Theo ghi nhận của người viết, tại một số quán ăn trên các tuyến đường Lê Đức Thọ, Nguyễn Văn Bảo… (P.An Nhơn), TP.HCM, dù đã hơn 23 giờ nhưng không khó để bắt gặp nhiều bạn trẻ vẫn còn ngồi ăn uống nhộn nhịp. Tuy nhiên, thói quen ăn khuya này có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn, như ăn khuya gây béo phì.
Ngồi ăn vặt cùng nhóm bạn tại một quán trên đường Lê Đức Thọ, P.An Nhơn, Nguyễn Thị Yến Nhi (20 tuổi), ngụ P.Xuân Hòa, TP.HCM, chia sẻ do lịch học dày đặc đến tận tối muộn nên bạn thường xuyên ăn sau 21 giờ. “Mặc dù đã ăn tối, nhưng sau đó mình cảm thấy thèm ăn vặt nên tiếp tục chạy xe đi tìm đồ ăn đến 1 giờ sáng. Cứ thấy món ăn vặt nào đang “hot trend” trên mạng xã hội lại làm mình tò mò, thôi thúc phải ăn cho bằng được, bất chấp thời gian”, Nhi nói.
Khoảng 1 giờ 30, tại một quán ăn cũng trên đường Lê Đức Thọ, chúng tôi gặp Nguyễn Lê Ngọc Ánh (19 tuổi), ngụ P.An Nhơn, tìm đến để giải quyết “chiếc bụng đói”. Ánh cho biết vừa kết thúc ca làm đêm. “Ban ngày mình bận rộn với lịch học cả ngày trên trường, tối về tranh thủ đi làm bán thời gian kiếm thêm thu nhập. Thú thật, làm việc liên tục khiến bụng rất nhanh đói, lúc đó mình chỉ muốn tìm đến những quán ăn bán xuyên đêm để nạp năng lượng. Mình cũng nghe bác sĩ cảnh báo không nên ăn khuya vì ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng vì công việc làm đêm nên cũng đành chấp nhận ăn để có sức”, Ánh nói.
Nguyễn Sỹ Huy, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, đang ở trọ tại đường Nguyễn Văn Lượng, P.An Nhơn, cho biết do tính chất công việc là làm ca gãy (tức hình thức làm việc không liên tục 8 tiếng trong ngày), nên giờ giấc sinh hoạt thường xuyên bị đảo lộn.
“Mình hay ăn sau 23 giờ, chủ yếu là thức ăn nhanh như gà rán hoặc đồ ăn sẵn tại cửa hàng tiện lợi. Thời gian gần đây mình thấy lên cân khá nhanh, người có cảm giác mệt mỏi và mặt bị béo lên, trong một tháng mình tăng gần 10 kg. Mình lo lắng nên đi đo chỉ số cơ thể, kết quả BMI trên 31,8, mỡ nội tạng cao, mình mới tá hỏa phát hiện là bị béo phì mức độ 2”, Huy nói.
Bác sĩ CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó chủ tịch Hội Dinh dưỡng VN, Phó chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, nguyên Giám đốc Trung tâm dinh dưỡng TP.HCM, cho biết ăn không đúng giờ, tiêu hóa và hấp thụ thức ăn vào giờ khuya không tốt cho sức khỏe và kéo theo nhiều hệ lụy.
“Thời điểm ăn tối tốt nhất từ khoảng 18 – 19 giờ và tuyệt đối không nên ăn sau 20 giờ. Ngoài yếu tố dinh dưỡng cân bằng, đầy đủ và hợp lý, chế độ ăn còn cần đảm bảo tính điều độ. Người trưởng thành và thanh niên nên duy trì 3 bữa chính mỗi ngày. Tuy nhiên, hiện nay nhiều người trẻ có thói quen ăn sau 23 giờ, đây là thói quen không phù hợp với sinh lý cơ thể”, bác sĩ Diệp lưu ý và cho biết thông thường sau bữa ăn cuối vào khoảng 19 giờ, hệ tiêu hóa bắt đầu nghỉ ngơi. Nếu tiếp tục ăn sau 23 giờ khiến hệ tiêu hóa, tuần hoàn và đặc biệt là hệ nội tiết bị quá tải.
