Tháng 12/2025, Liên Hợp Quốc chính thức công nhận Jakarta, Indonesia, là thành phố lớn nhất thế giới (về dân số) với 42 triệu người sinh sống. Phóng viên Michael Neilson của tờ nhật báo Guardian (Anh) đã trò chuyện với những người dân tại đây, về những mặt tích cực lẫn tiêu cực, để giúp du khách có cái nhìn rõ hơn về điểm đến.
4h
Theo Justin, điều gây ấn tượng nhất với du khách tại Jakarta chính là những chiếc áo khoác màu xanh lá cây – đồng phục của hơn một triệu tài xế gojek.
Giống như hàng chục triệu người dân theo đạo Hồi khác tại Indonesia, tài xế gojek Dicky Rio Suprapto, 48 tuổi, thức dậy lúc 4h để cầu nguyện. Sau khi đưa hai con tuổi teen đến trường, anh bắt đầu một ngày dài 12 tiếng di chuyển. Suprapto từng là kỹ sư nhưng đã thất nghiệp từ năm 2017. Sau đại dịch Covid-19, anh chuyển sang lái xe ôm công nghệ.
Trong một thành phố nổi tiếng với tình trạng tắc đường nghiêm trọng, Suprapto cho biết anh phải sáng tạo. Thay vì dựa vào bản đồ, anh dựa vào kinh nghiệm hàng chục năm của mình về những con phố ngoằn ngoèo. Do thuộc lòng các lối đi tắt, thời gian di chuyển một cuốc xe của anh thường ngắn hơn. Không chỉ chở người, anh còn nhận thêm các công việc khác như giao đồ ăn, hàng hóa.
Suprapto thuê một căn nhà trọ giá rẻ ở Tây Jakarta với 92 USD mỗi tháng. Tại thành phố đông dân như Jakatar, ô nhiễm là điều không thể tránh khỏi. Sau một năm chuyển đến để làm việc, Suprapto đi kiểm tra sức khỏe và thấy trên phổi có những vết đốm – dấu hiệu điển hình của những người hút thuốc thụ động (hít phải khói thuốc). Anh thừa nhận Jakarta không phải nơi anh yêu thích nhưng là nơi tốt nhất để tìm việc làm. Mỗi ngày, anh kiếm được 23-29 USD, số tiền này có thể nuôi sống gia đình “miễn là họ sống tiết kiệm”.
10h
Dhewa Radya, 22 tuổi, đại diện cho một thế hệ khác ở Jakarta: trẻ trung, có trình độ học vấn cao.
Đến từ Trung Java, Radya cũng là một trong hàng triệu người chuyển đến Jakarta mỗi năm để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Anh thấy bản thân may mắn khi có việc trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của thành niên chiếm 17%, trong đó có nhiều người tốt nghiệp đại học. Về lâu dài, Radya muốn ra nước ngoài làm việc một thời gian, tích lũy rồi trở về.
Radya lo ngại về sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng và giống nhiều người trẻ khác, anh thích bàn luân chính trị, sử dụng góc nhìn hài hước để nhìn nhận các vấn đề hiện tại. “Dù khó khăn thế nào, cứ thuận theo tự nhiên”, anh nói.
13h
Đến giờ ăn trưa, thành phố lại chuyển mình.
Neneng Muslimah, 45 tuổi, điều hành một quán ăn truyền thống ven sông, phục vụ thức ăn cho nhân viên văn phòng. Dòng sông làm nổi bật sự phát triển của Jakarta, sự phân chia ngày càng rõ rệt: những khu dân cư đông đúc (làng mạc) ở một bên và những khách sạn năm sao cùng những tòa nhà văn phòng bằng kính ở bên kia.
Đặc điểm nổi bật nhất của quán ăn là hệ thống ròng rọc được sử dụng để vận chuyển sang bên kia sông, thay thế cho cây cầu bị di dời. Neneng bắt đầu làm việc từ 5h, giờ đông khách nhất là vào buổi trưa với 100 suất cùng lúc. Các món ăn truyền thống – gà rán với sốt sambal cay nồng, cơm, rau và các món trứng – có giá chỉ từ 10.000 rupiah (0,6 USD).
