Một người đàn ông họ Chen, 56 tuổi, ở thành phố Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông, vốn có sức khỏe tốt nhưng cách đây 3 năm bắt đầu xuất hiện các triệu chứng tiểu rắt và tiểu buốt. Nghĩ đây chỉ là vấn đề về tuyến tiền liệt thông thường, lại không muốn ảnh hưởng đến công việc đồng áng bận rộn, ông Chen đã tự ý mua thuốc về uống với hy vọng các triệu chứng thuyên giảm.
Gần đây, bệnh tình chuyển biến nặng, đến mức ông không dám đi đâu xa vào ban ngày và thường xuyên mất ngủ vào ban đêm vì phải thức giấc 3-4 lần để đi vệ sinh. Sau nhiều lần được gia đình thuyết phục và hộ tống, ông Chen mới chịu đến khoa Tiết niệu thuộc Bệnh viện Từ Văn (cơ sở liên kết với Bệnh viện Đại học Y khoa Quảng Đông) thăm khám.
Tại đây, kết quả kiểm tra cho thấy một khối sỏi khổng lồ chiếm gần như toàn bộ không gian của bàng quang của bệnh nhân. Bác sĩ Lâm Viễn, Phó Trưởng khoa Tiết niệu, cho biết khối sỏi có chiều rộng 10 cm, chiều dài 13 cm và nặng tới 1,3 kg, tương đương kích thước hai nắm tay của người trưởng thành. Đây được ghi nhận là viên sỏi bàng quang lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Đông. Khối sỏi cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng thận ứ nước hai bên, một hội chứng khiến cả hai quả thận bị sưng phù do tích tụ nước tiểu, dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu nghiêm trọng.
Theo các bác sĩ, việc một khối sỏi quá lớn chèn ép lâu ngày lên thành bàng quang nếu không được can thiệp kịp thời sẽ hủy hoại nghiêm trọng chức năng thận, nguy cơ cao dẫn đến hội chứng urê huyết cao (suy thận giai đoạn cuối) và đe dọa tính mạng bệnh nhân.
Trước ca bệnh sỏi bàng quang khổng lồ hiếm gặp này, bệnh viện đã hội chẩn đa chuyên khoa, xây dựng phác đồ phẫu thuật cá thể hóa và lập phương án ứng phó khẩn cấp cho bệnh nhân. Ê kíp đã phải thực hiện các thao tác cẩn trọng để bóc tách khối sỏi ra khỏi thành bàng quang, nhằm tránh làm tổn thương đến các mạch máu và dây thần kinh xung quanh. Ca phẫu thuật cuối cùng diễn ra tốt đẹp, loại bỏ hoàn toàn dị vật khỏi cơ thể người bệnh.
Theo bác sĩ Lâm Viễn, sự hình thành sỏi bàng quang có mối liên hệ mật thiết với thói quen sinh hoạt không lành mạnh, tình trạng tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu. Nếu xuất hiện các triệu chứng như tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu đêm gia tăng, tiểu khó, dòng nước tiểu yếu, hoặc nước tiểu bị ngắt quãng đột ngột (nhưng có thể tiểu lại sau khi thay đổi tư thế), tiểu ra máu, chướng bụng và đau bụng dưới, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần, người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc hay trì hoãn việc điều trị mà cần đến ngay chuyên khoa tiết niệu của các bệnh viện uy tín để thăm khám kịp thời.
Để phòng ngừa hiệu quả bệnh sỏi bàng quang, người dân cần chú ý uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên, duy trì lượng nước nạp vào cơ thể ít nhất 2.000 ml mỗi ngày, tuyệt đối không nhịn tiểu để làm giảm độ cô đặc của nước tiểu. Bên cạnh đó, việc duy trì một chế độ ăn uống cân bằng cũng đóng vai trò quan trọng; hạn chế tiêu thụ quá mức các thực phẩm giàu axit oxalic, purin và canxi, đồng thời tăng cường ăn nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ. Cuối cùng, việc điều trị dứt điểm các bệnh lý nền như phì đại tuyến tiền liệt lành tính và nhiễm trùng đường tiết niệu ngay từ giai đoạn khởi phát sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ hình thành sỏi từ gốc rễ.
Đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người mắc tiểu đường, việc tự theo dõi đường huyết đúng cách có thể giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, việc kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp người bệnh tiểu đường hiểu rõ phản ứng của cơ thể với thực phẩm, vận động và thuốc.