Bác sĩ Diệp cảnh báo việc ăn khuya còn làm tích lũy năng lượng dư thừa, lâu dần có thể dẫn đến hội chứng chuyển hóa với nhiều hệ lụy rối loạn: mỡ máu, đường huyết, tim mạch, tâm sinh lý; béo phì, đặc biệt là béo bụng. Hơn nữa, thói quen ăn khuya còn ảnh hưởng đến giấc ngủ và làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày – thực quản, đái tháo đường, tăng huyết áp.
“Khi ăn nhiều chất béo, muối, đường và phụ gia trong tối khuya sẽ dẫn tới gia tăng các rối loạn chuyển hóa. Các bữa ăn khuya thường là thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đa số nhiều dầu mỡ, muối, đường, đều không có lợi cho sức khỏe, đặc biệt khi sử dụng vào ban đêm”, bác sĩ Diệp phân tích.
Bác sĩ Diệp khuyến cáo các bạn trẻ trẻ cần dứt khoát thay đổi thói quen ăn uống, hạn chế ăn sau 20 giờ. Một số trường hợp ngoại lệ như người làm việc ca đêm, tăng ca hoặc người mắc một số bệnh lý đặc biệt có chỉ định của bác sĩ cần chia nhỏ bữa ăn ra nhiều lần thì có thể bổ sung thêm bữa tối. Tuy nhiên, bữa này không nên ăn sau 23 giờ.
Với nhiều thế hệ sinh viên, Tiếp sức mùa thi không chỉ là hoạt động tình nguyện, mà còn là một phần thanh xuân đẹp đẽ, nơi họ đã sống hết mình bằng sự nhiệt huyết và lòng tử tế. Nguyễn Thị Hương Lan (36 tuổi, đang làm việc tại TP.HCM), cựu sinh viên Khoa Hóa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐH Quốc gia TP.HCM, là một trong những người trẻ như thế. Chị từng gắn bó với chương trình suốt 4 mùa liên tiếp: 2009, 2010, 2011 và 2012.
Nhắc lại quãng thời gian ấy, chị vẫn nhớ rất rõ hình ảnh của chính mình năm 2008, khi còn là học sinh lớp 12 lần đầu đến TP.HCM dự thi đại học, còn bỡ ngỡ giữa thành phố lớn.
"Ước mong tham gia đội Tiếp sức mùa thi được ấp ủ từ năm 2008 khi còn là học sinh lớp 12 chân ướt, chân ráo đến TP.HCM và được các anh chị tình nguyện viên giúp đỡ. Khi đó tôi đã có suy nghĩ trong đầu: "Sang năm mình cũng sẽ như các anh chị, cũng sẽ là một tình nguyện viên của chương trình Tiếp sức mùa thi". Do đó hè 2009 tôi đã không chần chừ mà đăng ký tham gia chương trình ngay", chị kể.
Với chị, tiếp sức mùa thi chính là chương trình tình nguyện đầu tiên của tuổi trẻ. "Sau này tôi có cơ hội tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện khác nhau, nhưng cảm xúc khi lần đầu được khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện của chương trình vẫn là cảm xúc đặc biệt nhất. Đó là cảm giác rất tự hào và hạnh phúc vì mình có thể đóng góp một phần nhỏ bé để giúp đỡ người khác. Dù chỉ là một chai nước, một lời hướng dẫn hay một chiếc ô che mưa cho thí sinh, nhưng tất cả đều mang lại cho tôi cảm giác rất ấm áp và ý nghĩa. Đến bây giờ, đó vẫn là một trong những ký ức đẹp và đáng tự hào nhất của thời thanh xuân", chị nhớ lại.