Các đơn đặt hàng được hô to qua sông hoặc gửi qua WhatsApp và thường được thanh toán bằng mã QR gắn trên giỏ.
“Chúng tôi thích WhatsApp hơn. Nếu gọi qua sông đôi khi chúng tôi nghe nhầm”, chủ quán nói. Nhiều khách hàng gọi cà phê và chủ quán đã đưa cho họ một cốc nước đá.
Mặc dù chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và nguy cơ lũ lụt thường trực do thành phố bị sụt lún và mưa lớn, Neneng nói rằng Jakarta có vẻ đẹp đặc biệt của riêng nó.
“Người ngoài chỉ biết đến Jakarta vì tắc đường, bụi bẩn và ô nhiễm. Nhưng một khi bạn đã đến đây và cảm nhận được nó, thì bạn sẽ thấy nó thật thoải mái”, bà nói. Một trong những ưu điểm của thành phố là người dân thân thiện và sẵn lòng giúp đỡ người khác.
18h
Thời tiết trở nên mát mẻ hơn so với ban ngày, giao thông trên đường phố tại Jakarta lại trở nên nhộn nhịp. Tại một ngã tư đông đúc gần tượng đài quốc gia Monas, Faqih Ibnu Ali, 28 tuổi, tự sơn lên mình màu bạc và chuẩn bị đi làm. Anh là một trong những “manusia silver” hay “người bạc” – một trong hàng triệu người lao động phi chính thức của thành phố Jakarta. Những người như Ibnu sẽ sơn bạc toàn thân (gồm cả da và tóc) để biểu diễn nghệ thuật đường phố để đợi mọi người cho tiền tại các nút ngã tư hoặc nơi đông đúc.
Anh làm việc vào giờ cao điểm buổi sáng và sau một thời gian nghỉ ngắn, từ chiều đến đôi khi là nửa đêm. Vào những ngày đông khác, anh kiếm được khoảng 11 USD.
Ibnu từng là ngư dân nhưng mất tất cả khi tàu bị cháy. Hiện tại, anh sống dưới gầm cầu cùng vợ con. Nhiều năm trước, một người con của anh mất do tai nạn giao thông.
Nơi làm việc của anh phản ánh sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng ở Jakarta, khi anh len lỏi giữa những chiếc SUV máy lạnh và những người lái xe máy đang ngạt thở vì khói thải. Mọi người cũng thường nhìn những người giống Ibnu với thái độ thiếu coi trọng. Dù vậy, anh vẫn tiếp tục công việc này vì con cái mình.
“Vì gia đình, chúng ta không nên bỏ cuộc hay mất hy vọng”, anh nói.
Hồ Tràm là xã ven biển, hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Phước Bửu với hai xã Phước Tân và Phước Thuận (huyện Xuyên Mộc, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ). Sau sáp nhập, Hồ Tràm có diện tích hơn 94,5km², và dân số gần 52.000 người.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Huỳnh Phi Khánh - Chủ tịch UBND xã Hồ Tràm - cho biết khung đề án cơ bản đã làm xong, hiện đang thông qua các thành viên ủy ban, ban thường vụ trước khi trình lên TP.
Theo ông Khánh, qua rà soát đánh giá, hầu hết các chỉ tiêu đạt và vượt, chỉ còn chỉ tiêu thu nhập bình quân đầu người phải cao hơn thu nhập chung của TP.
Theo số liệu cũ, hiện thu nhập bình quân đầu người của Hồ Tràm mới đạt khoảng 80 triệu đồng/năm, đạt hơn 70% chỉ tiêu đề ra. Địa phương đang tổng rà soát, thống kê thu nhập của người dân để có con số chính xác hơn.
Ngoài ra về chỉ tiêu cân đối tự chủ tài chính, đánh giá theo nguồn thu các năm thì không đảm bảo tự chủ.
