Theo Chennai Liver Foundation (Quỹ Gan Chennai, Ấn Độ), gan cơ quan nội tạng lớn nhất của cơ thể, thực hiện hơn 500 chức năng thiết yếu mỗi ngày. Một số vai trò quan trọng nhất bao gồm:
– Lọc chất độc ra khỏi máu (rượu, thuốc, hóa chất).
– Sản xuất mật để tiêu hóa chất béo.
– Dự trữ năng lượng dưới dạng glycogen.
– Giúp điều hòa lượng đường trong máu và cholesterol.
– Hỗ trợ miễn dịch bằng cách chống nhiễm trùng.
Nếu không có gan khỏe mạnh, quá trình tiêu hóa, năng lượng và sự cân bằng tổng thể của cơ thể sẽ bị tổn hại. Nói một cách đơn giản, một lá gan khỏe mạnh đồng nghĩa với việc bạn khỏe mạnh.
Dấu hiệu của một lá gan khỏe mạnh
Cơ thể thường đưa ra những gợi ý tinh tế khi gan đang hoạt động tốt. Bạn hãy để ý những dấu hiệu sau:
Mức năng lượng tốt
Gan khỏe mạnh sẽ xử lý chất dinh dưỡng hiệu quả, đảm bảo năng lượng ổn định suốt cả ngày. Nếu bạn cảm thấy năng động và bớt mệt mỏi thì đó là một dấu hiệu tích cực.
Làn da và đôi mắt khỏe mạnh
Gan có chức năng lọc bỏ các độc tố khỏi cơ thể. Nếu những chất này tích tụ, chúng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của da và mắt. Vì thế, một làn da sáng khỏe cùng đôi mắt trong, không vàng thường là dấu hiệu cho thấy gan đang hoạt động tốt.
Tiêu hóa bình thường
Không có hiện tượng đầy hơi, khó tiêu hoặc phân dính dầu mỡ không rõ nguyên nhân thường cho thấy gan và quá trình sản xuất mật đang hoạt động tốt.
Cân nặng ổn định
Tăng hoặc giảm cân đột ngột, không giải thích được có thể là dấu hiệu của các vấn đề về gan. Cân nặng ổn định (khi các yếu tố lối sống ổn định) phản ánh sự trao đổi chất cân bằng.
Không vàng da, vàng mắt
Vàng da là một trong những dấu hiệu sớm nhất và rõ ràng nhất của bệnh ở gan. Không thấy dấu hiệu này cho thấy gan của bạn có khả năng hoạt động bình thường.
Dấu hiệu cảnh báo gan bị tổn thương
Các triệu chứng bệnh gan đôi khi xuất hiện rõ ràng, nhưng cũng có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài. Vậy, làm sao bạn biết được khi nào gan của mình có vấn đề? Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất của bệnh gan theo The Huffpost:
– Vàng da hoặc mắt
Một dấu hiệu tinh tế của bệnh gan là vàng lòng trắng mắt hoặc da, được gọi là vàng da. Điều này xảy ra khi có quá nhiều bilirubin, một sắc tố được tạo ra trong quá trình phân hủy tự nhiên của các tế bào hồng cầu trong cơ thể. Bilirubin thường được gan xử lý và loại bỏ khỏi cơ thể, nhưng quá nhiều có thể gây vàng da và chỉ ra các vấn đề về gan.
– Nước tiểu sẫm màu ngay cả khi bạn đã uống đủ nước
Nước tiểu sẫm màu thường không đáng lo ngại đối với mọi người. Thông thường, đó là dấu hiệu cho thấy bạn cần uống thêm nước.
Nhưng những người mắc bệnh gan cũng thường đi tiểu sẫm màu. Điều này là do sự tích tụ bilirubin, có thể làm nước tiểu chuyển sang màu cam sẫm, nâu hoặc hổ phách. Nếu bạn uống nước bình thường và vẫn nhận thấy vấn đề về màu nước tiểu, thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy có vấn đề khác đang xảy ra.
– Lú lẫn
Thỉnh thoảng chúng ta đều quên mọi thứ, nhưng không nên bỏ qua những thay đổi lớn về trạng thái tinh thần. Chúng có thể là dấu hiệu của các vấn đề về gan hoặc một số vấn đề tiềm ẩn khác. Một người khỏe mạnh vẫn có thể bị suy gan cấp tính, biểu hiện là những thay đổi về trạng thái tinh thần hoặc tính cách như mất phương hướng, lú lẫn hoặc buồn ngủ.
Theo Mayo Clinic, xơ gan làm chậm lưu lượng máu qua gan và làm tăng áp lực trong tĩnh mạch đưa máu qua cơ quan này. Áp lực trong tĩnh mạch cửa có thể khiến chất lỏng tích tụ ở chân (gây phù nề) và ở bụng (gây cổ trướng). Phù nề và cổ trướng cũng có thể xảy ra nếu gan không thể tạo ra đủ một số protein máu nhất định, chẳng hạn như albumin.
