Công văn 3175/BGDĐT-GDTrH năm 2022 hướng dẫn: “Trong đánh giá kết quả học tập cuối học kỳ, cuối năm học, cuối cấp học, tránh dùng lại các văn bản đã học trong sách giáo khoa làm ngữ liệu xây dựng các đề kiểm tra đọc hiểu và viết để đánh giá chính xác năng lực học sinh, khắc phục tình trạng học sinh chỉ học thuộc bài hoặc sao chép nội dung tài liệu có sẵn”. Thế nhưng, văn mẫu vẫn tồn tại do nhiều nguyên nhân.
Giữa hướng dẫn và thực tế vẫn còn khoảng cách
Công văn 3715 khuyến khích việc xây dựng và sử dụng các đề mở trong kiểm tra, đánh giá để phát huy cao nhất khả năng sáng tạo của học sinh. Xây dựng bộ công cụ đánh giá để hạn chế tính chủ quan, cảm tính của người chấm. Khi nhận xét, đánh giá các sản phẩm của học sinh, cần tôn trọng và khuyến khích cách nghĩ, cách cảm riêng của học sinh trên nguyên tắc không vi phạm những chuẩn mực đạo đức, văn hóa và pháp luật.
Tuy nhiên, cách dạy, cách ra đề kiểm tra, đề thi hiện nay vẫn chưa thực sự hướng đến phát huy phẩm chất, năng lực của người học. Phần nhiều kiến thức trong đề kiểm tra, đề thi môn ngữ văn vẫn thiên về tái hiện kiến thức như chương trình cũ.
Các hướng dẫn chấm bài kiểm tra, bài thi vẫn nặng nề theo đáp án. Nghĩa là học sinh làm khác đáp án của thầy cô khó đạt được điểm cao. Những lệnh đề, như: “theo em”; “em hãy trình bày suy nghĩ của mình” nhưng đáp án chấm lại cứ bám sát “theo thầy”.
Công văn 3175 yêu cầu: “tránh dùng lại các văn bản đã học trong sách giáo khoa làm ngữ liệu xây dựng các đề kiểm tra đọc hiểu và viết” nhưng giáo viên ở nhiều trường học hiện nay vừa làm theo hướng dẫn nhưng vừa sợ. Mặc dù tuân thủ không lấy ngữ liệu trong sách giáo khoa để ra đề nhưng lại giới hạn một vài tác phẩm, một vài đề cụ thể trước khi kiểm tra thường xuyên, định kỳ để học sinh chuẩn bị trước.
Trước khi kiểm tra, một số thầy cô dạy chính khóa sẽ “ôn” khá kỹ cho học trò từ những tác phẩm văn học, hoặc các dạng đề đã được giới hạn. Ngoài ra, các em còn “chuẩn bị” bằng hình thức nhờ ChatGPT; Gemini; Roboki…hoặc thầy cô dạy thêm làm hộ. Vì thế, nhiều học sinh học thuộc bài mẫu, khi kiểm tra chỉ “tái hiện” lại những gì đã được ôn, hoặc đã chuẩn bị.
Vì thế, khi chấm bài định kỳ, mặc dù là nhà trường xếp học sinh ngồi theo thứ tự A, B, C, cắt phách bài kiểm tra nhưng đa phần các bài văn na ná như nhau. Gần với đáp án/hướng dẫn chấm của thầy cô.
Cho dù chương trình mới khuyến khích sáng tạo nhưng việc kiểm tra hiện nay vẫn nặng tính khuôn mẫu. Không ít đề kiểm tra, đề thi ngữ văn vẫn thiên về “đúng ý”, “đủ ý”. Điều này khiến học sinh tin rằng càng giống đáp án càng dễ đạt điểm cao. Khi đó, văn mẫu trở thành con đường ngắn nhất để lấy điểm.
Ngoài ra, hiện nay giáo viên chịu áp lực về tỷ lệ học lực của học sinh do nhà trường, tổ chuyên môn giao ở đầu năm học. Bên cạnh đó, kết quả thi tuyển sinh, thi tốt nghiệp cũng là một trong những tiêu chí đánh giá, xếp loại giáo viên.
