Axios hôm nay dẫn lời một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình cho biết Washington đã phát hiện lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) rải thêm thủy lôi ở eo biển Hormuz, đang theo dõi sát sao và nắm được số lượng cụ thể vũ khí triển khai.
Động thái này dường như là lý do khiến Tổng thống Donald Trump hôm 23/4 ra lệnh cho hải quân Mỹ “bắn hạ và hủy diệt mọi tàu thuyền Iran đang rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, dù chúng nhỏ đến thế nào”.
Đây là đợt rải thủy lôi thứ hai của Iran trên eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Các chuyên gia quân sự ước tính Iran thả chưa đầy 100 quả thủy lôi trong đợt đầu tiên, không rõ liệu tất cả đã được tìm thấy và tháo gỡ hay chưa.
Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin.
Ảnh vệ tinh thương mại chụp ngày 22/4 cho thấy hàng chục xuồng cao tốc và tàu cỡ nhỏ của Iran dàn hàng di chuyển tại vùng biển ngoài khơi thành phố Kargan, phía bắc eo biển Hormuz, nhưng chưa rõ mục đích.
Các chuyên gia an ninh hàng hải ước tính Iran sở hữu hàng trăm đến hàng nghìn phương tiện loại này trước chiến sự. Chúng được cất giấu trong các đường hầm và căn cứ ven biển, cũng như lẫn giữa tàu dân sự.
Giới chức Mỹ tuyên bố đã phá hủy hơn 90% kho thủy lôi của Iran và tàu cỡ lớn dùng để triển khai chúng, song tin rằng đối phương vẫn còn cất giấu một số khí tài dọc bờ biển. Iran được cho là còn hàng chục xuồng cao tốc Gashti, mỗi chiếc có thể mang được 2-4 thủy lôi.
Ông Trump tháng trước từng tuyên bố rằng quân đội Mỹ sẽ tấn công tất cả tàu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz. Vấn đề này đã trở thành tâm điểm chú ý khi Tổng thống Mỹ tìm cách thiết lập lại lưu thông hàng hải qua khu vực, giữa lúc áp lực đối với kinh tế toàn cầu ngày càng gia tăng vì tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz.
Bên cạnh những rủi ro đối với tàu thương mại hoạt động trong khu vực, thủy lôi tại eo biển Hormuz có thể làm trì hoãn nỗ lực mở lại tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo CNN, giới chức Bộ Quốc phòng Mỹ tuần qua báo cáo với các nghị sĩ quốc hội rằng phải mất tới 6 tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi tại eo biển Hormuz sau khi xung đột với Iran kết thúc. Tuy nhiên, người phát ngôn Lầu Năm Góc ngày 22/4 cho rằng eo biển Hormuz phải đóng cửa trong 6 tháng là điều “không thể chấp nhận được”.
Đô đốc Bradley Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm, đơn vị đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, tuần trước cho biết họ “hoàn toàn đủ khả năng” rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, thêm rằng Washington đã và đang thực hiện các chiến dịch dọn dẹp.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 8/5 cáo buộc hai tàu dầu rỗng mang cờ Iran, gồm Sea Star III và Sevda, đã vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải do Washington áp đặt.
"Một tiêm kích F/A-18 Super Hornet xuất phát từ tàu sân bay USS George H.W. Bush đã vô hiệu hóa cả hai tàu dầu bằng cách khai hỏa vũ khí chính xác vào ống khói của chúng, qua đó ngăn các tàu tiến vào vùng biển Iran", thông báo có đoạn.
Video được công bố cho thấy hai tàu trúng đòn và bốc cháy, tạo ra những cột khói lớn. CENTCOM không nêu tiêm kích Mỹ đã dùng vũ khí nào.
"Dựa trên tùy chọn vũ khí của dòng Super Hornet, yêu cầu về độ chính xác và hiệu ứng quan sát được, có khả năng họ đã dùng bom dẫn đường bằng laser nặng 227 kg. ", Howard Altman, bình luận viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Cây viết này dường như đề cập dòng Paveway, trong đó có mẫu GBU-12 sử dụng thân bom thông thường Mark 82 được gắn đầu dò laser và cánh lái để điều chỉnh hướng bay. "Chúng có thể dùng thân bom chứa thuốc nổ mạnh hoặc phiên bản huấn luyện không có thuốc nổ để gây ra hiệu ứng mong muốn", Altman nhận định.
Theo hãng thông tấn Tasnim, có thông tin rằng đã xảy ra giao tranh hạn chế giữa Mỹ và Iran ở quanh eo biển Hormuz sau khi hai tàu dầu bị tấn công. "Tiếng súng dường như đã vang lên ở những khu vực gần eo biển trong khoảng hai giờ qua", Tasnim cho hay.
Đây là lần thứ ba quân đội Mỹ khai hỏa nhằm vào tàu hàng Iran bị cáo buộc vượt vòng phong tỏa. Sự việc đầu tiên xảy ra hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance dùng pháo hạm 127 mm để bắn thủng phòng máy tàu chở hàng Touska. Tiêm kích Super Hornet hôm 6/5 khai hỏa pháo 20 mm để vô hiệu hóa bánh lái tàu dầu Hasna.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 7/5 phóng loạt tên lửa và UAV tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz, nhằm đáp trả các vụ tàu dầu bị tấn công.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ".