Trên địa bàn Hồ Tràm có 40 doanh nghiệp, nhưng TP chỉ giao nhiệm vụ địa phương thu 20 doanh nghiệp, 20 doanh nghiệp còn lại TP thu. Trường hợp TP giao hết về địa phương thu thì xã sẽ tự chủ được.
Theo lãnh đạo xã Hồ Tràm, trước đây từ khi còn chính quyền 3 cấp, huyện Xuyên Mộc (cũ) cũng đặt mục tiêu phấn đấu trở thành đô thị. Trong 3 địa bàn trước đây nhập thành xã Hồ Tràm hiện nay, một địa bàn đã là đô thị, một địa bàn định hướng đô thị, có quy hoạch đô thị mới.
Khu vực Hồ Tràm nằm ở trung tâm huyện Xuyên Mộc cũ, cũng như trung tâm phát triển kinh tế du lịch của vùng. Trong quy hoạch hệ thống du lịch của Chính phủ, khu vực từ Long Hải đến Bình Châu sẽ trở thành khu du lịch quốc gia, và Hồ Tràm là "thủ phủ" của khu du lịch quốc gia này.
Ông Khánh khẳng định qua thăm dò lấy ý kiến, người dân đồng thuận rất cao. Với việc phấn đấu lên phường, người dân sẽ được hưởng lợi lớn từ đầu tư phát triển hạ tầng và phát triển kinh tế.
Cùng với việc TP đang làm quy hoạch, xã Hồ Tràm đã giao các phòng chuyên môn nghiên cứu, định hướng trước, chia phân khu chức năng phường Hồ Tràm trong tương lai. Tính toán quy hoạch, phát triển hành lang kinh tế khu vực cũng như nội khu. Kết nối 3 địa phương cũ thành một khối, từ hạ tầng khung, giao thông cho tới kinh tế.
Trong đó, thị trấn Phước Bửu cũ được định hướng trở thành phân khu trung tâm hành chính - chính trị và là trung tâm của Hồ Tràm.
Thứ hai, lấy xã Phước Thuận cũ làm phân khu phát triển kinh tế du lịch chất lượng cao, đồng thời gắn kết với phân khu thư 3 là phát triển nông nghiệp chất lượng cao tại xã Phước Tân cũ. Với gần 5.000ha đất nông nghiệp tương đối màu mỡ, Hồ Tràm định hướng sẽ làm nông nghiệp kết hợp du lịch.
Tuy nhiên theo ông Khánh, muốn vậy phải có hệ thống giao thông, trục kết nối hành lang kinh tế. Ngoài đường trung tâm, địa phương hướng tới quy hoạch trục đường ven sông nhằm kết nối, liên thông các phân khu với nhau.
Ông Khánh nhận định Hồ Tràm còn rất nhiều dư địa để phát triển. Ngoài đất dân dụng phát triển thương mại du lịch, địa phương còn có gần 2.000ha đất rừng bảo tồn, 960ha đất rừng phòng hộ để phát triển du lịch dưới tán rừng.
Ngoài ra tuyến đường bờ biển dài 32km từ Hồ Tràm đến Bình Châu nhưng các dự án lớn chủ yếu tập trung ở Hồ Tràm. Trong đó có nhiều thương hiệu nổi tiếng trong nước và thế giới.
Tương lai, cao tốc Hồ Tràm - sân bay Long Thành góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đến trung tâm du lịch Hồ Tràm. Khi tuyến đường này hình thành sẽ rút ngắn thời gian từ trung tâm TP.HCM đến Hồ Tràm chỉ còn khoảng 90 phút, từ đó hút thêm du khách và nhà đầu tư.
Đối với đề án thành lập phường, ông Khánh mong muốn TP xong sớm quy hoạch tổng thể của TP để các địa phương làm lại quy hoạch theo hướng đô thị. Đồng thời kiến nghị TP hỗ trợ nguồn lực, đầu tư phát triển hạ tầng khung, trong đó có cấp thoát nước, hệ thống giao thông, chiếu sáng… để phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế du lịch.
