Những năm gần đây, cùng với sự lên ngôi của xu hướng tập thể hình và ăn uống lành mạnh, khoai lang đã trở thành lựa chọn thay thế phổ biến cho các loại tinh bột chính nhờ hàm lượng chất xơ và dinh dưỡng phong phú. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng và mức độ ảnh hưởng đến đường huyết của khoai lang luộc, hấp, nướng hay khoai để lạnh lại có sự khác biệt rất lớn.
Bà Hứa Huệ Ngọc, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng và Thực phẩm thuộc Quỹ Đổng Thị (Đài Loan), cho biết khi khoai lang được làm nóng, cấu trúc tinh bột sẽ thay đổi giúp cơ thể dễ hấp thụ hơn.
Ngược lại, nếu để nguội hoặc bỏ vào ngăn mát tủ lạnh, một phần tinh bột sẽ chuyển hóa thành “tinh bột kháng” (resistant starch). Loại tinh bột này rất khó bị cơ thể hấp thụ, từ đó giúp làm chậm tốc độ tăng đường huyết và kéo dài cảm giác no.
Theo bà Hứa Huệ Ngọc, xét về tốc độ làm tăng đường huyết, khoai lang lạnh có tốc độ chậm nhất, tiếp theo là khoai lang luộc, khoai lang hấp, và khoai lang nướng là loại làm tăng đường huyết nhanh nhất.
Sở dĩ có sự khác biệt này là do quá trình nướng làm mất nước, khiến hàm lượng đường trong khoai lang cô đặc và tăng độ ngọt. Cộng thêm việc khoai được làm nóng khiến cơ thể dễ hấp thụ hơn, nên khoai lang nướng trở thành “thủ phạm” dễ làm đường huyết tăng vọt nhất. Trong khi đó, tinh bột trong khoai lang lạnh sau khi nấu chín và làm nguội sẽ sản sinh ra tinh bột kháng, cấu trúc của nó khiến đường ruột khó hấp thụ, nhờ vậy đường huyết cũng khó tăng lên hơn.
Chuyên gia Hứa Huệ Ngọc chỉ ra rằng, tùy thuộc vào mục tiêu của mỗi người mà cách chế biến khoai lang sẽ được tối ưu hóa:
Nếu mục tiêu là ổn định đường huyết: Nên ưu tiên chọn khoai lang đã qua làm lạnh (để trong ngăn mát tủ lạnh).
Nếu cần bổ sung năng lượng nhanh sau tập luyện: Để phục hồi cơ bắp hoặc nâng chỉ số đường huyết, các loại khoai lang nóng lại là lựa chọn phù hợp hơn.
Bên cạnh khoai lang, bà Hứa Huệ Ngọc cho biết khoai tây, bí đỏ và chuối cũng là những nguồn tinh bột thay thế tuyệt vời cho những người đam mê thể thao.
Khoai tây và bí đỏ có tính chất tương tự như khoai lang, đều thuộc nhóm tinh bột chất lượng cao. Trong khi đó, chuối có thể cung cấp lượng carbohydrate cần thiết cho quá trình vận động, là một thực phẩm bổ trợ vô cùng lý tưởng.
Theo bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, thực tế đã ghi nhận các trường hợp nhập viện sau khi tắm không đúng thời điểm trong mùa nắng nóng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Do đó, không phải cứ mùa nóng là “tắm càng nhiều càng tốt”.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết sau khi đi nắng hoặc vận động nhiều, cơ thể đang ở trạng thái tăng thân nhiệt, tim đập nhanh, mạch máu ngoại biên giãn ra để tỏa nhiệt. Nếu tắm ngay, đặc biệt là tắm nước lạnh, một số nguy cơ có thể xảy ra gồm:
Từ đó, bác sĩ Niềm chỉ ra một số dấu hiệu cho thấy chưa nên tắm ngay dù đang rất nóng, gồm:
Theo bác sĩ Phối Hiền, khi tắm trong mùa nắng nóng, nhiệt độ nước nên ở mức gần với nhiệt độ da, thường khoảng 33 - 36°C. Nước quá lạnh có thể gây co mạch, trong khi nước quá nóng làm tăng mất nước và tạo thêm gánh nặng cho hệ tim mạch.
Thời điểm tắm phù hợp là khi cơ thể đã ổn định, thường sau khi nghỉ ngơi khoảng 15 - 30 phút sau vận động hoặc sau khi đi nắng về. Không nên tắm khi đang đói, quá no hoặc trong trạng thái mệt nhiều.
Về số lần, người trưởng thành khỏe mạnh trong điều kiện sinh hoạt thông thường tắm 1 - 2 lần mỗi ngày là phù hợp; có thể tăng thêm nếu ra nhiều mồ hôi, nhưng cần đảm bảo điều kiện an toàn và không kéo dài thời gian tắm.
Bác sĩ Thiện Niềm lưu ý thêm, các đối tượng sau cần đặc biệt thận trọng khi tắm vào mùa nóng này:
Trẻ nhỏ: Nên tắm nước ấm hoặc mát nhẹ, tránh nước quá lạnh vì có thể khiến trẻ bị lạnh đột ngột hoặc viêm đường hô hấp.
