Hàng ngày, việc chỉ xả nước qua loa khi rửa bát đĩa tưởng chừng đã sạch, nhưng thực chất có thể khiến lượng lớn nước rửa chén vẫn bám lại trên bề mặt. Nếu các hóa chất này tích tụ và đi vào cơ thể, chúng không chỉ tàn phá hệ tiêu hóa mà còn là “ngòi nổ” gây ra hàng loạt căn bệnh mãn tính nguy hiểm.
Bác sĩ Trịnh Hoằng Chí (Zheng Hongzhi), chuyên khoa Tiêu hóa, đã đăng tải một bài viết trên trang cá nhân để cảnh báo về những hệ lụy sức khỏe khôn lường nếu không xả sạch nước rửa chén.
Theo bác sĩ Trịnh, các chất phụ gia và hóa chất mà chúng ta tiếp xúc hàng ngày trong đời sống rất dễ gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho lớp biểu mô đường ruột.
Bên trong đường ruột được bao phủ bởi một hàng rào bảo vệ vững chắc cấu thành từ các tế bào biểu mô xếp san sát nhau. Lớp màng này đóng vai trò như một “tấm khiên” của cơ thể, chịu trách nhiệm ngăn chặn các chất độc hại từ bên ngoài xâm nhập (da và phổi của chúng ta cũng có cơ chế bảo vệ tương tự).
Một khi “tấm khiên” đường ruột này bị tổn thương và xuất hiện lỗ hổng, cơ thể sẽ phải đối mặt với nguy cơ khởi phát một loạt bệnh lý nghiêm trọng bao gồm dị ứng thực phẩm; viêm dạ dày, viêm ruột; tiểu đường; béo phì; xơ gan; bệnh đa xơ cứng; tự kỷ; trầm cảm và Alzheimer.
Để làm rõ hơn điều này, bác sĩ Trịnh đã dẫn chứng một báo cáo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Dị ứng và Hen suyễn Thụy Sĩ (SIAF) – một tổ chức trực thuộc Đại học Zurich.
Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích tác động của hóa chất tẩy rửa còn sót lại từ máy rửa bát đối với mô biểu mô đường ruột. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng: Alcohol Ethoxylates – một chất hoạt động bề mặt vô cùng phổ biến trong các loại nước rửa chén, chính là “thủ phạm” chính gây ra phản ứng độc tính mạnh mẽ và phá hủy hàng rào đường ruột.
Trong thí nghiệm, các chuyên gia đã pha loãng chất Alcohol Ethoxylates này theo các tỷ lệ từ 1:10.000 đến 1:40.000 nhằm mô phỏng nồng độ nước rửa chén thực tế có thể bám lại trên bát đĩa sau khi rửa. Kết quả thu được:
Ở nồng độ cao (mô phỏng lượng dư thừa nhiều): Hóa chất còn sót lại sẽ trực tiếp phá hủy và làm tiêu biến các tổ chức tế bào biểu mô trong đường tiêu hóa.
Ở nồng độ thấp (mô phỏng lượng dư thừa cực vi lượng): Ngay cả khi chỉ còn một lượng cực nhỏ, hóa chất này vẫn làm sụp đổ hàng rào tế bào biểu mô ruột, khiến cơ thể xuất hiện một chuỗi các phản ứng viêm. Một khi các tế bào biểu mô bị tổn thương, cơ thể sẽ kích hoạt biểu hiện gene gây viêm, đồng thời truyền tín hiệu nội bào thúc đẩy quá trình chết tế bào theo chương trình (apoptosis) trên diện rộng.
Nghiên cứu đã chứng minh, dù chỉ là một lượng hóa chất tẩy rửa siêu vi lượng bám lại cũng đủ khả năng đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe đường ruột, gây viêm và làm chết tế bào hàng loạt. Nếu hàng rào ruột bị tàn phá liên tục và lặp đi lặp lại trong thời gian dài do các hóa chất này, nguy cơ mắc các bệnh mãn tính kể trên sẽ tăng lên rõ rệt.
