Những ngày cuối tuần tại chợ Bến Thành (TP.HCM), không khó để bắt gặp các nhóm khách nước ngoài đi dạo, chụp ảnh và thưởng thức đồ ăn đường phố. Tuy nhiên, sau vài giờ tham quan, trên tay nhiều du khách chỉ là vài món quà nhỏ như móc khóa, cà phê hay áo thun.
Gần đó, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, chị Emily Carter, du khách đến từ Úc, cho biết ngân sách trong chuyến đi 7 ngày của chị tại VN chủ yếu dành cho khách sạn, ăn uống và di chuyển. “Tôi rất thích đồ ăn Việt. Chúng tôi thử nhiều quán địa phương và cũng đi spa khá nhiều. Tuy nhiên, để mua sắm thì tôi chưa thấy nhiều thứ thực sự hấp dẫn”, chị Carter nói.
Tương tự, anh Daniel Wong, du khách Singapore lần đầu đến TP.HCM, cũng cho hay phần lớn chi tiêu của anh tập trung cho ẩm thực và trải nghiệm văn hóa. “Tôi dành nhiều tiền cho cà phê, nhà hàng, bar rooftop và tour khám phá thành phố hơn là mua sắm. Nếu muốn mua hàng hiệu hay đồ công nghệ thì tôi có thể mua ở Singapore hoặc qua Bangkok có nhiều lựa chọn hơn”, anh Wong chia sẻ.
Theo ông Trần Xuân Hùng, Tổng giám đốc Công ty Viking, khách quốc tế đến VN hiện chủ yếu chi cho lưu trú, ăn uống, tham quan và một phần nhỏ cho quà tặng. Các mặt hàng được khách mua nhiều nhất vẫn là cà phê, bánh kẹo, trái cây, một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương…
Thực tế, kể từ sau đại dịch Covid-19, du lịch VN đã ghi nhận những bước nhảy vọt về số lượng khách quốc tế và nội địa, nổi lên như một điểm sáng trên trường du lịch quốc tế. Tuy nhiên, doanh thu vẫn chưa được cải thiện tương ứng. Tính tổng năm 2025, doanh thu ngành du lịch lần đầu tiên vượt mốc trên 1 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 37,8 tỉ USD. Song, một thống kê mới đây chỉ ra rằng: Trung bình mỗi khách quốc tế đến VN tiêu số tiền từ 1.050 – 1.150 USD, tăng không đáng kể so với thời điểm năm 2019 (bình quân 1.020 USD một người). Số tiền du khách tiêu ở VN thấp hơn tại Thái Lan xấp xỉ 500 USD, hay gần 1.000 USD nếu so với Singapore.
Đáng nói là thời gian lưu trú trung bình của khách cao cấp được ghi nhận đã tăng từ 10 ngày lên gần 14 ngày. Điều đó cho thấy chúng ta đã thành công kéo khách đến đông hơn, ở lại lâu hơn, nhưng vẫn chưa thể làm cho khách “móc hầu bao tới những đồng cuối cùng”.
Tại hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng” do Báo Thanh Niên tổ chức hôm 22.5 vừa qua, bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), nêu ra một con số rất đáng suy ngẫm từ Tổng cục Thống kê: Năm 2024, khách quốc tế chi tiêu tại VN đạt 12,19 tỉ USD, nhưng người Việt lại mang tới 12,57 tỉ USD ra nước ngoài để mua sắm. Như vậy, chỉ tính riêng mảng du lịch, VN đang nhập siêu gần 400 triệu USD. Người Việt đi du lịch trong nước thì chủ yếu chỉ chi cho vé máy bay, khách sạn, ăn uống, còn đi nước ngoài thì không tiếc “vài tháng lương” mua sắm.
Dẫn câu chuyện giữa 2 địa phương biên giới là Đông Hưng (Trung Quốc) với Móng Cái (VN), bà Thủy Tiên so sánh: Hai địa phương này cùng có khoảng cách biên giới tới cửa khẩu ngang nhau, nhưng doanh thu từ thương mại, du lịch lại cách rất xa. Cụ thể, năm 2024, thành phố Đông Hưng đón gần 16 triệu lượt khách, thu về 2,12 tỉ USD (khoảng 52.000 tỉ đồng) chủ yếu nhờ bán lẻ xuyên biên giới, trong đó khách người Việt chiếm tới 30%. Ở chiều ngược lại, Móng Cái dù đón 4 triệu lượt khách nhưng doanh thu du lịch chỉ vỏn vẹn 250 tỉ đồng.
