Ký hợp đồng mua bán điện trực tiếp đầu tiên giữa Samsung với một công ty điện mặt trời

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh, đánh dấu lần đầu tiên một ông chủ Nhà Trắng thăm Trung Quốc sau gần một thập kỷ. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh trật tự kinh tế toàn cầu đang bị thử thách.

Cách đây 25 năm, Mỹ bỏ xa Trung Quốc ở hầu hết chỉ số kinh tế cốt lõi. Nhưng hiện tại, bàn cờ vĩ mô đã chứng kiến một cuộc bám đuổi quyết liệt. Bóc tách từng lăng kính từ thương mại, công nghệ đến tài nguyên, bức tranh so sánh hai siêu cường phơi bày những dịch chuyển sâu sắc về dòng vốn và quyền lực chuỗi cung ứng.

Những con số biết nói

Thương mại là nơi chứng kiến sự thay đổi ngoạn mục nhất. Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới và hệ thống WITS, năm 2001, Mỹ là nhà xuất khẩu số một toàn cầu với 729 tỷ USD, cao gấp 3 lần con số 266 tỷ USD của Trung Quốc. Khi đó, chỉ 30 nền kinh tế chọn Bắc Kinh là đối tác thương mại lớn hơn Washington.

Ngày nay, Trung Quốc vươn lên thành "công xưởng thế giới", xuất khẩu 3.590 tỷ USD hàng hóa mỗi năm, vượt xa mức 1.900 tỷ USD của Mỹ. Hiện có tới 145 quốc gia giao thương với nền kinh tế châu Á nhiều hơn với xứ cờ hoa. Năm 2024, Trung Quốc ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục hơn 1.000 tỷ USD, chủ yếu nhờ xuất khẩu máy móc, thiết bị điện tử (1.680 tỷ USD) và kim loại.

Ngược lại, Mỹ phải gánh khoản thâm hụt thương mại khổng lồ khi nhập khẩu tới 3.120 tỷ USD. Đây chính là lý do Tổng thống Trump liên tục sử dụng công cụ thuế quan để bảo vệ sản xuất trong nước. Theo Penn Wharton Budget Model, mức thuế hiệu quả trung bình của Mỹ áp lên hàng Trung Quốc hiện ở mức 31,6%. Đáp lại, theo Reuters, Bắc Kinh cũng áp thuế chung 10% kèm các phụ thu nặng nề lên nông sản và năng lượng Mỹ.

Dù vậy, về quy mô tổng thể, Mỹ vẫn giữ ngôi vương. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa của Mỹ năm 2026 dự kiến vượt 30.000 tỷ USD, chiếm 25% quy mô toàn cầu. Trung Quốc bám sát với 20.000 tỷ USD (17%). Tuy nhiên, nền kinh tế tỷ dân đang chạy nhanh gấp đôi với tốc độ tăng trưởng trung bình 5,48% mỗi năm kể từ 2017, so với mức 2,5% của Mỹ.

Dẫu rút ngắn khoảng cách quy mô, chất lượng tài sản vẫn là một ranh giới lớn. IMF dự báo GDP bình quân đầu người của Mỹ năm nay vượt 94.000 USD, trong khi Trung Quốc chỉ dừng ở mức 15.000 USD.

Gánh nặng nợ nần và "ván cược" năng lượng xanh

Cả hai siêu cường đều đang phải gánh những khối nợ khổng lồ để duy trì cỗ máy tăng trưởng, nhưng với cấu trúc hoàn toàn khác biệt.

Nợ công của Mỹ hiện đã vượt mốc lịch sử 39.000 tỷ USD, tương đương 115% GDP. Khối nợ này phình to chủ yếu từ các gói cứu trợ ngân hàng sau khủng hoảng tài chính 2008 và các chương trình kích thích kinh tế thời đại dịch. Trong khi đó, nợ của Trung Quốc ở mức 94% GDP, nhưng phần lớn bắt nguồn từ các khoản vay đầu tư hạ tầng khổng lồ của chính quyền địa phương.

Để vận hành nền kinh tế, nhu cầu năng lượng của hai quốc gia cũng đứng đầu thế giới. Trung Quốc tiêu thụ 48.477 TWh điện năng trong năm 2024, với 80% đến từ nhiên liệu hóa thạch (chủ yếu là than đá). Mỹ tiêu thụ 26.349 TWh, cũng phụ thuộc 80% vào hóa thạch nhưng nghiêng về dầu mỏ.

