Đây là các thiết bị sản xuất chip được chuyển đổi công năng sang mục đích đào tạo và nghiên cứu bán dẫn. Intel khẳng định là doanh nghiệp đầu tiên thực hiện việc chuyển đổi này tại Việt Nam, trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác ký với Khu Công nghệ cao TP HCM.
Động thái diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành bán dẫn, từng bước làm chủ công nghệ và đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư trình độ cao. Việc đưa thiết bị thực vào giảng dạy và nghiên cứu được kỳ vọng giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất, đặc biệt ở khâu đóng gói và kiểm thử.
Nhờ đó, sinh viên được thực hành trực tiếp trên các trang thiết bị chuyên dụng. Dự án cũng hỗ trợ SHTP và Đại học Quốc gia Hà Nội xây dựng năng lực đào tạo vi mạch hoàn chỉnh, từ khâu thiết kế đến lắp ráp và kiểm thử. Việc tận dụng thiết bị từ doanh nghiệp giúp tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có, giảm gánh nặng đầu tư công và đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của cơ sở đào tạo.
Ông Kenneth Tse, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Intel Products Vietnam, cho rằng Việt Nam nổi lên như một “mắt xích quan trọng” trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Việc Intel trao tặng thiết bị nhằm giúp cơ sở đào tạo triển khai chương trình thực hành sát với nhu cầu thực tế, thu hẹp khoảng cách giữa môi trường học thuật và thực tiễn sản xuất.
“Điều này cũng đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của nguồn nhân lực để hiện thực hóa tham vọng phát triển bán dẫn dài hạn của Việt Nam”, ông Kenneth Tse nói.
Những năm qua, ngành bán dẫn trong nước tăng trưởng nhanh, kéo theo nhu cầu nhân lực lớn. Số doanh nghiệp thiết kế vi mạch tăng từ khoảng 40 lên gần 60 chỉ trong hai năm. Ở mảng đóng gói, kiểm thử và sản xuất, số doanh nghiệp cũng tăng từ 7 lên 15.
Lực lượng kỹ sư bán dẫn trong nước hiện khoảng 15.000 người, gồm 7.000 kỹ sư thiết kế và 7.000-8.000 kỹ sư ở các khâu còn lại, chưa kể khoảng 10.000 kỹ thuật viên. Phần lớn sự gia tăng đến từ việc đào tạo chuyển đổi ở những chuyên ngành gần.
Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến 2050 được Chính phủ ban hành tháng 9/2024, đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, đồng thời xây dựng bốn phòng thí nghiệm bán dẫn quốc gia và 18 phòng thí nghiệm cấp cơ sở phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
Không phải tất cả kỹ sư bán dẫn Việt Nam đào tạo đều dùng cho thị trường trong nước. Công nghiệp bán dẫn là ngành có tính toàn cầu, nhân lực đào tạo ra có thể kiếm việc làm tại các nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, châu Âu, đảo Đài Loan – nơi thiếu hụt kỹ sư bán dẫn.
Trong danh mục 12 công nghệ chiến lược mới chờ phê duyệt, chip bán dẫn được xếp ở nhóm công nghệ nền tảng cho tương lai. Lĩnh vực này chưa thể tạo ra tác động kinh tế ngay trong ngắn hạn, nhưng đóng vai trò quan trọng trong tạo động lực tăng trưởng mới, bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng. Các sản phẩm công nghệ chiến lược về bán dẫn mà Việt Nam hướng đến là chip AI, chip IoT, chip chuyên dụng.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng 2,29% so với hôm qua. Tính đến 7 giờ 30 ngày 15.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 81.226 USD. Trước đó, vào lúc 0 giờ, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã tăng vọt lên ngưỡng 82.000 USD, sau đó điều chỉnh nhẹ.
Đà tăng của Bitcoin giúp cả thị trường tiền mã hóa phục hồi. Vốn hóa toàn thị trường tăng 1,94% trong vòng 24 giờ qua, ước đạt 2.700 tỉ USD.
Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tăng 1,31%, tiến sát 2.300 USD. Trong khi đó, XRP tăng mạnh 4,61%, đạt 1,49 USD. Các token khác như BNB, Solana, Dogecoin lần lượt tăng 1,5%, 1,3% và 1,1%.
Giá Bitcoin tăng vọt trong bối cảnh Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu thông qua dự luật về cấu trúc thị trường tài sản kỹ thuật số (Đạo luật CLARITY). Đây được xem là bước tiến quan trọng được cả ngành công nghiệp này mong chờ từ lâu.
Không chỉ Bitcoin, giá cổ phiếu của các công ty liên quan đến tiền mã hóa cũng tăng mạnh. Cổ phiếu của Coinbase, sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước Mỹ tăng 8%; cổ phiếu của Strategy, công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, tăng 7%; cổ phiếu của Bitmine, công ty đầu tư vào Ethereum, tăng 5,6%.