4 mùa hè gắn bó với chương trình là 4 mùa hè chị lớn lên cùng những công việc không tên. "Từ cô sinh viên còn nhiều bỡ ngỡ, tôi được các anh chị đi trước hướng dẫn cách phát nước uống, cơm miễn phí cho thí sinh, cách đọc bản đồ để chỉ đường cho phụ huynh. Có những ngày, cả đội rong ruổi khắp các con hẻm quanh làng đại học Thủ Đức (nay là Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM) để tìm nhà trọ giá rẻ hoặc miễn phí cho thí sinh ở các tỉnh thành trong cả nước", chị kể.
Chị nhớ thời điểm đó, mạng xã hội và các ứng dụng tìm phòng chưa phổ biến như bây giờ. Vì vậy, việc tìm chỗ ở cho thí sinh thật sự rất vất vả.
"Các tình nguyện viên chúng tôi phải đi khắp các dãy nhà trọ quanh khu vực bến xe buýt và làng đại học Thủ Đức để gõ cửa từng phòng trọ, hỏi thông tin về giá thuê, điều kiện sinh hoạt, số lượng người có thể ở. Không chỉ tìm nhà trọ, chúng tôi còn đến từng nhà dân gần các điểm thi để xin hỗ trợ chỗ ở tạm cho các thí sinh từ tỉnh xa lên thành phố. Sau khi có thông tin, cả đội sẽ ghi chép rất cẩn thận rồi tư vấn lại cho phụ huynh, trực tiếp dẫn các cô chú và thí sinh đến nơi để xem phòng, sắp xếp chỗ ở an toàn rồi mới yên tâm quay về chốt trực. Nhiều lúc chúng tôi còn cố gắng thuyết phục các cô chú chủ trọ giảm giá cho thí sinh hoặc hỗ trợ miễn phí đối với những hoàn cảnh khó khăn. Những câu chuyện cũ khiến tôi cảm nhận rất rõ sự ấm áp của tình người ở TP.HCM trong mỗi mùa thi năm ấy", chị cho hay.
Nhớ về những mùa hè năm ấy, chị nói rằng cái nắng TP.HCM gần như in hằn lên màu da của các tình nguyện viên. "Thời đó, nhìn bạn tình nguyện viên nào cũng đen nhẻm vì cái nắng nóng của mùa hè và cả tháng ròng rã ở bến xe bus để tiếp sức mùa thi. Nhớ lúc đó đa số các tình nguyện đều đi bộ hoặc xe buýt nên cả chốt chỉ có 1 chiếc xe đạp và 1, 2 chiếc xe máy để phục vụ cho đội hậu cần đi chở cơm, chở nước. Đa số tình nguyện viên đều dẫn thí sinh và phụ huynh đến các điểm trọ bằng đôi chân của mình. Dù nắng, dù mệt nhưng nụ cười của tình nguyện viên vẫn tỏa nắng, vẫn rạng rỡ khi giúp đỡ được thí sinh hay khi nghe câu "cảm ơn con" từ phụ huynh", chị cho hay.
Đi qua nhiều năm, chị vẫn nhớ như in những khoảnh khắc rất đời thường của tiếp sức mùa thi. Chị bảo: "Thanh xuân có thể đi qua nhưng ký ức về những mùa hè tiếp sức mùa thi thì có lẽ sẽ còn ở lại rất lâu trong tâm trí. Với tôi, thứ quý giá nhất sau những mùa hè ấy chính là tình bạn. Tôi đã quen và gắn bó với rất nhiều anh chị, bạn bè từ khắp nơi, và đến tận bây giờ mọi người vẫn giữ liên lạc, hỏi han nhau như một gia đình nhỏ. Có lẽ chính những con người ấy đã làm cho ký ức về tiếp sức mùa thi trong tôi trở nên đẹp và đáng nhớ hơn rất nhiều".
Trong dòng ký ức ấy, có những câu chuyện khiến chị xúc động đến tận hôm nay. Đó là có một trường hợp thí sinh bị gãy chân trong thời gian đi thi. "Hôm đó bạn di chuyển rất khó khăn, trong khi thời gian vào phòng thi đã cận kề nên cả bạn và phụ huynh đều vô cùng lo lắng. Ngay khi biết tình hình, chúng tôi đã nhanh chóng sắp xếp người đưa bạn đến đúng điểm thi và hỗ trợ cõng bạn vào phòng thi để kịp giờ. Nhìn ánh mắt vừa lo lắng vừa biết ơn của phụ huynh lúc đó, em thật sự rất xúc động", chị chia sẻ.
