Năm 2002, một người đàn ông bị mù tên Jens Neumann khiến cả thế giới kinh ngạc khi có thể tự lái xe ô tô trong khuôn viên thử nghiệm, dù trước đó ông gần như không còn khả năng nhìn thấy ánh sáng.
Điều đặc biệt là Neumann không sử dụng đôi mắt sinh học để quan sát đường đi. Thay vào đó, ông “nhìn” bằng một thiết bị điện tử được cấy trực tiếp vào não bộ, công nghệ từng được xem là bước tiến táo bạo nhất trong lĩnh vực phục hồi thị giác.
Neumann bị mù sau một tai nạn nghiêm trọng khi còn trẻ. Trong nhiều năm, ông phải sống phụ thuộc vào người khác và gần như từ bỏ hy vọng có thể nhìn thấy thế giới lần nữa.
Bước ngoặt đến khi ông tham gia dự án nghiên cứu của nhà khoa học y sinh người Mỹ William H. Dobelle. Sau nhiều thập kỷ nghiên cứu, Dobelle phát triển một hệ thống thị giác nhân tạo được gọi là “Dobelle Eye”, hay còn được biết đến với cái tên mắt điện tử.
Khác với những chiếc kính thông thường, thiết bị này hoạt động theo nguyên lý hoàn toàn khác.
Một camera siêu nhỏ được gắn trên kính sẽ ghi lại hình ảnh phía trước. Dữ liệu sau đó được truyền đến máy tính xử lý rồi gửi tín hiệu tới các điện cực cấy ở vùng vỏ não thị giác. Não bộ sẽ chuyển những tín hiệu điện này thành các điểm sáng và hình dạng đơn giản, giúp người sử dụng nhận biết vật thể, đường nét hoặc chướng ngại vật.
Dĩ nhiên, Neumann không thể nhìn thấy thế giới rõ ràng như người bình thường. Những gì ông cảm nhận được chỉ giống như các đốm sáng trắng hiện lên trên nền tối, đủ để phân biệt hình khối, phương hướng và chuyển động. Dẫu vậy, đối với một người đã mất hoàn toàn thị lực, đó vẫn là một cuộc cách mạng.
Các báo cáo thời điểm đó cho biết Neumann đã có thể tự đi lại, nhận biết cửa ra vào, tránh vật cản và thậm chí lái xe ở tốc độ chậm trong khu vực nghiên cứu. Thành tựu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới khoa học toàn cầu.
Nhiều chuyên gia xem đây là một trong những minh chứng đầu tiên cho thấy não người có thể kết nối trực tiếp với máy móc để khôi phục một giác quan đã mất.
Không chỉ dừng lại ở việc giúp người mù nhìn thấy, công nghệ của Dobelle còn tạo cảm hứng cho hàng loạt nghiên cứu về giao diện não – máy tính (Brain-Computer Interface). Các nhà khoa học bắt đầu đặt câu hỏi liệu những con chip tương tự có thể hỗ trợ điều trị tổn thương não, suy giảm trí nhớ hoặc các rối loạn tâm lý sau sang chấn hay không.
Nhà tương lai học Richard van Hooijdonk từng nhận định rằng những nghiên cứu bắt nguồn từ trường hợp của Neumann có thể mở ra các hướng điều trị mới cho bệnh nhân tổn thương thần kinh, mất trí nhớ và rối loạn căng thẳng hậu sang chấn. Tuy nhiên, hành trình của mắt điện tử cũng không hoàn toàn màu hồng.
Sau khi Dobelle qua đời vào năm 2004, nhiều dự án liên quan gặp khó khăn. Một số bệnh nhân từng tham gia thử nghiệm được cho là gặp trục trặc với thiết bị và dần mất đi phần thị lực được phục hồi. Điều đó cho thấy việc biến những thành tựu mang tính đột phá thành giải pháp y tế bền vững vẫn là thách thức rất lớn.
Dù vậy, hơn 2 thập kỷ đã trôi qua, câu chuyện của Jens Neumann vẫn thường được nhắc đến như một cột mốc đặc biệt trong lịch sử công nghệ sinh học.
Ông không trở thành “siêu nhân” như những gì khoa học viễn tưởng mô tả. Nhưng việc một người mù có thể cảm nhận thế giới thông qua con chip cấy trong não đã chứng minh rằng ranh giới giữa cơ thể con người và máy móc đang ngày càng trở nên mong manh hơn.
Và biết đâu, những công nghệ từng bị xem là không tưởng ấy lại chính là nền tảng cho thế hệ “mắt điện tử” giúp hàng triệu người khiếm thị nhìn thấy ánh sáng trong tương lai.
Sáng 1/6, 151.269 thí sinh trên địa bàn Tp.HCM chính thức bước vào môn thi đầu tiên Ngữ văn của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027.
