“Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết trong cuộc họp báo thường kỳ hôm nay, đề cập đến đề xuất chấm dứt xung đột mà nước này vừa chuyển cho Mỹ.
Phát biểu được Baghaei đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông “vừa đọc phản hồi từ ‘đại diện Iran'” về đề xuất hòa bình của Mỹ, tuyên bố “không thể chấp nhận được văn bản này”, song không nêu chi tiết về nội dung.
Ông Trump trong cuộc phỏng vấn với trang tin Axios sau đó cho biết “tôi không thích bức thư của Iran, nó hoàn toàn không phù hợp, tôi không thích cách họ phản hồi”, đồng thời cáo buộc Iran “gây bất ổn cho nhiều quốc gia trong 47 năm”.
“Đề xuất của chúng tôi về đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz có vô lý không?”, ông Baghaei đặt câu hỏi, phản bác lại tuyên bố của ông Trump. “Nỗ lực thiết lập hòa bình và an ninh trên toàn khu vực là thiếu trách nhiệm sao?”.
Ông lưu ý rằng đề xuất của Iran tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, ngăn chặn các cuộc tấn công vào tàu thuyền Iran và đảm bảo giải phóng tài sản của nước này đã bị đóng băng trong nhiều năm qua.
“Mọi điều khoản chúng tôi đưa ra trong đề xuất đều hợp lý, hào phóng, nhằm mang lại lợi ích cho khu vực và toàn thế giới”, ông nói thêm, nhấn mạnh đây không thể bị coi là những yêu cầu quá đáng hay thiếu trách nhiệm.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho rằng mọi vấn đề do Iran nêu ra lẽ ra phải được đưa ra thảo luận. Tuy nhiên, ông cáo buộc Mỹ “tiếp tục khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý”.
Khi được hỏi về thông tin rằng cả Iran và Mỹ đều thiếu ý chí tiếp tục đàm phán, ông Baqaei cho biết ưu tiên hiện tại của Tehran là chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz và ngăn chặn các hành động thù địch cũng như việc phong tỏa tàu thuyền. Ông mô tả những ưu tiên này là “có trách nhiệm và hợp lý” trong bối cảnh hiện nay.
Bình luận về tương lai đàm phán Iran – Mỹ và khả năng chiến sự tái bùng phát, ông Baqaei tuyên bố Iran sẵn sàng chiến đấu bất cứ khi nào cần thiết, nhưng cũng sẽ tận dụng các kênh ngoại giao bất cứ khi nào thấy hiệu quả để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Trong cuộc phỏng vấn với Axios, ông Trump cho biết đã nói chuyện với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về phản ứng của Iran, cũng như một số vấn đề khác.
“Đây là một cuộc điện đàm rất thành công, quan hệ của chúng tôi tốt”, ông Trump nói về ông Netanyahu. “Các cuộc đàm phán với Iran là vấn đề của riêng tôi, không phải là của mọi người”.
Giới chức Iran cho biết thông qua phản hồi mới gửi, nước này bác bỏ đề xuất của Mỹ mà họ coi là “yêu cầu đầu hàng”. Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố “Iran sẽ không bao giờ cúi đầu trước đối phương, nếu đối thoại hay đàm phán diễn ra, đó không phải hành động đầu hàng hay lùi bước”.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời một nguồn tin cho biết phản ứng của ông Trump với đề xuất hòa bình “không quan trọng” với Tehran.
“Không ai ở Iran soạn thảo đề xuất để làm hài lòng ông Trump”, người này nói. “Nhóm đàm phán chỉ đưa ra những gì phù hợp với quyền lợi của người dân Iran và điều này sẽ tốt hơn nếu ông Trump không hài lòng”.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết trong đề xuất của mình, Iran muốn bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, nước này kêu gọi Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải, đảm bảo không có thêm các cuộc tấn công, gỡ bỏ những biện pháp trừng phạt và hủy lệnh cấm bán dầu do Washington áp đặt với Tehran.