Chị cũng cho biết có những khoảnh khắc "dở khóc dở cười" mà chỉ nhắc lại thôi cũng đủ khiến cả một thời thanh xuân sống dậy. "Hôm đó sát giờ vào phòng thi môn toán, có một thí sinh hớt hải chạy ra cổng trường và mếu máo vì phát hiện mình quên mang máy tính. Lúc đó bạn rất hoảng loạn vì thời gian không còn nhiều nữa. May mắn là trong đội tình nguyện có một thành viên mang theo máy tính cá nhân, nên cả đội nhanh chóng hỗ trợ cho bạn thí sinh mượn để kịp vào phòng thi. Khi nhận được máy tính, bạn ấy mừng đến mức liên tục cúi đầu cảm ơn rồi chạy thật nhanh vào phòng thi. Còn cả đội thì sau một phen hồi hộp chỉ biết nhìn nhau cười vì đúng kiểu… phút 89", chị tâm sự.
Giờ đây, cuộc sống trôi đi theo thời gian, nhưng những điều đẹp nhất của chương trình Tiếp sức mùa thi cách đây 15 – 16 năm vẫn neo lại trong chị.
Lại một mùa thi sắp sửa đến, chị nhắn gửi đến những sinh viên tiếp sức mùa thi thế hệ tiếp theo, rằng: "Hãy hết mình với những năm tháng tuổi trẻ và trân trọng từng khoảnh khắc khi được khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện. Có thể lúc tham gia, sẽ thấy đó chỉ là những việc rất bình thường như phát nước, chỉ đường hay hỗ trợ thí sinh. Nhưng nhiều năm sau nhìn lại, sẽ nhận ra đó là một phần ký ức thanh xuân rất đẹp và rất đáng tự hào".
Những bức ảnh về tiếp sức mùa thi nhiều năm trước bị nhòe đi, nhưng chị Lan cho biết ký ức về thuở tình nguyện ấy còn nguyên vẹn
Đây là câu hỏi lớn mà Đinh Trung Quốc Anh, thủ khoa Trường ĐH Quốc tế, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2022, từng phải đối diện và dành rất nhiều thời gian để trả lời.
Quốc Anh hiện học ngành kỹ thuật không gian, một ngành khá mới ở thời điểm 4 năm trước khi mà chàng thủ khoa lựa chọn theo đuổi. Để có thể đưa ra quyết định theo ngành, Quốc Anh đã phải tìm hiểu rất nhiều thông tin: ngành này đào tạo những gì, nội dung học là gì, cũng như cơ hội thực tập và làm việc như thế nào… Sau khi xem xét, tìm hiểu kỹ lưỡng và biết được đam mê của mình cũng phù hợp với ngành nên Quốc Anh đã quyết định theo đuổi.
Quốc Anh cũng cho rằng để thí sinh có thể đưa ra được sự lựa chọn về ngành, trường theo học đôi khi cũng bị tác động từ điều kiện tài chính của bản thân, gia đình và cả vị trí địa lý. Thường các bạn ở những tỉnh xa, đôi khi việc quyết định học ở TP.HCM, Hà Nội hay là trường gần nhà cũng sẽ bị tác động phần nhiều.
"Mình biết có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc mọi người chọn ngành, chọn trường, nhưng mình vẫn mong các bạn sẽ có đầy đủ thông tin và tìm hiểu thật kỹ trước khi đưa ra quyết định", Quốc Anh nhắn gửi.
Để tìm hiểu thông tin về ngành hay trường, chàng thủ khoa cho rằng nguồn đầu tiên mọi người nên tiếp cận là trang web của ngành hoặc trường đó. Quốc Anh chia sẻ: "Các bạn vào trang thông tin này để đọc kỹ về chương trình đào tạo. Mình biết sẽ rất dài, cũng có phần hơi khô khan, nhưng mà mọi người cần phải biết vì đây chính là những gì chúng ta phải học trong 4, 5 năm tiếp theo, nên rất quan trọng".
