nay, nước này có hơn 27.000 người tình nguyện nhập ngũ, chiếm 44% tổng số được gọi. Những người tình nguyện sẽ phục vụ 6 tháng (đối với người tốt nghiệp đại học) hoặc 1 năm (đối với người tốt nghiệp trung học phổ thông).
Sau khi tiếp nhận đủ số lượng tình nguyện viên, chỉ tiêu còn lại sẽ được bổ sung thông qua hình thức bốc thăm. Những người tham gia sẽ rút thẻ từ một hộp kín: Thẻ đen đồng nghĩa được miễn nghĩa vụ, trong khi thẻ đỏ đồng nghĩa với việc phải nhập ngũ.
Kết quả hoàn toàn phụ thuộc vào yếu tố may rủi khiến không khí tại các điểm tuyển quân luôn nhiều cảm xúc và căng thẳng.
Tại Việt Nam, câu chuyện của Nguyễn Hoàng Như - một người chuyển giới ở xã Kiến Minh, Hải Phòng - cũng từng gây xôn xao vào tháng 10/2025. Như tham gia đợt sơ tuyển nghĩa vụ quân sự tại địa phương nhưng xuất hiện với ngoại hình của một cô gái, diện váy trắng chấm bi, tóc dài.
Do hình dáng bên ngoài của Như khác biệt với giới tính ghi trong giấy tờ nên đơn vị khám tuyển đã báo cáo cấp trên để xin ý kiến chỉ đạo. Như sau đó được đưa vào danh sách dự bị, không nằm trong diện gọi nhập ngũ.
Thiếu tá Lê Văn Thu là 1 trong 10 Gương mặt tiêu biểu toàn quân năm 2025, được Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng tuyên dương.
Sau khi tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Quân sự năm 2017, thiếu tá Lê Văn Thu được điều động về công tác tại Trung tâm Huấn luyện tàu ngầm, Lữ đoàn 189, Quân chủng Hải quân.
Anh xác định đây không chỉ là niềm vinh dự, tự hào đối với bản thân và gia đình, mà còn là thử thách mới khi công tác tại một đơn vị đặc biệt tinh nhuệ của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Sau một thời gian công tác, anh được giao nhiệm vụ tham gia đào tạo chức danh sĩ quan điện toán chuyên ngành tàu ngầm khóa 1 - khóa đào tạo thủy thủ tàu ngầm đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam.
Sau đó anh được điều động về công tác tại Kíp tàu ngầm số 7, Lữ đoàn Tàu ngầm 189.
Anh cho biết sĩ quan điện toán là người trực tiếp khai thác, vận hành hệ thống tự động thông tin điều khiển chiến đấu, được ví như "bộ não số" của tàu ngầm.
"Nhiệm vụ của tôi là xác định chính xác các tham số chuyển động của mục tiêu, báo cáo và hiển thị kết quả để kịp thời tham mưu với thuyền trưởng các phương án cơ động tránh va, cũng như sử dụng vũ khí phù hợp với tình hình thực tế", thiếu tá Thu cho hay.
Với gần 1.000 giờ lặn, thiếu tá Lê Văn Thu đã trực tiếp tham gia khắc phục một số sự cố kỹ thuật phát sinh trên biển, góp phần bảo đảm các hệ thống trang bị luôn hoạt động đồng bộ, tin cậy, chính xác; giữ vững hệ số kỹ thuật, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong thực hiện nhiệm vụ của kíp tàu.
Với người lính tàu ngầm, dấu ấn sâu đậm nhất không chỉ nằm ở những giờ làm việc lặng lẽ dưới lòng biển sâu, mà còn ở những tình huống thử thách bản lĩnh.
Đó là kỷ niệm mà anh "không bao giờ quên" - chuyến đi biển đầu tiên trên cương vị sĩ quan điện toán.
Khi đó, tàu ngầm đang hành trình ở chế độ kính tiềm vọng, ra đa phát hiện một mục tiêu đi ngược chiều với vận tốc 12 hải lý/giờ. Sau 25 phút, mục tiêu đi vào vùng an toàn bên mạn trái tàu. Anh đã đề xuất cho tàu chuyển hướng sang phải để tránh va.
Tình huống tưởng như đã được xử lý thì bất ngờ xuất hiện mục tiêu thứ hai.
"Đột nhiên, trên màn hình ra đa phát hiện mục tiêu thứ hai đi ngược chiều với tốc độ cao, là mục tiêu nguy hiểm, sau 10 phút cắt mũi tàu ta ở khoảng cách 2,5 hải lý, sau 15 phút khoảng cách ngắn nhất bên mạn phải 2 hải lý.
Trước tình huống phức tạp, khoảng cách thu hẹp nhanh, các tham số chuyển động liên tục được cập nhật, áp lực lên tôi ngày càng tăng", anh nhớ lại.
Trong thời gian rất ngắn, anh đã tập trung cao độ, liên tục theo dõi, cập nhật phương vị, khoảng cách đến mục tiêu; đồng thời đánh giá các phương án cơ động để đảm bảo mục tiêu không đi vào khoảng cách an toàn của tàu ta.
Sau khi cân nhắc toàn diện, anh đã đề xuất phương án cho tàu ta chuyển hướng, chạy song song ngược chiều với mục tiêu thứ hai, sau 5 phút thì chuyển dần theo hướng tách xa mục tiêu thứ nhất.