Tuy nhiên, trên mặt trận năng lượng xanh, Bắc Kinh đang bỏ xa đối thủ. Báo cáo của REN21 chỉ ra Trung Quốc đã chi 290 tỷ USD cho năng lượng tái tạo trong năm 2024, gấp 3 lần con số 97 tỷ USD của Mỹ. Sự vượt trội này thể hiện rõ nhất ở ngành công nghiệp xe điện. Nhờ khoản trợ cấp 230 tỷ USD trong 15 năm qua, gần một nửa số ô tô mới bán ra tại Trung Quốc hiện nay là xe điện, trong khi tỷ lệ này tại thị trường Mỹ chỉ vỏn vẹn 10%.

Lõi công nghệ AI và "át chủ bài" khoáng sản

Cuộc cạnh tranh khốc liệt nhất giữa hai nền kinh tế hiện tập trung vào công nghệ lõi và chuỗi cung ứng chiến lược.

Mỹ tiếp tục khẳng định vị thế thống trị tuyệt đối trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI). Theo số liệu từ Morgan Stanley, giới doanh nghiệp Mỹ đã rót 109 tỷ USD vào AI trong năm 2024, gần bằng toàn bộ phần còn lại của thế giới cộng lại. Các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT hay Gemini giúp Washington duy trì khoảng cách an toàn trước các đối thủ từ Trung Quốc như DeepSeek.

Đồng thời, Mỹ cũng nắm giữ lợi thế lớn trong thiết kế bán dẫn nhờ nền tảng phần mềm của Nvidia. Dù vậy, điểm yếu chí mạng của cả hai siêu cường là đều phụ thuộc vào Đài Loan (Trung Quốc) - nơi sản xuất gần 90% lượng chip tiên tiến toàn cầu.

Nếu Mỹ nắm giữ phần mềm, Trung Quốc lại kiểm soát phần cứng từ gốc rễ. Bắc Kinh hiện sở hữu 44 triệu tấn oxit đất hiếm, chiếm hơn một nửa trữ lượng toàn cầu. Quan trọng hơn, họ gần như độc quyền trong khâu tinh luyện chế biến. Trong khi đó, Mỹ chỉ sở hữu 1,9 triệu tấn và gặp nhiều rào cản khai thác do các quy định môi trường khắt khe.

Sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc - nguyên liệu sống còn cho pin xe điện, bán dẫn và thiết bị quân sự - từng khiến Tổng thống Trump đe dọa áp thuế 100% vào năm ngoái.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo kế hoạch hành động thực hiện Chỉ thị 10 của Thủ tướng về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà vừa ban hành, Bộ Công Thương đã có nhiều giải pháp cụ thể để hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo đó, Bộ Công Thương yêu cầu đẩy mạnh sử dụng điện mặt trời mái nhà trong hộ gia đình, cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp sản xuất nhằm chủ động nguồn điện, tiết kiệm chi phí và giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Trong đó, các hộ dân được khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng, còn doanh nghiệp ưu tiên tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và hệ thống pin lưu trữ (BESS) vào hệ thống năng lượng nội bộ.

Cụ thể, Cục Điện lực (Bộ Công Thương) sẽ phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan tháo gỡ vướng mắc trong triển khai điện mặt trời mái nhà, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10% cơ quan công sở, 10% hộ gia đình lắp đặt sử dụng; hoặc tổng công suất đạt 20% kế hoạch phát triển của các địa phương.

Cơ quan này cũng sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện.

Chính sách sẽ được trình Thủ tướng xem xét ban hành, phù hợp với điều kiện kỹ thuật, khả năng kinh tế và ngân sách từng thời kỳ, dự kiến hoàn thành trong năm nay.

Về các nhiệm vụ phối hợp với đơn vị ngoài Bộ Công Thương, Bộ Tài chính được giao đề xuất giải pháp bố trí nguồn ngân sách nhà nước để hỗ trợ chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện cho hộ gia đình.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước sẽ đề xuất đầu mối tín dụng nhằm tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận nguồn vốn theo đúng quy định pháp luật.

Các cơ quan cũng sẽ nghiên cứu giải pháp hỗ trợ ngân sách, tín dụng xanh và tín dụng ưu đãi cho hộ gia đình, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống pin lưu trữ, đặc biệt tại các tòa nhà công sở.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, rà soát và đề xuất các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến công trình mới có khả năng tự chủ một phần điện năng bằng điện mặt trời mái nhà; đồng thời hướng dẫn yêu cầu về thiết kế, an toàn công trình và phòng cháy chữa cháy đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà và pin lưu trữ.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao chỉ đạo các đơn vị kinh doanh điện tại các địa phương tăng cường vận động, hỗ trợ, tư vấn, hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi về lắp đặt, đấu nối, để các hộ tiêu thụ điện lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện...

