Tháng 12/2025, Liên Hợp Quốc chính thức công nhận Jakarta, Indonesia, là thành phố lớn nhất thế giới (về dân số) với 42 triệu người sinh sống. Phóng viên Michael Neilson của tờ nhật báo Guardian (Anh) đã trò chuyện với những người dân tại đây, về những mặt tích cực lẫn tiêu cực, để giúp du khách có cái nhìn rõ hơn về điểm đến.
4h
Theo Justin, điều gây ấn tượng nhất với du khách tại Jakarta chính là những chiếc áo khoác màu xanh lá cây – đồng phục của hơn một triệu tài xế gojek.
Giống như hàng chục triệu người dân theo đạo Hồi khác tại Indonesia, tài xế gojek Dicky Rio Suprapto, 48 tuổi, thức dậy lúc 4h để cầu nguyện. Sau khi đưa hai con tuổi teen đến trường, anh bắt đầu một ngày dài 12 tiếng di chuyển. Suprapto từng là kỹ sư nhưng đã thất nghiệp từ năm 2017. Sau đại dịch Covid-19, anh chuyển sang lái xe ôm công nghệ.
Trong một thành phố nổi tiếng với tình trạng tắc đường nghiêm trọng, Suprapto cho biết anh phải sáng tạo. Thay vì dựa vào bản đồ, anh dựa vào kinh nghiệm hàng chục năm của mình về những con phố ngoằn ngoèo. Do thuộc lòng các lối đi tắt, thời gian di chuyển một cuốc xe của anh thường ngắn hơn. Không chỉ chở người, anh còn nhận thêm các công việc khác như giao đồ ăn, hàng hóa.
Suprapto thuê một căn nhà trọ giá rẻ ở Tây Jakarta với 92 USD mỗi tháng. Tại thành phố đông dân như Jakatar, ô nhiễm là điều không thể tránh khỏi. Sau một năm chuyển đến để làm việc, Suprapto đi kiểm tra sức khỏe và thấy trên phổi có những vết đốm – dấu hiệu điển hình của những người hút thuốc thụ động (hít phải khói thuốc). Anh thừa nhận Jakarta không phải nơi anh yêu thích nhưng là nơi tốt nhất để tìm việc làm. Mỗi ngày, anh kiếm được 23-29 USD, số tiền này có thể nuôi sống gia đình “miễn là họ sống tiết kiệm”.
10h
Dhewa Radya, 22 tuổi, đại diện cho một thế hệ khác ở Jakarta: trẻ trung, có trình độ học vấn cao.
Đến từ Trung Java, Radya cũng là một trong hàng triệu người chuyển đến Jakarta mỗi năm để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Anh thấy bản thân may mắn khi có việc trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của thành niên chiếm 17%, trong đó có nhiều người tốt nghiệp đại học. Về lâu dài, Radya muốn ra nước ngoài làm việc một thời gian, tích lũy rồi trở về.
Radya lo ngại về sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng và giống nhiều người trẻ khác, anh thích bàn luân chính trị, sử dụng góc nhìn hài hước để nhìn nhận các vấn đề hiện tại. “Dù khó khăn thế nào, cứ thuận theo tự nhiên”, anh nói.
13h
Đến giờ ăn trưa, thành phố lại chuyển mình.
Neneng Muslimah, 45 tuổi, điều hành một quán ăn truyền thống ven sông, phục vụ thức ăn cho nhân viên văn phòng. Dòng sông làm nổi bật sự phát triển của Jakarta, sự phân chia ngày càng rõ rệt: những khu dân cư đông đúc (làng mạc) ở một bên và những khách sạn năm sao cùng những tòa nhà văn phòng bằng kính ở bên kia.