Nhiều ngày qua, mạng xã hội "dậy sóng" bởi đoạn livestream (phát trực tiếp) của tài khoản mang tên L.T. được cho là một hướng dẫn viên dẫn đoàn đến miền Tây.
Trong các video được cắt từ đoạn livestream trên, hướng dẫn viên này cho rằng những cô gái miền Tây đã ra Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Huế và những trung tâm phát triển để tìm kiếm kế sinh nhai. Bởi đối với người miền Tây "họ trọng nghĩa khinh tài", "trước đây họ không có đi học", mà phải ở nhà để làm rất nhiều công việc.
Ngoài ra, người này còn nhận định cô gái miền Tây lên TP.HCM làm nghề massage về xây nhà to và những cuộc đời bất hạnh bắt đầu diễn ra.
"Tôi rất thất vọng cho người miền Tây, lúc bố mẹ còn sống thì để nhà lụp xụp, lúc chết xây mộ rất to, có người thường xây luôn cái nhà…", hướng dẫn viên này nói.
Hàng loạt comment đã bày tỏ phẫn nộ trước hành vi miệt thị, xúc phạm người dân miền Tây của hướng dẫn viên này.
"Mình nghĩ là một "đại sứ văn hóa" ít nhất cũng phải biết nói về cái hay, cái đẹp của quê hương đất nước từng vùng miền nơi mình đi tới. Đằng này anh gom hết tất cả mọi thứ tiêu cực trên đời anh đổ hết lên người miền Tây?
Có thể không yêu miền Tây, nhưng xin đừng xúc phạm con người và văn hóa miền Tây. Tôn trọng là điều tối thiểu khi nói về bất kỳ vùng đất nào!", tài khoản Lam Võ viết.
Tài khoản Trương Nhân Việt nhận định: "Thiệt nghi ngờ trình độ học vấn và văn hóa của ông này".
Trong khi đó nhiều tài khoản khác cho rằng thái độ của hướng dẫn viên cùng nội dung quá bôi bác và cho rằng người này không có kiến thức, không có đạo đức nghề nghiệp.
Một chủ khu du lịch tại thành phố Cần Thơ cho biết bà có xem các đoạn video của hướng dẫn viên trên. Bà cho rằng chỉ có những người thiếu hiểu biết và ít đến miền Tây nên mới có những phát ngôn sai lệch. Điều này đã ảnh hưởng đến hình ảnh, văn hóa người miền Tây trong mắt du khách.
Ông Trương Văn Vinh - Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Cần Thơ, Giám đốc Công ty TNHH thương mại du lịch và sự kiện IDO Travel - thông tin hiệp hội đã nắm vụ việc và đang xin ý kiến Chủ tịch Hiệp hội về hướng giải quyết. Khi có chỉ đạo của Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Cần Thơ, ông sẽ thông tin cho báo chí.
Trong bối cảnh ngành du lịch Đông Nam Á chịu tác động từ cuộc xung đột tại Iran, việc chuyển hướng trở thành các điểm trung chuyển hàng không thay thế đang trở thành "phao cứu sinh" cho khu vực này.
Theo Reuters, các hãng hàng không lớn trong khu vực đang chứng kiến nhu cầu đối với các đường bay sang châu Âu tăng vọt. Nguyên nhân chính là do du khách e ngại các trung tâm hàng không Trung Đông trước rủi ro từ cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Singapore Airlines (SIA), Cathay Pacific, Korean Air hay Qantas Airways đều ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trên các chuyến bay tới châu Âu trong tháng 3.
Đại diện SIA xác nhận lượng khách của hãng đã tăng gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này được thúc đẩy bởi nhu cầu du lịch dịp lễ Phục sinh, cùng với "lượng khách dồn từ các trung tâm hàng không Trung Đông do công suất tại đây bị ảnh hưởng bởi xung đột". Tỷ lệ lấp đầy ghế trên các chuyến bay đi châu Âu của hãng đạt 93% trong tháng 3, tăng so với mức gần 80% của năm trước.