Đây là kỳ thi tuyển sinh lớp 10 đầu tiên được tổ chức sau khi Tp.HCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), đồng thời cũng là kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Toàn thành phố bố trí 242 điểm thi với 6.443 phòng thi, huy động khoảng 17.700 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia công tác coi thi và giám sát.
Ghi nhận trong sáng cùng ngày, dù diễn ra vào đầu tuần nhưng tình hình giao thông tại nhiều khu vực khá thông thoáng, không xảy ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng quanh các điểm thi. Nhiều thí sinh được phụ huynh đưa đến điểm thi từ rất sớm để ổn định tâm lý trước giờ làm bài.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.HCM, kỳ thi năm nay có 15 thí sinh gặp vấn đề về sức khỏe cần được hỗ trợ đặc biệt. Ban Chỉ đạo kỳ thi đã xây dựng các phương án cụ thể nhằm đảm bảo các em có thể hoàn thành bài thi trong điều kiện công bằng, an toàn và đúng quy chế.
Trong ngày thi đầu tiên, các thí sinh dự thi môn Ngữ văn vào buổi sáng và môn Ngoại ngữ vào buổi chiều.
Một trong những điểm đáng chú ý của kỳ thi năm nay là việc lần đầu tiên học sinh của Tp.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cùng tham gia một kỳ thi tuyển sinh chung. Đồng thời, đội ngũ cán bộ, giáo viên của 3 khu vực cũng lần đầu phối hợp tổ chức kỳ thi dưới sự chỉ đạo thống nhất của Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.HCM.
Trước quy mô đặc biệt lớn của kỳ thi, Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.HCM đã quán triệt nguyên tắc đến toàn bộ lực lượng làm công tác thi: không có giáo viên vi phạm quy chế coi thi, không có thí sinh vi phạm quy chế thi.
Để thực hiện mục tiêu này, ngành giáo dục thành phố đã tổ chức tập huấn trực tiếp công tác thi tại cả 3 khu vực, đồng thời phổ biến đầy đủ các quy định, quy trình cho cán bộ coi thi.
Trong đó, lực lượng làm nhiệm vụ được yêu cầu thực hiện nghiêm tinh thần "4 đúng" gồm: đúng quy chế, đúng quy trình, đúng thời gian, đúng trách nhiệm và "3 không" gồm: không lơ là chủ quan, không căng thẳng quá mức, không tự ý xử lý tình huống.
Đặc biệt, Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.HCM yêu cầu giám thị tăng cường nhắc nhở, ngăn ngừa vi phạm thay vì chỉ phát hiện và xử lý. Trước khi phát đề thi, cán bộ coi thi phải yêu cầu thí sinh kiểm tra lần cuối các vật dụng mang theo, bảo đảm không còn điện thoại, thiết bị thu phát sóng hay tài liệu trong người, trên bàn hoặc trong hộc bàn.
Theo ngành giáo dục thành phố, việc chủ động nhắc nhở nhằm hạn chế tối đa những vi phạm đáng tiếc có thể dẫn đến đình chỉ thi hoặc hủy kết quả bài thi, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập của thí sinh.
Đánh giá về đề thi Ngữ văn khối 10 năm nay, cô Nguyễn Ngọc Vân – Tổ trưởng tổ Ngữ văn của trường THPT Galileo - cho biết, đây là một đề thi bám sát chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và có tính phân hóa khá cao.
Cấu trúc đề vừa sức để đại đa số học sinh dễ dàng đạt được mức điểm 6 - 7, nhưng đồng thời vẫn có những điểm nhấn xuất sắc để phân loại nhóm học sinh có năng lực khá giỏi.
Điểm mới đáng chú ý đầu tiên nằm ở phần Đọc hiểu khi đưa vào ngữ liệu là một bài thơ rất hay và trong sáng của nhà thơ Thanh Thảo. Tuy nhiên, cô Vân cũng nhìn nhận đây sẽ là một thử thách nhỏ đối với các học sinh ở khu vực thành thị như Hà Nội, bởi các thí sinh phải thực sự thấu hiểu và sẻ chia được với những thiệt thòi, hạn chế của trẻ em vùng cao thì mới có thể hoàn thành trọn vẹn bài làm.
Bên cạnh đó, phần Nghị luận xã hội cũng được đánh giá cao nhờ tính thực tiễn phong phú khi yêu cầu thí sinh đề xuất giải pháp cho thực trạng "mất kết nối của người trẻ hiện nay". Theo cô Vân, những bạn sở hữu tư duy phản biện tốt và có lối suy nghĩ độc lập chắc chắn sẽ hoàn thành rất tốt phần thi này.
Với tính chất phân loại rõ rệt như vậy, phổ điểm năm nay dự kiến sẽ phổ biến ở mức 6-7 điểm. Còn những mức điểm giỏi từ 8-9 sẽ là phần thưởng xứng đáng dành riêng cho những bài viết có lập luận mạch lạc, rõ ràng và biết lồng ghép các dẫn chứng xã hội mới mẻ.