Đặc điểm nổi bật nhất của quán ăn là hệ thống ròng rọc được sử dụng để vận chuyển sang bên kia sông, thay thế cho cây cầu bị di dời. Neneng bắt đầu làm việc từ 5h, giờ đông khách nhất là vào buổi trưa với 100 suất cùng lúc. Các món ăn truyền thống – gà rán với sốt sambal cay nồng, cơm, rau và các món trứng – có giá chỉ từ 10.000 rupiah (0,6 USD).
Các đơn đặt hàng được hô to qua sông hoặc gửi qua WhatsApp và thường được thanh toán bằng mã QR gắn trên giỏ.
“Chúng tôi thích WhatsApp hơn. Nếu gọi qua sông đôi khi chúng tôi nghe nhầm”, chủ quán nói. Nhiều khách hàng gọi cà phê và chủ quán đã đưa cho họ một cốc nước đá.
Mặc dù chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và nguy cơ lũ lụt thường trực do thành phố bị sụt lún và mưa lớn, Neneng nói rằng Jakarta có vẻ đẹp đặc biệt của riêng nó.
“Người ngoài chỉ biết đến Jakarta vì tắc đường, bụi bẩn và ô nhiễm. Nhưng một khi bạn đã đến đây và cảm nhận được nó, thì bạn sẽ thấy nó thật thoải mái”, bà nói. Một trong những ưu điểm của thành phố là người dân thân thiện và sẵn lòng giúp đỡ người khác.
Thời tiết trở nên mát mẻ hơn so với ban ngày, giao thông trên đường phố tại Jakarta lại trở nên nhộn nhịp. Tại một ngã tư đông đúc gần tượng đài quốc gia Monas, Faqih Ibnu Ali, 28 tuổi, tự sơn lên mình màu bạc và chuẩn bị đi làm. Anh là một trong những “manusia silver” hay “người bạc” – một trong hàng triệu người lao động phi chính thức của thành phố Jakarta. Những người như Ibnu sẽ sơn bạc toàn thân (gồm cả da và tóc) để biểu diễn nghệ thuật đường phố để đợi mọi người cho tiền tại các nút ngã tư hoặc nơi đông đúc.
Anh làm việc vào giờ cao điểm buổi sáng và sau một thời gian nghỉ ngắn, từ chiều đến đôi khi là nửa đêm. Vào những ngày đông khác, anh kiếm được khoảng 11 USD.
Ibnu từng là ngư dân nhưng mất tất cả khi tàu bị cháy. Hiện tại, anh sống dưới gầm cầu cùng vợ con. Nhiều năm trước, một người con của anh mất do tai nạn giao thông.
Nơi làm việc của anh phản ánh sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng ở Jakarta, khi anh len lỏi giữa những chiếc SUV máy lạnh và những người lái xe máy đang ngạt thở vì khói thải. Mọi người cũng thường nhìn những người giống Ibnu với thái độ thiếu coi trọng. Dù vậy, anh vẫn tiếp tục công việc này vì con cái mình.
“Vì gia đình, chúng ta không nên bỏ cuộc hay mất hy vọng”, anh nói.
"Tôi không thể đến chỗ bạn, bạn cần đi bộ ra chỗ tôi đang đỗ", Katie Williams, khách Australia nhận được tin nhắn chỉ vài giây sau khi tài xế Grab nhận cuốc xe ở khu vực Canggu. Dù Katie giải thích bố mẹ cô đã lớn tuổi, tài xế vẫn từ chối tiến vào khách sạn với lý do "quá nguy hiểm".
Sau hai lần bị hủy chuyến, gia đình Katie đành chấp nhận trả mức giá cao gấp đôi để sử dụng dịch vụ xe của người địa phương. Khách sạn cô lưu trú nằm trong "vùng cấm" không chính thức đối với các ứng dụng gọi xe tại hòn đảo này.
Thực chất, đây là cuộc tranh chấp địa bàn giữa các hãng gọi xe công nghệ và quyền lực của các banjar (hội đồng cộng đồng làng). Tại Bali, các đơn vị tự quản này có quyền đặt ra mức giá cước taxi đối với tài xế hoạt động trong địa phận của họ.
