Có những quyết định nhân sự, nếu nhìn riêng lẻ, chỉ là một chuyển động bình thường trong bộ máy hành chính. Nhưng đặt trong một thời điểm đặc biệt, nó có thể gợi ra những suy nghĩ rộng hơn về nhu cầu quản trị của một ngành.
Việc một nhân sự có nền tảng luật học, từng trải qua môi trường đào tạo luật, đào tạo chức danh tư pháp, quản trị đại học và quản lý nhà nước, được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ GD-ĐT diễn ra đúng vào lúc dư luận đang đặc biệt quan tâm đến vụ việc thi cử ở Tuyên Quang khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý hơn. Bởi Tuyên Quang không chỉ là một vụ việc giáo dục. Nhìn từ góc độ pháp lý, đây là một bài kiểm tra rất lớn đối với năng lực quản trị kỳ thi, kiểm soát quyền lực trong phòng thi, xử lý khủng hoảng và năng lực bảo vệ công bằng của hệ thống giáo dục.
Trong nhiều năm khi nói đến giáo dục, chúng ta thường nói nhiều đến chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học, chất lượng giáo viên, áp lực thi cử, tự chủ đại học. Những vấn đề đó đều quan trọng. Nhưng vụ việc ở Tuyên Quang cho thấy một vấn đề khác cũng quan trọng không kém. Đó là giáo dục cần được quản trị bằng pháp luật một cách chặt chẽ hơn.
Một kỳ thi quốc gia không thể chỉ dựa vào đạo đức của người coi thi. Trong quản trị công, chỉ trông chờ vào đạo đức là chưa đủ. Nơi nào có quyền lực, nơi đó phải có cơ chế kiểm soát quyền lực. Phòng thi cũng là một không gian quyền lực. Trưởng điểm thi có quyền điều hành, giám thị có quyền giám sát thí sinh, cán bộ coi thi có quyền lập biên bản, nhắc nhở, xử lý tình huống. Khi thứ quyền lực ấy không được kiểm soát tốt thì e rằng sự công bằng của kỳ thi có thể bị xâm phạm từ chính bên trong hệ thống.
Điều đáng lo trong vụ việc ở Tuyên Quang không chỉ là con số điểm 10 bất thường. Điều đáng lo hơn là nếu kết quả điều tra chứng minh sai phạm phát sinh từ người có nhiệm vụ tổ chức, coi thi, giám sát thi, thì sự cố này đã vượt ra khỏi phạm vi một sai sót nghiệp vụ. Nó đặt ra câu hỏi về trách nhiệm công vụ, về cơ chế phân công, về giám sát nội bộ, về báo cáo bất thường và về khả năng phát hiện sớm rủi ro trong kỳ thi.
Trong môi trường giáo dục, tư duy pháp lý có vai trò rất quan trọng. Tư duy pháp lý trước hết đòi hỏi không được quy chụp. Không thể vì một điểm thi có bất thường mà mặc nhiên coi mọi thí sinh đạt điểm cao là gian lận. Không thể vì một số cán bộ coi thi có dấu hiệu sai phạm mà phủ nhận nỗ lực học tập thật sự của những học sinh ngay tình. Nhưng tư duy pháp lý cũng không cho phép sự dễ dãi. Nếu có thí sinh chủ động móc nối, biết rõ hành vi gian lận, cùng tham gia hoặc cố ý hưởng lợi từ sai phạm, thì cũng không thể xem các em hoàn toàn là nạn nhân. Công bằng trong pháp luật không nằm ở sự thương cảm chung chung. Công bằng nằm ở việc cá thể hóa trách nhiệm. Ai có lỗi đến đâu, xử lý đến đó. Ai không có lỗi, phải được bảo vệ đến cùng.
