“Không tồn tại ranh giới an toàn giữa khu vực hút thuốc và không hút thuốc trong không gian kín. Người không hút thuốc vẫn có nguy cơ hít phải khói thuốc thụ động dù đứng ngoài phòng hút thuốc”, Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, nói tại hội thảo chuyên đề sau lễ phát động Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, hôm 29/5.
Báo cáo giám sát năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng tại các cơ sở ăn uống, giải trí, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại nơi cho phép hút thuốc lên tới 64,64 µg/m³, cao gần gấp 4 lần so với các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà (16,98 µg/m³).
Khảo sát năm 2026 tại sân bay, tàu hỏa và du thuyền cho thấy các khu vực dành riêng cho người hút thuốc (DSA) gần như không phát huy hiệu quả ngăn khói thuốc. Do dùng chung hệ thống thông gió và tác động từ việc đóng mở cửa, khói thuốc vẫn liên tục phát tán sang khu vực bên cạnh.
Nồng độ PM2.5 tại phòng hút thuốc trong sân bay lên tới 262,59 µg/m³, cao hơn 10 lần mức an toàn khuyến nghị của WHO, theo bà Thủy. Trên tàu hỏa, con số này là 121,76 µg/m³ và trên du thuyền là 63,79 µg/m³.
Từ thực trạng trên, các chuyên gia y tế và đại diện WHO khuyến nghị Việt Nam sớm sửa đổi quy định hiện hành, tiến tới loại bỏ hoàn toàn phòng hút thuốc trong nhà tại nhà hàng, khách sạn, sân bay và phương tiện công cộng nhằm bảo vệ quyền được hít thở không khí sạch của người dân.
Tại lễ phát động, chùa Bổ Đà (Bắc Ninh) – ngôi chùa cổ nổi tiếng miền Bắc, lưu giữ vườn tháp và kho mộc bản Phật giáo cổ lớn nhất Việt Nam, đón hàng chục nghìn lượt du khách và phật tử hành hương – được lựa chọn là nơi thí điểm mô hình du lịch không khói thuốc.
Theo kế hoạch kéo dài đến cuối năm 2026, toàn bộ khu vực di tích sẽ được lắp đặt biển báo cấm hút thuốc, pano tuyên truyền. Cán bộ quản lý và người dân địa phương được tập huấn về môi trường không khói thuốc. Các tình nguyện viên cũng sẽ nhắc nhở du khách nếu phát hiện hút thuốc trong khuôn viên chùa.
Ông Nguyễn Văn Bình, Phó giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh, cho biết tỉnh đang mở rộng các mô hình “không khói thuốc” tại di tích, điểm du lịch và nơi công cộng nhằm xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, an toàn cho du khách. Giai đoạn 2026-2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống dưới 36%, đồng thời đưa tỷ lệ tiếp xúc khói thuốc thụ động trên phương tiện công cộng và trong trường học về 0%.
Còn bà Đoàn Thị Thu Huyền, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, nói thực tiễn cho thấy môi trường không khói thuốc không làm giảm sức hút của các điểm đến di sản mà còn nâng cao trải nghiệm của nhân dân và du khách. Việc xây dựng chùa Bổ Đà thành điểm du lịch không khói thuốc được kỳ vọng sẽ góp phần lan tỏa thông điệp sống lành mạnh, hạn chế tác hại của hút thuốc lá thụ động tại cộng đồng.
WHO năm nay phát động chiến dịch toàn cầu với thông điệp “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo”, kêu gọi các quốc gia tăng cường kiểm soát thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử để bảo vệ giới trẻ khỏi nghiện nicotine.
Ngày 1/5, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết bệnh nhi nhập cấp cứu trong tình trạng môi tái, nhịp tim không đều, rơi vào cơn rối loạn nhịp nhanh thất đe dọa tính mạng.
Theo người nhà, trước đó một ngày bé chỉ sốt nhẹ, kèm đau ngực, khó thở và nôn ói. Đến sáng hôm sau, triệu chứng không giảm mà tăng dần, xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực nên gia đình lập tức đưa đi viện.