Phương án được chỉ huy lựa chọn và thực hiện thành công, bảo đảm an toàn cho cả tàu ta và tàu mục tiêu.
"Tình huống đó không chỉ giúp tôi tích lũy thêm kinh nghiệm thực tiễn, mà còn rèn luyện bản lĩnh, khả năng giải quyết tình huống và sự quyết đoán trong những thời điểm then chốt - những yếu tố hết sức quan trọng đối với người thủy thủ tàu ngầm", anh khẳng định.
Ngoài việc khai thác, vận hành, bảo quản bảo dưỡng các trang bị kỹ thuật hiện đại trên tàu ngầm Kilo 636, thiếu tá Thu còn cùng đồng đội tham gia xây dựng sáng kiến "Thiết bị lặn khảo sát thân vỏ tàu ngầm", được công nhận cấp Bộ Quốc phòng, đạt giải A giải thưởng Nguyễn Phan Vinh trong Quân chủng Hải quân; cùng nhiều sáng kiến góp phần chuyển đổi số trong đơn vị và toàn quân.
Với anh, đây không chỉ là kết quả của sự cố gắng cá nhân, mà còn là kết quả của sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của cấp ủy chỉ huy các cấp; sự dìu dắt giúp đỡ tận tình của các cán bộ thế hệ đi trước; sự đoàn kết phối hợp chặt chẽ của đồng chí, đồng đội trong đơn vị.
"Đó là niềm vinh dự, đồng thời cũng là trách nhiệm, là động lực để tôi tiếp tục phấn đấu, rèn luyện và cống hiến nhiều hơn nữa", thiếu tá Lê Văn Thu chia sẻ.
Khi thực phẩm được thả vào chảo ngập dầu ở nhiệt độ khoảng 170 - 180°C, bề mặt xảy ra phản ứng Maillard, tạo ra màu vàng nâu. Nhiệt độ cao làm nước ở phần vỏ ngoài bốc hơi nhanh, hình thành một lớp màng khô giòn.
Lớp màng này đóng vai trò như một vách ngăn. Chúng giữ lại lượng nước bên trong để thức ăn không bị khô cứng, đồng thời hạn chế dầu từ chảo thấm ngược vào nhân thực phẩm. Dù được nấu trong môi trường nhiều dầu, lượng chất béo thực tế đi vào bên trong thức ăn chiếm tỷ lệ thấp.
Nhiệt độ thấp khiến thức ăn ngậm mỡ
Khi chiên với ít dầu, nhiệt độ trong chảo biến thiên liên tục. Mỗi lần cho thực phẩm vào, nhiệt độ dầu giảm xuống. Với các nguyên liệu chứa lượng nước lớn như thịt, cá, đậu phụ, nhiệt độ thấp không đủ để nước bề mặt bốc hơi nhanh.
Hệ quả là thức ăn không thể tạo lớp vỏ giòn bao bọc ngay lập tức. Trong thời gian chờ chín, dầu mỡ có điều kiện ngấm sâu vào bên trong các thớ thịt hoặc rau củ, khiến món ăn bị mềm và giữ lại lượng dầu lớn.
Kỹ thuật chiên ngập dầu ráo mỡ
Kinh nghiệm của nhiều đầu bếp cho biết kỹ thuật kiểm soát nhiệt là yếu tố quyết định. Để thực hiện, người nấu cần làm nóng chảo, cho dầu vào và đợi đến khi nhúng thử đầu đũa mộc thấy bọt khí sủi tăm.
Trước khi chiên, thực phẩm cần được thấm khô nước bề mặt bằng khăn giấy để hạn chế bắn dầu và giảm khả năng ngậm mỡ. Khi chiên, chia nhỏ nguyên liệu thành từng mẻ để duy trì mức nhiệt ổn định. Phương pháp chiên ngập dầu giúp món ăn tiếp xúc nhiệt đồng đều các mặt, chín nhanh và không cần lật trở nhiều, hạn chế vỡ nát. Sau khi vớt, thức ăn cần được đặt lên giá lưới hoặc giấy thấm để loại bỏ lượng dầu thừa còn bám lại trên bề mặt.
Chọn dầu có điểm khói cao
Chiên ngập dầu yêu cầu mức nhiệt 160-180 độ C. Ở nhiệt độ này, người nấu nên chọn các loại dầu có "điểm khói" cao (mức nhiệt chất béo bắt đầu phân hủy) như dầu bơ (271 độ C), dầu hạt cải (230-240 độ C), dầu hướng dương hoặc ô liu tinh luyện. Việc dùng dầu có điểm khói thấp như dầu cá, dầu đậu nành ở nhiệt độ cao sẽ khiến dầu nhanh biến chất, đắng khét và sinh ra độc tố.
Không tái sử dụng dầu
Nhiều nghiên cứu y khoa đã chứng minh đun nóng dầu nhiều lần sinh ra chất béo chuyển hóa (trans fat) và hợp chất độc hại. Chúng làm tăng cholesterol xấu, gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Ngoài ra, dầu chiên đi chiên lại còn giải phóng các hóa chất có khả năng gây ung thư theo cảnh báo của WHO. Người nội trợ chỉ nên tái sử dụng dầu tối đa 1-2 lần.