Wall Street Journal cho biết Iran còn bác yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân và kho uranium đã làm giàu. Iran cho biết họ muốn tổ chức đàm phán riêng biệt, đề nghị pha loãng một phần uranium đã làm giàu và chuyển phần còn lại cho quốc gia thứ ba. Số uranium này sẽ được trả lại nếu Mỹ rút khỏi bất cứ thỏa thuận cuối cùng nào.
Mỹ – Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Trong thời gian qua, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần khẳng định hải quân Iran đã “nằm dưới đáy biển”.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth từng tuyên bố sẽ “xóa sổ" lực lượng này ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến kéo dài 40 ngày. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nâng việc loại bỏ hải quân Iran thành một trong những mục tiêu chiến tranh chính thức.
Thế nhưng vài tuần sau, các lực lượng hải quân Iran vẫn thực hiện tuần tra tại tuyến hàng hải chiến lược này. Vài tháng sau đó, các tàu ngầm lớp Ghadir xuất hiện theo đội hình ngay trong eo biển Hormuz.
Và bản thân eo biển này đến nay vẫn chưa trở lại hoạt động thương mại bình thường. Điều đó đặt ra câu hỏi cho những tuyên bố của Mỹ, rằng vì sao Iran đã không còn hải quân, nhưng họ vẫn kiểm soát eo biển Hormuz và chưa có dấu hiệu nhượng bộ trước Washington?
Giáo sư Alessio Patalano thuộc King's College London cho biết các hoạt động phong tỏa của Mỹ được triển khai “ở vị trí xa Iran hơn” nhằm “ngăn Iran tận dụng lợi thế từ các xuồng nhỏ và vũ khí tầm ngắn”.
Điều đó đồng nghĩa Mỹ thừa nhận các năng lực của Iran vẫn là mối đe dọa đáng kể. Mỹ tuyên bố phong tỏa cảng của Iran ở vòng ngoài của Hormuz trong khi Tehran trên thực chất vẫn là bên kiểm soát eo biển này.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết ít nhất 17 tàu Iran đã bị phá hủy hoặc đánh chìm trong những tuần đầu của cuộc chiến 40 ngày. Đến tháng 4, ông Trump tuyên bố đã phá hủy 158 tàu và “xóa sổ” hải quân Iran. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, nói Mỹ đã “vô hiệu hóa hiệu quả sự hiện diện hải quân chủ chốt của Iran trong khu vực”.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, gần như mọi tàu bị phát hiện, nhắm mục tiêu và đánh chìm đều thuộc hạm đội mặt nước thông thường của Hải quân Cộng hòa Hồi giáo Iran. Các khinh hạm, tàu hộ tống và tàu neo tại những cảng đã được biết trước, có thể nhìn thấy qua vệ tinh và bị các cơ quan tình báo theo dõi nhiều năm, đã trở thành mục tiêu.
Mối đe dọa thực sự
Năng lực răn đe trên biển thực sự của Iran còn có một khía cạnh khác. Một đánh giá khách quan cho thấy Tehran đã dành 3 thập niên xây dựng chiến lược hải quân dựa trên giả định rằng trong bất kỳ cuộc chiến nào với một cường quốc lớn, hạm đội mặt nước truyền thống của họ sẽ bị loại bỏ. Học thuyết này được xây dựng dựa trên những gì vẫn còn sót lại và tiếp tục chiến đấu.
Thứ còn tồn tại chính là Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGCN) và cuộc chiến 40 ngày chưa làm thay đổi thực tế đó.
Hải quân IRGC không giống một lực lượng hải quân truyền thống và đó chính là mục đích của họ. Lực lượng này không sở hữu tàu sân bay hay tuần dương hạm mang tên lửa dẫn đường.
Thay vào đó, họ có hàng trăm xuồng tấn công tốc độ cao trang bị tên lửa chống hạm, có thể ẩn nấp trong các vịnh ven biển, giữa các đội tàu cá hoặc trong luồng tàu thương mại tại các cảng.
