Các học giả từ Harvard, Stanford và Dartmouth đã phân tích điểm kiểm tra của học sinh từ lớp 3 đến lớp 8 tại hơn 5.000 học khu thuộc 38 bang, dựa trên Bảng điểm Giáo dục quốc gia. Trong vòng 3 năm 2022-2025, chỉ 5 bang và thủ đô Washington ghi nhận điểm đọc hiểu tăng đáng kể. Trên toàn nước Mỹ, điểm đọc hiểu thấp hơn so với trước đại dịch, trong khi điểm toán chỉ nhỉnh hơn đôi chút.
“Đại dịch giống như trận lở bùn ập xuống sau 7 năm thành tích học tập sa sút liên tục”, giáo sư Đại học Harvard Thomas Kane, thành viên nhóm phân tích, nhận định.
Các nhà nghiên cứu đang tranh luận về nguyên nhân của tình trạng sa sút kỹ năng đọc ở học sinh Mỹ. Họ cho rằng một yếu tố có thể dẫn đến tình trạng này là sự lên ngôi của mạng xã hội trên điện thoại thông minh cùng với sự sụt giảm tương ứng trong thói quen đọc sách giải trí của trẻ em.
Ông Kane cho biết tình trạng kỹ năng đọc lao dốc cũng diễn ra khi các bang nới lỏng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với những trường có học sinh không đạt tiến bộ trong các bài kiểm tra tiêu chuẩn.
Trong nhiều năm, các trường ở Mỹ dạy đọc theo phương pháp ít chú trọng ngữ âm, khuyến khích học sinh đoán từ dựa trên ngữ cảnh. Khi điểm đọc hiểu giảm trong thập kỷ qua, phụ huynh, học giả và các nhà vận động về năng lực đọc viết mới thúc đẩy áp dụng cách dạy phù hợp hơn, chủ yếu thông qua việc đánh vần và phát âm từng từ dựa trên ngữ âm.
Những bang áp dụng phương pháp “khoa học đọc hiểu” này, như Louisiana, Maryland, Tennessee, Kentucky và Indiana, đều ghi nhận điểm đọc hiểu của học sinh được cải thiện.
Song song với cải cách phương pháp giảng dạy, các bang này cũng yêu cầu trường học sàng lọc rối loạn học tập như chứng khó đọc, đồng thời tuyển huấn luyện viên để hỗ trợ giáo viên cải thiện kỹ năng dạy đọc.
Tại Modesto, bang California, phương pháp dạy đọc được thay đổi trong đại dịch, còn chương trình toán đã được điều chỉnh từ vài năm trước đó. Học khu này lập một bộ phận riêng để hỗ trợ học sinh đang học tiếng Anh, đồng thời tăng cường đào tạo giáo viên. Mỗi giáo viên được trả 5.000 USD nếu hoàn thành chương trình chuyên sâu về khoa học đọc hiểu LETRS.
Điểm kiểm tra của Modesto nhờ đó cải thiện tương đương 18 tuần học bổ sung ở môn toán và 13 tuần ở kỹ năng đọc. Dù vậy, học khu này vẫn còn nhiều việc phải làm khi điểm tổng thể của học sinh còn thấp hơn nhiều so với chuẩn cấp lớp.
Trong thập kỷ qua, miền nam nổi lên là khu vực đi đầu trong cải cách giáo dục, trái với hình ảnh lâu nay là thường đứng cuối các bảng xếp hạng. Các bang trong khu vực nhanh chóng chuyển sang phương pháp dạy học dựa trên nghiên cứu, đồng thời chi tiền đào tạo và hỗ trợ giáo viên.
Những nỗ lực này bắt đầu cho thấy hiệu quả. Louisiana và Alabama là hai bang có điểm toán năm 2025 cao hơn mức trước đại dịch. Louisiana cũng là bang duy nhất có điểm đọc vượt mức trung bình trước đại dịch, với 87% học sinh trường công truyền thống theo học tại các học khu có điểm số cao hơn năm 2019.
Alabama ghi nhận mức tăng nổi bật về kỹ năng đọc sau đại dịch, nhờ luật yêu cầu mọi trường áp dụng phương pháp dạy dựa trên ngữ âm. Năm 2022, cơ quan lập pháp bang dựa trên thành công này để cải cách môn toán. Đạo luật ra đời đã chuẩn hóa lại cách dạy toán với yêu cầu kiểm tra định kỳ và bắt buộc can thiệp với học sinh chưa đạt kỹ năng toán cần thiết.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh tiến bộ này có thể được nhân rộng trên khắp nước Mỹ, bởi điều đó từng xảy ra trước đây. Từ thập niên 1990 đến giữa thập niên 2010, điểm kiểm tra và tỷ lệ tốt nghiệp ở Mỹ tăng trong nhiều năm, trong khi chênh lệch giữa các nhóm sắc tộc thu hẹp.
