Sabastian Sawe từng nghĩ rằng những người ở hãng adidas đang trêu đùa anh. Chiếc hộp đựng đôi giày anh sắp ra mắt tại London nhẹ đến mức anh tưởng nó rỗng không. Mỗi chiếc nặng chưa đầy 100 gram. Một tấm sợi carbon ẩn hiện. Lớp bọt đệm nhẹ như không khí.
Chỉ có duy nhất một VĐV marathon từng “bay” trên đôi chân nhẹ hơn thế. Đó là Abebe Bikila, huyền thoại người Ethiopia với đôi chân trần đã giành HC vàng Olympic 1960. Khi ấy, Bikila đã chạy với những vết chai sạn trên sỏi đá, băng qua những con phố lát đá sanpietrini (một loại đá cuội) của thành Rome, Italy để thiết lập kỷ lục thế giới 2 giờ 15 phút 16 giây.
Vào thời đại của những huyền thoại đó, ranh giới của hiệu suất được định đoạt bởi tài năng, sức chịu đựng và ý chí sắt đá. Đó là yếu tố con người khiến tất cả phải ngỡ ngàng và cảm phục khi đọc về những người hùng có khả năng chạy bền bỉ và tốc độ, những VĐV gầy gò, chỉ có gân cốt và một trái tim rực cháy.
Gần 7 thập kỷ sau, có thể nói con người đã lại “đặt chân lên Mặt Trăng”. Trí tưởng tượng và khát vọng giờ đây được thắp sáng bởi điều kỳ diệu của công nghệ giày dép, những tiến bộ trong nghiên cứu, và hiểu biết sâu sắc hơn về trao đổi chất và dinh dưỡng.
Có những con số biết nói. Đôi giày chỉ nặng vỏn vẹn 96 gram mỗi chiếc. Lượng carbohydrate tiêu thụ lên tới 115 gram mỗi giờ, đựng trong những chai nhỏ chứa hỗn hợp đường fructose-glucose tỷ lệ 1:0.8. Các VĐV marathon nhận chúng từ trạm tiếp tế, kẹp vào cánh tay có ống bọc khí động học, vừa chạy hàng trăm mét vừa nhấm nháp từng chút một cho đến khi cạn sạch. Thậm chí, họ còn dùng cả bicarbonate để trung hòa lượng lactate sinh ra khi cơ bắp đốt cháy glucose, giúp tái kiểm soát nó như một nguồn năng lượng.
Đó chính là diện mạo mới của những người chạy bộ. Trước đây, VĐV chỉ cần vớ lấy chai nước, uống một ngụm, dội lên đầu rồi vứt chiếc chai còn đầy một nửa xuống đường. Thời đó đã qua rồi.
VĐV giờ đây có cơ bắp, hệ tiêu hóa và hệ mạch máu được rèn luyện đến cực hạn. Họ trở thành những “cỗ máy” có khả năng duy trì quãng đường 42,195 km trong 7.170 giây, với vận tốc 21,185 km/h – tương đương với việc chạy liên tiếp 53 lượt 800m với tốc độ 2 phút 15 giây mỗi lượt, hoặc 105 lượt 400m với 1 phút 8 giây mỗi lượt, không một giây nghỉ ngơi. Nếu không có carbohydrate nạp trực tiếp vào tĩnh mạch hay những đôi giày “nguyên tử”, đây sẽ là một sự điên rồ bất khả thi, ngay cả với những người xuất chúng như Sawe hay Yomif Kejelcha.
Marathon, từ một kỳ tích đơn thuần khiến người ta mơ mộng, giờ đây đã trở thành “tủ kính trưng bày” của ngành công nghiệp chạy bộ và thực phẩm bổ sung, những lĩnh vực đang xoay chuyển cả thế giới.
Kỷ nguyên mới này được hãng Nike mở ra từ 10 năm trước với đôi giày giúp Eliud Kipchoge giành HC vàng tại Olympic Rio 2016. Đi cùng đôi giày, những tấm HC và kỷ lục là sự ra đời của một biểu tượng.