– Dễ bầm tím và chảy máu
Những người bị tổn thương gan có thể dễ bị bầm tím hoặc chảy máu khi bị thương. Điều này xảy ra vì gan sản xuất ra các protein mà máu cần để đông lại, vì vậy khi gan không hoạt động tốt, bạn dễ bị chảy máu.
Thói quen hàng ngày giúp gan khỏe mạnh
Ngay cả khi gan của bạn hiện đang hoạt động tốt, nó vẫn cần được chăm sóc lâu dài để duy trì hoạt động đó. Dưới đây là một số thói quen lối sống đơn giản tạo nên sự khác biệt lớn:
Ăn một chế độ ăn uống cân bằng
– Tập trung vào trái cây tươi, rau, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc.
– Tránh các thực phẩm chế biến, chiên và có đường có thể làm căng gan.
– Bao gồm các loại thực phẩm như tỏi, nghệ và trà xanh, được biết là có tác dụng hỗ trợ sức khỏe gan.
Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp gan thải độc tố hiệu quả.
Hạn chế rượu
Uống rượu quá mức là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gan. Tiêu thụ vừa phải hoặc tránh hoàn toàn có thể ngăn ngừa gan bị tổn thương.
Duy trì cân nặng khỏe mạnh
Béo phì có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Tập thể dục thường xuyên và kiểm soát khẩu phần ăn có thể kiểm soát cân nặng và sức khỏe của gan.
Tập thể dục thường xuyên
Hoạt động thể chất cải thiện quá trình trao đổi chất, giảm tích tụ chất béo trong gan và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Cẩn thận với thuốc
Một số loại thuốc khi dùng quá mức hoặc không có đơn thuốc có thể gây hại cho gan.
Tiêm vaccine
Vaccine viêm gan A và B bảo vệ chống lại các loại virus có thể gây tổn hại cho gan.
TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP HCM, tại lễ khởi động Chương trình "Ký ức Covid-19" ngày 24/4, cho biết cho biết đại dịch đã qua và sinh hoạt dần trở lại bình thường. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cùng các chuyên gia dịch tễ liên tục cảnh báo nguy cơ bùng phát những đại dịch mới nguy hiểm hơn.
Ông Giang cho rằng đại dịch Covid-19 từng đẩy thế giới, trong đó có Việt Nam và tâm dịch là TP HCM, vào khủng hoảng. Khi thành phố đang tập trung phát triển kinh tế xã hội, ký ức và bài học dịch bệnh có nguy cơ bị lãng quên. Vì vậy, cần xem cuộc chiến chống dịch vừa qua như một đợt tổng diễn tập. Việc nhìn lại một cách khoa học những kết quả đạt được và hạn chế là cần thiết để đề ra giải pháp chủ động, tránh lặp lại sự bị động trước đây.
Chương trình Ký ức Covid-19 được xây dựng với ba trụ cột Nhớ lại, Suy nghĩ và Hành động. Ở giai đoạn đầu, ban tổ chức thu thập thông tin, hình ảnh để xây dựng kho dữ liệu toàn diện về hoạt động phòng chống dịch giai đoạn 2019-2023. Tiếp đó, các chuyên gia nghiên cứu, hội thảo để phân tích, đánh giá các chiến lược đã áp dụng. Từ đó, chương trình đề xuất giải pháp và tham gia các dự án can thiệp nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế.
Chương trình có sự hỗ trợ kỹ thuật từ Viện Ký ức Ad Memoriam Institute của Pháp, tổ chức có nhiều năm kinh nghiệm vận hành mô hình tương tự. Giáo sư Laetitia Atlani-Duault, Chủ tịch Viện, kỳ vọng hai bên sẽ chia sẻ công cụ, phương pháp nghiên cứu để học hỏi lẫn nhau. Mục tiêu là lưu giữ ký ức nhằm ứng phó tốt hơn với các khủng hoảng y tế trong tương lai.
Ông Gilles Angles, Tùy viên Hợp tác Y tế và Phát triển Xã hội Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của TP HCM - nơi từng là tuyến đầu chống dịch của cả nước. Theo ông, những bài học từ thành phố không chỉ có giá trị trong nước mà còn đóng góp cho kinh nghiệm chung của thế giới trong việc xây dựng hệ thống y tế có độ thích ứng cao.
Năm 2026, chương trình dự kiến đẩy mạnh hệ thống hóa tư liệu, xây dựng nền tảng web và tổ chức các hội thảo chuyên sâu. Những điều này nhằm sớm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, giúp thành phố duy trì trạng thái sẵn sàng trước mọi biến cố dịch bệnh.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, hiểu rõ cơ chế tác động của nhiệt độ cao lên cơ thể và chủ động phòng ngừa trở nên cần thiết với mọi người.