Các tài xế địa phương áp mức giá không thể thương lượng và luôn tính cước hai chiều. Nyoman, một lái xe bản địa, cho biết anh giữ lại 70% doanh thu mỗi chuyến, phần còn lại nộp cho quỹ từ thiện của banjar. Anh mô tả các ứng dụng gọi xe là "mối đe dọa" hạ giá thị trường mà không đóng góp cho cộng đồng.
"Ở Bali, chúng tôi bảo vệ truyền thống và đất đai của mình", anh nói.
Thông thường, chuyến đi từ sân bay quốc tế Denpasar đến thành phố Singaraja có giá từ 800.000 đến một triệu rupiah (45-56 USD). Nếu dùng ứng dụng công nghệ, du khách chỉ trả mức phí bằng hai phần ba.
Sự chênh lệch này dẫn đến cạnh tranh gay gắt và kéo theo các vụ bạo lực. Tháng 1/2023, một tài xế xe công nghệ bị đánh gục vì đón khách bên ngoài nhà hàng. Cuối năm ngoái, cảnh sát Canggu đã bắt giữ một tài xế địa phương vì hành vi chặn xe và tống tiền du khách 150.000 rupiah (khoảng 10 USD) trên đường ra sân bay.
"Bạo lực không phải là giải pháp tốt, tôi không thích điều đó", Nyoman nói dù anh biết điều này khó tránh và vẫn xảy ra.
Trên các diễn đàn mạng xã hội, tình trạng này bị nhiều du khách bức xúc gọi là "mafia taxi". Một số người cho biết từng bị tài xế say xỉn dọa giết nếu từ chối dịch vụ.
Trước tình trạng này, chính quyền đảo Bali năm 2024 đã phải lên tiếng cảnh báo du khách quốc tế nên tìm hiểu kỹ "các quy định nội bộ" tại nơi lưu trú và khuyến nghị các khách sạn phải minh bạch thông tin về dịch vụ vận chuyển để tránh xung đột.
Trong ba tháng đầu năm nay, số lượng khách quốc tế đến Bali đã giảm khoảng 800 lượt mỗi ngày, theo Thống đốc Bali Wayan Koster tiết lộ. Tuy nhiên, nguyên nhân giảm phần lớn đến từ xung đột Trung Đông khiến các chuyến bay bị cắt giảm.
Với ngành dịch vụ khách sạn của Bali, sự cạnh tranh ngầm này đã trở thành một gánh nặng gây thiệt hại tới công việc kinh doanh.
Theo Wayan Kariasa, quản lý khu nghỉ dưỡng The Ariras ở Candidasa phía đông Bali, các ứng dụng gọi xe hầu như không hoạt động ở đây, tài xế địa phương chiếm ưu thế. Để đến bãi biển chính trong khu vực, du khách cần di chuyển thêm 8 km. Họ khó gọi taxi công nghệ và thường phải dùng dịch vụ của các lái xe địa phương. Kariasa nói khách của ông "không hài lòng lắm về giá cả của tài xế".
Giá một chuyến Grab ước tính từ khu nghỉ dưỡng của Kariasa đến bãi biển Virgin là khoảng 30.000 rupiah (2 USD). Tài xế địa phương tính phí gấp 10 lần số đó, hoặc đôi khi lên đến 500.000 rupiah (28 USD) nếu họ thấy có thể ép giá được du khách.
Tuy nhiên, Kariasa không thể phàn nàn. Chính quyền địa phương kiểm soát các con đường bên ngoài cổng khu nghỉ dưỡng và mối quan hệ với các tài xế địa phương là điều ông phải bảo vệ cẩn thận như bất kỳ đánh giá nào trên TripAdvisor.