Nếu không đạt chỉ tiêu, chất lượng giảng dạy không “bằng hoặc cao hơn năm trước” thì về cơ bản giáo viên không được xét thi đua các danh hiệu từ Chiến sĩ thi đua cơ sở trở lên; không đủ điều kiện để xét viên chức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Trong khi, những danh hiệu, xếp loại viên chức hằng năm gắn liền với quyền lợi, danh dự của giáo viên.
Vì vậy, nhiều thầy cô buộc phải cho học sinh luyện theo “khung”, “dàn ý chuẩn”, thậm chí cung cấp bài mẫu để học sinh dễ đạt điểm hơn.
Chưa kể, một bộ phận học sinh ngày nay rất ít đọc sách, báo, vốn từ khá ít ỏi. Một số em thiếu vốn từ, thiếu trải nghiệm sống và khả năng diễn đạt nên thường chọn cách học thuộc bài mẫu để “an toàn”. Với những em học lực bình thường thì văn mẫu trở thành chiếc “phao cứu sinh” để hướng đến điểm trung bình (đạt).
Hiện nay, chỉ cần tìm kiếm vài giây là có hàng trăm bài văn mẫu trên các website học tập khiến việc sao chép trở nên quá dễ dàng. Bên cạnh đó, AI (trí tuệ nhân tạo) sử dụng khá phổ biên, chỉ cần câu lệnh là có bài văn hoàn chỉnh. Một khi nguồn cung lớn thì nhu cầu sử dụng cũng tăng theo.
Chúng ta đều biết, một khi văn mẫu thành “văn chép” cũng đồng nghĩa học sinh mất khả năng suy nghĩ độc lập, bài viết thiếu cảm xúc thật và ngày càng ngại sáng tạo.
Muốn văn mẫu bớt “đất sống” thì việc đầu tiên hội đồng cốt cán môn ngữ văn ở các địa phương, các thầy cô giáo cần phải đổi mới cách ra đề và chấm điểm. Thầy cô cần tôn trọng sự khác biệt trong bài viết, khuyến khích trải nghiệm cá nhân, dạy học sinh cách viết từ suy nghĩ thật của mình thay vì học thuộc.
Bên cạnh đó, thầy cô dạy ngữ văn cần hướng cho học sinh trau dồi vốn từ, thường xuyên đọc sách, khuyến khích những em viết hay, viết có cảm xúc.
Đặc biệt, các tiêu chí xét thi đua, đánh giá viên chức cuối năm cũng cần được nghiên cứu thấu đáo, tránh tình trạng chất lượng giáo dục cuối năm phải “bằng hoặc cao hơn năm trước” mới được xét danh hiệu cá nhân, tập thể. Xét thi đua, đánh giá, xếp loại viên chức cần hướng đến tính minh bạch, sự nỗ lực của từng giáo viên chứ không nhất thiết phải ràng buộc chất lượng giáo dục.
Ranh giới giữa chất lượng thật và thành tích rất mỏng manh. Một bộ phận giáo viên làm thật thì không được xét thi đua, bị nhắc nhở, phê bình. Từ đó, có tình trạng giáo viên phải tìm cách để “nâng” chất lượng giảng dạy của mình.
Phương án tuyển sinh chính thức được trường Đại học Luật TP HCM công bố chiều 28/4. Năm nay, trường mở thêm ngành Kinh tế số, Thương mại điện tử, Công nghệ tài chính, Ngôn ngữ Trung Quốc.
4 phương thức tuyển sinh gồm: Tuyển thẳng; Xét điểm thi tốt nghiệp THPT; Kết hợp học bạ và chứng chỉ quốc tế; Xét học bạ với học sinh 149 trường được Đại học Quốc gia TP HCM ưu tiên xét tuyển; Điểm thi đánh giá đầu vào đại học V-SAT.
