Trong một tuyên bố chung được đưa ra sau vòng đàm phán thứ tư do Mỹ làm trung gian diễn ra tại Washington D.C ngày 3.6, Israel và Lebanon cho biết thỏa thuận ngừng bắn phụ thuộc vào việc lực lượng Hezbollah ngừng hoàn toàn các hoạt động bắn phá và điều tất cả thành viên của Hezbollah rời khỏi khu vực phía nam sông Litani.
“Tất cả các quốc gia đều tái khẳng định rằng tương lai của mối quan hệ giữa Israel và Lebanon phải do chính phủ hai nước quyết định. Họ bác bỏ mọi nỗ lực, từ bất kỳ quốc gia hay tổ chức phi nhà nước nào, nhằm khống chế tương lai của Lebanon”, Bộ Ngoại giao Mỹ ra thông cáo.
Theo báo The Guardian ngày 4.6, các bên đã đồng ý lập các vùng an ninh “thí điểm” ở Lebanon. Những nơi này sẽ cấm Hezbollah hoạt động, tuy nhiên chưa rõ chi tiết kế hoạch này sẽ được triển khai ra sao.
Hezbollah không tham gia và kiên quyết phản đối các cuộc đàm phán giữa Israel và Lebanon, đưa ra tuyên bố sẽ không tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào đạt được từ cuộc đàm phán.
Thỏa thuận giữa Israel và Lebanon mang ý nghĩa quan trọng, khi Iran từng coi đây là một trong những điều kiện tiên quyết để chấp nhận đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột. Theo Reuters ngày 4.6, đích thân Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận đã gây áp lực mạnh mẽ lên Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhằm đạt được lệnh ngừng bắn, với thông điệp dứt khoát: “Chúng ta phải dừng cuộc chiến này lại”.
Chia sẻ với báo giới ngày 3.6, ông Trump tiết lộ các cuộc đàm phán với Iran có thể đạt được bước tiến mới ngay trong cuối tuần này. Ông cho biết các bên đang nỗ lực tách biệt vấn đề mở cửa trở lại eo biển Hormuz khỏi cuộc xung đột ở Lebanon.
Dù có tín hiệu lạc quan trên bàn ngoại giao, tình hình thực địa vẫn phải đối mặt với nhiều thử thách bạo lực. Trong ngày 3.6, các cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Israel tại miền nam Lebanon đã khiến ít nhất sáu người thiệt mạng.
Cùng ngày, một vụ tấn công đã nhắm vào sân bay quốc tế Kuwait khiến 1 người chết và hơn 60 người bị thương. Quân đội Mỹ cáo buộc Iran cố ý dùng máy bay không người lái (UAV) tấn công sân bay, trong khi Tehran kiên quyết bác bỏ và đổ lỗi cho tên lửa đánh chặn của Washington đi chệch mục tiêu.
Tại Mỹ, hạ viện vừa thông qua nghị quyết về quyền chiến tranh, theo đó yêu cầu Tổng thống Trump phải rút quân Mỹ khỏi các hành động thù địch với Iran. Hạ viện đã kêu gọi thượng viện thông qua nghị quyết, trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran đã kéo dài hơn 3 tháng.
"Tôi sẽ không kiên nhẫn thêm được nữa. Họ nên đạt thỏa thuận", ông Trump phát biểu trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Hannity của Đài Fox News phát sóng tối 14.5 (theo giờ Mỹ).
Về kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran, ông Trump cho rằng Mỹ cần kiểm soát số vật liệu này chỉ vì tính biểu tượng. "Thực ra, tôi chỉ cảm thấy yên tâm hơn nếu tôi có được nó. Nhưng tôi nghĩ chuyện đó mang tính biểu tượng nhiều hơn bất cứ điều gì khác", ông phát biểu.
Liên quan vấn đề xung đột với Iran, Hạ viện Mỹ ngày 14.5 bác bỏ một nghị quyết do đảng Dân chủ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột với Iran cho đến khi được quốc hội phê chuẩn. Theo Reuters, các nghị sĩ bỏ phiếu với tỷ lệ 212-212, khiến nghị quyết bị bác bỏ vì không đủ đa số phiếu, dù được một số nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ.
Nhận định về sức mạnh quân sự của Iran, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, cho rằng việc Mỹ đánh bom đã giáng một đòn mạnh, khiến quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng Iran còn lại rất ít khả năng tấn công các nước láng giềng. Phát biểu được đưa ra sau khi nhiều hãng truyền thông dẫn báo cáo tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn duy trì năng lực vốn có về tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tấn công nhỏ.
Sự việc diễn ra khi tàu hàng Lian Star treo cờ Gambia di chuyển trên vùng biển quốc tế ở vịnh Oman hôm 29/5, nhưng thông tin chỉ được giới chức Mỹ công bố hôm nay.