Những tình huống khó xử tương tự diễn ra ở Sanur, một phần của Ubud, Uluwatu và Canggu, buộc du khách phải cân nhắc giữa các ứng dụng, giá cả địa phương và việc tự đi bộ.
Tuy nhiên, thích nghi không phải giải pháp. Các khu vực cấm vào trên đảo vẫn còn tồn tại và cuộc chiến taxi ở Bali "còn lâu mới kết thúc" theo nhận định của nhiều người.
Ngày 16/5, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An xác nhận Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định về việc công nhận Khu du lịch quốc gia Kim Liên.
Theo quyết định, Khu du lịch quốc gia Kim Liên có tổng diện tích 10.500ha. Trong đó, trung tâm du lịch rộng 8.946ha, gồm toàn bộ xã Kim Liên, một phần xã Vạn An và khu vực thuộc 19 thôn, xóm lân cận.
Trung tâm dịch vụ của khu du lịch được quy hoạch tại phường Thành Vinh với diện tích 1.554ha. Hai khu vực được kết nối bằng tuyến quốc lộ 46A dài khoảng 10km.
Khu du lịch quốc gia Kim Liên có ranh giới phía Đông giáp phường Trường Vinh; phía Tây giáp xã Bích Hào; phía Nam giáp các xã Hưng Nguyên Nam, Thiên Nhẫn, Hưng Nguyên; phía Bắc giáp 2các xã, phường Nam Đàn, Đại Huệ, Vinh Hưng, Vinh Phú và Yên Trung.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh Nghệ An có trách nhiệm quản lý, vận hành khu du lịch theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp, bảo đảm phát triển bền vững và nâng cao sức cạnh tranh.
Dự kiến, quyết định công nhận Khu du lịch quốc gia Kim Liên sẽ được công bố vào tối 18/5, trong lễ khai mạc Lễ hội Làng Sen năm 2026.
Năm nay, Lễ hội Làng Sen được tổ chức với nhiều hoạt động mới nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngoài các nghi lễ truyền thống như dâng hoa, dâng hương tại Khu di tích Kim Liên và Đền Chung Sơn, lễ rước ảnh Bác từ Nhà tưởng niệm ra sân vận động Làng Sen, chương trình khai mạc còn có màn bắn pháo hoa tầm cao kéo dài 15 phút.
Ban tổ chức cũng triển khai nhiều hoạt động trải nghiệm như tour đêm “Thắp sáng Làng Sen”, chương trình “Mô Tê show - Chuyện Làng Sen”, không gian “Chợ quê” kết hợp giới thiệu sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm), làng nghề và ẩm thực địa phương.
Bên cạnh đó là các hoạt động diễu hành, đồng diễn áo dài Sen, trò chơi dân gian và chương trình văn hóa, thể thao gắn với tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Mô Tê show - Chuyện Làng Sen” là một chương trình trải nghiệm và tour du lịch đêm đặc sắc, được ra mắt trong khuôn khổ Lễ hội Làng Sen. Đây là sự kết hợp giữa âm nhạc, ánh sáng và không gian kể chuyện văn hóa xứ Nghệ, mang đến cho du khách góc nhìn mới mẻ về quê hương Bác Hồ.
Ngày 20/5, Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Thái Lan Surasak Phancharoenworakul cho biết chính phủ đang xem xét nâng mức phí nhập cảnh đối với khách du lịch nước ngoài, vượt qua con số 300 baht (khoảng 242.000 đồng) từng được đề xuất trước đó. Khoản thu này nằm trong quỹ thúc đẩy du lịch quốc gia, gọi là thuế du lịch.
Mức phí lần đầu được đề xuất vào năm 2020, nhưng liên tục bị trì hoãn triển khai. Theo ông Surasak, việc cân nhắc tăng phí ở thời điểm hiện tại là do áp lực từ tình trạng lạm phát toàn cầu và chi phí bảo hiểm gia tăng.