Để đáp ứng nhu cầu, nhiều hãng hàng không, bao gồm cả SIA, đã bổ sung hơn 15 chuyến bay kết nối Singapore và châu Âu chỉ trong tháng 3. Cathay Pacific cũng xác nhận đã tăng cường thêm các dịch vụ sang châu Âu để khai thác phân khúc khách hàng này.
Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh triển vọng thị trường du lịch Đông Nam Á (vốn được dự báo đạt quy mô hơn 39 tỷ USD) đang bị phủ bóng bởi các biến cố chính trị. Ông Gary Bowerman, Giám đốc Re: Set Strategies, đơn vị tư vấn và phân tích dữ liệu du lịch chuyên sâu về thị trường châu Á có trụ sở tại Kuala Lumpur, nhận định khu vực sẽ đối mặt nhiều khó khăn trong những tháng tới khi nhu cầu du lịch có dấu hiệu chậm lại.
Dữ liệu công bố cuối tháng 3 của Hiệp hội Du lịch ASEAN và đơn vị tư vấn lữ hành chuyên sâu về thị trường Đông Nam Á Pear Anderson đã chỉ ra ba thực trạng đáng ngại mà các doanh nghiệp trong khu vực đang phải đối mặt.
Phân khúc du lịch Trung Đông đóng băng. 72% doanh nghiệp lữ hành ghi nhận tình trạng khách hàng hoãn hoặc hủy các chuyến đi đến khu vực này. Các tuyến đường bay xa bị gián đoạn khi 70% tour đi châu Âu có lộ trình quá cảnh tại các sân bay trung chuyển vùng Vịnh rơi vào tình trạng bị hủy hoặc thay đổi lịch trình tương tự. Niềm tin kinh doanh sụt giảm. 48% doanh nghiệp được hỏi nhận định triển vọng kinh doanh quý II sẽ tệ hơn so với kỳ vọng hồi đầu năm.
Trước bối cảnh này, 64% doanh nghiệp cho rằng du lịch nội vùng Đông Nam Á là một giải pháp thay thế khả thi. Tại Philippines, Bộ Du lịch nước này đang tích cực khuyến khích người dân du lịch nội địa để bù đắp sự sụt giảm lượng khách quốc tế.
Khả năng hưởng lợi gián tiếp từ việc du khách né tránh Trung Đông của mỗi quốc gia sẽ phụ thuộc vào năng lực đáp ứng của hạ tầng sân bay của mỗi nước. Malaysia Airlines đang kỳ vọng đưa sân bay quốc tế Kuala Lumpur (KLIA) trở thành trung tâm kết nối mới cho các chuyến bay tầm trung và tầm xa, nhằm lấp đầy khoảng trống mà các điểm trung chuyển Trung Đông để lại.
Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ rõ rệt. Theo ông Gary Bowerman, những hãng bay có tiềm lực tài chính như Singapore Airlines hay Cathay Pacific đang có ưu thế nhờ hạ tầng sân bay cửa ngõ tiếp tục được mở rộng. Nhiều quốc gia khác vẫn phụ thuộc nặng nề vào mạng lưới kết nối của các sân bay vùng Vịnh như Dubai, Abu Dhabi hay Doha.
"Trong ngắn hạn, rất khó để thay thế hoàn toàn vai trò của các trung tâm này, đặc biệt là khi giá dầu đang duy trì ở mức cao", ông Bowerman nhận định.
Bên cạnh áp lực từ xung đột, các hãng hàng không châu Á còn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay vào tháng 6.
Chuyên gia từ Re: Set Strategies cho rằng các hãng hàng không giá rẻ đang là đối tượng dễ tổn thương nhất. Do phần lớn các hãng giá rẻ không thực hiện các nghiệp vụ bảo hiểm rủi ro giá xăng dầu, chi phí nhiên liệu tăng cao sẽ gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận. Phân khúc giá rẻ hiện chiếm tới 53% tổng lượng ghế toàn khu vực và là động lực chính của du lịch nội vùng Đông Nam Á.