Vụ Tuyên Quang vì vậy đang đặt Bộ GD-ĐT trước một bài toán rất khó. Nếu xử lý quá nhẹ, kỷ cương kỳ thi bị tổn thương. Nếu xử lý quá rộng, quyền lợi của thí sinh ngay tình có thể bị xâm phạm. Nếu thi lại vội vàng, có thể tạo thêm bất công mới. Nếu không thi lại trong khi kết quả thi đã bị tác động nghiêm trọng, niềm tin xã hội lại tiếp tục bị bào mòn.
Trong bối cảnh đó, việc lãnh đạo Bộ GD-ĐT có thêm nhân sự am hiểu pháp luật có thể được nhìn như một tín hiệu tích cực. Không phải vì một cá nhân có thể giải quyết ngay mọi vấn đề của ngành, càng không nên đặt kỳ vọng quá mức vào một quyết định nhân sự. Nhưng một người có nền tảng luật học, kinh nghiệm đào tạo pháp luật và quản lý nhà nước có thể góp phần làm cho các quyết sách giáo dục được đặt trên nền tảng pháp lý chặt chẽ hơn.
Một kỳ thi nghiêm túc không chỉ cần đề thi tốt, giám thị đủ, camera nhiều hay máy dò kim loại hiện đại mà còn là thiết kế thể chế. Ai chịu trách nhiệm cuối cùng? Ai giám sát người giám sát? Dữ liệu bất thường được xử lý ra sao? Khi có dấu hiệu gian lận, cơ chế phản ứng nhanh vận hành thế nào? Khi xảy ra sai phạm, quyền lợi của học sinh ngay tình được bảo vệ bằng phương án nào?
Nếu chỉ mua thêm thiết bị mà không thay đổi cách vận hành, gian lận có thể chuyển từ hình thức này sang hình thức khác. Nếu chỉ tăng cường khẩu hiệu đạo đức mà không siết trách nhiệm pháp lý, sai phạm vẫn có thể lặp lại. Nếu chỉ xử lý sau khi dư luận phát hiện, hệ thống quản trị vẫn ở thế bị động.
Từ vụ Tuyên Quang, điều ngành giáo dục cần không chỉ là một phương án xử lý cụ thể cho một điểm thi mà là một cuộc rà soát nghiêm túc về cơ chế tổ chức kỳ thi quốc gia. Quy chế thi phải đủ rõ để không ai có thể viện lý do “không biết”. Trách nhiệm của trưởng điểm thi phải đủ cụ thể để không thể né tránh. Cơ chế giám sát phải đủ độc lập để không bị vô hiệu hóa bởi quan hệ nội bộ. Dữ liệu kết quả thi phải được phân tích đủ sớm để phát hiện bất thường trước khi xã hội bức xúc. Và mọi phương án xử lý phải được giải thích công khai, có căn cứ, có lý lẽ, để người dân thấy rằng công bằng không chỉ được tuyên bố mà đang được thực thi.
Một nền giáo dục muốn dạy học sinh trung thực thì chính hệ thống giáo dục phải vận hành bằng những nguyên tắc trung thực. Muốn kỳ thi quốc gia giữ được niềm tin, không thể chỉ dựa vào niềm tin cá nhân, mà phải có một cơ chế pháp lý đủ minh bạch để người tốt được bảo vệ và người sai không thể dễ dàng vượt qua ranh giới.
Giáo dục không chỉ đào tạo tri thức mà còn đào tạo ý thức công dân. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của tư duy pháp lý trong giáo dục.
10 chuyên đề ôn tập môn tiếng Anh thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=LDtwe9Aj7CI
Trong chuyên đề 4 - Câu hỏi tìm chi tiết trong bài đọc (Reading - Detail Questions) - giáo viên hướng dẫn học sinh dạng bài kiểm tra kỹ năng định vị và xác thực các thông tin cụ thể, sự thật hoặc dữ liệu được nêu trực tiếp trong văn bản. Thí sinh được trang bị quy trình 4 bước gồm gạch chân từ khóa, quét thông tin (scan) và đối chiếu ngữ cảnh để loại bỏ các phương án bẫy gây nhiễu.