Kipchoge được đưa lên “bệ thờ” của làng marathon. Một “vị thánh” với lối sống thuần khiết, khổ hạnh, kết hợp giữa sự giản dị, những câu triết lý tự lực và chiêm nghiệm, nụ cười thường trực, sự hạnh phúc trong đau đớn, cùng với những công nghệ tiên tiến nhất trong huấn luyện, giày dép và dinh dưỡng. Ông trở thành nhân vật chuyển giao, tiếp nối ngọn lửa từ những kẻ “điên rồ” như Sammy Wanjiru – VĐV Kenya đoản mệnh, người đã thách thức thời tiết, cái nóng, độ ẩm và sự ô nhiễm của Bắc Kinh để giành vàng năm 2008.
Tại kỳ Olympic đó, đối thủ của Wanjiru không có Haile Gebrselassie – một tượng đài khác của marathon thế kỷ 21. VĐV Ethiopia ấy, người thừa kế hiện đại của sự thuần khiết kiểu Bikila, đã từ chối thi đấu vì lo ngại ô nhiễm tại Trung Quốc.
Câu chuyện đời tư của Gebrselassie từng làm say lòng bao người khi ông kể về đôi khuỷu tay biến dạng do thói quen kẹp sách vào nách để chạy bộ nhiều cây số từ nhà đến trường.
"Chúng ta phải nhìn vào một số tình huống được quyết định bởi trọng tài trong cả hai lượt trận. Đây không phải là cái cớ cho mọi thứ, nhưng nó có ý nghĩa. Nếu nhìn tổng thể hai trận, có lẽ quá nhiều thứ đã chống lại chúng tôi", Kompany nói sau trận đấu tại Allianz Arena ngày 6/5.
Điểm nóng lớn nhất trận nằm ở hai tình huống gây tranh cãi trong hiệp một. Phút 29, Nuno Mendes, cầu thủ đã nhận thẻ vàng, để bóng chạm tay sau đường chuyền của Konrad Laimer. Nhưng trọng tài Joao Pinheiro lại xác định Laimer để bóng chạm tay trước đó nên cho PSG hưởng đá phạt. Các cầu thủ Bayern phản ứng dữ dội, còn HLV Vincent Kompany nổi giận ngoài đường biên.
Hai phút sau, Vitinha phá bóng trúng tay đồng đội Joao Neves trong cấm địa PSG. Trọng tài Pinheiro tiếp tục xua tay, và VAR không thay đổi quyết định trên sân.
Theo luật, một cầu thủ không bị thổi phạt nếu bóng chạm tay/cánh tay nếu xuất phát từ tình huống chuyền bóng của đồng đội, trừ trường hợp bóng đi thẳng vào khung thành hoặc dẫn tới bàn thắng ngay lập tức. Quy định này có thể bị thay đổi nếu xác định có hành vi cố ý dùng tay chơi bóng, nhưng tình huống của Neves không đủ căn cứ để thổi phạt.
Kompany nhắc lại việc Bayern từng chịu phạt đền vô lý ở lượt đi, cũng bởi quy định dùng tay cản bóng. Khi đó, Alphonso Davies bị thổi phạt vì để bóng bật từ đùi phải lên cánh tay. Nhà cầm quân người Bỉ chỉ trích sự thiếu nhất quán trong luật bóng chạm tay. "Đó là điều quá vô lý. Chúng tôi cần một chút sự hợp lý trong phán đoán", ông nói.
Dù vậy, Kompany thừa nhận Bayern đã chơi hết mình nhưng không thể vượt qua PSG giàu sức mạnh và bản lĩnh hơn trong những thời điểm quyết định. HLV 40 tuổi đồng thời gửi lời chúc mừng đối thủ trước chung kết gặp Arsenal tại Budapes ngày 30/5. "Mỗi lần gặp họ, cảm giác luôn là rất sát sao, và với một chút may mắn, chúng tôi có thể đã thắng", ông nói.
