Khởi tố hai người đàn ông đổ hơn 177 tấn chất thải ra môi trường ở Ninh Bình

Trong ký ức của tôi, một buổi sớm mai cách đây chừng 25 năm, ở vùng quê nghèo Hà Tĩnh, nơi khi ấy chuyện lo cái ăn còn nhọc nhằn, nói chi đến nhu cầu giải trí, bỗng có chiếc xe máy chạy vèo qua con đường trước nhà. Trên yên xe máy gắn chiếc loa nhỏ, tiếng rao vang lên đầy thôi thúc: "Chỉ một đêm duy nhất...". Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ khiến đám trẻ con chúng tôi nôn nao cả ngày. Tối nay, có đoàn lô tô về làng.

Vào những năm cuối thập niên 1990, đầu những năm 2000, ở nhiều vùng quê như quê tôi, mỗi lần nghe tin có hội chợ, có gánh hát lô tô là người lớn, trẻ con đều háo hức. Người đi làm đồng về sớm hơn thường lệ, trẻ nhỏ ăn cơm thật nhanh để được theo cha mẹ ra sân vận động thị trấn. Đó là những đêm hiếm hoi cả làng cùng bước vào một không gian rực rỡ ánh đèn, náo nhiệt tiếng cười, khác hẳn nhịp sống lam lũ thường ngày.

Nếu khách đông, đoàn có thể ở lại vài đêm, thậm chí nửa tháng. Khi ấy, những tấm bạt dựng tạm, vài dãy ghế nhựa, sân khấu ghép bằng ván gỗ cũng đủ trở thành trung tâm vui chơi của cả vùng.

Ngày nay, những gánh lô tô về quê đã thưa dần, nhiều bãi đất trống từng sáng đèn hội chợ nay đã im lìm. Nhưng ở một chiều ngược lại, lô tô không biến mất; nó đang chuyển mình mạnh mẽ ở các đô thị lớn, đặc biệt tại khu vực miền Tây Nam bộ và TP.HCM, nơi loại hình này đang tìm lại sức sống mới.

Tên gọi "lô tô" được cho là bắt nguồn từ tiếng Pháp - loto, vốn có gốc xa hơn từ tiếng Ý - lotto. Đây là một dạng trò chơi dựa trên việc rút số ngẫu nhiên và dò số trên thẻ của người chơi.

Theo nhiều tài liệu, trò chơi này xuất hiện tại Ý từ khoảng thế kỷ 16. Ban đầu, nó mang tính giải trí cộng đồng và dần phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu. Khi lan sang các nước khác, lô tô được biến đổi về luật chơi và cách tổ chức để phù hợp với văn hóa bản địa.

Tại Pháp, hình thức lô tô từng khá phổ biến trong các buổi sinh hoạt cộng đồng. Ở Mỹ, một biến thể tương tự là Bingo xuất hiện rộng rãi vào đầu thế kỷ 20 và trở thành trò chơi quen thuộc tại nhà thờ, hội chợ, trường học hoặc các buổi gây quỹ.

Khi du nhập vào Việt Nam trong giai đoạn giao thoa văn hóa thời thuộc địa, trò chơi này dần được người Việt tiếp nhận rồi cải biên theo cách rất riêng. Nếu ở nhiều nước, đây đơn thuần chỉ là trò chơi may rủi mang tính giải trí, thì tại Việt Nam, lô tô được "sân khấu hóa", gắn với ca hát, diễn xuất và ngôn ngữ dân gian. Đó cũng là lý do lô tô Việt Nam trở nên khác biệt và có bản sắc riêng.

Lô tô phát triển mạnh tại miền Nam Việt Nam, đặc biệt khu vực Tây Nam bộ từ khoảng thập niên 1970 đến 1990. Nơi đây có truyền thống sinh hoạt cộng đồng sôi nổi, đời sống chợ phiên, lễ hội phong phú nên lô tô nhanh chóng tìm được chỗ đứng.

Không giống kiểu dò số im lặng ở nhiều nơi khác, lô tô Việt Nam hấp dẫn nhờ người "rao số" hoặc "kêu số". Người quản trò sẽ bốc ngẫu nhiên từng con số trong lồng cầu rồi hát, hò hoặc đọc những câu nói lái, câu vè, câu đố để gợi mở con số ấy.

