Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội X: “Tổng thống/chủ tịch chính quyền mới của Iran, một người ít cực đoan và thông minh hơn hẳn những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Hợp chúng quốc Hoa Kỳ ngừng bắn!”.
“Chúng tôi sẽ xem xét (điều đó) khi eo biển Hormuz được mở, tự do và thông thoáng. Cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ đánh Iran cho tan tành, hay như người ta nói, đưa họ trở về thời đồ đá!”.
Tuyên bố của ông Trump không nêu cụ thể lãnh đạo được ông nhắc đến là ai. Nguyên gốc từ ông Trump dùng là “new regime president”, tức “tổng thống/chủ tịch chính quyền mới” gây nhiều bối rối.
Tại Iran, lãnh đạo cao nhất là Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei, người vừa được bầu vào vị trí này sau cái chết của cố Đại giáo chủ Ali Khamenei – người tiền nhiệm và cũng là cha ông. Iran cũng có tổng thống là ông Masoud Pezeshkian, nắm quyền từ tháng 7-2024.
Tuy nhiên, dựa trên việc ông Trump gọi lãnh đạo Iran là “mới” và so sánh với người tiền nhiệm, nhiều chuyên gia nhận định người được ông Trump nhắc đến thực tế chính là ông Khamenei.
Đáng chú ý, tuyên bố của ông Trump được đưa ra gần như cùng thời điểm ông trả lời phỏng vấn qua điện thoại với Hãng tin Reuters, trong đó khẳng định Mỹ sẽ rút khỏi xung đột quân sự tại Iran “khá nhanh chóng”.
Cụ thể, khi được hỏi khi nào Mỹ sẽ tuyên bố cuộc chiến tại Iran kết thúc, ông Trump khẳng định: “Tôi không thể nói cho bạn biết chính xác. Nhưng chúng tôi sẽ rút đi khá nhanh chóng”.
Đoạn video được ông Trump đăng lên nền tảng Truth Social vào tối 30-3 theo giờ Mỹ – Video: Truth Social/Donald J. Trump
Tổng thống Mỹ ca ngợi những gì quân đội nước này đã làm tại Iran, qua đó kết luận chiến dịch quân sự tại Trung Đông đã thắng lợi.
Ông khẳng định: “Họ sẽ không có vũ khí hạt nhân vì giờ họ không còn khả năng đó nữa. Sau đó tôi sẽ rút, mang theo tất cả mọi người. Nếu cần thì chúng tôi sẽ quay lại thực hiện các đòn tấn công chớp nhoáng”.
Khi được hỏi về lượng uranium làm giàu mà Iran vẫn còn sở hữu, ông Trump tỏ ra không mấy quan ngại: “Nó nằm sâu dưới lòng đất, tôi không lo về chuyện đó. Chúng tôi sẽ luôn theo dõi bằng vệ tinh. Điều quan trọng nhất là họ sẽ không có vũ khí hạt nhân và họ cũng không muốn có nữa”.
Ngoài ra, ông Trump cũng bày tỏ kỳ vọng đạt được thỏa thuận với giới lãnh đạo mới tại Iran.
Ông khẳng định: “Chúng tôi đã thay đổi chế độ hoàn toàn. Tôi đang có cơ hội rất tốt để đạt thỏa thuận vì họ không muốn bị ném bom nữa”.
Tổng thống Mỹ cũng cho rằng việc thay đổi chế độ không nằm trong mục tiêu ban đầu nhưng đã xảy ra do “thương vong chiến tranh”.
Trong nhiều ngày qua, ông Trump đã nhiều lần lấy lý do hầu hết những lãnh đạo Iran đã thiệt mạng bởi các đòn không kích của liên quân Mỹ – Israel và một lớp lãnh đạo mới đã lên thay để khẳng định ông đã “thay đổi chế độ” tại Iran, dù chế độ thần quyền của Tehran về cơ bản vẫn đứng vững.
Trong thông báo ngày 21-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Israel, ông Oren Marmorstein, cho biết "tất cả các nhà hoạt động nước ngoài" trên đội tàu đến Gaza đã bị trục xuất. Ông này kế đó cảnh báo Israel sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành động nào vi phạm lệnh phong tỏa trên biển đối với Dải Gaza, một hành động mà ông khẳng định là "đúng luật".
Hôm 19-5, hải quân Israel cho hay đã chặn bắt con tàu cuối cùng thuộc nhóm khoảng 50 tàu của Tổ chức Global Sumud Flotilla đang chở một lượng hàng viện trợ mang tính tượng trưng đến Gaza.
Theo truyền thông quốc tế, nhóm tàu này muốn thách thức lệnh phong tỏa "phi lý" của Israel với Gaza, đồng thời thu hút sự chú ý quốc tế đối với khủng hoảng nhân đạo tại dải đất này.
Đài Al Jazeera cho biết có khoảng 430 nhà hoạt động đến từ 40 quốc gia khác nhau tham gia đội tàu nói trên. Họ bị bắt giữ trên biển hôm 18-5, sau đó được chuyển đến một trại giam trên đất liền.
Sự chỉ trích xuất hiện sau khi Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir đăng tải một video trên X hôm 20-5. Trong đó, ông chế giễu các nhà hoạt động đang bị bắt quỳ trên sàn nhà với hai tay bị trói ra sau lưng kèm dòng chữ "Chào mừng đến với Israel".