Laimer cũng bày tỏ sự bức xúc về các tình huống gây tranh cãi, đặc biệt là pha Nuno Mendes thoát thẻ đỏ. "Bạn không cảm nhận rõ trong trận đấu. Tôi nghĩ mình đã dùng ngực chơi bóng, rồi Mendes dùng tay. Trọng tài thổi phạt sau đó 5 giây. Điều đó thật sự rất lạ", anh bày tỏ.
Cầu thủ người Áo cũng thắc mắc việc trọng tài biên can thiệp và ảnh hưởng đến quyết định: "Tôi chưa từng thấy điều như vậy. Và nếu PSG mất người sớm thì đó đã là bước ngoặt".
Trong khi đó, CEO Bayern Jan-Christian Dreesen đặt dấu hỏi về năng lực điều hành trận đấu của Pinheiro, khi ông cho rằng kinh nghiệm hạn chế có thể đã ảnh hưởng đến chất lượng điều khiển trận đấu. "Thật khó tin khi một trọng tài mới chỉ có 15 trận Champions League lại được giao cầm còi một trận đấu đẳng cấp cao như thế này. Điều đó có thể giải thích một số quyết định tranh cãi", ông nói.
Pinheiro cầm còi tại giải VĐQG Bồ Đào Nha (Primeira Liga) từ năm 2015 và bắt đầu điều khiển các trận đấu quốc tế cấp độ cao, trong đó có trận Brazil gặp Panama, từ năm 2016. Trọng tài người Bồ Đào Nha cũng từng làm việc tại một số giải đấu nước ngoài như giải VĐQG Ai Cập và Saudi Arabia trong năm 2019. Vào tháng 8/2025, ông được UEFA tin tưởng giao bắt chính trận Siêu Cup châu Âu giữa PSG và Tottenham.
Hòa 1-1 ở lượt về, Bayern bị loại khỏi Champions League với tổng tỷ số 5-6. "Hùm xám" đã vô địch Bundesliga và còn một mục tiêu trong phần còn lại - thắng Stuttgart ở chung kết Cup Đức ngày 23/5.
HLV Roberto Martinez đã bày tỏ những điều này trong cuộc phỏng vấn riêng với Reuters mới đây tại Lisbon (Bồ Đào Nha), dựa trên những hiểu biết của mình sau khi trải qua hơn 1 tháng theo dõi giải Club World Cup tại nước Mỹ năm 2025, trong tư cách là thành viên của Nhóm Nghiên cứu Kỹ thuật của FIFA.
Ông Roberto Martinez cho rằng: "Những bài học đó không chỉ đơn thuần là chiến thuật, mà còn cả sự tính toán về mặt khí tượng, hậu cần và tâm lý rất cần thiết, khi chúng tôi bắt đầu quá trình chuẩn bị cho đội tuyển Bồ Đào Nha dự World Cup 2026".
"Chúng ta đang nói về việc bước vào điều chưa thể biết. World Cup 2026 với 48 đội, có nghĩa là một khoảng thời gian thi đấu dài hơn. Bạn cần phải có sức chịu đựng đáng kinh ngạc. Bạn không chuẩn bị cho những khoảnh khắc mang tính biểu tượng - bạn phải chuẩn bị cho đội bóng thi đấu trong mọi hoàn cảnh", HLV Roberto Martinez chia sẻ.
"Bất cứ điều gì chúng ta đã làm cho đến nay chỉ giúp bạn có ba trận đấu ở World Cup. Nó không mang lại cho bạn điều gì cả. Bạn đến World Cup, bạn có ba trận đấu ở vòng bảng, và mọi thứ phải bắt đầu từ đó", ông Roberto Martinez cho biết thêm.
Với đội tuyển Bồ Đào Nha, HLV Roberto Martinez cho rằng, dù Ronaldo và các đồng đội đã trải qua một chiến dịch vòng loại hoàn hảo, vô địch UEFA Nations League, nhưng khi đến World Cup những thành tích này sẽ chẳng có mấy ý nghĩa khi giải đấu bắt đầu, bởi vì World Cup 2026 mở rộng với 48 đội tham gia, trải dài thi đấu trên 3 quốc gia là một bước nhảy vọt và chưa ai biết được điều gì sẽ xảy ra.