Thay vì nói thẳng "số bảy", người gọi số có thể ngân nga:

"Con số gì ra, con số gì ra, cờ ra con mấy...

Chị ong nâu nâu nâu nâu

Chị bay đi đâu đi đâu

Chú gà trống mới gáy, ông mặt trời mới dậy

Mà trên những cành hoa em đã thấy chị bay

Con số bảy (7), con số bảy (7)".

Hay số khác lại được gắn với thành ngữ, tên món ăn, chuyện đời sống, khiến khán giả vừa dò số vừa cười nghiêng ngả.

Chính sự ứng biến linh hoạt, dí dỏm và đậm màu sắc địa phương đã khiến lô tô trở thành một hình thức giải trí đại chúng. Nhiều người đi xem lô tô không hẳn vì giải thưởng, mà vì thích nghe cách kêu số duyên dáng, thích tiếng cười rộn ràng và bầu không khí đông vui. Ở nhiều vùng quê miền Tây, mỗi khi có đoàn lô tô về gần như là sự kiện văn hóa nhỏ của cả xóm.

Từ nhu cầu giải trí ấy, hàng loạt gánh hát lô tô hình thành. Họ rong ruổi từ tỉnh này sang tỉnh khác, dựng sân khấu tạm ở bãi đất trống, chợ đêm, hội chợ xuân hoặc sân vận động huyện, xã.

Một nét đặc biệt của lô tô Việt Nam là nhiều đoàn do người chuyển giới nữ hoặc nam giả nữ biểu diễn. Với họ, sân khấu lô tô không chỉ là nơi kiếm sống mà còn là không gian hiếm hoi để được thể hiện bản thân trong bối cảnh xã hội trước đây còn nhiều định kiến.

Ánh đèn sân khấu rực rỡ là vậy, nhưng phía sau lại là đời sống nhiều nhọc nhằn. Không ít đoàn ăn ngủ ngay dưới sàn diễn, quần áo treo lẫn với đạo cụ, bữa cơm tối nấu vội bên hông rạp. Hôm nào bán vé khá thì cả đoàn vui, hôm nào mưa gió vắng khách lại thấp thỏm lo tiền xăng xe, tiền cơm gạo.

Bốn chữ "đi hát lô tô" vì thế từng gắn với thân phận lênh đênh của rất nhiều con người sống nhờ tiếng cười khán giả.

Cùng với thời gian, lô tô từng chịu không ít định kiến. Có người cho rằng đây chỉ là trò đỏ đen, thiếu giá trị nghệ thuật. Có thời điểm, một số nơi tổ chức tự phát, thiếu kiểm soát, nội dung phản cảm hoặc lợi dụng yếu tố nhạy cảm để câu khách, càng khiến hình ảnh lô tô trở nên méo mó.

Bên cạnh đó, khi truyền hình, internet và các hình thức giải trí hiện đại bùng nổ, lô tô kiểu cũ dần mất khán giả. Nhiều đoàn tan rã, nghệ sĩ bỏ nghề, sân khấu lưu động cũng thưa vắng. Không ít người tưởng rằng lô tô sẽ chỉ còn trong ký ức.

Nhưng vài năm trở lại đây, lô tô bước vào một giai đoạn mới. Nhiều nghệ sĩ trẻ lựa chọn làm lại từ đầu: chỉn chu sân khấu, đầu tư âm thanh, ánh sáng, tiết chế yếu tố gây tranh cãi, nâng chất lượng biểu diễn và đưa thêm thông điệp nhân văn vào chương trình.

Lô tô hôm nay không còn đơn thuần là mua vé dò số. Khán giả đến xem để nghe hát, xem biểu diễn, thưởng thức hài duyên dáng, tương tác cùng nghệ sĩ và tận hưởng một không gian cộng đồng rất đặc biệt.

Tại TP.HCM, đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời là một trong những cái tên góp phần làm mới hình ảnh lô tô. Thay vì chỉ dựng sân khấu lưu động như xưa, đoàn xây dựng chương trình theo hướng chuyên nghiệp, có kịch bản, có đầu tư trang phục, âm nhạc và câu chuyện văn hóa.

