Trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ (5-7/5), điểm dừng chân cuối cùng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là Mumbai – thủ đô tài chính và thương mại của quốc gia Nam Á. Điều này cho thấy thương mại là một trụ cột then chốt trong quan hệ đối tác giữa hai nước.
Chuyến thăm cũng đánh dấu cột mốc quan trọng khi Việt Nam – Ấn Độ nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường, với mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2030, tăng gấp 1,5 lần hiện nay.
Cơ hội từ thị trường tiêu thụ khổng lồ
Trong một thập kỷ qua, thương mại Việt – Ấn đã tăng từ 5 tỷ USD năm 2016 lên 16,4 tỷ USD, tức gấp hơn ba lần. Tuy nhiên, Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam, ông Tshering W. Sherpa nhìn nhận con số này “chiếm dưới 2% tổng kim ngạch thương mại toàn cầu tương ứng của mỗi nước, khá trái ngược khi cả hai đều là những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới”.
Nông sản là trường hợp thể hiện rõ khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, mô tả Ấn Độ là “thị trường có quy mô rất lớn” với dân số 1,4 tỷ người và tầng lớp trung lưu tăng nhanh, ước khoảng 500 triệu người. Thế nhưng xuất khẩu rau quả Việt sang thị trường này hiện chỉ khoảng 50-100 triệu USD mỗi năm.
Theo ông, nguyên nhân chủ yếu là hàng rào thuế quan. Ông phân tích hiện chỉ có thanh long được hưởng mức thuế ưu đãi khoảng 10%, trong khi nhiều loại trái cây khác phải chịu thuế 40-50%. Việt Nam cũng chưa có hiệp định thương mại tự do riêng với Ấn Độ.
Rào cản thương mại kéo dài nhiều năm này có thể được gỡ bỏ, khi tại tuyên bố chung sau chuyến thăm, lãnh đạo hai nước nhất trí tạo thuận lợi hơn cho hàng hóa tiếp cận thị trường của nhau, gồm nông sản. Ấn Độ sẽ mở cửa cho sầu riêng Việt, giải quyết các vấn đề kỹ thuật để mở cửa thêm cho bưởi Việt Nam. Việt Nam cũng làm tương tự với trái nho của Ấn Độ.
Ở chiều thương mại rộng hơn, hai nước cũng thống nhất thúc đẩy rà soát Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Ấn Độ (AITIGA), tăng kết nối chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực có lợi ích chung và mở rộng hợp tác trong thương mại điện tử, kinh tế số.
Theo dự báo của Standard Chartered, xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ có thể tăng 10% mỗi năm, tương đương 633 triệu USD, chủ yếu đến từ hàng hóa, dịch vụ.
Thắt chặt đầu tư giữa hai nước
Không chỉ Việt Nam coi Ấn Độ là thị trường tiêu thụ khổng lồ, các doanh nghiệp Ấn cũng đánh giá cao tiềm năng đầu tư tại nước ta. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), Ấn Độ hiện có hơn 500 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký gần 1,2 tỷ USD.
Riêng quý đầu năm nay, các nhà đầu tư của quốc gia Nam Á đã rót hơn 95 triệu USD vào 30 dự án mới, gấp 8 lần so với cùng kỳ năm trước. Dòng vốn này tập trung vào công nghiệp chế biến chế tạo, sản xuất và phân phối điện, và khai khoáng.
Tại Mumbai, nhiều tập đoàn lớn của Ấn Độ bày tỏ mong muốn mở rộng hiện diện tại Việt Nam. Larsen & Toubro và Adani quan tâm tới các dự án giao thông, năng lượng, cảng biển. ONGC – “ông lớn” trong lĩnh vực dầu khí của Ấn Độ, hiện diện tại Việt Nam gần 40 năm – muốn tiếp tục là đối tác chiến lược lâu dài trong ngành dầu khí và bảo đảm an ninh năng lượng.
Năng lượng, công nghệ cao, xe điện hay đổi mới sáng tạo… đều là các lĩnh vực mới, trọng tâm sẽ được Việt – Ấn thúc đẩy hợp tác, đầu tư thời gian tới.
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá quá trình hiện thực hóa dư địa hợp tác còn đối mặt nhiều thách thức. Dù được nhìn nhận là điểm đến hấp dẫn, các nhà đầu tư Ấn Độ chỉ xếp thứ 26/154 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư nhiều vào Việt Nam.