Để giảm thiểu tối đa lượng nước rửa chén tồn dư và ngăn chặn “bệnh từ miệng mà vào”, bác sĩ Trịnh khuyến nghị người tiêu dùng nên thiết lập 8 thói quen rửa bát đúng cách dưới đây:
Những năm gần đây, cùng với sự lên ngôi của xu hướng tập thể hình và ăn uống lành mạnh, khoai lang đã trở thành lựa chọn thay thế phổ biến cho các loại tinh bột chính nhờ hàm lượng chất xơ và dinh dưỡng phong phú. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng và mức độ ảnh hưởng đến đường huyết của khoai lang luộc, hấp, nướng hay khoai để lạnh lại có sự khác biệt rất lớn.
Bà Hứa Huệ Ngọc, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng và Thực phẩm thuộc Quỹ Đổng Thị (Đài Loan), cho biết khi khoai lang được làm nóng, cấu trúc tinh bột sẽ thay đổi giúp cơ thể dễ hấp thụ hơn.
Ngược lại, nếu để nguội hoặc bỏ vào ngăn mát tủ lạnh, một phần tinh bột sẽ chuyển hóa thành "tinh bột kháng" (resistant starch). Loại tinh bột này rất khó bị cơ thể hấp thụ, từ đó giúp làm chậm tốc độ tăng đường huyết và kéo dài cảm giác no.
Theo bà Hứa Huệ Ngọc, xét về tốc độ làm tăng đường huyết, khoai lang lạnh có tốc độ chậm nhất, tiếp theo là khoai lang luộc, khoai lang hấp, và khoai lang nướng là loại làm tăng đường huyết nhanh nhất.
Sở dĩ có sự khác biệt này là do quá trình nướng làm mất nước, khiến hàm lượng đường trong khoai lang cô đặc và tăng độ ngọt. Cộng thêm việc khoai được làm nóng khiến cơ thể dễ hấp thụ hơn, nên khoai lang nướng trở thành "thủ phạm" dễ làm đường huyết tăng vọt nhất. Trong khi đó, tinh bột trong khoai lang lạnh sau khi nấu chín và làm nguội sẽ sản sinh ra tinh bột kháng, cấu trúc của nó khiến đường ruột khó hấp thụ, nhờ vậy đường huyết cũng khó tăng lên hơn.
Chuyên gia Hứa Huệ Ngọc chỉ ra rằng, tùy thuộc vào mục tiêu của mỗi người mà cách chế biến khoai lang sẽ được tối ưu hóa:
Nếu mục tiêu là ổn định đường huyết: Nên ưu tiên chọn khoai lang đã qua làm lạnh (để trong ngăn mát tủ lạnh).
Nếu cần bổ sung năng lượng nhanh sau tập luyện: Để phục hồi cơ bắp hoặc nâng chỉ số đường huyết, các loại khoai lang nóng lại là lựa chọn phù hợp hơn.
Bên cạnh khoai lang, bà Hứa Huệ Ngọc cho biết khoai tây, bí đỏ và chuối cũng là những nguồn tinh bột thay thế tuyệt vời cho những người đam mê thể thao.
Khoai tây và bí đỏ có tính chất tương tự như khoai lang, đều thuộc nhóm tinh bột chất lượng cao. Trong khi đó, chuối có thể cung cấp lượng carbohydrate cần thiết cho quá trình vận động, là một thực phẩm bổ trợ vô cùng lý tưởng.
Vị giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng nhấn mạnh, việc tiêu thụ tinh bột hoàn toàn có thể linh hoạt điều chỉnh dựa trên mục tiêu cá nhân:
Chuyến bay của hãng hàng không Caribbean Airlines đến New York, Mỹ, phải yêu cầu hạ cánh khẩn cấp sau khi một hành khách vỡ ối ngay giữa không trung hôm 4/4, theo NY Post.
Theo đoạn ghi âm từ đài kiểm soát không lưu, em bé cất tiếng khóc chào đời trên chuyến bay mang số hiệu 005 khởi hành từ Kingston, Jamaica, tới New York, Mỹ, khi máy bay đang trong quá trình tiếp cận đường băng của sân bay quốc tế John F. Kennedy (JFK) vào sát giờ trưa. Tình huống bất ngờ khiến các nhân viên kiểm soát mặt đất thích thú, gợi ý cho người mẹ cái tên cho con. "Nhắn với cô ấy rằng phải đặt tên cho bé là Kennedy nhé", một nhân viên nói.