Trước đó, vào ngày 27.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 3 - Đảo ngữ câu điều kiện - Inverted Conditionals, giáo viên hướng dẫn giới thiệu các cấu trúc đảo ngữ bằng cách đưa các trợ động từ "Should", "Were" hoặc "Had" lên đầu câu nhằm tăng tính trang trọng cho văn phong. Quy trình làm bài đòi hỏi việc đối chiếu sự hòa hợp về thì giữa vế giả định và vế chính để xác định loại câu điều kiện phù hợp.
Bắt đầu từ ngày 20.4, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Theo thông báo sáng 24/5 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, 6 học sinh đạt huy chương bạc gồm Nguyễn Nhật Minh (lớp 11, THPT chuyên Khoa học tự nhiên), Tạ Ngọc Minh (lớp 12, THPT chuyên Bắc Ninh), Vũ Nguyên Nguyên (lớp 11, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam), Nguyễn Thị Bích Ngọc (lớp 12, THPT chuyên Lê Hồng Phong, Ninh Bình), Phan Tuấn Dũng (lớp 12, THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ), Bùi Anh Tú (THPT chuyên Biên Hòa, Ninh Bình).
Hai huy chương đồng thuộc về Lê Duy Khánh và Mai Văn Khánh, cùng học lớp 11, trường THPT chuyên Lan Sơn, Thanh Hóa.
Bộ cho biết Việt Nam đứng thứ 8 trên tổng 28 đoàn dự thi và thuộc nhóm 5 đoàn có 100% thí sinh đạt giải, cùng Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nga.
Dù giảm ba hạng so với năm ngoái và không có huy chương vàng, Bộ đánh giá đây vẫn là kết quả "rất đáng ghi nhận" trong bối cảnh kỳ thi có mức độ cạnh tranh cao, nhiều đội mạnh. 5/8 học sinh đang học lớp 11 đạt giải sẽ góp phần tạo nguồn thí sinh chất lượng cho kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế (IPhO) năm nay và năm sau.
"Kết quả này thể hiện sự nỗ lực, bản lĩnh và tinh thần quyết tâm của các học sinh; đồng thời cho thấy sự hiệu quả của công tác phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng", bộ nhận định.
Olympic Vật lý châu Á (APhO) diễn ra từ ngày 17 đến 24/5 tại Hàn Quốc. Hơn 200 học sinh đến từ 28 đoàn tham gia.
APhO 2026 có hai ngày thi chính thức, lần lượt thi lý thuyết và thực nghiệm với thời gian làm bài là 5 tiếng mỗi ngày. Phần lý thuyết gồm ba bài, đề cập đến cơ học của các hệ dẫn, nhiễu xạ tia X trong nghiên cứu cấu trúc vật liệu, cộng hưởng từ trong trường ngoài.
Phần thực hành tập trung vào thiết kế và khai thác hệ đo, yêu cầu thí sinh vận dụng nhiều kỹ năng như đo đạc, xử lý số liệu, phân tích sai số, thiết kế thí nghiệm, nhận diện sai số và xây dựng phương pháp đo tin cậy.
Bộ đánh giá đề thi có tính phân loại cao, đòi hỏi thí sinh nắm vững kiến thức nền tảng, có năng lực mô hình hóa, xử lý toán học và vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn.
Lễ bế mạc APhO diễn ra hôm nay, theo giờ địa phương.
Niềm vui đến với Hoàng Trung Nguyên, học sinh lớp 12A1 Trường TH-THCS-THPT Trần Quốc Tuấn (thành phố Đồng Nai) ngay sau khi kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa khép lại.