Nếu xét kết hợp học bạ, thí sinh cần có tổng điểm trung bình 6 học kỳ của 3 môn trong tổ hợp từ 22,5 trở lên. Cùng đó, các em phải có chứng chỉ IELTS tối thiểu 5.5, TOEFL iBT 65 điểm hoặc 3.0, chứng chỉ tiếng Pháp DELF trình độ B1 hoặc đạt 300 điểm mỗi kỹ năng ở bài kiểm tra trình độ tiếng Pháp (TCF). Với tiếng Nhật, yêu cầu chứng chỉ JLPT là bậc 3/6 (N3) trở lên. Nếu dùng điểm SAT, điều kiện để thí sinh nộp hồ sơ là 1150/1600.
Tuy nhiên, trường hạ mức điểm cộng các chứng chỉ ngoại ngữ, SAT còn tối đa 1,5 thay vì 3 như dự kiến hồi đầu năm. Việc điều chỉnh này thực hiện theo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Điểm xét tuyển kết hợp là tổng điểm tổ hợp ba môn + điểm cộng + điểm ưu tiên. Trong đó, các chứng chỉ ngoại ngữ, SAT sẽ được quy đổi thành điểm cộng.
Mức điểm cộng với IELTS và các chứng chỉ tiếng Anh của trường Đại học Luật TP HCM:
Các mức điểm cộng với chứng chỉ tiếng Nhật, Pháp, Hàn, Trung:
Với phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, trường Đại học Luật TP HCM tiếp tục dùng tổ hợp A00 (Toán, Lý, Hóa) và C00 (Văn, Sử, Địa). Trước đó, hai khối này dự kiến bị loại bỏ.
Tuy nhiên, từ năm 2028, các tổ hợp xét tuyển sẽ bắt buộc có môn Tiếng Anh, đồng nghĩa A00, C00 sẽ không còn được sử dụng.
Nếu học đủ 3 năm tại một trong 149 trường THPT được Đại học Quốc gia TP HCM ưu tiên xét tuyển và cókết quả mức Tốt, tổng điểm trung bình học bạ của 3 môn trong tổ hợp từ 24,5 trở lên, thí sinh có thể đăng ký xét học bạ.
Năm ngoái, HCMULAW tuyển khoảng 3.400 sinh viên cho 7 ngành học, điểm chuẩn từ 18,12 đến 25,65, hầu hết giảm 1-4 so với năm 2024.
Với L.T.N, học sinh (HS) lớp 12 ở TP.HCM, một ngày ôn tập thường bắt đầu lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2-3 giờ rưỡi sáng hôm sau với hy vọng đậu vào ngành sư phạm.
L.T.N kể em bắt đầu ôm giấc mơ trở thành giáo viên dạy sinh học từ cuối học kỳ 1 lớp 12 và tăng tốc ôn tập từ đầu năm nay để xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Song vì lo ngại điểm chuẩn tăng cao - năm ngoái yêu cầu hơn 8 điểm mỗi môn - nữ sinh quyết định thi đánh giá năng lực chuyên biệt của trường này (H-SCA) để kết hợp xét học bạ, bên cạnh ý định ban đầu là xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Ngày 29.5 cũng là lần thứ ba N. tham dự kỳ thi này, sau 2 lần thi đầu kết quả chưa như ý. "Em thấy áp lực hơn hồi thi lớp 10 nhiều, thậm chí tính đến kế hoạch năm sau thi lại nếu năm nay chưa thành công. Các kỳ thi cứ tới liên tục, em rất sợ", nữ sinh bộc bạch.
Như kể nếu như năm lớp 9 chỉ chịu áp lực không được vào một ngôi trường tốt, thì năm lớp 12 nỗi lo tăng thành mất đi tương lai tốt nếu "sẩy chân". Bởi lẽ, số lượng nguyện vọng dù tăng gấp 5 lần so với hồi thi lớp 10, nhưng cơ hội vào nguyện vọng 1 phải cạnh tranh ở quy mô toàn quốc chứ không chỉ ở TP.HCM. "Kết quả cuộc thi ngày hôm nay sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới những tháng ngày sau này", N. nói.