Thông thường, cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều hơn ra ngoại vi để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và đỏ, mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.
"Nếu quá trình này diễn ra trong thời gian dài mà cơ thể không được bù nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn", bác sĩ nói.
Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ở những người có mạch máu não đã bị xơ vữa, thành mạch yếu hoặc lòng mạch hẹp, áp lực tăng lên đột ngột có thể gây vỡ mạch, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não. Ngược lại, dòng máu chậm, quánh cũng thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông; khi cục này di chuyển lên não và làm tắc động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt cơ thể tăng lên trên khoảng 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt (sốc do nóng) có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ trở nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lơ mơ, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê.
"Sốc nhiệt gây tổn thương trực tiếp cho tế bào não và nhiều cơ quan khác như tim, gan, thận, nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn", bác sĩ cảnh báo.
Môi trường đô thị như Hà Nội, TP HCM khiến các tác động trên trở nên nặng nề hơn. Mặt đường, bê tông, mái tôn, kính... hấp thụ và tích trữ lượng nhiệt lớn trong ngày, tỏa nhiệt trở lại môi trường vào chiều tối, khiến không khí nóng bức kéo dài. Hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" làm cho nhiệt độ người dân cảm nhận được cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn hoặc vùng nhiều cây xanh. Bên cạnh đó, không khí ít gió, khói bụi, ô nhiễm làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp và tim mạch.
Để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt, mọi người duy trì thói quen uống đủ nước, từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn khi phải làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và tuyệt đối không dùng rượu bia để giải khát trong những ngày nắng nóng.
Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại cá và hạt, đồng thời giảm bớt đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thịt đỏ nhiều mỡ. Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Nhóm làm việc ngoài trời nên sắp xếp thời gian nghỉ ngắn xen kẽ trong ca làm, tranh thủ đậu xe ở nơi có bóng râm, mở hé cửa kính hoặc dùng điều hòa ở mức vừa phải để khoang lái thông thoáng. Cần uống nước đều trong ngày, không đợi khát mới uống, ưu tiên nước lọc, nước có bổ sung ít muối khoáng, hạn chế cà phê, nước ngọt có gas và tuyệt đối không dùng rượu bia trong giờ làm việc.
Ưu tiên trang phục nên rộng, thoáng, thấm hút mồ hôi, tránh mặc quá nhiều lớp áo dày và tối màu dễ giữ nhiệt. Khi thấy các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, choáng váng, mờ mắt, nói khó, tay chân yếu, cần dừng xe ngay ở vị trí an toàn, gọi người hỗ trợ và đến cơ sở y tế sớm nhất có thể.
Theo đó, Cục Quản lý dược yêu cầu các đơn vị trên toàn quốc thu hồi toàn bộ lô thuốc Natri clorid 0,9% (số giấy đăng ký lưu hành 893100060724), số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025, hạn dùng 14-1-2028, do Công ty Pharmedic sản xuất.
Nguyên nhân thu hồi là theo báo cáo của cơ sở kiểm nghiệm, lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% nêu trên không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu độ trong, vi phạm mức độ 3.
Thuốc nhỏ mắt - nhỏ mũi Natri Clorid 0,9% của Công ty Pharmedic được giới thiệu có thành phần chính natri clorid, dùng để rửa mắt, rửa mũi, phụ trị nghẹt mũi, sổ mũi, viêm mũi do dị ứng; sản phẩm dùng được cho trẻ sơ sinh. Đây cũng là sản phẩm được bán tại nhiều nhà thuốc, bệnh viện và được nhiều người sử dụng.
Cục Quản lý dược yêu cầu Công ty Pharmedic phải ngừng việc kinh doanh và tiến hành biệt trữ lô thuốc bị thu hồi nêu trên. Đồng thời báo cáo tình hình phân phối thuốc tới cơ sở bán buôn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Chủ trì, phối hợp với tổ chức, cá nhân có liên quan gửi thông báo thu hồi lô thuốc bị thu hồi nêu trên tới tất cả cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã nhận lô thuốc nêu trên.
Tổ chức thu hồi và tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, hoàn thành trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày 11-5.
Xử lý lô thuốc bị thu hồi; chi trả chi phí cho việc thu hồi, xử lý thuốc bị thu hồi; bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
Cục cũng giao cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở đã cung cấp thuốc.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng thuốc ngừng việc kê đơn, bán, cấp phát và sử dụng lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở cung cấp thuốc.
Cục Quản lý dược yêu cầu các sở y tế tỉnh, thành phố giám sát chất lượng thuốc lưu hành, đặc biệt tập trung lấy mẫu kiểm nghiệm đối với sản phẩm bị thu hồi.