Đạo luật CLARITY được cả ngành công nghiệp tiền mã hóa mong chờ từ lâu. Tuy nhiên, đến nay đạo luật mới có những bước tiến rõ ràng do vẫn còn một số tranh cãi. Trong phiên họp hôm 14.5, tất cả 13 thành viên của đảng Cộng hòa và 2 thành viên đảng Dân chủ đã bỏ phiếu ủng hộ, 9 thành viên khác của đảng Dân chủ bỏ phiếu không thông qua.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi các nhà lập pháp đề xuất hơn 100 sửa đổi đối với dự luật tiền điện tử, từ các điều khoản về lợi suất stablecoin đến các vấn đề về đạo đức.
Trong phần phát biểu mở đầu trước khi bỏ phiếu, Chủ tịch Ủy ban Tim Scott cho biết dự luật tập trung vào việc bảo vệ người tiêu dùng, giữ gìn sự đổi mới sáng tạo của Mỹ và bảo vệ an ninh quốc gia liên quan đến tài sản kỹ thuật số.
Dự luật CLARITY cần 60 phiếu thuận để được thông qua tại Thượng viện. Sau đó, Hạ viện Mỹ sẽ phê duyệt dự luật đã sửa đổi.
Theo NASA, người quan sát có thể kiểm tra kích thước Mặt Trăng bằng nhiều cách, ví dụ duỗi thẳng ngón trỏ và giơ lên cạnh Mặt Trăng để thấy móng tay và thiên thể này lớn tương đương nhau. Họ cũng có thể nhìn thiên thể này qua ống giấy, hoặc cúi xuống và nhìn ra phía sau giữa hai chân. Khi quan sát theo cách này, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất sẽ không lớn như tưởng tượng. Một cách khác là chụp ảnh Mặt Trăng khi ở gần đường chân trời và khi ở trên cao. Nếu giữ nguyên mức zoom của camera, người chụp sẽ thấy Mặt Trăng có cùng chiều rộng trong cả hai bức ảnh.
Việc Mặt Trăng trông lớn hơn khi ở gần đường chân trời so với khi ở trên cao được gọi là ảo ảnh Mặt Trăng. Hiện tượng bí ẩn này đã gây bối rối cho các nhà thiên văn suốt hàng thiên niên kỷ và đến nay vẫn chưa có lời giải chính xác.
Theo Live Science, những cách lý giải đầu tiên đề cập đến tính chất khuếch đại của sương mù hoặc sự khúc xạ ánh sáng trong khí quyển. Aristotle, nhà bác học người Hy Lạp nổi tiếng vào thế kỷ 4 trước Công nguyên, cho rằng khi con người quan sát Mặt Trăng ở đường chân trời, ánh sáng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn, khiến thiên thể này giãn nở giống như nhìn qua kính lúp. Tuy nhiên, ảnh chụp hiện đại bác bỏ giả thuyết này, cho thấy khúc xạ khiến Mặt Trăng bị bóp dẹt thay vì lớn hơn.
Nhà khoa học thần kinh Bart Borghuis tại Đại học Louisville cho biết, ảo ảnh Mặt Trăng có lẽ là "điều gì đó xảy ra bên trong não bộ" khi xây dựng nhận thức về kích thước.
Các nhà nghiên cứu khác cũng đưa ra nhiều lời giải thích về cách bộ não bị đánh lừa. Một giả thuyết là khi ở gần đường chân trời, Mặt Trăng được đặt tương phản với những vật thể nhỏ hơn như cây cối, tòa nhà. Tuy nhiên, theo nhà thiên văn Susanna Kohler, người phát ngôn của Hiệp hội Thiên văn Mỹ (AAS), Mặt Trăng trông vẫn lớn hơn ngay cả trên mặt phẳng như đại dương, cho thấy ảo ảnh còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác.
Giả thuyết được nhiều bằng chứng ủng hộ nhất và thường xuyên xuất hiện trong sách giáo khoa tập trung vào sự sai lệch trong cách con người dùng khoảng cách để cảm nhận kích thước. Borghuis cho biết, quá trình này gồm hai bước. Đầu tiên, võng mạc ghi nhận kích thước vật thể, sau đó người nhìn đánh giá kích thước, tính đến khoảng cách cảm nhận được từ vật thể đến bản thân.
Nguyên tắc nhận thức thị giác này gọi là Định luật Emmert và cũng có thể áp dụng với Mặt Trăng. Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Science, khi hình ảnh mô phỏng Mặt Trăng xuất hiện cuối đường chân trời, mọi người sẽ cảm nhận nó lớn hơn vì địa hình khiến nó có vẻ ở xa hơn. Ngược lại, khi hình ảnh Mặt Trăng hiển thị ở nơi không có địa hình, thiếu các chỉ báo về khoảng cách trực quan, ảo giác phóng đại thường biến mất.