"Lực lượng Mỹ phát hiện tàu Lian Star hướng tới cảng Iran và phát hơn 20 cảnh báo rằng phương tiện này đang vi phạm lệnh phong tỏa. Sau khi thủy thủ đoàn không tuân thủ yêu cầu, máy bay Mỹ đã phóng tên lửa Hellfire nhằm vào phòng máy. Tàu không còn hướng tới Iran nữa", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho hay.
Chủng loại máy bay khai hỏa tên lửa không được công bố.
CENTCOM nói rằng đây là tàu hàng thứ 6 bị chặn trong chiến dịch phong tỏa nhằm vào các cảng biển Iran, trong đó 5 tàu bị vô hiệu hóa và một chiếc được tiếp tục hành trình. 116 tàu hàng cũng bị buộc đổi hướng trong quá trình thực thi lệnh phong tỏa.
Một quan chức Mỹ tiết lộ tàu Lian Star đang trôi dạt trên vịnh Oman và lực lượng Mỹ chưa đổ bộ xuống phương tiện này.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cùng ngày tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) MQ-1 Predator của Mỹ, cáo buộc phi cơ xâm nhập vùng trời Iran và có ý định thực hiện "hành động thù địch".
Các diễn biến xảy ra cùng ngày Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải nếu Iran rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, chấm dứt phong tỏa tuyến đường thủy này và phối hợp xử lý lượng uranium làm giàu cao.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển từ đầu chiến sự, buộc các tàu thương mại xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ, Israel cùng những bên tham gia xung đột.
Trong khi đó, hải quân Mỹ từ ngày 13/4 thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ mọi tàu hàng đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực giữa từ đầu tháng 4 vẫn được duy trì, Washington và Tehran chưa đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày và mở cửa eo biển Hormuz, làm tiền đề tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
"Đàm phán Islamabad đã bắt đầu hôm nay. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif có cuộc gặp với Phó tổng thống Mỹ JD Vance. Thủ tướng nhấn mạnh Pakistan mong muốn tiếp tục tạo điều kiện cho cả hai phía đạt được những bước tiến vì nền hòa bình bền vững ở khu vực", Văn phòng Thủ tướng Pakistan chiều 11/4 thông báo.
Cuộc gặp cũng có sự tham gia của các quan chức cấp cao hai nước. Phía Mỹ có đặc phái viên hòa bình Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Phía Pakistan có Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Ishaq Dar và Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi.
Trước đó cùng ngày, Thủ tướng Pakistan cũng thông báo đã gặp riêng phái đoàn Iran, do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu. Hãng thông tấn Iran Tasnim cho biết trong cuộc gặp, phái đoàn nước này đã đánh giá lập trường của phía Mỹ và mức độ thực thi các cam kết, trước khi đưa ra quyết định đồng ý đàm phán.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Nội dung cụ thể của từng vấn đề, gồm những điều Tehran muốn Washington nhượng bộ, không được truyền thông Iran tiết lộ.
Cấu trúc cụ thể của các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Iran hiện chưa rõ ràng. Trong những vòng đàm phán trước chiến sự, hai bên thường trao đổi gián tiếp thông qua trung gian.
Giới quan sát cho rằng sau các cuộc tiếp xúc riêng với Thủ tướng Sharif, các bên sẽ bước sang giai đoạn đàm phán gián tiếp, với Pakistan là kênh trung gian để truyền đạt những yêu cầu và lập trường mỗi bên. Nếu giai đoạn đàm phán trung gian đạt được tiến triển tích cực, đại diện hai nước sẽ bước vào đàm phán trực tiếp.
Pakistan nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự Iran đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Sharif cho biết ông "đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên" và bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.
Tuy nhiên, các thông tin liên quan đến nội dung đàm phán vẫn còn nhiều mâu thuẫn thời gian qua. Một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Tehran tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài, coi đây là dấu hiệu thiện chí để thúc đẩy đàm phán. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng sau đó phủ nhận thông tin.
Giới chức Iran cho rằng việc giải phóng tài sản của nước này ở Qatar, có thể lên tới 6 tỷ USD, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, vấn đề được cho là trọng tâm trong các cuộc đàm phán.
Khoản tiền bị phong tỏa có nguồn gốc từ doanh thu dầu mỏ của Iran tại Hàn Quốc, bị đóng băng từ năm 2018 khi Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt với Iran. Số tiền này từng được chuyển sang các tài khoản tại Qatar trong khuôn khổ thỏa thuận trao đổi tù nhân năm 2023, nhưng chỉ được sử dụng cho mục đích nhân đạo.