Mỹ - Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, còn Ngoại trưởng Marco Rubio nói Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Theo báo Washington Post ngày 21-5, các nguồn tin cho biết Mỹ đã sử dụng hơn một nửa kho tên lửa đánh chặn THAAD để bảo vệ Israel trước các cuộc tấn công của Iran trong cuộc chiến gần đây.
Washington đã phóng hơn 200 tên lửa đánh chặn THAAD cùng hơn 100 tên lửa SM-3 và SM-6 để hỗ trợ phòng thủ, trong khi phía Israel dùng chưa tới 100 tên lửa Arrow và khoảng 90 tên lửa thuộc hệ thống David's Sling - theo dữ liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Một quan chức Mỹ cho rằng nếu xung đột với Iran bùng phát trở lại, Washington có thể phải dùng nhiều tên lửa đánh chặn hơn nữa do Israel đã đưa một số tổ hợp phòng thủ tên lửa đi bảo trì.
Đáng chú ý người này còn nhận định: "Israel không đủ khả năng tự mình chiến đấu và giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh, nhưng hầu như không ai biết điều này vì họ không nhìn thấy mặt hậu cần phía sau".
Tuy nhiên Lầu Năm Góc bác bỏ lo ngại về việc Mỹ phải gánh phần lớn chi phí phòng thủ cho Israel, khẳng định tên lửa đánh chặn "chỉ là một phần trong mạng lưới phòng thủ quy mô lớn của hai nước".
Về phía Israel, đại sứ quán nước này tại Washington nhấn mạnh: "Mỹ không có đối tác nào khác có cùng ý chí quân sự, mức độ sẵn sàng, lợi ích chung và năng lực như Israel".
Trước đó Israel nhiều lần phủ nhận thông tin nước này đang cạn kiệt tên lửa đánh chặn. Tháng trước Tel Aviv đã thông qua kế hoạch tăng tốc sản xuất tên lửa Arrow.
Israel hiện vận hành hệ thống phòng không nhiều tầng, trong đó Arrow 2 có thể đánh chặn mục tiêu trong và ngoài khí quyển, còn Arrow 3 chuyên đánh chặn ngoài khí quyển Trái đất. Mỗi tên lửa Arrow 3 được ước tính trị giá khoảng 2-3 triệu USD và mất vài tháng để sản xuất.
Theo giới chức Israel, chiến dịch quân sự phối hợp với Mỹ nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của Iran, đặc biệt là chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Tehran.
Dù vậy báo cáo gần đây của Đài CNN cho biết khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa của Iran có thể vẫn còn tồn tại, trong khi nước này vẫn sở hữu hàng nghìn máy bay không người lái (drone) - tương đương khoảng 50% năng lực drone trước chiến sự.
Đồng thời tình báo Mỹ đánh giá rằng Iran đang tái thiết nền công nghiệp quân sự nhanh hơn nhiều so với dự đoán ban đầu, thậm chí đã nối lại một phần hoạt động sản xuất drone, trong thời gian ngừng bắn kéo dài sáu tuần từ đầu tháng 4.
Trả lời phỏng vấn Hãng tin AFP ngày 3-6, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nói các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine sâu trong lãnh thổ Nga đang gây ra "sự hoảng loạn" cho Điện Kremlin, đồng thời cho rằng Matxcơva đang đáp trả bằng cách tăng cường tấn công Kiev.
Máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công các cơ sở năng lượng và quân sự tại thành phố St. Petersburg vào hôm 3-6, đúng thời điểm các đại biểu từ nhiều nước tập trung tham dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg (SPIEF) 2026 tại thành phố lớn thứ hai của Nga.
"Rõ ràng phía Nga cũng đang hoảng loạn. Lý do họ gia tăng các cuộc tấn công ở Ukraine là vì họ không biết phải xử lý điều này như thế nào" - bà Kallas bình luận.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mô tả các đòn tấn công của Kiev là hành động trả đũa "công bằng" đối với các cuộc không kích của Nga và tuyên bố sẽ tiếp tục tiến hành thêm các cuộc tấn công.
"Ukraine đã thực sự tăng cường các đòn tấn công sâu vào các cơ sở dầu mỏ, bởi dầu mỏ là nguồn tài chính quan trọng cho cuộc chiến ở Ukraine. Đồng thời, chúng tôi nhận thấy (Tổng thống Nga) Putin đang mất tiền, mất người và mất đà. Đó là lý do ông ấy tăng cường các cuộc tấn công vào dân thường" - bà Kallas bình luận.
Hôm 2-6, Nga đã tiến hành cuộc tấn công bằng drone và tên lửa dữ dội nhằm vào Ukraine, khiến ít nhất 23 người thiệt mạng.
Bà Kallas cho rằng Nga tăng cường tấn công như vậy để "tạo ra nỗi sợ hãi" và vì Nga đang ở thế bất lợi trên chiến trường.
EU đang chuẩn bị gói trừng phạt mới nhằm vào Nga để tăng sức ép lên Điện Kremlin. Bà Kallas cho biết một phần quan trọng của gói này nhằm hạn chế doanh thu dầu mỏ của Nga, trong lúc giá năng lượng tăng do xung đột ở Trung Đông.
Giữa bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian đình trệ, nhiều tiếng nói kêu gọi EU đóng vai trò lớn hơn trong nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên bà Kallas nhắc lại quan điểm rằng EU không thể đóng vai trò trung gian trung lập giữa hai bên, do lập trường ủng hộ mạnh mẽ dành cho Kiev.