“Cùng một dải biên giới nhưng giá trị thương mại nghiêng phần lớn về một phía. Có thể thấy, khoảng cách hàng chục lần về mức chi tiêu của khách không nằm ở địa lý, không nằm ở văn hóa, không nằm ở con người mà nằm ở chính sách khuyến khích du khách chi tiền. Du khách đến VN hiện nay sẵn sàng chi mạnh tay cho các dịch vụ cốt lõi như ăn ở, đi lại, tham quan, nhưng lại “thắt lưng buộc bụng” khi mua sắm. Vấn đề không phải là họ không có tiền, mà vì chúng ta chưa cho họ được lý do chính đáng để móc hầu bao”, bà Lê Hồng Thủy Tiên nhấn mạnh.
Thực tế, mua sắm luôn là một trong những hoạt động được du khách vô cùng quan tâm trong mỗi hành trình du lịch. Khách đến Nhật Bản muốn mua hàng nội địa Nhật, sang Thái Lan muốn tìm mua đồ Thái, tới Hàn Quốc là “lao” đến các khu mua sắm đồ nội địa Hàn, đến Trung Quốc cũng phải tấm tắc khen hàng nội địa Trung, còn nếu đi châu Âu thì “ôm chặt” những cửa hàng outlet, đồ hiệu…
Đó là lý do các điểm mua sắm là một phần không thể thiếu để tạo nên sản phẩm tour nước ngoài, bất kể châu Á hay châu Âu. Ngay cả người Việt, đi tour Thái về là xách theo vài lọ dầu, cao hổ cốt…; không ai ra khỏi cửa hàng sâm ở Hàn Quốc mà không xách theo vài túi sản phẩm. Và ngay cả dù chuyển qua đi tự túc thì mọi người vẫn luôn “lục lọi” những điểm mua sắm nổi tiếng nhất.
Đáng nói là không ai tới VN lại được giới thiệu để đi mua sắm. Giám đốc một doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội nói thẳng: “Đa số khách nước ngoài đều không thích mua sắm khi mua tour VN. Họ muốn dành thời gian trải nghiệm, tham quan và không quan tâm đến việc giảm giá”.
Ông Trần Thế Dũng, Tổng giám đốc Công ty CP Lữ hành Vietluxtour, cũng thừa nhận dù biết rất rõ “mỏ vàng” du khách còn rất nhiều dư địa, song hiện nay đa số các công ty lữ hành chưa dám tự tin đưa các điểm mua sắm vào chương trình của mình. Bởi VN chưa có những trung tâm mua sắm đạt chuẩn, tạo sự uy tín thương hiệu cho khách hàng nên nếu công ty du lịch đưa vào tour thì e ngại khách đánh giá là cố tình đưa chương trình bán hàng.
“Ngay như TP.HCM, trung tâm thương mại lớn nhất cả nước, là địa phương có đủ điều kiện nhất để thực hiện một tour du lịch kết hợp mua sắm nhưng cũng không có những trung tâm mua sắm lớn như outlet, chợ đêm, phố mua sắm đủ chuẩn cho khách du lịch. Cách đây vài năm, ông Jonathan Hạnh Nguyễn – Chủ tịch IPPG – từng đề cập việc xây dựng một khu factory outlet ở TP.HCM để đưa du khách tới mua hàng chất lượng, rồi hình thành một mô hình tổng hợp như Disneyland để khách tới vui chơi, tiêu tiền. Khi đó các doanh nghiệp lữ hành như chúng tôi đã rất mong chờ. Đáng tiếc là đến giờ TP vẫn chưa có. Chúng ta vẫn chưa làm tốt cả việc “dụ” du khách chi tiền và giữ dòng tiền chi tiêu của khách Việt ngay trên chính đất nước, địa phương mình”, ông Trần Thế Dũng thẳng thắn nhìn nhận.
Ngày 13-7, đoạn clip ghi lại cuộc trao đổi giữa một du khách và tài xế xe dịch vụ được chia sẻ rộng rãi.
Theo nội dung clip, du khách muốn di chuyển từ khu vực chân cầu Sông Hàn đến đường Đỗ Bá với quãng đường khoảng 3,5km.