"World Cup lần này có lẽ sẽ giống một gánh xiếc lưu động, với cái nóng, độ ẩm, những quả phạt đền, những pha bóng không may mắn và những cơn bão sẽ ập đến bất ngờ, hơn là một chuỗi trận đấu hay hoặc là những điều mà bạn tin chắc sẽ diễn ra.
Điều này là không thể, và bạn phải chuẩn bị cho đội của mình thi đấu trong mọi hoàn cảnh. World Cup 2026 ở Bắc Mỹ lần này sẽ khắc nghiệt và khác lạ hoàn toàn, so với những gì mà chúng ta từng biết ở các kỳ World Cup trước đây", HLV Roberto Martinez, người từng cùng đội tuyển Bỉ dự World Cup 2018 và 2022, chia sẻ thêm.
"Sự phức tạp của việc thi đấu tại World Cup 2026 còn là với các múi giờ khác nhau, việc lựa chọn trại huấn luyện ở một nơi hay phải di chuyển đến gần thành phố trước ngày thi đấu diễn ra, đều phải là những tính toán chính xác, và điều đó cũng ảnh hưởng rất lớn đến cả chiến dịch World Cup của bạn", HLV Roberto Martinez nhấn mạnh.
Cũng theo nhà cầm quân này, World Cup 2026 với khoảng cách rộng lớn, phần nào giống năm 2018 ở Nga, so với tại Qatar 2022, nơi các đội có thể ở trong một khách sạn và di chuyển rất ít.
Hành trình vô địch World Cup 2026 cũng sẽ dài hơn so với trước đây, khi đội tuyển vào đến chung kết và đăng quang ngôi vô địch, sẽ trải qua tổng cộng 8 trận, bao gồm 3 trận vòng bảng, trận vòng 32 đội, 16 đội, tứ kết, bán kết và chung kết.
"World Cup là điều mà bạn không bao giờ chuẩn bị sẵn sàng để thành công. Gần như bạn phải tìm ra cách để thành công trong hành trình đó. Đối thủ đóng một vai trò, những gì xảy ra trong trận đấu cũng đóng một vai trò, may mắn cũng đóng một vai trò, chưa kể còn là với các loạt sút luân lưu nữa.
Nhưng ở World Cup 2026, bạn còn phải biết cách vượt qua những thử thách khác nữa, như tính toán địa lý, dự báo về thời tiết, và cả sự thích nghi trong từng điều kiện thi đấu khác nhau", HLV Roberto Martinez kết luận.
Trận chung kết Champions League năm nay là đỉnh cao của nghệ thuật tấn công và phòng ngự.
Sự tương phản giữa triết lý của hai HLV người Tây Ban Nha đã biến cuộc đối đầu này thành cuộc đấu trí cân não, nơi "thành Troy" kiên cố của Arsenal sẽ phải chống lại chiến thuật "ngựa gỗ" khó đoán của ông Luis Enrique
PSG đang hướng tới việc bảo vệ ngai vàng và đi vào lịch sử bóng đá Pháp khi trở thành CLB đầu tiên đoạt hai chức vô địch Champions League liên tiếp. Về phía đối thủ, Arsenal vừa giải cơn khát vô địch Premier League sau 22 năm và đang khao khát có lần đầu tiên chạm tay vào chiếc cúp vô địch Champions League danh giá.
Trong sử thi, thành Troy nổi tiếng là một pháo đài bất khả xâm phạm mà quân Hy Lạp dù vây hãm suốt một thập niên cũng không thể xuyên thủng. Tại Champions League mùa này, Arsenal của HLV Mikel Arteta chính là hình ảnh tiêu biểu cho tòa thành lũy kiên cố đó. Đại diện nước Anh tiến vào trận chung kết với một hệ thống phòng ngự kiên cố bóp nghẹt hàng công của các đối thủ lớn như Atletico Madrid, Bayern Munich hay Inter Milan.