Từ trên không, trong thời gian phản ứng ngắn, việc phân biệt một xuồng cao tốc IRGC mang tên lửa với một tàu cá là rất khó khăn, ngay cả với những hải quân hiện đại nhất thế giới. Theo các chuyên gia quân sự, việc loại bỏ toàn bộ chúng trong một cuộc chiến kéo dài 40 ngày gần như là bất khả thi.
Bên cạnh đó, Iran còn có các tổ hợp tên lửa chống hạm bố trí trên bờ như Noor, Qader và Khalij Fars. Chúng được triển khai dọc theo bờ biển phía bắc eo biển Hormuz. Các hệ thống này đã được gia cố, phân tán và nâng cấp liên tục trong hơn 30 năm.
Chúng được đặt trong các đường hầm, hang động và trên bệ phóng cơ động có thể nhanh chóng di chuyển rồi lại ẩn nấp. Ngay cả quân đội với năng lực trinh sát vượt trội cũng khó có thể tìm và loại bỏ hết chúng.
Ngoài ra, Iran còn có thủy lôi. Trước chiến sự, một số đánh giá cho rằng Iran sở hữu khoảng 6.000 quả thủy lôi. Chúng có thể được triển khai bằng xuồng nhỏ, thuyền buồm hoặc tàu thương mại cải hoán.
Wall Street Journal dẫn nguồn tin cho biết, hơn 60% lực lượng IRGC được giao nhiệm vụ tuần tra eo biển Hormuz vẫn còn nguyên vẹn sau 6 tuần xung đột.
Đó chính là lực lượng có khả năng rải thủy lôi, kiểm soát tàu thuyền và biến eo biển thành một khu vực đầy rủi ro. Theo các chuyên gia quân sự, “hải quân chìm dưới đáy biển” mà Washington liên tục nhắc tới thực chất là phần nhỏ của hạm đội vốn chưa bao giờ là mối đe dọa chính.
Theo Hãng tin AFP, ít nhất một tiêm kích đã hộ tống chiếc máy bay chở linh cữu cố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tới nơi an táng cuối cùng tại thành phố linh thiêng Mashhad, đông bắc Iran ngày 9-7.
Đoạn video được đăng tải trên trang web của vị lãnh tụ này.
Linh cữu của ông Khamenei cùng linh cữu của các thành viên trong gia đình ông được đưa từ Iraq về lại Iran. Đây là chặng cuối của lễ tang kéo dài sáu ngày trên khắp Iran và Iraq, gồm cả thành phố linh thiêng Najaf và Karbala.
Ông Mohammad Mohammadi Golpayegani, chánh văn phòng của ông Khamenei, thuật lại cố lãnh tụ muốn được an táng tại thành phố Mashhad (quê hương của ông Khamenei), gần đền thờ Imam Reza.
Đám đông đã tuần hành qua các con phố ở Mashhad vào sáng 9-7, trong khi mái vòm hình củ hành màu vàng và các tháp của đền thờ Imam Reza lấp lánh dưới ánh nắng. Người dân vẫy cờ Iran, cầm ảnh của ông Khamenei và giương các biểu ngữ.
Tiêm kích hộ tống chiếc máy bay chở linh cữu của cố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tới nơi an táng tại thành phố Mashhad, đông bắc Iran - Video: Al Mayadeen/Khamenei.ir
Ông Ali Khamenei cùng một số thành viên gia đình thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào đầu xung đột ở Trung Đông ngày 28-2-2026. Sau đó, con trai của ông là Mojtaba Khamenei lên thay.
Việc an táng tại quê nhà ông Ali Khamenei dự kiến diễn ra hồi tháng 3, nhưng bị hoãn do chiến tranh. Luật Hồi giáo quy định người chết phải được an táng càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vòng 24 giờ sau khi qua đời, nhưng có thể có ngoại lệ, ví dụ trong thời chiến.