Không tắm quá lâu hoặc tắm quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm khô da, mất lớp bảo vệ tự nhiên của da. Nên tắm cho trẻ ở nơi kín gió, lau khô người ngay sau khi tắm để tránh nhiễm lạnh.
Người cao tuổi: Tránh tắm nước quá lạnh hoặc khi cơ thể đang mệt, vừa đi nắng về hoặc đang đói.
Không nên tắm quá khuya, đặc biệt vào ban đêm khi nhiệt độ môi trường giảm vì dễ gây co mạch và làm tăng nguy cơ tai biến tim mạch.
Nên tắm trong phòng kín gió, có thảm chống trượt hoặc tay vịn để hạn chế nguy cơ té ngã - một tai nạn khá thường gặp ở người lớn tuổi khi phòng tắm trơn trượt.
Người có bệnh tim mạch: Không tắm nước quá lạnh, đặc biệt là khi thời tiết quá nóng hoặc sau khi vận động mạnh. Tránh tắm quá lâu hoặc thay đổi nhiệt độ nước đột ngột.
Nếu có các triệu chứng như đau ngực, hồi hộp, khó thở, choáng váng khi đang tắm, cần dừng ngay, nghỉ ngơi và nhờ sự trợ giúp từ người khác; nếu triệu chứng không cải thiện, nên đi khám sớm để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
Cụ thể, lô sản phẩm bị thu hồi có số tiếp nhận phiếu công bố mỹ phẩm 002013/25/CBMP-HCM, số lô S2510087, ngày sản xuất 21-10-2025, hạn dùng 21-10-2027.
Theo thông tin trên nhãn, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường là Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương (địa chỉ 160 Trương Công Định, phường Tân Bình, TP.HCM). Sản phẩm được sản xuất tại chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương (địa chỉ 110-111 Trần Văn Mười, xã Bà Điểm, TP.HCM).
Trước đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Tây Ninh đã lấy mẫu sản phẩm tại hai siêu thị gồm Coopmart Tân Châu và Coopmart Tây Ninh để kiểm tra chất lượng.
Kết quả kiểm nghiệm của Viện Kiểm nghiệm thuốc TP.HCM và CDC tỉnh Tây Ninh cho thấy mẫu thử không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu giới hạn vi sinh vật.
Từ kết quả kiểm nghiệm trên, Cục Quản lý dược yêu cầu đình chỉ lưu hành và thu hồi toàn quốc đối với lô sản phẩm vi phạm.
Cục Quản lý dược đề nghị sở y tế các tỉnh, thành phố khẩn trương thông báo đến các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm trên địa bàn ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng lô sản phẩm nêu trên; đồng thời trả lại sản phẩm cho đơn vị cung ứng.
Các địa phương cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc thu hồi tại các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định.
Đối với Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương, cục yêu cầu doanh nghiệp gửi thông báo thu hồi đến toàn bộ hệ thống phân phối và đơn vị sử dụng sản phẩm; tiếp nhận sản phẩm bị trả lại, tổ chức thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô hàng không đáp ứng quy định, báo cáo trước 1-7.
Cục Quản lý dược cũng đề nghị Sở Y tế TP.HCM giám sát quá trình thu hồi, tiêu hủy lô sản phẩm vi phạm của Công ty Trường Dương và chi nhánh sản xuất.
Đồng thời, cơ quan này cần kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về quản lý mỹ phẩm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; xử lý các vi phạm (nếu có).
Nhiều người kiểm soát đường huyết khá tốt vào ban ngày nhưng lại “lỏng tay” vào buổi tối. Đây là thời điểm cơ thể giảm chuyển hóa, khiến đường huyết dễ tăng cao nếu ăn uống không hợp lý.
Theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, bữa tối nên cân bằng giữa protein, chất xơ và tinh bột phức để giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.
Một bữa tối hợp lý nên có nguồn đạm như cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu phụ, kết hợp với rau xanh. Protein giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, trong khi chất xơ giúp giảm tốc độ tăng glucose trong máu.
Bà Franziska Spritzler, hiện làm việc trong lĩnh vực tư vấn dinh dưỡng chuyển hóa tại Mỹ, cho biết việc kết hợp protein và chất xơ có thể giúp hạn chế biến động đường huyết sau bữa ăn.
Tinh bột tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng có thể khiến đường huyết tăng nhanh. Thay vào đó, nên ưu tiên tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan, thực phẩm nguyên hạt giúp cải thiện độ nhạy insulin và ổn định đường huyết tốt hơn.
Thời điểm ăn tối cũng quan trọng không kém loại thực phẩm. Ăn quá muộn khiến cơ thể khó xử lý glucose do đồng hồ sinh học bước vào giai đoạn nghỉ ngơi.
Bác sĩ David Agus (Mỹ) cho biết cơ thể xử lý năng lượng hiệu quả hơn vào ban ngày, vì vậy nên ăn tối trước khi ngủ ít nhất 2 - 3 giờ.
Một bữa tối phù hợp có thể gồm:
Ngoài ra, nên hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm nhiều đường hoặc nước ngọt vào buổi tối.
Người mắc tiểu đường hoặc tiền tiểu đường không nên bỏ bữa tối hoặc ăn quá ít, vì có thể gây hạ đường huyết về đêm. Tốt nhất nên duy trì chế độ ăn cân bằng và theo dõi đường huyết thường xuyên.