Tiến sĩ Robert Gabbay, Giám đốc khoa học của Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, cho biết theo dõi tại nhà giúp phát hiện sớm tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết, từ đó điều chỉnh điều trị kịp thời.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được khuyến nghị đo đường huyết vào các thời điểm như:
Việc đo đúng thời điểm giúp đánh giá chính xác mức độ kiểm soát đường huyết trong ngày, theo CDC Mỹ.
Để kết quả chính xác, người bệnh cần:
Ngoài ra, cần kiểm tra hạn sử dụng của que thử và bảo quản máy đo đúng cách.
Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận (Mỹ), mức đường huyết mục tiêu thường khoảng 80 - 130 mg/dL khi đói và dưới 180 mg/dL sau ăn, tùy từng cá nhân.
Nhiều người chỉ đo đường huyết khi thấy mệt hoặc bỏ qua việc ghi chép. Một số trường hợp đo sai kỹ thuật hoặc không vệ sinh tay trước khi đo, khiến kết quả thiếu chính xác.
Bác sĩ Rita Rastogi Kalyani, chuyên gia nội tiết tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), cảnh báo người bệnh không nên tự ý điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào một vài chỉ số đơn lẻ.
Người bệnh tiểu đường nên liên hệ bác sĩ nếu:
Theo dõi đường huyết tại nhà không chỉ là thói quen mà còn là công cụ giúp người bệnh kiểm soát sức khỏe chủ động hơn. Thực hiện đúng cách và đều đặn sẽ góp phần giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Theo các bác sĩ Harvard, ba chỉ số tim mạch quan trọng gồm huyết áp, cholesterol và đường huyết. Đây không chỉ là những thông số xuất hiện trong buổi khám sức khỏe định kỳ mà còn cho thấy điều gì đang diễn ra bên trong cơ thể, giúp phát hiện nguy cơ từ sớm trước khi có triệu chứng.
Huyết áp phản ánh áp lực lên thành mạch
Huyết áp là lực máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và thư giãn. Huyết áp được thể hiện bằng hai chỉ số, chẳng hạn 120/80 mmHg. Số đầu tiên là huyết áp tâm thu, cho biết áp lực máu lên thành động mạch khi tim co bóp để bơm máu đi khắp cơ thể. Số thứ hai là huyết áp tâm trương, phản ánh áp lực trong mạch máu khi tim thư giãn giữa các nhịp đập.
Theo Healthline, huyết áp ở mức 120/80 mmHg thường được xem là bình thường ở người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, mức lý tưởng có thể khác nhau tùy độ tuổi, tiền sử bệnh và lối sống.
Theo các chuyên gia, điều đáng lo không phải vài lần huyết áp tăng tạm thời mà là tình trạng duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn nhiều muối và lười vận động đều có thể khiến huyết áp tăng âm thầm mà không có triệu chứng rõ rệt.
Huyết áp cao gây tổn thương động mạch và các cơ quan trọng theo thời gian. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này làm tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các tình trạng đe dọa tính mạng như đau tim và đột quỵ, đồng thời có thể dẫn đến bệnh thận mạn, suy tim và mất thị lực.
Cholesterol cao làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch
Cholesterol là chất béo cần thiết cho cơ thể nhưng nếu dư thừa có thể gây hại cho tim mạch. Theo Verywell Health, LDL thường được gọi là "cholesterol xấu", trong khi HDL là "cholesterol tốt" vì giúp đưa cholesterol dư thừa ra khỏi động mạch. Ngoài ra, triglyceride - một dạng chất béo trong máu - khi tăng cao cũng liên quan đến nguy cơ tim mạch.
Khi lượng cholesterol xấu LDL tăng cao, chúng có thể tích tụ trong thành động mạch, hình thành mảng xơ vữa và cản trở lưu thông máu. Theo khuyến cáo, người trưởng thành khỏe mạnh nên duy trì LDL dưới 100 mg/dL. Với người có nguy cơ tim mạch cao hoặc mắc tiểu đường, bác sĩ có thể yêu cầu mức thấp hơn.
Chế độ ăn nhiều đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn, ít rau xanh cùng lối sống ít vận động là những yếu tố dễ làm tăng cholesterol. Ngược lại, tập thể dục thường xuyên, giảm cân và hạn chế chất béo bão hòa có thể giúp cải thiện chỉ số này.
Đường huyết cao cũng ảnh hưởng tim mạch
Không chỉ liên quan bệnh tiểu đường, đường huyết cao còn có thể làm tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ đau tim, đột quỵ. Để đánh giá mức đường huyết trung bình trong khoảng ba tháng, bác sĩ thường sử dụng xét nghiệm HbA1c.