Người đứng đầu đoàn là Lộ Lộ (43 tuổi). Chia sẻ với PV Thanh Niên, cô cho biết nhiều năm qua, cô theo đuổi mục tiêu đưa lô tô đến gần công chúng trẻ, đồng thời xóa dần những định kiến cũ bám lấy loại hình này. Nhờ mạng xã hội, nhiều trích đoạn biểu diễn lan tỏa rộng rãi. Khán giả trẻ vốn chưa từng biết lô tô, hội chợ cũng bắt đầu tò mò, tìm đến rạp xem trực tiếp.

Mỗi lần nghe tiếng nhạc mở màn lô tô, tôi lại nhớ về buổi sáng năm nào ở quê nghèo Hà Tĩnh, khi chiếc loa trên xe máy chạy ngang và lũ trẻ con chúng tôi reo lên vì tối nay có hội.

Thứ ánh sáng của đêm lô tô ngày ấy không rực rỡ như sân khấu hiện đại bây giờ. Nhưng nó từng soi sáng một vùng quê thiếu thốn niềm vui, từng đem đến tiếng cười cho những con người lam lũ sau một ngày dài.

Hôm nay, lô tô đã khác, chuyên nghiệp hơn, văn minh hơn, trẻ trung hơn. Nhưng ở tầng sâu nhất, nó vẫn giữ nguyên giá trị cũ: mang niềm vui đến cho đám đông. Từ tiếng rao "chỉ một đêm duy nhất" của ngày xưa đến sân khấu chỉn chu của hôm nay, lô tô đã đi qua nhiều thăng trầm để tồn tại.

Và hành trình ấy, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của một trò chơi dân gian, mà là câu chuyện về sức sống của văn hóa bình dân Việt Nam - thứ tưởng mong manh nhưng chưa bao giờ mất đi.

Tin Gốc: Thanh Niên

Bộ Xây dựng vừa họp xem xét Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 171.300 tỷ đồng.
Theo thông báo cuộc họp, do tuyến đi qua khu vực có nền đất yếu, địa hình phức tạp và tác động đến nhiều địa phương, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng quá trình chuẩn bị đầu tư cần được nghiên cứu thận trọng, đổi mới cách tiếp cận để bảo đảm tính khả thi và bền vững của dự án.

Một trong những nội dung được lưu ý là dự báo nhu cầu vận tải. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận được yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan cập nhật số liệu thực tế về lưu lượng hành khách, hàng hóa trên hành lang TP HCM - Cần Thơ. Việc dự báo không chỉ dừng ở quy mô nhu cầu vận tải mà cần đánh giá khả năng thu hút của đường sắt, mức độ cạnh tranh và cơ cấu phân chia thị phần giữa các phương thức vận tải gồm đường sắt, đường bộ và đường thủy nội địa.

Đối với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), Bộ Xây dựng yêu cầu đưa nội dung này vào Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đồng thời xác định rõ quỹ đất tại khu vực xung quanh nhà ga để phát triển đô thị, dịch vụ, thương mại và logistics.

Theo Bộ Xây dựng, mô hình TOD có thể tạo thêm nguồn lực phát triển hạ tầng, nâng cao hiệu quả khai thác đất đai và hỗ trợ tính khả thi tài chính của dự án. Bộ cũng cho biết sẽ trực tiếp làm việc với các địa phương có tuyến đi qua để thống nhất phương án phát triển quỹ đất TOD và tổ chức triển khai dự án trong các bước tiếp theo.

Với phương án kỹ thuật, Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương phân kỳ đầu tư giai đoạn đầu theo quy mô đường đơn, khổ đường sắt 1.435 mm. Tuy nhiên, việc thiết kế phải tính toán ngay từ đầu cho phương án hoàn thiện đường đôi trong tương lai, tránh phát sinh chi phí lớn hoặc ảnh hưởng đến quá trình khai thác sau này.

Đối với khu vực nền đất yếu tại Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ yêu cầu lựa chọn giải pháp xử lý phù hợp, bảo đảm ổn định lâu dài, hạn chế nguy cơ lún và đáp ứng yêu cầu an toàn chạy tàu. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trong tháng 7.

Theo đề xuất nghiên cứu tiền khả thi, tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP Cần Thơ), tổng chiều dài 175,2 km.

Giai đoạn đầu, tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.435 mm; giai đoạn sau sẽ hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch. Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 ga và 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ. Tốc độ thiết kế dự kiến đạt 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng.