Theo nhóm tác giả cuốn sách Quan hệ Việt – Ấn (India – Vietnam Relations: Development Dynamics and Strategic Alignment), nhà đầu tư Ấn Độ thường lo ngại rủi ro với các dự án làm mới từ đầu nên chuộng hình thức M&A. Tuy nhiên, thủ tục này tại Việt Nam chưa được thông thoáng, cộng thêm chi phí logistics cao đang kìm hãm dòng vốn đầu tư song phương. Do đó, sự quan tâm cụ thể của các nhà đầu tư lớn trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có thể gợi mở cơ hội, dư địa lớn hơn rất nhiều nếu hai bên sớm tháo gỡ những điểm nghẽn này.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Việt cũng nhân chuyến thăm để mở rộng dấu ấn tại thị trường tỷ dân, đặc biệt trong lĩnh vực hàng không, du lịch, logistics và vận tải biển. Một số lĩnh vực công nghệ cao và AI cũng ghi nhận nhiều hợp tác mới.
TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đánh giá Việt Nam đang chủ động mở rộng không gian chiến lược bằng cách kết nối sâu hơn với những động lực phát triển mới của châu Á.
Theo ông, Ấn Độ đang nổi lên như một trung tâm công nghệ và nhân lực số mới toàn cầu trong khi Việt Nam đang nỗ lực chuyển dịch khỏi mô hình tăng trưởng lao động giá rẻ, hướng tới khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll(“iframe[data-src]”)){iframe.removeAttribute(“sandbox”);iframe.setAttribute(“src”,iframe.getAttribute(“data-src”));}}catch(e){}}catch(e){console.log(“error_replace_script”,e);}
Giới phân tích cũng cho rằng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, tiềm năng hợp tác giữa hai nước là vô cùng lớn. Hai nước có thể cạnh tranh nhau trong thu hút FDI toàn cầu, nhưng cũng có thể bổ trợ nhau trong cùng một chuỗi cung ứng.
“Đây mới chỉ là khởi đầu của hành trình chung của hai nước. Bầu trời không phải là giới hạn với Ấn Độ và Việt Nam”, theo Đại sứ Sherpa.
Trong khi đó, ông Đặng Phúc Nguyên, người đang chờ đợi từng bước tiến trong đàm phán mở cửa cho sầu riêng Việt Nam vào thị trường Ấn Độ, nhìn nhận “nếu tận dụng tốt đà hợp tác này, cơ hội cho rau quả Việt sẽ rộng hơn”.
Kiểm định khí thải xe máy là một trong những giải pháp cho bài toán lớn về ô nhiễm không khí đô thị. Tháng trước, Thủ tướng ban hành Quyết định 13 quy định lộ trình kiểm định khí thải xe máy tại các thành phố lớn. Trong đó, việc kiểm định tại Hà Nội và TP HCM bắt đầu từ tháng 7/2027.
Chia sẻ tại hội thảo "Di chuyển, trí tuệ nhân tạo và xã hội" ngày 21/5, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), giải thích cơ chế kiểm định không nhằm thải loại xe không đạt khí thải. Các xe không đạt có thể được bảo dưỡng.
Bảo dưỡng định kỳ là khuyến nghị của các nhà sản xuất. Tuy nhiên, ông Tuấn nêu thực tế nhiều người dân không có thói quen này, khiến khí thải vượt ngưỡng. "Theo nghiên cứu, đa phần xe sau bảo dưỡng giảm được 70-80% khí thải, nhiều xe giảm tới 90%", ông nói. Thói quen này sẽ giúp giảm lượng khí thải từ gần 7 triệu xe máy tại Hà Nội, và hơn 70 triệu xe trên toàn quốc.
Lộ trình thực thi theo hướng "nới xe cũ, siết xe mới". Theo quy định, tiêu chuẩn khí thải xe máy được áp dụng theo niên hạn. Xe môtô (dung tích xi lanh trên 50 cm3) sản xuất hoặc nhập khẩu trong 2008-2016 áp dụng mức 2. Trong khi đó, xe máy dung tích dưới mức trên, sản xuất trước năm 2016, áp dụng mức 1.