Các bác sĩ chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp, nhanh chóng hỗ trợ hô hấp, dùng thuốc chống loạn nhịp. Bác sĩ khoa Tim mạch đặt máy tạo nhịp tạm thời để duy trì nhịp tim rồi chuyển thẳng đến khoa Hồi sức tích cực. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện. Tim co bóp rất yếu, rối loạn nhịp thất liên tục khiến bệnh nhi rơi vào trụy tim mạch, nguy cơ ngưng tim.
Báo động đỏ lập tức được kích hoạt, kíp hồi sức chạy đua với thời gian triển khai kỹ thuật ECMO để thay thế chức năng tim phổi, duy trì sự sống cho bệnh nhi. Đồng thời, các bác sĩ áp dụng hạ thân nhiệt và lọc máu liên tục nhằm bảo vệ não và hạn chế tổn thương đa cơ quan.
Sau khoảng 20 phút, tình trạng tím tái cải thiện, bệnh nhi dần hồng hào trở lại. Tuy nhiên, suốt một tuần sau đó, tim vẫn đập yếu và loạn nhịp, phải phụ thuộc hoàn toàn vào ECMO cùng các thuốc trợ tim, chống loạn nhịp.
Gần 11 ngày điều trị căng thẳng, chức năng tim và các cơ quan dần hồi phục. Bệnh nhi được cai ECMO vào ngày 21/4, tiếp tục cai máy thở, tỉnh táo hoàn toàn và không để lại di chứng. Một tuần sau đó, bé xuất viện trong niềm vui của gia đình và kíp điều trị.
Viêm cơ tim cấp thường do virus, hay gặp nhất là Coxsackie nhóm B. Giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với cảm cúm do chỉ có sốt nhẹ, mệt, ho, sổ mũi hoặc rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể xuất hiện đau ngực, khó thở, tím tái, tay chân lạnh, rối loạn nhịp tim, thậm chí trụy tim mạch. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.
Theo phó giáo sư Quang, với thể nặng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30-40%, riêng viêm cơ tim tối cấp trước đây gần như 100% không qua khỏi. Sự phát triển của kỹ thuật ECMO hiện nay giúp mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhi trong tình trạng nguy kịch.
Những người ốm nhưng vẫn tích nhiều mỡ bụng thường là do những yếu tố sau:
Không phải ai tăng cân cũng tích mỡ giống nhau. Yếu tố di truyền có tác động quan trọng đến cách cơ thể sẽ tích mỡ ở đâu, chẳng hạn vùng đùi, mông hay bụng. Một số người có xu hướng tích mỡ nội tạng nhiều hơn dù tổng lượng mỡ không cao, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Nghiên cứu đăng trên chuyên san Nature Reviews Endocrinology cho thấy yếu tố gien có ảnh hưởng rõ rệt đến phân bố mỡ trong cơ thể, đặc biệt ở người châu Á. Đây là nhóm có nguy cơ tích mỡ nội tạng cao hơn ngay cả khi BMI bình thường.
Điều này giúp giải thích vì sao có những người ăn uống và sinh hoạt không quá khác biệt nhưng vẫn dễ bị bụng mỡ. Tuy nhiên, di truyền không phải yếu tố quyết định hoàn toàn. Lối sống vẫn có thể làm giảm hoặc khuếch đại thêm tình trạng này.
Một người có cân nặng bình thường chưa chắc đã có cơ thể khỏe mạnh. Điều quan trọng hơn là tỷ lệ giữa cơ và mỡ. Khi cơ bắp thấp, cơ thể đốt calo kém hơn, khiến phần calo dư thừa dễ tích tụ thành mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng.
Không phải cứ có tập thể dục là đủ để thâm hụt calo và giảm mỡ bụng. Nếu cường độ tập quá nhẹ hoặc không đủ kích thích cơ bắp, cơ thể sẽ không tiêu hao nhiều calo và mỡ nội tạng vẫn tích tụ.