Trước đó, khoang hành khách của chiếc Boeing 737 Max 8 trở thành phòng sinh bất đắc dĩ ngay trên bầu trời, trong khi các phi công nỗ lực liên lạc với các cơ quan chức năng để xin được hạ cánh sớm hơn. Trong đoạn băng ghi âm, phi công báo cáo: "Caribbean 005 xin duy trì độ cao 3.000. Chúng tôi hiện có một hành khách đang chuyển dạ và muốn được bay thẳng đến điểm Zetal".
Ban đầu, nhân viên kiểm soát không lưu nghe nhầm nên hỏi lại xem có phải trên máy bay có "hành khách bị ốm" hay không. Phi công lập tức đính chính: "Chúng tôi có một sản phụ đang chuyển dạ, yêu cầu được dẫn đường bay thẳng". Máy bay sau đó được ưu tiên lộ trình ngắn nhất để tiếp đất, còn các nhân viên y tế cũng túc trực sẵn tại cửa máy bay.
Ngay khi máy bay vừa hạ cánh an toàn, một kiểm soát viên mặt đất đã cất tiếng tiếng chào đón và không quên hỏi thăm tình hình của "vị khách nhí": "Caribbean 005, đây là mặt đất. Bé đã ra đời chưa?". Đáp lại, phi công phấn khởi thông báo bé đã chào đời.
Hiện thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của hai mẹ con vẫn chưa được tiết lộ. Việc hành khách sinh con trên máy bay từng xảy ra với một số hãng hàng không. Mùa hè năm ngoái, một phụ nữ 29 tuổi người Thái Lan chuyển dạ ở độ cao hơn 10.000 m trên chuyến bay của Air India. Cô sinh một bé trai trước khi máy bay đáp xuống Mumbai và được đưa ngay đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe. Đại diện hãng hàng không khi đó chia sẻ hành khách này vốn định bay nối chuyến về Bangkok nhưng "mẹ thiên nhiên đã có một kế hoạch khác".
Thông thường trẻ sinh trên máy bay sẽ mang quốc tịch theo cha mẹ. Tuy nhiên, nếu em bé chào đời khi máy bay đang bay trên vùng trời của một quốc gia áp dụng luật "quyền nơi sinh" như Mỹ, về mặt pháp lý, em bé có thể lấy quốc tịch của nước đó. Ngoài ra, việc hãng hàng không thuộc quốc gia nào cũng có thể là một căn cứ để xác định quốc tịch cho bé.
Các nhà khoa học hiện đạt được những bước tiến lớn trong việc giải mã "hỗn hợp hóa học" phức tạp khiến một số cá nhân trở nên hấp dẫn hơn đối với những loài hút máu truyền bệnh này.
"Đó không phải là một quan niệm sai lầm - muỗi thực sự bị thu hút bởi một số người nhiều hơn những người khác", tiến sĩ Frederic Simard từ Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp (IRD) chia sẻ với AFP. Tuy nhiên, chuyên gia côn trùng học y tế này cũng bổ sung thêm: "Nhưng không phải tất cả chúng ta đều là 'nam châm' hút muỗi vào mọi thời điểm".
Cách muỗi bị thu hút bởi con người
Một loạt các tín hiệu cảm giác có thể khiến muỗi chọn người này thay vì người kia - chủ yếu là mùi cơ thể, nhiệt lượng tỏa ra và khí carbon dioxide (CO2) mà chúng ta thở ra. Chỉ có muỗi cái mới đốt người, chúng phát hiện các tín hiệu này bằng những thụ thể được tinh chỉnh cực nhạy trước khi quyết định chọn mục tiêu.
"Chúng ta đã biết hơn 100 năm nay rằng muỗi bị thu hút bởi khí CO2 mà chúng ta thở ra - đây là tín hiệu đầu tiên kích hoạt hành vi của chúng khi chúng ở cách xa hàng chục mét", nhà khoa học Thụy Điển Rickard Ignell nói với AFP.