N. cho biết đã học thêm các môn toán, lý, hóa, sinh từ hè để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng đến đầu tháng 4 phải học thêm môn sinh H-SCA vì "đề rất khó, như một chân trời mới", dù bản thân từng thi học sinh giỏi môn sinh. Thế là mỗi ngày, ngoài giờ học chính khóa, N. phải học thêm trực tiếp các môn thi tốt nghiệp THPT trong 3 tiếng, sau đó thêm 2 tiếng rưỡi học trực tuyến cho kỳ thi H-SCA, kéo dài đến đúng nửa đêm.
"Có những hôm em ôn tiếp tới 2, 3 giờ rưỡi sáng mới đi ngủ tùy tình trạng sức khỏe. Khi thi học kỳ thì có lúc em thức trắng đêm đợi trời sáng để đi thi luôn. Những ngày gần đây vì không có lịch học trên trường nữa nên em thường dậy trễ hơn, khoảng 7 giờ và 8 giờ sẽ ngồi vào bàn học tiếp đến chiều", N. kể và nói thêm: "Em và một bạn khác thấy áp lực kinh khủng. Có những ngày hai đứa nói chuyện xong, tự nhiên đứng giữa trường khóc ngon ơ".
Tương tự, thời gian qua, Trịnh Xuân Trang, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), thường bắt đầu ngày mới vào sáng sớm và xếp lại sách vở khi kim đồng hồ đã nhích tới 1, 2 giờ. Đặt nguyện vọng 1 vào Trường ĐH Ngoại thương, nữ sinh nhìn nhận đây sẽ là một hành trình khó khăn và trước đó đã 2 lần dự thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM (V-ACT) để tăng sức cạnh tranh - với mục tiêu trên 1.000 điểm.
Trang cũng nhận định so với thi lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp THPT căng thẳng hơn do "có quá nhiều lựa chọn", khiến cô bạn liên tục thấy mông lung, băn khoăn chẳng biết lựa chọn của mình có thực sự phù hợp hay không. Đồng thời, nữ sinh cũng đối diện với áp lực đồng trang lứa, khi nhiều bạn bè ở trường sở hữu giải cấp thành phố, quốc gia hay thậm chí quốc tế.
"May mắn là em luôn được nhận "liều thuốc" tinh thần rất lớn từ gia đình. Mỗi đêm khi học bài, ba mẹ có khi đang ngủ còn giật mình tỉnh giấc khuyên em ngủ sớm, mang trái cây tiếp sức hay ôm em để động viên. Em cũng từng rưng rưng khi mỗi lần đạt điểm không tốt, ba mẹ không trách móc mà chỉ bảo còn nhiều con đường khác để đi và ba mẹ sẽ luôn ở đây với con", Trang kể.
Có thể thấy, không chỉ HS mà nhiều phụ huynh cũng sinh hoạt chung lịch trình với con để động viên con trong những tháng năm thi cử cuối cùng của tuổi học trò. Chị Lê Thị Oanh (46 tuổi, ngụ P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM), có con đang học lớp 12 vừa đạt nhiều học bổng giá trị của các trường nước ngoài, là một trường hợp điển hình.
Chị Oanh kể từ lúc con bắt đầu nhen nhóm ý định du học cho tới thời điểm đã chuẩn bị sẵn sàng như hiện tại, chị chưa từng nguôi lo lắng. Mỗi lần chứng kiến con phải thức tới 2-3 giờ sáng để học hay nghiên cứu hồ sơ, chị rất xót, đến nỗi không ngủ được, phải thức chuẩn bị đồ ăn thức uống cho con. "Nhiều lúc thấy con ngủ rồi nên mình cũng ngủ, tới khi chợt tỉnh giấc lại thấy con đang học vì chưa đạt mục tiêu trong ngày. Thực sự xót lắm", chị kể.
Hiện tại, khi con không còn nhiều áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, nỗi lo chuyển sang việc liệu con có thể tự lập và sống tốt ở xứ người. "Con nói mình tự bay được, ba mẹ không cần đưa đi, đồng thời đặt các mục tiêu rõ ràng ngay từ hè này nên tôi đã phần nào an tâm", chị Oanh kể.