Thời điểm đêm chung kết DIFF, lượng người và xe đổ ra các tuyến đường trung tâm rất đông. Tài xế báo giá chuyến đi là 300.000 đồng.
Giải thích với khách, tài xế cho biết mức giá này xuất phát từ việc xe phải mất rất nhiều thời gian để di chuyển trong điều kiện ùn tắc nghiêm trọng.
Ngay sau khi đoạn clip được đăng tải, nhiều ý kiến đã tranh luận về việc mức giá này có phải là hành vi "chặt chém" hay chỉ là giá dịch vụ trong điều kiện đặc biệt.
Một số ý kiến cho rằng với điều kiện giao thông bình thường, quãng đường khoảng 3,5km chỉ có giá từ vài chục nghìn đồng đến hơn 100.000 đồng, tùy loại xe và đơn vị vận tải.
So với mặt bằng chung, mức giá 300.000 đồng là khá cao.
Ở chiều ngược lại, không ít người cho rằng cần đặt vụ việc trong bối cảnh thực tế của đêm chung kết pháo hoa.
Trung tâm Đà Nẵng đông kín người trong đêm chung kết Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Anh Nguyễn Bình Nam, người trực tiếp xem đêm chung kết DIFF tại khán đài, cho biết giao thông sau khi chương trình kết thúc gần như rơi vào tình trạng quá tải.
"Nếu đúng lúc cao điểm thì có khi đi 3km mất hơn một giờ đồng hồ. Nếu tài xế báo giá trước và khách đồng ý thì khó có thể nói là chặt chém", anh Nam chia sẻ.
Theo anh Nam, trong trường hợp này, khách hàng không chỉ trả tiền cho quãng đường mà còn trả cho thời gian phục vụ. Trong lúc mắc kẹt giữa dòng xe, tài xế cũng mất cơ hội nhận nhiều chuyến khác.
Nhiều người dùng mạng xã hội cũng bày tỏ sự thông cảm với tài xế.
Tài khoản Nguyễn Thông kể câu chuyện của gia đình mình trong đêm chung kết pháo hoa. "Bác tài chở tôi đêm đó lấy hơn 300.000 đồng nhưng đến giờ tôi vẫn thấy mình may mắn. Gia đình tôi có bốn người, vừa lên xe thì trời đổ mưa.
Ngoài đường là biển người giữa cơn mưa trắng xóa. Xe kẹt gần hai tiếng đồng hồ nhưng bác tài vẫn nổ máy liên tục để bật điều hòa vì không thể mở cửa xe" - tài khoản này viết.
Một số ý kiến khác cho rằng yếu tố quan trọng nhất là sự thỏa thuận giữa hai bên. Nếu tài xế thông báo rõ mức giá 300.000 đồng trước khi khởi hành và hành khách đồng ý thì đây là giao dịch dân sự tự nguyện.
Ngược lại, nếu tài xế chỉ báo giá sau khi khách đã lên xe hoặc ép khách phải trả tiền thì cần được cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo quy định.
Vụ việc hiện vẫn tiếp tục thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Bên cạnh những người cho rằng mức giá quá cao, nhiều ý kiến cũng cho rằng trong các sự kiện tập trung hàng chục nghìn người, giá dịch vụ vận chuyển thường chịu tác động lớn bởi thời gian chờ đợi, mật độ giao thông và chi phí cơ hội của tài xế.
Theo bạn đọc, mức báo giá 300.000 đồng cho 3,5km xe dịch vụ trong đêm pháo hoa có hợp lý không?
Hank Nuwer, sinh năm 1946, cựu Giáo sư báo chí tại Indiana, Mỹ, từng nhiều lần gặp sự cố khi du lịch tự túc. Ông từng lạc đường tại Brussels, Bỉ và mất tiền cọc vì hủy chuyến đi Ba Lan.
Năm 2015, ở tuổi 69, Hank quyết tâm quay lại Ba Lan, tìm về cội nguồn là quê nhà của ông nội. Thay vì tự mình xoay xở, ông tìm kiếm một hướng dẫn viên bản địa để hỗ trợ về ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa.
Mục tiêu chính của Hank là khám phá Warsaw. Những gì ông biết về quê hương chỉ là những câu kể rời rạc của ông nội. Để chuẩn bị, Hank tự học tiếng Ba Lan trong vài năm và bắt đầu mở rộng mạng lưới kết nối với những người lạ ở Ba Lan trên LinkedIn.