Trong phạm vi khoảng 10 m, muỗi bắt đầu phát hiện mùi cơ thể người. Khi kết hợp với CO2, mùi này càng khiến chúng bị thu hút mạnh mẽ hơn. Khi tiến lại gần hơn nữa, nhiệt độ cơ thể và độ ẩm sẽ biến một số cá nhân trở nên cực kỳ "quyến rũ" trong mắt chúng.
Muỗi thích các nhóm máu hay mùi hương cụ thể hơn?
Một số lý thuyết phổ biến về vấn đề này lại không đứng vững về mặt khoa học. Tiến sĩ Simard khẳng định ý tưởng cho rằng muỗi thích các nhóm máu cụ thể là "không có cơ sở khoa học". "Đã có một số nghiên cứu nhưng chỉ thực hiện trên một nhóm rất ít người", ông nói, thêm rằng nó cũng không liên quan đến màu da, màu mắt hay màu tóc.
Ngược lại, mùi hương lại đóng vai trò tối quan trọng. "Một 'hỗn hợp phân tử' được tạo ra bởi hệ vi sinh vật trên da mỗi người có thể hấp dẫn muỗi ở mức độ khác nhau", tiến sĩ Simard giải thích. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng con người giải phóng từ 300 đến 1.000 hợp chất mùi khác nhau, nhưng các nhà khoa học mới chỉ bắt đầu hiểu được hợp chất nào thực sự thu hút muỗi.
Trong nghiên cứu gần đây của GS Ignell, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm trên 42 phụ nữ trong phòng lab với loài muỗi Aedes aegypti - vật trung gian truyền bệnh sốt vàng da và sốt xuất huyết. "Chúng tôi đã chứng minh rằng muỗi sử dụng một hỗn hợp các hợp chất mùi (chúng tôi xác định được 27 loại mà muỗi sẽ phát hiện ra trong số 1.000 hợp chất tiềm năng) để tìm đến chúng ta", ông cho biết.
Những phụ nữ hấp dẫn muỗi nhất - bao gồm cả phụ nữ mang thai trong tam cá nguyệt thứ hai - sản sinh ra hàm lượng cao một hợp chất được tạo ra từ quá trình phân hủy bã nhờn (chất dầu trên da). Giáo sư Ignell nhấn mạnh rằng ngay cả một sự gia tăng nhỏ của hợp chất này cũng tạo ra sự khác biệt, điều này gây bất ngờ lớn cho đội ngũ nghiên cứu.
Bia rượu khiến bạn trở nên "hấp dẫn" hơn
Uống bia cũng được cho là có liên quan đến việc thu hút muỗi. Theo nhiều nghiên cứu, chất cồn làm tăng nhiệt độ cơ thể, tăng lượng CO2 thở ra và thay đổi mùi da.
Trong một nghiên cứu tiêu chuẩn được thực hiện tại Burkina Faso, các tình nguyện viên đã uống bia và vài ngày sau đó uống nước lọc để so sánh. Kết quả là muỗi Anopheles (vật trung gian truyền bệnh sốt rét) bị thu hút nhiều hơn bởi mùi hương của những người uống bia.
Một nghiên cứu khác năm 2023 tại Hà Lan trên 465 tình nguyện viên cũng cho kết quả tương tự: những người đã uống bia trong vòng 24 giờ trước đó có khả năng thu hút muỗi Anopheles cái cao gấp 1,35 lần.
Việc khám phá ra lý do tại sao muỗi thích những người cụ thể đang trở thành vấn đề cấp bách khi biến đổi khí hậu đang mở rộng phạm vi hoạt động của chúng. Ví dụ, muỗi vằn (truyền virus chikungunya) đang lan sang các khu vực mới. Vào năm 2025, virus này đã lan tới tận vùng Alsace của Pháp lần đầu tiên. "Nguy cơ này đang ảnh hưởng đến ngày càng nhiều người", tiến sĩ Simard cảnh báo.
Tiến sĩ Simard khuyên nên mặc quần áo rộng che kín da, nằm màn và sử dụng thuốc xịt đuổi muỗi. Ngoài ra, ông cũng đưa ra lời khuyên: "Hãy cố gắng ăn các bữa ăn nhẹ nhàng và hạn chế uống rượu bia".