Theo Medical News Today và Healthline, HbA1c dưới 5,7% được xem là bình thường; từ 5,7 đến 6,4% là tiền tiểu đường và từ 6,5% trở lên thường được chẩn đoán là tiểu đường.
Chế độ ăn nhiều đường, nước ngọt, thức ăn tinh chế cùng tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể khiến đường huyết khó kiểm soát hơn.
Kiểm tra định kỳ huyết áp, cholesterol và đường huyết giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tim mạch. Nếu một trong ba chỉ số cao hơn mức mong muốn, người bệnh không cần thay đổi quá cực đoan ngay lập tức. Duy trì vận động đều đặn, ngủ đủ giấc, giảm thực phẩm chế biến sẵn, bỏ thuốc lá và kiểm soát căng thẳng có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch theo thời gian.
Bánh mì là niềm tự hào ẩm thực của người Việt, gắn bó với bao thế hệ người Việt từ thành thị đến nông thôn. Nhưng sao bây giờ cứ nghe đến bánh mì là người ta lại thấy hơi lo lắng?
Về chuyện môn, qua phân tích của các nhà khoa học, "thủ phạm" chính gây ngộ độc bánh mì là hai loại vi khuẩn Salmonella và tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus). Cũng theo các nghiên cứu, hơn 50% trường hợp vi khuẩn được tìm thấy trong món xốt bơ trứng và pa tê.
Xốt bơ trứng, bà con mình thường làm từ lòng đỏ trứng gà sống. Đây chính là kho nuôi dưỡng vi khuẩn Salmonella. Còn pa tê, nếu quy trình hấp không đủ nhiệt hoặc bảo quản kém như để qua đêm không bảo quản lạnh, để ngoài trời nắng nóng, vi khuẩn sẽ sinh sôi nảy nở theo cấp số nhân.
Đặc biệt, độc tố của vi khuẩn tụ cầu vàng cực kỳ "lì lợm". Nhiệt độ nướng bánh mì chỉ đủ làm giòn vỏ bên ngoài chứ không thể tiêu diệt được độc tố của tụ cầu một khi nó đã hình thành bên trong nhân bánh mì.
Ổ bánh mì là món ăn tổng hợp, mỗi thứ một ít như thịt, chả, pa tê, bơ, đồ chua, rau ngâm... Chính sự đa dạng này lại tạo thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn. Ở xứ mình, thời tiết nắng nóng thường xuyên trên 30-35°C. Đây là vùng nhiệt độ nguy hiểm cho thực phẩm.
Một xe bánh mì phơi nắng phơi gió từ sáng tới chiều, các hũ xốt bơ, pa tê cứ để lộ thiên thì chỉ cần hai tiếng, vi khuẩn đã kịp "lập gia đình, sinh con đẻ cái" đầy trong đó rồi. Chưa kể thói quen dùng tay bốc thực phẩm rồi cũng chính tay đó cầm tiền, cầm giẻ lau... chính là con đường lây nhiễm chéo nhanh nhất.
Để món bánh mì mãi là niềm tự hào khi giới thiệu với bạn bè quốc tế, chúng ta cần một cái bắt tay thật chặt giữa ba bên:
1. Về phía Nhà nước: Cần quản lý "tận gốc". Đừng chỉ kiểm tra hành chính các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, ngành chức năng phải kiểm soát từ các lò chả, cơ sở sản xuất pa tê lớn. Việc cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm phải đi đôi với những buổi tập huấn thực tế cho bà con tiểu thương hiểu đúng về vi khuẩn và nhiệt độ bảo quản.
2. Về phía người bán: Hãy làm bằng cái tâm của người nấu cho người thân ăn. Mỗi ổ bánh mì trao đi là trao sức khỏe của một con người. Hãy tách biệt đồ sống và đồ chín. Tuyệt đối không dùng tay trần bốc thức ăn sau khi đã cầm tiền.
Bảo quản lạnh. Đừng tiếc một chiếc tủ kính kín hay một thùng đá nhỏ để giữ lạnh cho xốt bơ và pa tê.
3. Về phía người mua: Hãy là người tiêu dùng thông thái.
Thay đổi một chút thói quen, kỹ lưỡng hơn một chút trong cách làm, cách ăn chính là cách chúng ta giữ gìn văn hóa và tình nghĩa đồng bào mình.