Khi bạn bè đồng trang lứa còn hồi hộp chờ kết quả thi, Nguyên đã đón nhận một dấu mốc đặc biệt của tuổi 18: Được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất. Đây là phần thưởng cao quý ghi nhận những đóng góp và thành tích xuất sắc của Nguyên trong lĩnh vực thể thao.
Phần thưởng này đến từ chiến tích nổi bật của nam sinh Đồng Nai khi xuất sắc giành Huy chương Vàng tại Giải Vô địch Kun Khmer Thế giới lần thứ VI năm 2026, diễn ra tại Campuchia, góp phần mang vinh quang về cho thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Trung Nguyên cho biết vừa nhận huân chương cách đây 3 ngày và bản thân vẫn còn nguyên cảm giác bất ngờ và xúc động.
“Em rất vui, hạnh phúc và tự hào. Em không nghĩ mình lại được nhận phần thưởng lớn như vậy”, Nguyên nói.
Ở tuổi 18, thành tích ấy càng trở nên đặc biệt hơn khi Nguyên không phải là vận động viên được đào tạo bài bản từ nhỏ. Cơ duyên đến với môn võ thuật này của em bắt đầu khá muộn, từ năm lớp 10.
Trước khi bén duyên với giải Kun Khmer, Nguyên chỉ tập võ cổ truyền theo hình thức phong trào. Chính trong quá trình này, em được các thầy phát hiện tố chất và định hướng thử sức với môn võ mới ở đấu trường lớn hơn.
“Từ trước em tập võ cổ truyền. Sau đó các thầy thấy phù hợp hướng em sang kickboxing rồi đăng ký cho em đi thi đấu”, Nguyên kể.
Chỉ sau khoảng 3 năm tập luyện, từ một võ sinh phong trào, Nguyên đã liên tiếp ghi dấu ấn ở các giải quốc gia và quốc tế. Trước tấm Huy chương vàng tại Campuchia năm nay, em từng giành Huy chương vàng ở một giải đấu toàn quốc vào năm 2024.
Điều khiến nhiều người nể phục hơn cả là hành trình song hành giữa học văn hóa và tập luyện cường độ cao.
Nguyên cho biết, thời gian còn học lớp 12, em thường học cả ngày ở trường, buổi tối dành cho tập luyện. Những giai đoạn tập trung đội tuyển, quỹ thời gian gần như dành trọn cho võ thuật.
Để không bị hổng kiến thức, nhà trường đã có nhiều cách hỗ trợ.
Lãnh đạo Trường TH-THCS-THPT Trần Quốc Tuấn cho biết Nguyên là học sinh tích cực, có tinh thần trách nhiệm cao với các hoạt động của lớp và trường. Mỗi khi em tập trung đội tuyển hoặc tham gia thi đấu, nhà trường đều bố trí giáo viên giảng lại phần kiến thức bị thiếu, đồng thời phân công học sinh khá giỏi hỗ trợ thêm.
“Nhà trường luôn tạo điều kiện tốt nhất để em vừa học vừa theo đuổi đam mê. Ngoài giờ tập luyện và thi đấu, em chưa bao giờ nghỉ học. Em ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô, hòa đồng với bạn bè”, đại diện nhà trường nhận xét.
Theo thầy cô, để có được thành tích như hôm nay, Nguyên đã trải qua không ít giai đoạn khó khăn, đặc biệt là những đợt ép cân trước giải đấu. Dù vậy, nam sinh vẫn luôn hoàn thành nghiêm túc giáo án huấn luyện và không ngừng nỗ lực vượt qua giới hạn bản thân.
Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, Nguyên dự định đăng ký vào ngành Sư phạm Thể dục Thể thao. Với em, đây không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp mà còn là cách để tiếp tục gắn bó lâu dài với thể thao.
“Mục tiêu của em sau này là trở thành thầy giáo. Khi không còn thi đấu được nữa, em muốn giảng dạy lại, truyền kinh nghiệm cho thế hệ sau”, Hoàng Trung Nguyên chia sẻ.