Thay vì tìm đến các công ty lữ hành chuyên nghiệp, ông gửi tin nhắn cho Małgorzata Wróblewska (Gosia), một kế toán sống tại Warsaw, nhờ cô làm hướng dẫn viên vì hy vọng tìm được một người thực sự am hiểu thành phố.
Gosia, khi đó 45 tuổi, ban đầu phớt lờ vì thấy lời đề nghị lạ lùng từ một người lạ mặt. Tuy nhiên, sự tò mò về vị giáo sư người Mỹ và mong muốn thay đổi nhịp sống đơn điệu khi phải dành phần lớn thời gian chăm sóc cha mẹ già yếu đã khiến cô đồng ý.
Trước khi gặp mặt, Gosia đã tìm hiểu kỹ về Hank qua các cuộc phỏng vấn trên truyền hình Mỹ về chuyên môn của ông. Sự đĩnh đạc và ấm áp của Hank trên màn ảnh đã thuyết phục cô rằng đây là một người đáng tin cậy. Cô chuẩn bị một lịch trình chi tiết qua các địa điểm lịch sử, bảo tàng và các khu phố cổ của Warsaw cho ngày gặp mặt đầu tiên.
Cuộc gặp đầu tiên diễn ra tại sảnh khách sạn của Hank ở Warsaw vào năm 2015. Gosia nhận ra Hank ngay lập tức, còn vị giáo sư lại bị thu hút bởi vẻ ngoài của người dẫn đường.
"Tôi hoàn toàn bị choáng ngợp trước cô ấy, nhưng cố gắng không để lộ ra", Hank nhớ lại.
Thay vì đưa khách đến các điểm tham quan thông thường, Gosia dẫn Hank đi bộ qua các di tích, tường thành và bảo tàng. Họ dành hàng giờ để xem bản đồ Ba Lan thay đổi qua các thời kỳ, tìm hiểu bối cảnh lịch sử giai đoạn ông nội Hank từng sinh sống. Với Hank, đây không còn là một tour tham quan đơn thuần mà là hành trình kết nối với tổ tiên thông qua sự dẫn dắt của một người bản địa.
Trong quá trình di chuyển bằng xe điện và đi bộ hàng dặm qua các con phố Warsaw, sự thấu hiểu giữa hai người lạ bắt đầu nảy sinh. Hank chia sẻ về cuộc hôn nhân tan vỡ và cuộc sống sau ly hôn chỉ xoay quanh chú chó Casey cùng việc tập tạ.
Gosia tâm sự về nỗi cô đơn khi vòng bạn bè thu hẹp vì bận rộn chăm sóc gia đình. Họ nhận ra điểm chung là sự đồng điệu trong tâm hồn. Kết thúc chuyến tham quan Warsaw, Gosia phải sang Bồ Đào Nha du lịch cùng con gái, Hank và cô hứa sẽ giữ liên lạc.
Sau khi Hank trở về Mỹ, cả hai trò chuyện qua email và các cuộc gọi hằng ngày. Vài tháng sau, Hank mời Gosia tới Chicago du lịch nhân dịp lễ Tạ ơn. Chuyến đi này đã biến tình bạn thành tình yêu. Họ cùng nhau đi bộ đường dài tại Vườn quốc gia Starved Rock và ăn tối tại khách sạn Drake.
Thực tế địa lý là thách thức lớn. Gosia không muốn rời xa cha mẹ đang cần sự chăm sóc ở Ba Lan. Sự kiên trì của Hank là yếu tố quyết định giúp duy trì mối quan hệ.
Suốt hai năm, họ liên tục bay qua lại giữa hai quốc gia mỗi khi có thời gian rảnh. Có lần, khi Hank đang giảng dạy, Gosia gọi điện nhầm múi giờ. Thay vì ngắt máy, các sinh viên của Hank đã cổ vũ ông trả lời và khen ngợi vẻ đẹp của bạn gái ông qua màn hình điện thoại.
Năm 2017, khi Hank 71 tuổi và Gosia 47 tuổi, ông cầu hôn cô. Lo sợ về việc mất đi sự độc lập và những định kiến về hôn nhân đã khiến Gosia chần chừ. Một tuần trước đám cưới dự kiến tại Mỹ, cô đã gọi điện hủy hôn.