Theo Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ bao gồm 4 mức giá trị cho phép đối với từng thông số hydrocacbon (HC), cacbon monoxit (CO). Trong đó, mức 1 có nồng độ CO 4,5%, HC 1.500 ppm (động cơ 4 kỳ) trong khí thải. Với mức 2, các chỉ số này lần lượt là 4,5% (tương đương mức 1) và 1.200 ppm. Ở mức 3, thông số là 3,5% và 1.100 ppm. Riêng mức 4, nồng độ CO giảm mạnh về 2%, HC còn 1.000 ppm.
Từ năm 2028, các loại xe máy tham gia giao thông tại Hà Nội và TP HCM phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 2 trở lên.
Lộ trình kiểm định khí thải được đặt ra nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hạn chế tối đa tác động tiêu cực của khí thải xe máy lên sức khỏe người dân. Cùng với đó, việc này giúp giảm thiểu và hạn chế phát thải từ phương tiện cá nhân, từng bước loại bỏ xe cũ nát, lạc hậu, đồng thời góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Việt Nam vào năm 2050.
Theo các nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguồn chính phát thải ở Hà Nội và TP HCM là giao thông và xây dựng. Tại Hà Nội, ông Tuấn cho biết mức độ ô nhiễm không khí đã vượt ngưỡng nhiều năm. "Để giải quyết bài toán lớn, chúng ta cũng cần tập trung vào những giải pháp lớn", ông nói.
Giải pháp lớn tiếp theo mà ông Tuấn nêu là chuyển đổi xe điện. Tuy nhiên, giải pháp này còn vướng ở hạ tầng trạm sạc, cùng hệ sinh thái bảo trì, bảo dưỡng. Bà Nguyễn Thị Nhật Hạ, Giám đốc Thị trường Việt Nam của nền tảng kết nối trạm sạc Votality Pte, nêu thị trường trạm sạc Việt Nam còn mang tính phân mảnh.
Mức độ tăng trưởng xe điện chủ yếu thúc đẩy bởi một doanh nghiệp đứng đầu, với hệ sinh thái đóng, không chia sẻ trạm sạc. Do đó, hệ sinh thái xe điện Việt Nam được coi như đang trong giai đoạn sơ khai, nhà đầu tư còn ngần ngại vì chưa thể đánh giá mức độ thành công trên diện rộng.
Điện hóa giao thông là lựa chọn của nhiều quốc gia trong khu vực. Singapore là thị trường tham vọng nhất, hướng tới loại bỏ xe xăng vào năm 2030. Họ cấp một khoản ưu đãi cho người mua xe, đồng thời tích hợp trạm sạc tại các khu nhà ở. Indonesia hướng tới xây dựng ngành sản xuất pin trong nước. Còn Malaysia vẫn ở giai đoạn xây dựng nền tảng ban đầu.
Ông Erlanggasakti Putra, chuyên gia Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng (TFGI), khuyến nghị các quốc gia cần cân bằng tốc độ chuyển đổi giữa nguồn cung điện, công suất lưới và bù đắp chi phí mua xe ban đầu cho người dân. Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp các nhà hoạch định chính sách mô hình hóa những đánh đổi phức tạp này, đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra cân bằng mức ngân sách hộ gia đình và duy trì tính ổn định của lưới điện.
Chốt phiên 15/5, giá vàng SJC được giao dịch ở mức 161-164 triệu đồng/lượng (mua - bán), giảm khoảng 3,5 triệu đồng/lượng ở chiều mua và 2,5 triệu đồng/lượng ở chiều bán so với tuần trước. Động thái này là một trong những mức điều chỉnh đáng chú ý của vàng miếng trong phiên giao dịch gần nhất.
Đối với vàng nhẫn, giá tại các thương hiệu lớn cũng đồng loạt giảm mạnh xuống mức 160,5-163,5 triệu đồng/lượng. Chênh lệch mua - bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Như vậy, giá vàng trong nước đang lùi về mức thấp nhất trong nhiều tháng qua. Đà giảm mạnh của vàng trong nước diễn ra sau nhiều phiên lệch pha với vàng thế giới. Những phiên trước, bất chấp việc giá vàng thế giới liên tục giảm nhưng vàng trong nước lại gần như bất động.
Trên thế giới, giá vàng đóng cửa cuối tuần ở mức 4.541 USD/ounce, giảm 121 USD/ounce, tương đương mức giảm hơn 2,5%.