Như vậy, những lựa chọn khác ngoài xét điểm tốt nghiệp THPT là lý do giúp nhiều sĩ tử cuối cấp giảm được áp lực. Nguyễn Tôn Diễm Anh, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chia sẻ em thấy may mắn vì không chọn phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT nên có thể tận hưởng những ngày cuối cấp một cách trọn vẹn nhất và học thêm một số kỹ năng mềm.
Trước đó, Diễm Anh đạt điểm SAT 1.550 và IELTS 8.5, đồng thời đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh. Đây là tiền đề giúp nữ sinh xét tuyển vào các trường công lập, trường quốc tế tại VN để chinh phục đam mê ngành kinh doanh quốc tế. Nỗi lo lớn nhất của Diễm Anh ở thời điểm này là việc chuẩn bị hồ sơ xin học bổng sao cho chỉn chu nhất. "Em khá háo hức về hành trình trên giảng đường ĐH sắp tới", Diễm Anh nói.
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center ở TP.HCM, kể nhiều học trò của thầy nhìn nhận kỳ thi lớp 10 nặng nề hơn vì mang tính "sống còn", không có nhiều phương thức để vào trường mơ ước và không có cách nào để tăng khả năng cạnh tranh ngoài việc phải dồn sức luyện thi. Trong khi đó, với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các bạn có đa dạng phương thức xét tuyển và có thể ôn luyện lấy các chứng chỉ quốc tế từ trước - chẳng hạn như IELTS hoặc SAT - để được cộng thêm điểm.
"Một số bạn cảm thấy tự tin hơn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT vì có thể phát huy đúng sở trường của bản thân, thông qua việc chọn tổ hợp môn khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, thay vì bắt buộc học văn, toán, tiếng Anh như hồi thi lớp 10", thầy Tâm chia sẻ. "Tuy nhiên, tâm lý dù có phần thoải mái hơn, các bạn đều cho rằng kỳ thi sắp tới sẽ khó và nặng hơn hẳn vì đề phân hóa cao, phạm vi kiến thức rộng và cạnh tranh quy mô toàn quốc", thầy nói.
Chuẩn bị cho những ngày thi sắp tới, L.T.N chia sẻ em thường đi bơi vào cuối tuần cũng như tham gia các hoạt động cùng bạn bè để san sẻ áp lực. Trong khi đó, Xuân Trang dành thời gian để trò chuyện với gia đình về giấc mơ và định hướng của mình. "Đến những ngày cuối cùng, em không còn quá căng thẳng nữa vì tin rằng ngàn ngày học ở trường vừa qua đã trang bị đầy đủ năng lực, giúp em chinh phục hành trình phía trước", Trang nói.
Theo dự thảo, tổng kinh phí thực hiện đề án được thành phố Đà Nẵng dự kiến lên tới 20.735 tỉ đồng từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác.
Trong đó, khoảng 19.246 tỉ đồng dành cho xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp trường lớp; gần 1.489 tỉ đồng để đầu tư trang thiết bị dạy học.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, tối thiểu 80% cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 và tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.
Thành phố đặt mục tiêu cơ bản xóa bỏ các phòng học xuống cấp, hết niên hạn sử dụng vốn là vấn đề nhiều năm qua được phụ huynh, giáo viên quan tâm tại một số khu vực đông dân cư.
Theo dự thảo, việc đầu tư sẽ ưu tiên cho các khu vực dân số tăng nhanh, miền núi và vùng còn khó khăn nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng lớn của người dân.
Đối tượng áp dụng gồm các trường mầm non, phổ thông công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng và Trường chuyên biệt Tương Lai trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo.
Đề án cũng liên quan đến đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân viên, người lao động và học sinh đang học tập, công tác tại các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn thành phố.
Theo lộ trình, năm 2026 dự kiến bố trí khoảng 2.074 tỉ đồng; năm 2027 khoảng 7.257 tỉ đồng; năm 2028 và 2029 cùng khoảng 4.147 tỉ đồng mỗi năm; năm 2030 khoảng 3.110 tỉ đồng.