Hank buồn bã đến mức im lặng suốt ba ngày. Chính sự im lặng đó khiến Gosia nhận ra nỗi sợ hãi lớn nhất không phải là kết hôn, mà là mất đi sự hiện diện của Hank. Cô chủ động kết nối lại với Hank và đám cưới của cặp đôi đã diễn ra tại Indiana vào cuối năm 2017.
"Đó là một đám cưới rất đáng yêu", Hank chia sẻ.
Sau khi cha mẹ Gosia qua đời, cô chuyển hẳn sang Mỹ định cư. Để dung hòa thói quen sống độc lập lâu năm, họ đặt ra mật mã "Chim cánh cụt", nếu một người nói từ này, mọi tranh luận phải dừng lại ngay lập tức để tránh tổn thương nhau.
Năm 2022, cặp đôi chuyển đến Fairbanks, Alaska. Hank tiếp tục giảng dạy bán thời gian và viết lách, còn Gosia làm kế toán. Họ cùng nhau tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp thực hiện một chuyên mục cho tờ báo địa phương. Hank phụ trách nội dung, còn Gosia ghi lại những hình ảnh đời thường qua ống kính.
Dù định cư tại Mỹ, vợ chồng Hank vẫn quay lại Warsaw mỗi mùa hè để thăm con gái của Gosia. Hiện, cả hai vẫn tận hưởng hạnh phúc và lên kế hoạch khám phá các điểm du lịch mới.
Hank cho hay chuyến đi Warsaw đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông ở tuổi xế chiều. "Đừng chỉ đi tìm tình yêu, hãy dấn thân vào những chuyến đi ở nơi bạn chưa từng dám tới, bạn có thể sẽ gặp được người đồng hành phù hợp", ông nói.
Tháng 12/2025, Liên Hợp Quốc chính thức công nhận Jakarta, Indonesia, là thành phố lớn nhất thế giới (về dân số) với 42 triệu người sinh sống. Phóng viên Michael Neilson của tờ nhật báo Guardian (Anh) đã trò chuyện với những người dân tại đây, về những mặt tích cực lẫn tiêu cực, để giúp du khách có cái nhìn rõ hơn về điểm đến.
Theo Justin, điều gây ấn tượng nhất với du khách tại Jakarta chính là những chiếc áo khoác màu xanh lá cây - đồng phục của hơn một triệu tài xế gojek.
Giống như hàng chục triệu người dân theo đạo Hồi khác tại Indonesia, tài xế gojek Dicky Rio Suprapto, 48 tuổi, thức dậy lúc 4h để cầu nguyện. Sau khi đưa hai con tuổi teen đến trường, anh bắt đầu một ngày dài 12 tiếng di chuyển. Suprapto từng là kỹ sư nhưng đã thất nghiệp từ năm 2017. Sau đại dịch Covid-19, anh chuyển sang lái xe ôm công nghệ.
Trong một thành phố nổi tiếng với tình trạng tắc đường nghiêm trọng, Suprapto cho biết anh phải sáng tạo. Thay vì dựa vào bản đồ, anh dựa vào kinh nghiệm hàng chục năm của mình về những con phố ngoằn ngoèo. Do thuộc lòng các lối đi tắt, thời gian di chuyển một cuốc xe của anh thường ngắn hơn. Không chỉ chở người, anh còn nhận thêm các công việc khác như giao đồ ăn, hàng hóa.
Suprapto thuê một căn nhà trọ giá rẻ ở Tây Jakarta với 92 USD mỗi tháng. Tại thành phố đông dân như Jakatar, ô nhiễm là điều không thể tránh khỏi. Sau một năm chuyển đến để làm việc, Suprapto đi kiểm tra sức khỏe và thấy trên phổi có những vết đốm - dấu hiệu điển hình của những người hút thuốc thụ động (hít phải khói thuốc). Anh thừa nhận Jakarta không phải nơi anh yêu thích nhưng là nơi tốt nhất để tìm việc làm. Mỗi ngày, anh kiếm được 23-29 USD, số tiền này có thể nuôi sống gia đình "miễn là họ sống tiết kiệm".
10h
Dhewa Radya, 22 tuổi, đại diện cho một thế hệ khác ở Jakarta: trẻ trung, có trình độ học vấn cao.