“Trong hơn 30 năm, nước Mỹ đã đạt tiến bộ rất lớn về giáo dục”, Sean Reardon, giáo sư Đại học Stanford, nói. “Điều đó cho thấy chúng ta có thể cải thiện chất lượng giáo dục và mở rộng cơ hội học tập”.
Theo Hãng tin AFP ngày 12-5, cuộc diễn tập của Iran mang tên "Martyred Commander" (Chỉ huy tử vì đạo), được tổ chức nhằm tưởng niệm cố lãnh tụ tối cao Seyyed Khamenei.
Cuộc tập trận được triển khai dưới mật mã "Labbayk Ya Khamenei" - cụm từ thể hiện sự trung thành và tận hiến với cố lãnh đạo.
Tham gia diễn tập có các đơn vị thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại Tehran cùng lực lượng bán quân sự Basij. Cuộc tập trận kéo dài liên tục 5 ngày đêm tại các khu vực tác chiến quanh Tehran và hiện đã kết thúc sau khi hoàn thành toàn bộ mục tiêu đề ra.
Chuẩn tướng Hassan Hassanzadeh, chỉ huy Quân đoàn Tehran thuộc IRGC và cũng là tổng chỉ huy cuộc tập trận, nhấn mạnh toàn bộ các tiểu đoàn và đội tác chiến đặc biệt đã đạt trạng thái "hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu".
Ông Hassanzadeh cho biết các lực lượng tham gia đã thực hành hàng loạt kịch bản tác chiến, từ kỹ năng chiến đấu cá nhân cho tới chiến thuật phối hợp theo nhóm.
"Việc tăng cường năng lực chiến đấu để đối phó với mọi động thái từ kẻ thù Mỹ - Israel là một trong những mục tiêu của cuộc diễn tập này, và toàn bộ mục tiêu đề ra đều đã đạt được", ông tuyên bố.
Cuộc tập trận diễn ra chỉ ít ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo lệnh ngừng bắn với Iran đang đứng bên bờ sụp đổ.
Hiện Iran đã phong tỏa gần như toàn bộ eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu mỏ, khí đốt và phân bón từ vùng Vịnh ra thế giới - nhằm gây sức ép kinh tế với Mỹ và các đồng minh.
Đáp lại, Hải quân Mỹ triển khai phong tỏa các cảng biển Iran, nhiều lần chặn hoặc buộc tàu thuyền đi và đến Iran phải đổi hướng.
Căng thẳng cũng lan sang các nước láng giềng. Trong cùng ngày, Kuwait thông tin bốn người bị bắt khi tìm cách xâm nhập nước này bằng đường biển hồi đầu tháng đã thừa nhận là thành viên của IRGC.
Theo Bộ Nội vụ Kuwait, nhóm này bị cáo buộc thực hiện nhiệm vụ "xâm nhập" đảo Bubiyan gần bờ biển Iran bằng tàu cá thuê riêng để tiến hành các hoạt động thù địch.
Một binh sĩ Kuwait đã bị thương trong cuộc đấu súng với nhóm này, trong khi hai nghi phạm trong nhóm được cho là đã trốn thoát. Kuwait đang nỗ lực tăng cường trấn áp các cá nhân và tổ chức bị nghi có liên hệ với Iran kể từ khi chiến sự khu vực bùng phát.
Rạng sáng 3.6, quân đội Kuwait thông báo trên mạng xã hội X rằng những tiếng nổ vang lên tại nước này là do hệ thống phòng không ngăn chặn các cuộc tấn công từ tên lửa và UAV "thù địch".
Hãng thông tấn KUNA đưa tin rằng còi báo động vang lên 2 lần. Quân đội Kuwait không nói rõ cuộc tấn công bắt nguồn từ đâu.
Tuy nhiên, vào ngày 1.6, Kuwait cũng bắn hạ một loạt tên lửa và UAV. Sau đó, Bộ Ngoại giao nước này tuyên bố Iran "chịu hoàn toàn trách nhiệm cho những cuộc tấn công tàn bạo này".
Cũng trong sáng 3.6, còi báo động tấn công đã vang lên tại Bahrain và cơ quan chức năng kêu gọi người dân đến nơi an toàn gần nhất để trú ẩn. Ngay trước đó, Mỹ thông báo phóng tên lửa Hellfire về phía một tàu dầu hướng về Iran. Truyền thông Iran đưa tin rằng những tiếng nổ được nghe thấy gần đảo Qeshm gần eo biển Hormuz.
Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó xác nhận đã tấn công trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ (đặt tại Bahrain) bằng tên lửa và UAV, nhằm đáp trả việc Mỹ oanh kích tháp truyền thông của IRGC tại đảo Qeshm, theo Reuters.
Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ cho biết Iran đã phóng nhiều tên lửa đạn đạo về phía đồng minh của Washington trong khu vực nhưng toàn bộ đều không trúng mục tiêu. Trong đó, hai quả tên lửa hướng về Kuwait bị rơi trên đường bay hoặc trật mục tiêu trong khi 3 quả khác hướng về Bahrain bị lực lượng Mỹ và Bahrain ngăn chặn. CENTCOM còn bắn hạ 3 UAV nhắm vào tàu dân sự đang di chuyển tại vùng biển khu vực.
Kuwait và Bahrain là các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh và từng bị dính đòn đáp trả của Iran sau khi nước này bị Mỹ và Israel tấn công.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ tháng 4 để đàm phán nhưng gần đây liên tục ăn miếng, trả miếng.
Các kênh truyền hình nhà nước Iran đang phát đi lời kêu gọi vũ trang toàn dân, thậm chí phát sóng cảnh người dẫn chương trình cầm súng AK, trong khi một huấn luyện viên quân sự hướng dẫn người dân cách sử dụng súng.
Người dẫn chương trình Hossein Hosseini của kênh Ofogh gần đây còn bắn đạn thật ngay trên sóng truyền hình trực tiếp. Đứng cạnh Hosseini là một sĩ quan Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) có nhiệm vụ hướng dẫn cách bắn súng.
Trong một số cảnh quay khác, sĩ quan IRGC này còn giải thích về cơ chế hoạt động và cách sử dụng súng trường bắn tỉa SVD và súng máy PKS tại trường quay.
Trên kênh Channel-3, nữ MC Mobina Nasiri cũng xuất hiện với một khẩu súng trường tấn công trên tay.
"Họ đã gửi cho tôi một khẩu súng từ quảng trường Vanak để tôi cũng như tất cả các bạn có thể học cách sử dụng nó", Nasiri nói.
Quảng trường Vanak ở thủ đô Tehran là nơi hàng nghìn người Iran đã xuống đường trong những đêm gần đây, tham gia các cuộc tuần hành phản đối Mỹ. "Tôi sẵn sàng hy sinh mạng sống cho đất nước và nhân dân mình", cô gái trẻ tên Tiana, đeo kính màu cờ Iran, nói giữa những tiếng hô vang dội.
Tiana khẳng định toàn bộ người dân Iran cũng như quân đội nước này đều sẵn sàng chiến đấu hết mình nếu xung đột với Mỹ tái diễn.
Các hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 17/5 tuyên bố Iran "sẽ chẳng còn lại gì" nếu không nhanh chóng hành động, giữa lúc hai bên chưa đạt được thỏa thuận hòa bình. Điều này khiến nhiều người Iran cảm thấy việc xung đột tái bùng phát là không thể tránh khỏi.
"Chúng tôi biết cuộc chiến này chưa kết thúc. Chúng tôi biết ông Trump sẽ không thực sự đàm phán", Fatima, người tham gia tuần hành ở Vanak, nói.
Các cuộc tuần hành ban đêm như vậy đã diễn ra trên khắp đất nước Iran gần như mỗi tối kể từ khi chiến sự nổ ra và vẫn được duy trì ngay cả khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8/4.
Gần đây, bầu không khí trở nên căng thẳng hơn, khi các quầy bán súng công cộng được dựng lên ở các quảng trường, nơi người dân được hướng dẫn những bài học cơ bản về sử dụng vũ khí. Đây dường như là dấu hiệu cho thấy chính quyền Iran đang ngày càng cứng rắn hơn trong nỗ lực vũ trang toàn dân, đề phòng những cuộc xung đột tiếp theo.
Tại một quầy hàng ở quảng trường Hafte Tir ở Tehran, những phụ nữ đeo khăn trùm đầu đen đang học cách sử dụng súng AK-47, dưới sự hướng dẫn của một sĩ quan.
Cách đó vài bước chân là một cô gái đang ngắm nghía khẩu AK không lắp đạn, chĩa súng lên trời rồi bóp cò dưới sự giám sát của một người hướng dẫn.
Nhưng không phải tất cả người Iran đều muốn dùng tới súng đạn. Ngay bên cạnh đám đông biểu tình, một số người chọn ngồi tĩnh lặng ở công viên để đọc sách, uống trà hay đi dạo.
"Không chiến tranh", một thanh niên nói khi đi ngang qua.
"Chúng tôi chỉ muốn sống trong một đất nước bình thường, nơi con cái chúng tôi có thể có tương lai. Chúng tôi muốn hòa bình", một phụ nữ cho hay.