Ngoài ra, lối sống ít vận động làm giảm khả năng sử dụng đường glucose của cơ bắp, khiến lượng đường glucose dư thừa dễ chuyển thành mỡ. Những người ngồi nhiều, ít hoạt động trong ngày dù thân hình ốm nhưng nguy cơ tích mỡ bụng cao vẫn cao hơn người vận động đều đặn.
Căng thẳng kéo dài không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn tác động đến nội tiết. Khi cơ thể bị căng thẳng liên tục, hoóc môn cortisol được tiết ra nhiều hơn. Chúng làm tăng đường huyết và thay đổi cách cơ thể sử dụng calo.
Hệ quả là phần calo dư thừa dễ chuyển thành mỡ và tích tụ ở vùng bụng. Đây là lý do nhiều người dù ăn ở chế độ bình thường nhưng vẫn tăng mỡ bụng.
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần ăn ít hoặc tránh đồ béo là đủ. Tuy nhiên, nếu khẩu phần ăn vẫn chứa nhiều đường hoặc tinh bột trắng thì khả năng tích mỡ nội tạng vẫn cao.
Vấn đề là nhiều người ăn các món này nhưng không nhận thức rõ, chẳng hạn như bánh mì, bánh bao, hủ tiếu, phở hay cà phê sữa. Chúng dễ làm tăng đường huyết, kéo theo sự tăng tiết hoóc môn insulin. Về lâu dài, điều này còn dẫn đến kháng insulin và làm tăng nguy cơ tiểu đường loại 2, theo Verywell Health.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học International Journal of Environmental Research and Public Health và trình bày tại Đại hội thường niên chống béo phì ở châu Âu (ECO 2026) tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, đã phát hiện bí mật giảm cân bền vững, đặc biệt là cho tuổi 50.
Phân tích đánh giá do Đại học Modena và Reggio Emilia (Ý) dẫn đầu, bao gồm 14 thử nghiệm với 3.758 người tham gia từ Anh, Mỹ, Úc..., ở độ tuổi trung bình là 53, có chỉ số BMI trung bình là 31 kg/m2 (béo phì). Những người tham gia được chia thành 2 nhóm: Nhóm thử nghiệm được ăn kiêng để giảm cân, kết hợp với tăng số bước đi bộ để ngăn ngừa tăng cân trở lại. Nhóm đối chứng chỉ ăn kiêng, không tăng số bước đi bộ.
Kết quả đã phát hiện cách để giảm cân bền vững: Đi bộ khoảng 8.500 bước mỗi ngày, theo trang tin khoa học Science Daily.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy những người tăng số bước đi hằng ngày lên mức này đã thành công hơn nhiều trong việc tránh tăng cân trở lại
Cụ thể, vào cuối giai đoạn giảm cân (gần 8 tháng), nhóm thử nghiệm đã tăng số bước hằng ngày lên trung bình 8.454 bước và đã giảm cân khoảng 4 kg. Trong giai đoạn duy trì (hơn 10 tháng), họ vẫn đi bộ 8.241 bước mỗi ngày và vẫn giữ được mức giảm cân khoảng 3 kg.
Ngược lại, nhóm đối chứng không tăng số bước đi bộ và đã không giảm cân trong suốt thời gian nghiên cứu.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng: Giảm calo có tác động mạnh hơn đến việc giảm cân ngắn hạn, nhưng duy trì mức đi bộ lại có tác dụng ngăn chặn tăng cân trở lại. Khoảng 80% những người thừa cân hoặc béo phì có xu hướng tăng cân trở lại trong vòng 3 - 5 năm.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng tăng số bước đi bộ lên gần 8.500 bước mỗi ngày là chiến lược giảm cân bền vững. Muốn ngăn ngừa tăng cân trở lại, cần đi mức này mỗi ngày trong cả giai đoạn ăn kiêng và giai đoạn duy trì cân nặng.