Cũng theo Quốc Anh, thí sinh nên tìm hiểu cả những chuyên ngành trong ngành mình định theo. Chuyên ngành thực ra là những hướng đi chuyên sâu hơn về mặt học thuật khi mà mọi người bước vào một ngành. Và những chuyên ngành này sẽ như là kim chỉ nam, hướng đi cho công việc của mọi người sau này.
Quốc Anh cũng cho rằng dù trường nào đi chăng nữa thì sự phù hợp cũng như năng lực của bản thân nên là yếu tố quyết định tiên quyết. Nên thí sinh cũng đừng quá lo lắng nếu bản thân phải bỏ lỡ cơ hội vào trường top - những trường mà nhiều người muốn vào. Tất nhiên ở những trường top thì phải có lý do để duy trì được danh tiếng, chẳng hạn như môi trường và chất lượng đào tạo sẽ tốt nhưng không đồng nghĩa các trường không thuộc top sẽ không tốt hay không phù hợp với bạn.
Trở lại câu hỏi "Nên chọn trường hay chọn ngành?", Quốc Anh cho rằng thay vì chọn một trong 2, thí sinh nên cân nhắc cả 2 dựa trên việc tìm hiểu thật kỹ thông tin và ưu tiên hàng đầu luôn là sự phù hợp của bản thân.
"Các bạn hãy tìm hiểu thật kỹ và tự tin với lựa chọn cuối cùng của bản thân. Đừng quá sợ hãi, vì thật ra đây cũng là lần đầu của tất cả thí sinh, chứ không chỉ riêng mình. Và mình nghĩ thường khi các bạn phải hối hận, lý do phần nhiều là chưa nắm rõ ngành, trường, hoặc bị bỏ lỡ một vài thông tin quan trọng về ngành, trường đó. Nên mình mong mọi người tìm hiểu được nhiều thông tin nhất có thể để đưa ra quyết định phù hợp", Quốc Anh nói.
Quốc Anh cũng gửi gắm thêm: "Mình biết những chia sẻ này cũng không thể nào giải đáp được tất cả thắc mắc của mọi người. Nhưng mình mong có thể đưa đến cho các bạn một góc nhìn của người từng trải qua, để các bạn bớt được phần nào thời gian đi tìm câu trả lời cho câu hỏi này".
Nguyễn Thế Tuyền cho biết bản thân bén duyên với công việc tái hiện mô hình nhà cổ Bắc bộ một cách tình cờ, chỉ vì muốn lưu giữ lại hình ảnh căn nhà cũ của ông bà nội sắp bị tháo dỡ, xây mới.
"Ban đầu, tôi học hỏi cách làm trên mạng, kết hợp với kiến thức đại học ngành xây dựng để tái hiện lại căn nhà xưa của ông bà. Do lần đầu làm còn nhiều bỡ ngỡ, mô hình mắc nhiều lỗi về tỉ lệ, chi tiết bị hư hỏng, màu sắc không phù hợp, phải sửa chữa nhiều lần.
Từ sự hướng dẫn của ông ngoại (một kiến trúc sư), Tuyền đã học hỏi thêm nhiều kiến thức quý báu về kết cấu, không gian, tỉ lệ… Nhờ đó, mô hình đầu tiên tái hiện căn nhà xưa của ông bà nội đã được hoàn thiện, nhận nhiều lời khen từ gia đình. Lúc này, tôi rất vui khi tự tay tái hiện lại không gian quen thuộc, với bao nhiêu kỷ niệm" Tuyền chia sẻ.
Theo Tuyền, cái khó của công việc này là tái hiện lại ngôi nhà cổ từ những lời kể, ký ức rời rạc của chủ nhà. Vì đa số những ngôi nhà này đã được tháo dỡ từ lâu, thậm chí không còn hình ảnh lưu lại. Dựa theo lời kể của chủ nhà, Tuyền dựng lại thành mô hình 3D cho họ xem trước và góp ý, rồi mới thực hiện.