Linh cữu của ông Ali Khamenei được quàn tại đại thánh đường ở Tehran ngày 3-7, khi các giáo sĩ, quan chức Iran, đoàn quốc tế cùng những người khác đến viếng và bày tỏ lòng tiếc thương đối với ông. Linh cữu của ông được đưa từ Iran sang Iraq, sau đó đưa về lại Iran.
Những ngày qua, truyền thông Iran gần như dành trọn sự chú ý cho lễ tang của ông Ali Khamenei. Những bài hát ca ngợi và phim tài liệu về cuộc đời ông Khamenei đã lấn át cả các bản tin về đàm phán với Mỹ.
Điều hòa không khí rất phổ biến trong các tòa nhà, phương tiện giao thông và nhà ở tại các thành phố lớn trên khắp châu Á, nhưng lại hiếm gặp ở các nước châu Âu, nơi đang phải trải qua đợt nắng nóng như thiêu đốt gây thiệt hại về người, làm gián đoạn nguồn cung cấp điện và buộc đóng cửa trường học.
Số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy điều hòa không khí hiện mới chỉ phổ biến ở khoảng 20% hộ gia đình tại châu Âu.
Để chống chọi nắng nóng, người dân và các công ty trên khắp châu Âu đang đổ xô mua máy điều hòa không khí di động và cố định. khi một số quốc gia cảnh báo rằng đợt nắng nóng còn có thể dữ dội hơn.
"Dự báo nhiệt độ sẽ còn tăng cao hơn nữa từ tháng 6 trở đi, chúng tôi dự đoán nhu cầu sẽ duy trì ổn định trong suốt mùa làm mát cao điểm", Samsung Electronics cho biết. Các thị trường trọng điểm, bao gồm Italy, Tây Ban Nha và Pháp, đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh số hai con số trong nửa đầu năm nay.
LG Electronics, đối thủ cạnh tranh của Samsung Electronics, cho biết các dây chuyền sản xuất máy điều hòa không khí tại một trong những cơ sở của công ty ở Hàn Quốc đã hoạt động hết công suất kể từ tháng 4 để chuẩn bị cho nhu cầu ở khắp Hàn Quốc và thị trường toàn cầu.
Công ty Midea của Trung Quốc cũng ghi nhận nhu cầu máy điều hòa không khí PortaSplit tăng vọt. Lượng đơn đặt hàng lớn đến mức sản phẩm này rơi vào tình trạng khan hiếm, khiến giá mua lại máy cũ thậm chí còn đắt hơn cả giá niêm yết của máy mới.
"Đợt nắng nóng trong hai tuần cuối tháng 5 đã thúc đẩy doanh số bán hàng đáng kể, đặc biệt là đối với PortaSplit, khiến một số kênh phân phối gần như cháy hàng", Midea của Trung Quốc cho biết.
Doanh số bán hàng thông qua các kênh thương mại điện tử của Đức đã tăng khoảng 37% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi lượng hàng xuất khẩu sang Tây Ban Nha và Pháp tăng vọt 108% so với cùng kỳ năm ngoái, công ty cho biết thêm.
Tuy nhiên, tại châu Âu, ở các tòa nhà cũ, việc lắp đặt máy điều hòa không khí thường tốn kém và phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian.
Midea cho biết chi phí lắp đặt máy điều hòa không khí ở châu Âu có thể lên tới hơn 1.137 USD (khoảng 1.000 euro), khiến nhiều hộ gia đình không đủ khả năng chi trả.
Tổ chức Khí tượng Thế giới cho biết châu Âu đang ấm lên với tốc độ gấp đôi mức trung bình toàn cầu.
Công ty Mitsubishi Electric của Nhật Bản cũng ghi nhận sự gia tăng nhu cầu từ khu vực này
"Tại châu Âu, doanh số bán máy điều hòa không khí rất mạnh, đặc biệt là ở Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Đức, những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề trong đợt nắng nóng", công ty cho biết.