Theo IFL Science, điều tương tự cũng xảy ra với ảo ảnh Ponzo nổi tiếng, trong đó hai đường thẳng ngang giống hệt nhau dường như có độ dài khác nhau do bối cảnh của những đường hội tụ xung quanh. Bối cảnh khiến não bộ nhận thức đường thẳng ngang phía trên ở xa hơn, mà theo logic của não, một vật thể ở xa hơn và có cùng kích thước biểu kiến thì phải lớn hơn.
Tuy nhiên, NASA cho rằng đây vẫn chưa phải lời giải thích hoàn hảo. Cơ quan này cho biết, các phi hành gia trên quỹ đạo cũng trải nghiệm ảo ảnh Mặt Trăng dù không có vật thể tiền cảnh để làm manh mối về khoảng cách. Điều đó cho thấy hiện tượng này còn nhiều nguyên nhân phức tạp hơn.
"Dù chưa có lời giải thích hoàn chỉnh về lý do con người nhìn thấy Mặt Trăng như vậy, chúng ta có thể đồng ý rằng Mặt Trăng khổng lồ là cảnh tượng tuyệt đẹp, dù thật hay ảo. Vì vậy, trước khi ai đó tìm ra chính xác điều gì đang diễn ra trong não, có lẽ tốt nhất hãy cứ tận hưởng ảo ảnh Mặt Trăng và những khung cảnh đầy cảm xúc, huyền ảo, đôi khi ma mị mà nó tạo ra", NASA viết.
Ngày 1-4, Hãng tin Reuters dẫn nguồn thạo tin khẳng định Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk đã bí mật nộp hồ sơ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ, mở đường cho thương vụ lên sàn chứng khoán có thể phá kỷ lục mọi thời đại.
Với mức định giá tiềm năng vượt 1.750 tỉ USD, công ty có trụ sở tại Starbase (Texas) có thể huy động hơn 50 tỉ USD trong lần IPO này, vượt xa kỷ lục 25,6 tỉ USD mà Saudi Aramco thiết lập năm 2019.
SpaceX là một trong những công ty công nghệ đặc biệt nhất do ông Musk sở hữu, hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Mảng kinh doanh truyền thống của công ty này là dịch vụ hàng không vũ trụ, bao gồm tên lửa vũ trụ có khả năng tái sử dụng và dịch vụ Internet vệ tinh Starlink.
Ngoài ra, đầu tháng 2-2026, ông Musk đã gộp startup trí tuệ nhân tạo xAI (đơn vị phát triển chatbot Grok) cũng do ông sở hữu vào SpaceX. Trước đó một năm, hồi tháng 3-2025, chính xAI cũng đã "mua" mạng xã hội X (cũng của ông Musk) thông qua giao dịch hoán đổi cổ phần.
Qua những thương vụ trên, lĩnh vực hoạt động của SpaceX được mở rộng đáng kể.
Giới phân tích kỳ vọng một đợt IPO "bom tấn" của SpaceX sẽ kích hoạt lại thị trường IPO vốn trầm lắng nhiều năm qua. Đặc biệt qua thương vụ này, nhà đầu tư lần đầu có cơ hội sở hữu cổ phần gián tiếp vào một startup AI quy mô lớn thông qua thị trường chứng khoán.
Nhiều startup AI lớn khác, bao gồm OpenAI và Anthropic, cũng được cho là đang cân nhắc những thương vụ IPO hàng trăm tỉ USD, báo hiệu một làn sóng lên sàn mới có thể sắp hình thành.
Việc SpaceX lên sàn được kỳ vọng sẽ đặt toàn bộ đế chế kinh doanh của ông Musk dưới sự giám sát chặt chẽ hơn của giới phân tích và nhà đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh các công ty dưới quyền của ông hoạt động ngày một chồng chéo.
Theo giới chuyên gia, SpaceX nhiều khả năng sẽ áp dụng cấu trúc cổ phiếu hai lớp (dual-class), cho phép ông Musk huy động vốn từ công chúng nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát công ty.
Tuy nhiên, câu hỏi về khả năng một người điều hành cùng lúc nhiều công ty nghìn tỉ USD vẫn khiến một bộ phận nhà đầu tư e dè.
Bà Kat Liu, Phó chủ tịch công ty nghiên cứu IPOX, nhận định SpaceX "khác biệt" so với các công ty còn lại trong hệ sinh thái của ông Musk nhờ mô hình kinh doanh đã trưởng thành, nắm giá công nghệ dẫn đầu thế giới và đặc biệt là đã có lãi. Năm 2025, SpaceX đạt lợi nhuận 8 tỉ USD trên doanh thu 15-16 tỉ USD.