Cái khó tiếp theo là khi mô hình được hoàn thiện phải "có hồn", gợi nhớ những kỷ niệm của chủ nhà gắn với căn nhà xưa. Để làm được điều này, Tuyền phải lựa chọn vật liệu phù hợp, gia công tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ, như: giếng nước, tường gạch, sân nhà, hàng cây… bảo đảm hài hòa về tỉ lệ và tính thẩm mỹ cùng độ bền. Tuyền còn tự chế một lò gạch mini nhằm chủ động tạo ra những viên ngói, gạch đỏ tí hon có màu sắc phù hợp, giúp cho mái nhà, tường gạch, sân vườn của mô hình thêm phần sinh động.
Để mô hình thêm phần "có hồn" khi được Tuyền tỉ mỉ sơn từng chi tiết nhỏ, tạo hiệu ứng "màu thời gian" bằng rêu móc, bong tróc. Có mô hình Tuyền hoàn thành trong một tuần, đôi khi phải làm vài tháng, tùy thuộc vào kích thước và số chi tiết mà khách yêu cầu.
Tuyền cho biết sau mô hình đầu tiên, bản thân làm thêm một vài mô hình nữa, rồi chụp đăng lên mạng nhưng bất ngờ nhận được nhiều lời khen từ cộng đồng mạng. Từ đây nhiều người nhắn tin nhờ Tuyền làm mô hình nhà xưa để gợi nhớ lại kỷ niệm.
Khách hàng tìm đến Tuyền thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, có người muốn nhìn lại căn nhà đã có nhiều ký ức với gia đình hay có người trẻ muốn có một món quà đặc biệt dành tặng cho ông bà, cha mẹ. Qua nhiều năm làm nghề, Tuyền đã hoàn thành hàng trăm mô hình, với nhiều câu chuyện, kỷ niệm khác nhau.
Bà quách Thị Hồng Lụa (64 tuổi, ngụ xã Tiên Phong, huyện Ba Vì; nay là xã Quảng Oai, TP.Hà Nội), cho biết căn nhà cũ đã có từ năm 1961 do các cụ ngày xưa xây, vì xuống cấp nên bị tháo dỡ vào năm 2017 để xây căn nhà mới.
"Chỉ với một vài tấm hình trước đây, cháu Tuyền đã làm ra mô hình với diện tích gần 2,2 m2, rất giống với căn nhà cũ đến từng chi tiết. Nhìn mô hình này, tôi như nhìn thấy những ký ức với gia đình tại căn nhà xưa này và có thể kể cho cháu, chắt biết ông bà ngày xưa đã sống như thế nào", bà Hồng Lụa chia sẻ.
Ông Nguyễn Văn Thành (68 tuổi, ngụ thị trấn Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là xã Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên), cho biết: "Căn nhà ba gian xưa của gia đình đã bị tháo dỡ vào năm 2006. Dù chỉ qua lời kể của tôi nhưng Tuyền đã tái hiện lại ngôi nhà ba gian rất đẹp, chân thực từng chi tiết từ giếng nước, chuồng trâu đến mái ngói phủ rêu, tường nhà bong tróc do thời gian. Tôi thấy rất vui khi được nhìn thấy ngôi nhà xưa của gia đình cách đây 20 năm".
Cũng theo Tuyền, công việc làm mô hình ngôi nhà Bắc bộ theo yêu cầu của khách đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình và tạo việc làm cho 5- 6 người. Riêng trong quý 1.2026, Tuyền đã thu được hơn 130 triệu đồng từ việc bàn giao các mô hình nhà cũ cho khách hàng, chưa kể còn nhiều sản phẩm đang chờ hoàn thiện.
"Với tôi đây không chỉ là công việc kiếm cơm mà còn là niềm đam mê, cũng như giúp mọi người lưu giữ lại những kỷ niệm, vẻ đẹp truyền thống, mộc mạc của ngôi nhà Bắc bộ xưa" Nguyễn Thế Tuyền chia sẻ thêm.
