Các học giả từ Harvard, Stanford và Dartmouth đã phân tích điểm kiểm tra của học sinh từ lớp 3 đến lớp 8 tại hơn 5.000 học khu thuộc 38 bang, dựa trên Bảng điểm Giáo dục quốc gia. Trong vòng 3 năm 2022-2025, chỉ 5 bang và thủ đô Washington ghi nhận điểm đọc hiểu tăng đáng kể. Trên toàn nước Mỹ, điểm đọc hiểu thấp hơn so với trước đại dịch, trong khi điểm toán chỉ nhỉnh hơn đôi chút.
“Đại dịch giống như trận lở bùn ập xuống sau 7 năm thành tích học tập sa sút liên tục”, giáo sư Đại học Harvard Thomas Kane, thành viên nhóm phân tích, nhận định.
Các nhà nghiên cứu đang tranh luận về nguyên nhân của tình trạng sa sút kỹ năng đọc ở học sinh Mỹ. Họ cho rằng một yếu tố có thể dẫn đến tình trạng này là sự lên ngôi của mạng xã hội trên điện thoại thông minh cùng với sự sụt giảm tương ứng trong thói quen đọc sách giải trí của trẻ em.
Ông Kane cho biết tình trạng kỹ năng đọc lao dốc cũng diễn ra khi các bang nới lỏng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với những trường có học sinh không đạt tiến bộ trong các bài kiểm tra tiêu chuẩn.
Trong nhiều năm, các trường ở Mỹ dạy đọc theo phương pháp ít chú trọng ngữ âm, khuyến khích học sinh đoán từ dựa trên ngữ cảnh. Khi điểm đọc hiểu giảm trong thập kỷ qua, phụ huynh, học giả và các nhà vận động về năng lực đọc viết mới thúc đẩy áp dụng cách dạy phù hợp hơn, chủ yếu thông qua việc đánh vần và phát âm từng từ dựa trên ngữ âm.
Những bang áp dụng phương pháp “khoa học đọc hiểu” này, như Louisiana, Maryland, Tennessee, Kentucky và Indiana, đều ghi nhận điểm đọc hiểu của học sinh được cải thiện.
Song song với cải cách phương pháp giảng dạy, các bang này cũng yêu cầu trường học sàng lọc rối loạn học tập như chứng khó đọc, đồng thời tuyển huấn luyện viên để hỗ trợ giáo viên cải thiện kỹ năng dạy đọc.
Tại Modesto, bang California, phương pháp dạy đọc được thay đổi trong đại dịch, còn chương trình toán đã được điều chỉnh từ vài năm trước đó. Học khu này lập một bộ phận riêng để hỗ trợ học sinh đang học tiếng Anh, đồng thời tăng cường đào tạo giáo viên. Mỗi giáo viên được trả 5.000 USD nếu hoàn thành chương trình chuyên sâu về khoa học đọc hiểu LETRS.
Điểm kiểm tra của Modesto nhờ đó cải thiện tương đương 18 tuần học bổ sung ở môn toán và 13 tuần ở kỹ năng đọc. Dù vậy, học khu này vẫn còn nhiều việc phải làm khi điểm tổng thể của học sinh còn thấp hơn nhiều so với chuẩn cấp lớp.
Trong thập kỷ qua, miền nam nổi lên là khu vực đi đầu trong cải cách giáo dục, trái với hình ảnh lâu nay là thường đứng cuối các bảng xếp hạng. Các bang trong khu vực nhanh chóng chuyển sang phương pháp dạy học dựa trên nghiên cứu, đồng thời chi tiền đào tạo và hỗ trợ giáo viên.
Những nỗ lực này bắt đầu cho thấy hiệu quả. Louisiana và Alabama là hai bang có điểm toán năm 2025 cao hơn mức trước đại dịch. Louisiana cũng là bang duy nhất có điểm đọc vượt mức trung bình trước đại dịch, với 87% học sinh trường công truyền thống theo học tại các học khu có điểm số cao hơn năm 2019.
Alabama ghi nhận mức tăng nổi bật về kỹ năng đọc sau đại dịch, nhờ luật yêu cầu mọi trường áp dụng phương pháp dạy dựa trên ngữ âm. Năm 2022, cơ quan lập pháp bang dựa trên thành công này để cải cách môn toán. Đạo luật ra đời đã chuẩn hóa lại cách dạy toán với yêu cầu kiểm tra định kỳ và bắt buộc can thiệp với học sinh chưa đạt kỹ năng toán cần thiết.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh tiến bộ này có thể được nhân rộng trên khắp nước Mỹ, bởi điều đó từng xảy ra trước đây. Từ thập niên 1990 đến giữa thập niên 2010, điểm kiểm tra và tỷ lệ tốt nghiệp ở Mỹ tăng trong nhiều năm, trong khi chênh lệch giữa các nhóm sắc tộc thu hẹp.