Sự sụt giảm mạnh của vàng xuất phát từ hy vọng về tiến triển ngoại giao ở Trung Đông nhanh chóng tan vỡ. Các nhà giao dịch đang dự đoán nhiều khả năng Mỹ sẽ nâng lãi suất vào cuối năm nhằm kiềm chế lạm phát. Điều đó được xem là yếu tố then chốt gây áp lực lên thị trường vàng.
Khi lãi suất tăng, đồng USD thường mạnh lên, làm giảm sức hấp dẫn của vàng đối với nhà đầu tư tổ chức. Đồng thời, lãi suất cao cũng khiến tâm lý chấp nhận rủi ro suy giảm, hạn chế nhu cầu đầu cơ vàng.
Ông David Meger, Giám đốc giao dịch kim loại tại High Ridge Futures, nhận định vàng đang chịu sức ép kép từ giá trị đồng USD mạnh và lãi suất trái phiếu Mỹ tăng. Trong bối cảnh không có dữ liệu kinh tế quan trọng nào được công bố trong tuần tới, giá vàng sẽ tiếp tục biến động chủ yếu theo diễn biến của giá dầu và tình hình địa chính trị Trung Đông.
Đồng USD tăng giá
Đồng USD tiếp tục tăng giá sang phiên thứ năm liên tiếp trong thứ sáu và đang hướng tới mức tăng theo tuần cao nhất trong vòng hai tháng, khi kỳ vọng của thị trường về lộ trình chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày càng nghiêng về khả năng tiếp tục nâng lãi suất.
Trên thị trường Mỹ, chỉ số US Dollar Index (DXY) đo lường biến động đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) tăng 0,46%, hiện ở mức 99,27.
Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với USD tăng 5 đồng, hiện ở mức 25.131 đồng.
Những khoản tưởng không đáng kể này lại buộc người nộp thuế phải tự quyết toán, đối mặt nguy cơ bị phạt dù không cố tình sai phạm.
Anh H.D.M. (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho biết mới nhận được thông báo của cơ quan thuế về việc nợ thuế các năm 2022 và 2024. Điều khiến anh bất ngờ là những năm qua anh đều ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, thậm chí có năm còn được hoàn thuế.
Nhưng đến khi cài ứng dụng eTax Mobile, anh mới phát hiện hai khoản thu nhập 500.000 đồng vào năm 2022 và năm 2024, đều chưa được khấu trừ thuế.
"Đây là thù lao đi họp, thật sự tôi không thể nhớ nổi để tự quyết toán. Đến khi vào eTax Mobile tra cứu mới biết, chứ tôi không hề có ý định trốn thuế", anh M. nói và cho biết tuần rồi anh đã lập tờ khai quyết toán và nộp thuế ngay trên eTax mobile.
Do quá hạn nộp tờ khai quyết toán (năm 2022 là 2 năm và năm 2024 là 1 năm), nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm là hơn 100.000 đồng, anh còn bị phạt tiền chậm nộp 43.000 đồng. Nỗi lo lớn hơn là nguy cơ bị phạt vì chậm nộp tờ khai quyết toán. Mức phạt nếu lên đến vài triệu đồng thì quá nặng. Vì số tiền nhận chỉ vài trăm nghìn đồng và không phải cố tình trốn thuế.
Không riêng gì anh M., nhiều trường hợp rơi vào tình cảnh tương tự. Chị Trần Thu Trang (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết cũng vừa phát hiện khoản thu nhập vãng lai 200.000 từ năm 2024 khi tra cứu eTax mobile.
"Tôi vừa hoàn tất quyết toán. Do quá hạn một năm nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm 307.000 đồng, tôi bị phạt 37.000 đồng tiền chậm nộp. Tôi đang lo có bị phạt chậm nộp tờ khai hay không. Nên ngày nào tôi cũng vào eTax Mobile kiểm tra thông báo", chị Trang cho hay.
Anh N.K. (TP.HCM) cho hay năm 2025 ngoài thu nhập chính anh có phát sinh khoản thu nhập vãng lai 3,5 triệu đồng và đã nộp bổ sung thuế 40.000 đồng. Tuy nhiên điều anh lo lắng nhất là những khoản thu nhập vãng lai từ năm 2016 - 2022 không hiển thị trên ứng dụng eTax Mobile.