Cách hành xử của ông Ben-Gvir khiến Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng phải lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng hành động này không phù hợp với các giá trị và chuẩn mực của Tel Aviv.
Nhiều nước, trong đó có Mỹ, Pháp, Ý, Canada, Anh và Ireland đã lên tiếng phản đối, bày tỏ quan ngại về điều kiện giam giữ những người bị bắt. Một số nước đã triệu tập đại sứ Israel, yêu cầu giải thích và xin lỗi.
Theo Al Jazeera, những người bị trục xuất sẽ rời Israel bằng máy bay từ sân bay Ramon ở miền nam Israel. Chỉ có số ít trong nhóm khởi hành từ sân bay Ben Gurion ở Tel Aviv.
Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan xác nhận nước này đang thực hiện 3 chuyến bay đặc biệt để đưa công dân Thổ Nhĩ Kỳ cũng như những người tham gia từ nước thứ ba đến Thổ Nhĩ Kỳ.
Mặc dù đã đạt thỏa thuận ngừng bắn với lực lượng Hamas ở Dải Gaza từ tháng 10-2025, Israel vẫn duy trì lệnh phong tỏa trên biển và chặn bắt một số đội tàu mang tiếp tế đến dải đất này.
Theo Al Jazeera, đây là vụ trục xuất nhanh nhất từ trước tới nay, khi Israel đang nỗ lực hạn chế thiệt hại về hình ảnh do video của ông Ben-Gvir gây ra. Nhiều người Palestine tin rằng sự việc đã thu hút nhiều sự chú ý của quốc tế hơn trước do những người bị bắt thuộc nhiều quốc tịch.
"Tôi nghĩ đã đến lúc Mỹ cần đặt chân trở lại Greenland. Tôi nghĩ rằng các bạn có thể thấy Tổng thống Donald Trump đang nói về tăng cường các hoạt động an ninh quốc gia và tái thiết lập một số căn cứ ở Greenland. Greenland cần Mỹ", ông Landry phát biểu khi kết thúc chuyến thăm đầu tiên tới hòn đảo này kể từ khi được bổ nhiệm vào tháng 12.2025. Ông Landry, đồng thời là Thống đốc bang Louisiana, đã đến thủ phủ Nuuk của Greenland hôm 17.5, trong chuyến đi không có lời mời chính thức từ Greenland và sự hiện diện của ông đã gây ra tranh cãi trên đảo.
Theo giới truyền thông, Mỹ muốn mở 3 căn cứ mới ở phía nam Greenland. Một hiệp ước quốc phòng năm 1951, được cập nhật năm 2004, cho phép Mỹ tăng cường triển khai quân đội và các cơ sở quân sự trên đảo với điều kiện phải thông báo trước cho Đan Mạch và Greenland. Vào thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, Mỹ có 17 cơ sở quân sự ở Greenland, nhưng đã đóng cửa qua nhiều năm và hiện chỉ còn cơ sở duy nhất là căn cứ Pituffik ở phía bắc hòn đảo.
Tổng thống Trump đã nhiều lần khẳng định nước này cần kiểm soát Greenland vì lý do an ninh quốc gia, đồng thời cho rằng nếu không kiểm soát, hòn đảo có nguy cơ rơi vào tay Trung Quốc hoặc Nga. Đáp lại, giới chức Greenland và Đan Mạch nhiều lần khẳng định chỉ Greenland mới có thể quyết định tương lai của mình và lãnh thổ này không phải để bán.
Giáo hoàng còn lo ngại rằng một số hệ thống vũ khí tự động đã phát triển "gần như vượt quá khả năng kiểm soát của con người", theo Reuters.
Cũng trong tài liệu dài gần 43.000 từ nói trên và có tiêu đề "Magnifica Humanitas" (Nhân loại kỳ diệu), Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi các chính phủ làm chậm lại và kiểm soát chặt chẽ sự phát triển của các hệ thống AI. Ông cho rằng cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý vững chắc, cơ chế giám sát độc lập, đảm bảo người dùng được thông tin một cách đầy đủ, và một hệ thống chính trị không thoái thác trách nhiệm.
Vị giáo hoàng người Mỹ còn kêu gọi không để quyền sở hữu dữ liệu AI nằm trong tay giới tư nhân, và các nhà hoạch định chính sách cần bảo vệ quyền của người lao động và giữ an toàn cho trẻ em khỏi công nghệ này. Ông nhấn mạnh AI nên thân thiện và dễ tiếp cận đối với mọi người.
Giáo hoàng Leo XIV cũng kêu gọi thế giới không nên từ bỏ nỗ lực giải quyết những rủi ro tiềm tàng của các hệ thống AI. "Một cám dỗ tinh tế có thể xuất hiện, đó là suy nghĩ rằng những vấn đề này quá lớn và chúng ta quá nhỏ bé, nên những lựa chọn của chúng ta không thể tạo ra sự khác biệt. Chắc chắn rằng không phải ai cũng có cùng quyền lực để tạo ra sự khác biệt. Tuy nhiên, không ai là không có trách nhiệm. Tất cả chúng ta đều có những lĩnh vực hành động riêng", Giáo hoàng viết trong văn kiện.