Chính phủ Thái Lan kỳ vọng nguồn thu mới giúp mở rộng phạm vi chi trả y tế cho du khách tại các bệnh viện tư nhân hàng đầu. Theo các khảo sát, tình trạng khách quốc tế không thanh toán hóa đơn viện y tế gây thiệt hại cho các bệnh viện Thái Lan khoảng 2,5 tỷ baht (khoảng 76 triệu USD) mỗi năm.
Chính quyền Bangkok cho biết phần lớn doanh thu từ phí du lịch sẽ được phân bổ trực tiếp cho quỹ bảo hiểm tai nạn cao cấp dành cho du khách ngay khi họ đặt chân đến Thái Lan. Phần còn lại được dùng để bảo tồn, duy tu các điểm tham quan và nâng cấp hạ tầng du lịch quốc gia.
Để đảm bảo không ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý hành khách hoặc tạo ra sự bất tiện trong trải nghiệm du lịch, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan cùng các cơ quan quản lý đang hoàn thiện mô hình thu phí với hai phương án.
Tích hợp phí vào vé máy bay được xem là cách thuận tiện nhất vì du khách không phải thêm thủ tục thanh toán khi hạ cánh. Rào cản lớn nhất hiện nay là hệ thống của các hãng hàng không chưa thể phân loại khách du lịch nước ngoài, hành khách là doanh nhân, người bản địa hay các nhóm được miễn trừ. Nếu áp dụng cách này, chính phủ sẽ phải thu phí từ tất cả hành khách, sau đó phát triển một ứng dụng riêng để công dân Thái Lan và nhóm khách miễn phí nộp đơn hoàn tiền trong một thời hạn quy định.
Phương án thứ hai là thu qua hệ thống quản lý xuất nhập cảnh bằng hình thức quét mã thanh toán, liên kết trực tiếp với Thẻ nhập cảnh kỹ thuật số Thái Lan (TDAC) mọi khách quốc tế bắt buộc khai báo. Cách làm này giúp cơ quan chức năng xác định chính xác diện thị thực và nhóm du khách, nhưng phát sinh thêm một bước thủ tục thanh toán, dễ gây phiền hà cho khách ngay tại cửa khẩu.
Mức thuế chính thức sẽ được công bố sau khi ngành du lịch và Hiệp hội bảo hiểm chung Thái Lan thống nhất mức phí bảo hiểm phù hợp.
Giới chuyên gia trong ngành bày tỏ nhiều băn khoăn về khoản thu này. Ông Thienprasit Chaiyapatranun, Chủ tịch Hiệp hội Khách sạn Thái Lan (THA), khuyến nghị Bộ Du lịch cần làm rõ các danh mục sự cố sẽ được quỹ bảo hiểm chi trả.
Cơ quan chức năng cần đánh giá những loại tai nạn nào của khách ngoại quốc đang tạo gánh nặng cho hệ thống y tế, làm rõ liệu gói bảo hiểm cao cấp này bao gồm các trường hợp bất khả kháng hay không.
Động thái cân nhắc tăng phí nhập cảnh được đưa ra sau khi chính phủ Thái Lan công bố hủy chính sách miễn thị thực 60 ngày với công dân từ 93 quốc gia và vùng lãnh thổ, quay lại quy định cũ là 15-30 ngày. Quyết định siết visa nhằm đối phó mối lo ngại tình trạng người nước ngoài hoạt động bất hợp pháp tại nước này.
Kế hoạch điều chỉnh visa lẫn phí nhập cảnh diễn ra trong bối cảnh ngành du lịch xứ chùa Vàng đối mặt với nhiều thách thức.
Bộ Du lịch Thái Lan đã yêu cầu Tổng cục Du lịch (TAT) điều chỉnh mục tiêu và chiến lược cốt lõi khi căng thẳng kéo dài tại Trung Đông có thể khiến lượng khách quốc tế không đạt kỳ vọng 33 triệu lượt như kế hoạch.