Tin Gốc: Dân Trí

Công ty CP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) mới đây cho biết OKX Ventures và HashKey Capital đã ký thỏa thuận đầu tư và trở thành đối tác chiến lược của doanh nghiệp, cùng với các cổ đông sáng lập trong nước gồm VPBankS và LynkiD.

Theo thỏa thuận, các nhà đầu tư sẽ tham gia góp vốn trong tháng 4-2026 cùng các cổ đông hiện hữu nhằm giúp CAEX đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỉ đồng (tương đương khoảng 380 triệu USD).

CAEX được thành lập vào tháng 9-2025 với vốn điều lệ ban đầu 25 tỉ đồng. Trong cơ cấu cổ đông, VPBankS (công ty con của VPBank) góp 2,75 tỉ đồng, tương ứng 11% vốn.

Cổ đông chi phối của doanh nghiệp là LynkiD, nắm giữ 50% vốn. Đây là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử, phát triển nền tảng tích điểm, đổi quà và là đối tác loyalty độc quyền của VPBank từ năm 2022.

Theo thống kê của công ty phân tích blockchain Chainalysis, tổng giá trị giao dịch tài sản số tại Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 7-2024 đến tháng 6-2025 ước tính vào khoảng 220-230 tỉ USD, tương đương bình quân trên 600 triệu USD mỗi ngày.

Quy mô này đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường tiền số lớn nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, xếp thứ ba sau Ấn Độ và Hàn Quốc, đồng thời chiếm gần 10% tổng giá trị giao dịch toàn khu vực.

Nhóm nhà đầu tư tham gia thương vụ rót vốn vào CAEX là các quỹ và tổ chức đáng chú ý hoạt động trong lĩnh vực tài sản số và fintech.

Trong đó, quỹ HashKey Fintech Investment Fund III là một quỹ đầu tư tập trung vào tài sản kỹ thuật số, công nghệ tài chính (fintech) và các hạ tầng liên quan.

Ở mảng hạ tầng giao dịch, HashKey Exchange là sàn giao dịch tài sản số do Hash Blockchain Limited vận hành, thuộc HashKey Holdings Limited.

Trong khi đó, OKX Ventures là bộ phận đầu tư của OKX - nền tảng fintech cung cấp dịch vụ giao dịch, đầu tư tài sản số cho khoảng 120 triệu người dùng trên toàn cầu, với các sản phẩm như giao dịch giao ngay, phái sinh và thị trường phi tập trung.

Trước đó, các doanh nghiệp khác liên quan đến VIX, TCBS, Sun Group, LPBank cũng đã có hồ sơ hợp lệ để tham gia xin cấp phép vận hành thị trường tài sản mã hóa.

Việt Nam dự kiến thí điểm vận hành sàn giao dịch dữ liệu, tài sản mã hóa và tài sản số từ quý 3-2026, sau khi hoàn tất việc rà soát, bổ sung các cơ chế, chính sách và đề án phát triển liên quan.

Theo quy định, vốn 10.000 tỉ đồng mới được lập sàn giao dịch tài sản mã hóa. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về vốn: Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) mới có vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng; Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) có vốn điều lệ 6,8 tỉ đồng; trong khi Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) đạt mức 101 tỉ đồng.

Đồng thời hai cái tên bị loại cũng khá đáng chú ý trên thị trường, gồm: Công ty CP Dịch vụ tài sản mã hóa Dolphinex (Dolphinex) và Công ty CP Công nghệ số SSI (SSI).

Trong đó, Dolphinex có vốn điều lệ 50 tỉ đồng, người đại diện pháp luật là ông Nguyễn Đức Hải. Cổ đông của Dolphinex tại thời điểm 20-10-2025 gồm: Công ty CP Quản lý Quỹ đầu tư MB, sở hữu 95% vốn điều lệ; Công ty CP Chứng khoán MB sở hữu 4,9% và ông Nguyễn Đức Hải sở hữu 0,1%.

Còn đối với SSI, doanh nghiệp này thành lập tháng 3-2022 tại Hà Nội với vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng. Cổ đông sáng lập gồm Quỹ Đầu tư thành viên SSI giữ 90% vốn điều lệ, Công ty CP Kompa Group giữ 5% và Công ty CP Filum sở hữu 5% vốn điều lệ. Nhiều nhà đầu tư đáng tiếc vì doanh nghiệp tài sản số liên quan đến SSI tham gia khá sớm vào thị trường này, nhưng hồ sơ lại không hợp lệ.

Nguồn: Tuổi Trẻ