“Trong hơn 30 năm, nước Mỹ đã đạt tiến bộ rất lớn về giáo dục”, Sean Reardon, giáo sư Đại học Stanford, nói. “Điều đó cho thấy chúng ta có thể cải thiện chất lượng giáo dục và mở rộng cơ hội học tập”.
Doanh nhân Ấn Độ Gautam Adani vừa vượt qua người đồng hương Mukesh Ambani để trở thành người giàu nhất châu Á.
Theo xếp hạng của Bloomberg, ông Adani với các lĩnh vực kinh doanh trải rộng từ than đá, năng lượng tái tạo đến xi măng, đã kiếm thêm 8,1 tỉ USD trong năm nay, nâng số tài sản lên 92,6 tỉ USD.
Trong khi đó, ông Ambani, chủ tịch của Reliance Industries - đơn vị vận hành nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới, đã mất 16,9 tỉ USD trong năm nay, khiến giá trị tài sản ròng của ông xuống còn 90,8 tỉ USD. Đây là mức giảm lớn nhất trong số những người giàu nhất châu Á trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây áp lực lên đế chế phụ thuộc vào hóa dầu của ông Ambani.
"Tác động của giá dầu thô toàn cầu và các vấn đề địa chính trị thể hiện rõ ràng trên các doanh nghiệp của ông Mukesh Ambani", Kranthi Bathini, giám đốc chiến lược cổ phiếu của Tổ chức WealthMills Securities ở Mumbai, nhận định.
Trong khi đó, các doanh nghiệp của ông Adani được xây dựng dựa trên sự tăng trưởng của Ấn Độ và được đa dạng hóa tốt, theo ông Bathini.
Các nhà phân tích tại Ngân hàng đầu tư Jefferies của Mỹ tuần này đã hạ dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của Reliance xuống 6% cho năm tài chính hiện tại. Ngược lại, cổ phiếu của Tập đoàn Adani, bao gồm cả các công ty cảng và điện lực, phần lớn tăng giá.
Năm 2022, ông Adani đã vượt tỉ phú Jeff Bezos trở thành người giàu thứ hai thế giới, trước khi cáo buộc tập đoàn này thao túng giá cổ phiếu, rửa tiền và gian lận kế toán. Tỉ phú Ấn Độ phủ nhận mọi hành vi sai trái, nhưng những cáo buộc đã làm giảm giá trị cổ phiếu của tập đoàn và tài sản cá nhân của ông.
Axios hôm nay dẫn lời một quan chức Mỹ và các nguồn tin am hiểu tình hình cho biết Washington đã phát hiện lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) rải thêm thủy lôi ở eo biển Hormuz, đang theo dõi sát sao và nắm được số lượng cụ thể vũ khí triển khai.
Động thái này dường như là lý do khiến Tổng thống Donald Trump hôm 23/4 ra lệnh cho hải quân Mỹ "bắn hạ và hủy diệt mọi tàu thuyền Iran đang rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, dù chúng nhỏ đến thế nào".
Đây là đợt rải thủy lôi thứ hai của Iran trên eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Các chuyên gia quân sự ước tính Iran thả chưa đầy 100 quả thủy lôi trong đợt đầu tiên, không rõ liệu tất cả đã được tìm thấy và tháo gỡ hay chưa.
Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin.
Ảnh vệ tinh thương mại chụp ngày 22/4 cho thấy hàng chục xuồng cao tốc và tàu cỡ nhỏ của Iran dàn hàng di chuyển tại vùng biển ngoài khơi thành phố Kargan, phía bắc eo biển Hormuz, nhưng chưa rõ mục đích.
Các chuyên gia an ninh hàng hải ước tính Iran sở hữu hàng trăm đến hàng nghìn phương tiện loại này trước chiến sự. Chúng được cất giấu trong các đường hầm và căn cứ ven biển, cũng như lẫn giữa tàu dân sự.
Giới chức Mỹ tuyên bố đã phá hủy hơn 90% kho thủy lôi của Iran và tàu cỡ lớn dùng để triển khai chúng, song tin rằng đối phương vẫn còn cất giấu một số khí tài dọc bờ biển. Iran được cho là còn hàng chục xuồng cao tốc Gashti, mỗi chiếc có thể mang được 2-4 thủy lôi.