Đội bóng thành London tiến đến trận chung kết với tư cách là đội bóng có hàng thủ chắc chắn nhất giải khi chỉ lọt lưới vỏn vẹn 6 bàn và có 9 trận giữ sạch lưới. "Trái tim" của hệ thống này chính là bộ ba phòng ngự David Raya - William Saliba - Gabriel Magalhaes. Cặp trung vệ Saliba - Gabriel đã biến vòng cấm địa của Arsenal thành "vùng cấm" thực sự, phong tỏa hoàn toàn các mũi nhọn của đối phương.
Tuy nhiên, sự kiên cố của "thành Troy" Arsenal không nằm ở việc lùi sâu đổ bê tông chịu trận theo kiểu cũ. Sức mạnh thực sự của Arsenal nằm ở hệ thống phòng ngự không bóng cực kỳ chủ động và kỷ luật.
Theo đó, các tuyến của Arsenal di chuyển đồng bộ, liên tục bóp nghẹt không gian chơi bóng của đối phương ngay từ giữa sân. Bằng cách chủ động khóa chặt các cửa ngõ dẫn vào khung thành, HLV Arteta đã xây dựng nên một pháo đài phòng ngự mà bất kỳ hàng công nào tại châu Âu cũng phải nản lòng.
Ông Luis Enrique (PSG) hiểu rằng không thể dùng sức mạnh trực diện để phá vỡ cấu trúc phòng ngự kiên cố của người đồng hương Arteta.
Mùa này, PSG sở hữu hàng công hủy diệt nhất giải đấu với 44 pha lập công, chỉ còn kém kỷ lục mọi thời đại của Barca đúng một bàn thắng. Sự bùng nổ đó mang dấu ấn đậm nét của ngôi sao chạy cánh Khvicha Kvaratskhelia với 10 bàn thắng và 6 kiến tạo. Thế nhưng, đòn đánh nguy hiểm nhất của Enrique không chỉ nằm ở sự dồn dập, mà nằm ở khả năng "ru ngủ" đối thủ.
Chiến thuật của chiến lược gia 56 tuổi thể hiện qua cách kiểm soát nhịp độ trận đấu. PSG sẵn sàng thực hiện hàng loạt đường chuyền ngắn chậm rãi ở khu trung tuyến nhờ sự cơ động của Vitinha và Joao Neves. Nó tạo ra một cảm giác an toàn giả tạo cho đối phương. Nhưng ngay khi hàng thủ đối phương có dấu hiệu lơi lỏng hoặc dâng cao đội hình ép sân, "phục binh" từ bên trong "ngựa gỗ" sẽ xuất hiện.
Đó là những đường chọc khe nhanh như chớp ra hai hành lang cánh cho các "máy chạy" như Ousmane Dembele hay Kvaratskhelia tận dụng khoảng trống để dứt điểm.
Bên cạnh đó, HLV Enrique rất giỏi trong việc sử dụng các tiền đạo di chuyển rộng để kéo giãn cấu trúc phòng ngự đối phương. Điều này nhằm thu hút các trung vệ của Arsenal rời xa vị trí bọc lót quen thuộc và mở ra những khoảng trống ở trung lộ cho các tiền vệ băng lên dứt điểm.
Trận chung kết tại Puskas Arena sẽ là cuộc đấu trí đỉnh cao giữa sự kỷ luật thép của Arsenal và sự biến hóa của PSG. "Pháo thủ" cần duy trì sự tập trung tối đa, không được phép để các đòn nghi binh của PSG làm xáo trộn cấu trúc đội hình. Trong khi đó, đại diện nước Pháp phải chắt chiu từng khe hở nhỏ nhất để đặt chiếc bẫy chiến thuật của mình.
Nhiều khả năng trận đấu sẽ diễn ra với thế trận giằng co đầy toan tính, nơi sai lầm của một cá nhân hay một khoảnh khắc thiên tài sẽ quyết định chiếc cúp vô địch thuộc về ai.