"Vừa qua tôi vô tình biết được trong những năm này tôi có thu nhập vãng lai dao động từ 8 - 15 triệu đồng/năm, nhưng do ứng dụng không hiển thị nên tôi không đóng được. Tôi cũng không tìm được chứng từ khấu trừ thuế trong giai đoạn này vì thời gian qua đã quá lâu. Trong trường hợp này tôi phải xử lý như thế nào?", anh N.K. đặt câu hỏi.
Những lo lắng của người dân hoàn toàn có cơ sở vì trước đó Tuổi Trẻ từng phản ánh trường hợp của anh H., nhân viên chi nhánh một ngân hàng cổ phần lớn bị cơ quan thuế địa phương yêu cầu đóng bổ sung và phạt 20,7 triệu đồng vì khoản thu nhập vãng lai tổng cộng 3,6 triệu đồng chưa được khấu trừ thuế trong 2 năm.
Theo phản ánh, anh H. có nguồn thu nhập chính tại ngân hàng, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) với công ty bảo hiểm mà ngân hàng ký độc quyền.
Phần thu nhập từ ngân hàng anh đã ủy quyền quyết toán thuế, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng đã được tạm khấu trừ 10%.
Ngoài ra anh còn phần thu nhập ở công ty chứng khoán, nhưng do khoản thu nhập này quá ít, năm 2022 chỉ 3,3 triệu đồng và năm 2023 là 300.000 đồng nên công ty chứng khoán đã không khấu trừ vì hiện nay các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần mới khấu trừ 10%.
Đó chính là nguồn cơn khiến cơ quan thuế yêu cầu truy lại và buộc anh phải tổng hợp hết 3 khoản thu nhập để quyết toán và áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, khiến anh phải đóng bổ sung và phạt tổng cộng lên đến 20,7 triệu đồng cho năm quyết toán 2022 và 2023.
Theo anh H., lỗi này không phải do người nộp thuế trốn tránh nghĩa vụ, nhưng mức phạt như vậy là quá nặng cho người nộp thuế. Trên thực tế nếu công ty chứng khoán tạm khấu trừ 10% thì anh sẽ không phải tổng hợp các khoản thu nhập để quyết toán lại vì theo thông tư 111 ban hành năm 2013 của Bộ Tài Chính, cá nhân có thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% tại nguồn không phải quyết toán nếu bình quân thu nhập không quá 10 triệu đồng/tháng (tương đương 120 triệu/năm).
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán Keytas, đánh giá cách khấu trừ thuế 10% đang gây bất lợi cho người có thu nhập thấp, dù có nâng lên 5 triệu đồng/lần.
Ông phân tích, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/người/tháng, và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tổng thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế.
Trong khi đó, người lao động tự do, theo thời vụ, thử việc thường là thu nhập thấp. Dù thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế nhưng họ nhận được 5 triệu đồng/lần là đã bị khấu trừ 10%. Đợi đến sang năm, khi quyết toán thuế, họ mới làm thủ tục quyết toán để hoàn lại số thuế này.
"Thực tế, nhiều người lao động ngại quyết toán thuế mà đành ngậm ngùi bỏ số thuế đã nộp thừa. Bởi để được hoàn thuế, họ phải đề nghị đơn vị chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế. Trong khi đó, nhiều người không rành quy trình mà đi thuê dịch vụ kế toán thì tốn thêm chi phí", ông Tuấn nói.
Theo ông, việc nộp mẫu cam kết thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế để không bị trừ 10% tạo cơ chế xin - cho không đáng có cho người lao động. Còn với đơn vị chi trả, họ lại thêm thủ tục khi cuối năm phải lập danh sách, nộp cam kết cho cơ quan thuế.
Để khắc phục bất cập nêu trên, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ông kiến nghị bãi bỏ cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai, mà tính thuế theo biểu lũy tiến. Cách này vừa đảm bảo công bằng cho người nộp thuế. Đồng thời, đơn vị chi trả cũng không phải phân biệt người có hợp đồng lao động hay không và tạm khấu trừ 10% hay theo bậc lũy tiến. Còn với cơ quan thuế, công việc cũng nhẹ gánh hơn khi giảm tải số hồ sơ quyết toán thuế.