Tuyến có khoảng 56% đường xây dựng trên cầu vượt sông, khu vực đô thị và các công trình hạ tầng hiện hữu; khoảng 44% đi trên nền đất. Theo tính toán sơ bộ, phương án đường sắt đi chung cầu Cần Thơ 2, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 171.300 tỷ đồng. Phương án cầu đường sắt độc lập, tổng mức đầu tư tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, dự án đường sắt TP HCM - Cần Thơ sẽ được trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư vào tháng 8, dự kiến khởi công năm 2028 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 15/4, anh Bùi Hải Nam, ở Đồng Nai, tắm cách bờ chừng 30 m. Ngụp lặn một lúc, anh cảm giác bị gai chích vào vùng ngực, rồi cảm giác ngứa ngáy lan rộng. Người đàn ông tắm cạnh đó cũng bị tình trạng tương tự. Quan sát xung quanh, họ phát hiện nhiều sâu biển đang lơ lửng nên tức tốc lên bờ.

Tại bãi biển từ Hòn Bà đến cuối đường Thùy Vân, sâu biển thân phủ lông, dài cỡ ngón tay người lớn, theo sóng dạt vào bờ. Ở khu vực gần quảng trường Cột cờ, chúng xuất hiện dày, vùi mình dưới lớp cát. Cùng thời điểm, sứa cũng xuất hiện nhiều, mắc vào lưới ngư dân khi kéo cá ven bờ, dạt lên thành từng đám ở mép nước.

Dù xuất hiện nhiều sứa và sâu biển, lượng du khách đến tắm biển tại Bãi Sau không giảm đáng kể. Họ lựa chọn tắm ở khu vực xa bờ hoặc hạn chế xuống nước. Hương Ly, du khách đến từ Tây Ninh, cho biết đây là lần đầu cô chứng kiến sứa và sâu biển xuất hiện dày đặc với hình thù "hơi ghê", nên chọn ở lại trên bờ, đi dạo và trò chuyện cùng ba người bạn thay vì xuống tắm.

Trong khi đó, với người dân địa phương, sự xuất hiện của những sinh vật này không gây nhiều lo ngại và ít ảnh hưởng đến thói quen tắm biển hằng ngày. Bà Hồ Thị Minh Trang nói thường mặc đồ bơi kín thân khi xuống nước để hạn chế tiếp xúc, đồng thời chủ động tránh những khu vực có nhiều sinh vật trôi dạt.

Một chuyên gia sinh học biển cho biết loài sâu biển xuất hiện tại đây thuộc nhóm giun nhiều tơ, tên khoa học Chloeia parva, còn gọi là "giun lửa" hoặc "sâu róm biển". Chúng phát triển mạnh khi nước ấm lên vào mùa xuân - hè, cũng là thời kỳ sinh sản.

Nhóm giun nhiều tơ như Chloeia parva thường xuất hiện nhiều khi nhiệt độ nước tăng và dòng chảy thay đổi. Việc chúng dạt vào bờ không phải dấu hiệu ô nhiễm mà là hiện tượng sinh thái theo mùa. Đặc điểm của loài này là lớp lông tơ chứa độc tố phủ ngoài cơ thể. Khi tiếp xúc, các lông tơ dễ gãy, cắm vào da và giải phóng độc tố, gây đau rát, ngứa.

Đối với sứa, theo ông Trần Hữu Bảo Luyện, hơn 40 năm làm nghề cứu hộ biển, ngoài sứa trắng ít nguy hiểm, bãi biển xuất hiện sứa xanh. Loài này, cùng với sứa lửa, có thể gây kích ứng da, ngứa rát khi tiếp xúc.

Đại diện Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Vũng Tàu cho biết hiện tượng sứa, sâu biển xuất hiện đã được ghi nhận vài ngày qua. Đây là hiện tượng tự nhiên xảy ra hàng năm, chưa ghi nhận trường hợp dị ứng nặng.

"Tình trạng này xuất hiện vào đầu mùa mưa, sau đó giảm dần khi điều kiện thời tiết và dòng hải lưu ổn định", ông nói.

Du khách khi bị sứa hoặc sâu biển chích nên nhanh chóng lên bờ, rửa vùng da bằng nước sạch, bôi chanh hoặc giấm để giảm ngứa hoặc đến các trạm cứu hộ dọc bãi biển để được sơ cứu, bôi thuốc đặc trị. Ngoài ra, người bị nạn nên theo dõi phản ứng cơ thể và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện sưng nề hoặc dị ứng nặng.

Tin Gốc: Vnexpress