Đến từ Trung Java, Radya cũng là một trong hàng triệu người chuyển đến Jakarta mỗi năm để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Anh thấy bản thân may mắn khi có việc trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của thành niên chiếm 17%, trong đó có nhiều người tốt nghiệp đại học. Về lâu dài, Radya muốn ra nước ngoài làm việc một thời gian, tích lũy rồi trở về.
Radya lo ngại về sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng và giống nhiều người trẻ khác, anh thích bàn luân chính trị, sử dụng góc nhìn hài hước để nhìn nhận các vấn đề hiện tại. "Dù khó khăn thế nào, cứ thuận theo tự nhiên", anh nói.
13h
Đến giờ ăn trưa, thành phố lại chuyển mình.
Neneng Muslimah, 45 tuổi, điều hành một quán ăn truyền thống ven sông, phục vụ thức ăn cho nhân viên văn phòng. Dòng sông làm nổi bật sự phát triển của Jakarta, sự phân chia ngày càng rõ rệt: những khu dân cư đông đúc (làng mạc) ở một bên và những khách sạn năm sao cùng những tòa nhà văn phòng bằng kính ở bên kia.
Đặc điểm nổi bật nhất của quán ăn là hệ thống ròng rọc được sử dụng để vận chuyển sang bên kia sông, thay thế cho cây cầu bị di dời. Neneng bắt đầu làm việc từ 5h, giờ đông khách nhất là vào buổi trưa với 100 suất cùng lúc. Các món ăn truyền thống - gà rán với sốt sambal cay nồng, cơm, rau và các món trứng - có giá chỉ từ 10.000 rupiah (0,6 USD).
Các đơn đặt hàng được hô to qua sông hoặc gửi qua WhatsApp và thường được thanh toán bằng mã QR gắn trên giỏ.
"Chúng tôi thích WhatsApp hơn. Nếu gọi qua sông đôi khi chúng tôi nghe nhầm", chủ quán nói. Nhiều khách hàng gọi cà phê và chủ quán đã đưa cho họ một cốc nước đá.
Mặc dù chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và nguy cơ lũ lụt thường trực do thành phố bị sụt lún và mưa lớn, Neneng nói rằng Jakarta có vẻ đẹp đặc biệt của riêng nó.
"Người ngoài chỉ biết đến Jakarta vì tắc đường, bụi bẩn và ô nhiễm. Nhưng một khi bạn đã đến đây và cảm nhận được nó, thì bạn sẽ thấy nó thật thoải mái", bà nói. Một trong những ưu điểm của thành phố là người dân thân thiện và sẵn lòng giúp đỡ người khác.
18h
Thời tiết trở nên mát mẻ hơn so với ban ngày, giao thông trên đường phố tại Jakarta lại trở nên nhộn nhịp. Tại một ngã tư đông đúc gần tượng đài quốc gia Monas, Faqih Ibnu Ali, 28 tuổi, tự sơn lên mình màu bạc và chuẩn bị đi làm. Anh là một trong những "manusia silver" hay "người bạc" - một trong hàng triệu người lao động phi chính thức của thành phố Jakarta. Những người như Ibnu sẽ sơn bạc toàn thân (gồm cả da và tóc) để biểu diễn nghệ thuật đường phố để đợi mọi người cho tiền tại các nút ngã tư hoặc nơi đông đúc.
Anh làm việc vào giờ cao điểm buổi sáng và sau một thời gian nghỉ ngắn, từ chiều đến đôi khi là nửa đêm. Vào những ngày đông khác, anh kiếm được khoảng 11 USD.
Ibnu từng là ngư dân nhưng mất tất cả khi tàu bị cháy. Hiện tại, anh sống dưới gầm cầu cùng vợ con. Nhiều năm trước, một người con của anh mất do tai nạn giao thông.
Nơi làm việc của anh phản ánh sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng ở Jakarta, khi anh len lỏi giữa những chiếc SUV máy lạnh và những người lái xe máy đang ngạt thở vì khói thải. Mọi người cũng thường nhìn những người giống Ibnu với thái độ thiếu coi trọng. Dù vậy, anh vẫn tiếp tục công việc này vì con cái mình.
"Vì gia đình, chúng ta không nên bỏ cuộc hay mất hy vọng", anh nói.