Ông Trump tháng trước từng tuyên bố rằng quân đội Mỹ sẽ tấn công tất cả tàu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz. Vấn đề này đã trở thành tâm điểm chú ý khi Tổng thống Mỹ tìm cách thiết lập lại lưu thông hàng hải qua khu vực, giữa lúc áp lực đối với kinh tế toàn cầu ngày càng gia tăng vì tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz.
Bên cạnh những rủi ro đối với tàu thương mại hoạt động trong khu vực, thủy lôi tại eo biển Hormuz có thể làm trì hoãn nỗ lực mở lại tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo CNN, giới chức Bộ Quốc phòng Mỹ tuần qua báo cáo với các nghị sĩ quốc hội rằng phải mất tới 6 tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi tại eo biển Hormuz sau khi xung đột với Iran kết thúc. Tuy nhiên, người phát ngôn Lầu Năm Góc ngày 22/4 cho rằng eo biển Hormuz phải đóng cửa trong 6 tháng là điều "không thể chấp nhận được".
Đô đốc Bradley Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm, đơn vị đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, tuần trước cho biết họ "hoàn toàn đủ khả năng" rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, thêm rằng Washington đã và đang thực hiện các chiến dịch dọn dẹp.
"Đây là thiệt hại đáng kể. Lượng máy bay MQ-9 đã mất có trị giá lên tới gần một tỷ USD, tương đương 20% tổng số UAV loại này mà quân đội Mỹ sở hữu trước chiến sự", Bloomberg dẫn lời nguồn tin giấu tên am hiểu vấn đề cho biết hôm 22/5.
Tạp chí Air & Space Force trước đó cũng tiết lộ Mỹ đã mất gần 30 chiếc Reaper trong xung đột Trung Đông. Phần lớn bị phòng không Iran bắn rơi, một số bị hư hại nặng đến mức không thể sửa chữa sau những cuộc tập kích nhằm vào căn cứ đồn trú của Mỹ tại khu vực.
Con số này cao hơn thống kê được Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS) công bố hồi đầu tháng, trong đó ước tính Washington đã mất 24 chiếc MQ-9 trong xung đột với Tehran. Tuy nhiên, báo cáo của CRS được giới chuyên gia đánh giá là chưa đầy đủ, có nhiều chi tiết chưa khớp với dữ liệu thực tế được xác minh bằng thông tin nguồn mở.
Các nguồn tin cho biết UAV MQ-9 đã được triển khai với số lượng lớn trên bầu trời Iran để tìm kiếm mục tiêu như trận địa tên lửa, bệ phóng UAV, máy bay và khí tài quân sự. Chúng có thể trực tiếp tấn công hoặc cung cấp dữ liệu cho những đơn vị khác tập kích.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
MQ-9 Reaper là UAV quân sự do tập đoàn General Atomics của Mỹ chế tạo cho không quân nước này, có thể bay ở độ cao hơn 15.000 m và hoạt động liên tục trong 24 tiếng. Nó có thể đảm nhận vai trò thu thập thông tin tình báo, giám sát, trinh sát và tấn công. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD.
Không rõ Mỹ hiện có bao nhiêu chiếc MQ-9 trong biên chế, song một quan chức nước này cho biết Washington còn 230 phi cơ trong kho tính đến tháng 12/2024. Trong giai đoạn tháng 10/2023-5/2025, nhóm vũ trang Houthi tại Yemen đã bắn hạ gần 20 chiếc Reaper của Mỹ, gây thiệt hại ước tính hơn 500 triệu USD.
CBS nhận định MQ-9 dễ bị bắn hạ do được thiết kế để làm nhiệm vụ chống khủng bố và phiến quân với trang bị thô sơ, chứ không phải nhằm đối phó với những quốc gia sở hữu năng lực phòng không hiện đại.
Trong phiên điều trần trước Tiểu ban Không quân - Lục quân thuộc Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 13/5, phó tư lệnh không quân Mỹ David Tabor thừa nhận mức độ tiêu hao của phi đội MQ-9. "Chúng tôi đang xem xét phương án mua lại càng nhiều máy bay MQ-9A càng tốt", ông nói.
Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink ngày 20/5 khẳng định quân chủng này không có ý định loại bỏ dòng MQ-9. "Chúng tôi đã mất một số chiếc MQ-9 và đang nỗ lực bù đắp thiếu hụt. Song song với đó, không quân Mỹ đang xem xét UAV thay thế cho MQ-9, có lẽ sẽ là nhiều loại khác nhau", ông cho hay.