Sau đây là gợi ý đáp án môn Ngữ Văn.
Theo cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Archimedes, đề thi chính thức môn Ngữ văn kỳ tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 về cơ bản giữ ổn định cấu trúc như năm trước. Đề thi gồm hai phần: phần đọc hiểu (4,0 điểm) với 5 câu hỏi và phần viết (6,0 điểm) với 2 câu hỏi.
Sau nhiều lần lỡ hẹn, gần 200km cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Quảng Ngãi đến giáp Đắk Lắk được lên lịch khai thác từ trưa 29/4 nhằm phục vụ người dân, du khách đi lại trong kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5.
Riêng đoạn cao tốc qua Đắk Lắk dài hơn 90km vẫn lỡ hẹn thông xe do vướng thủ tục nghiệm thu, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng phụ trợ.
Đối với đoạn cao tốc Quy Nhơn - Chí Thạnh, Ban Quản lý dự án 85, Bộ Xây dựng, chủ đầu tư dự án cho biết, riêng đoạn phía Nam hầm Cù Mông (địa bàn tỉnh Đắk Lắk), hồ sơ giải phóng mặt bằng đường gom bổ sung và đường dẫn hầm chui tại Km26+980 được bàn giao cho xã Xuân Lộc. Tuy nhiên, địa phương chưa hoàn thành thu hồi đất.
Ngoài ra, trên tuyến hoàn trả Quốc lộ 1A còn một cột điện đường dây 22kV chưa được di dời. Một hộ dân tại Km26+800 chưa đồng thuận phương án bồi thường dẫn đến cản trở thi công hạng mục hàng rào tuyến chính.
Việc chậm bàn giao mặt bằng khiến dự án cao tốc Quy Nhơn – Chí Thạnh chưa thể khai thác toàn tuyến. Đặc biệt, phương án tổ chức giao thông từ phía Nam hầm Cù Mông lên cao tốc không thể liên tục, phương tiện phải đi theo Quốc lộ 1 rồi mới nhập vào nút giao Km32+533.
Theo ông Bùi Trọng Lai, đại diện Ban Quản lý dự án 85 (Chủ đầu tư dự án Quy Nhơn - Chí Thạnh) cho biết, chủ đầu tư đang tập trung xử lý để sớm đưa toàn bộ tuyến vào vận hành, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân. Ban Quản lý dự án 85 đang phối hợp Khu Quản lý đường bộ III để bàn giao tài sản dự án, dự kiến hoàn tất trước ngày 30/4.
Đối với dự án cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong, đợt mưa lũ lớn tại khu vực miền Trung năm 2025 đã khiến đoạn tuyến từ Km10+740 đến Km11+360 xảy ra sụt trượt taluy. Do đó, dự án phải điều chỉnh thiết kế và phát sinh thêm khối lượng giải phóng mặt bằng để xử lý đào ngả mái taluy.
Ban Quản lý dự án 7 cho biết, tiến độ dự án hiện đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, phấn đấu hoàn thành sớm và mời Hội đồng Kiểm tra Nhà nước kiểm tra hiện trường, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền để thực hiện thủ tục bàn giao và thông tuyến.
Thực trạng các đoạn cao tốc qua miền Trung liên tục lỗi hẹn thông xe cho thấy các vấn đề liên quan đến thủ tục nghiệm thu, hạ tầng phụ trợ, đường gom dân sinh ảnh hưởng lớn đến tiến độ chung.
Bộ Xây dựng đã có văn bản đề nghị Bí thư Tỉnh ủy và Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk quan tâm chỉ đạo các cơ quan liên quan đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng đối với các hạng mục còn lại thuộc hai dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh.
Theo Bộ Xây dựng, hai dự án Quy Nhơn - Chí Thạnh và Chí Thạnh - Vân Phong đang được chỉ đạo quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu đưa tuyến chính vào khai thác trong tháng 4/2026.
Tuy nhiên, báo cáo từ các đơn vị cho thấy hiện vẫn còn một số vướng mắc về mặt bằng. Dù khối lượng không lớn, nhưng đây lại là những điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến phương án tổ chức giao thông khi đưa dự án vào vận hành.
Bộ Xây dựng đề nghị lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk chỉ đạo các địa phương, đơn vị liên quan hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng các vị trí còn vướng. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường tuyên truyền, vận động người dân bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư để nhà thầu có điều kiện thi công, bảo đảm tiến độ hoàn thành dự án.
Dự án cao tốc thành phần qua Đắk Lắk là mắt xích quan trọng hoàn thiện trục giao thông xương sống Bắc - Nam. Đồng thời, công trình được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế - xã hội cho cả khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.
