Theo Chennai Liver Foundation (Quỹ Gan Chennai, Ấn Độ), gan cơ quan nội tạng lớn nhất của cơ thể, thực hiện hơn 500 chức năng thiết yếu mỗi ngày. Một số vai trò quan trọng nhất bao gồm:
– Lọc chất độc ra khỏi máu (rượu, thuốc, hóa chất).
– Sản xuất mật để tiêu hóa chất béo.
– Dự trữ năng lượng dưới dạng glycogen.
– Giúp điều hòa lượng đường trong máu và cholesterol.
– Hỗ trợ miễn dịch bằng cách chống nhiễm trùng.
Nếu không có gan khỏe mạnh, quá trình tiêu hóa, năng lượng và sự cân bằng tổng thể của cơ thể sẽ bị tổn hại. Nói một cách đơn giản, một lá gan khỏe mạnh đồng nghĩa với việc bạn khỏe mạnh.
Dấu hiệu của một lá gan khỏe mạnh
Cơ thể thường đưa ra những gợi ý tinh tế khi gan đang hoạt động tốt. Bạn hãy để ý những dấu hiệu sau:
Mức năng lượng tốt
Gan khỏe mạnh sẽ xử lý chất dinh dưỡng hiệu quả, đảm bảo năng lượng ổn định suốt cả ngày. Nếu bạn cảm thấy năng động và bớt mệt mỏi thì đó là một dấu hiệu tích cực.
Làn da và đôi mắt khỏe mạnh
Gan có chức năng lọc bỏ các độc tố khỏi cơ thể. Nếu những chất này tích tụ, chúng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của da và mắt. Vì thế, một làn da sáng khỏe cùng đôi mắt trong, không vàng thường là dấu hiệu cho thấy gan đang hoạt động tốt.
Tiêu hóa bình thường
Không có hiện tượng đầy hơi, khó tiêu hoặc phân dính dầu mỡ không rõ nguyên nhân thường cho thấy gan và quá trình sản xuất mật đang hoạt động tốt.
Cân nặng ổn định
Tăng hoặc giảm cân đột ngột, không giải thích được có thể là dấu hiệu của các vấn đề về gan. Cân nặng ổn định (khi các yếu tố lối sống ổn định) phản ánh sự trao đổi chất cân bằng.
Không vàng da, vàng mắt
Vàng da là một trong những dấu hiệu sớm nhất và rõ ràng nhất của bệnh ở gan. Không thấy dấu hiệu này cho thấy gan của bạn có khả năng hoạt động bình thường.
Dấu hiệu cảnh báo gan bị tổn thương
Các triệu chứng bệnh gan đôi khi xuất hiện rõ ràng, nhưng cũng có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài. Vậy, làm sao bạn biết được khi nào gan của mình có vấn đề? Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất của bệnh gan theo The Huffpost:
– Vàng da hoặc mắt
Một dấu hiệu tinh tế của bệnh gan là vàng lòng trắng mắt hoặc da, được gọi là vàng da. Điều này xảy ra khi có quá nhiều bilirubin, một sắc tố được tạo ra trong quá trình phân hủy tự nhiên của các tế bào hồng cầu trong cơ thể. Bilirubin thường được gan xử lý và loại bỏ khỏi cơ thể, nhưng quá nhiều có thể gây vàng da và chỉ ra các vấn đề về gan.
– Nước tiểu sẫm màu ngay cả khi bạn đã uống đủ nước
Nước tiểu sẫm màu thường không đáng lo ngại đối với mọi người. Thông thường, đó là dấu hiệu cho thấy bạn cần uống thêm nước.
Nhưng những người mắc bệnh gan cũng thường đi tiểu sẫm màu. Điều này là do sự tích tụ bilirubin, có thể làm nước tiểu chuyển sang màu cam sẫm, nâu hoặc hổ phách. Nếu bạn uống nước bình thường và vẫn nhận thấy vấn đề về màu nước tiểu, thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy có vấn đề khác đang xảy ra.
– Lú lẫn
Thỉnh thoảng chúng ta đều quên mọi thứ, nhưng không nên bỏ qua những thay đổi lớn về trạng thái tinh thần. Chúng có thể là dấu hiệu của các vấn đề về gan hoặc một số vấn đề tiềm ẩn khác. Một người khỏe mạnh vẫn có thể bị suy gan cấp tính, biểu hiện là những thay đổi về trạng thái tinh thần hoặc tính cách như mất phương hướng, lú lẫn hoặc buồn ngủ.
– Phù nề ở chân, mắt cá chân hoặc bụng
Theo Mayo Clinic, xơ gan làm chậm lưu lượng máu qua gan và làm tăng áp lực trong tĩnh mạch đưa máu qua cơ quan này. Áp lực trong tĩnh mạch cửa có thể khiến chất lỏng tích tụ ở chân (gây phù nề) và ở bụng (gây cổ trướng). Phù nề và cổ trướng cũng có thể xảy ra nếu gan không thể tạo ra đủ một số protein máu nhất định, chẳng hạn như albumin.
– Dễ bầm tím và chảy máu
Những người bị tổn thương gan có thể dễ bị bầm tím hoặc chảy máu khi bị thương. Điều này xảy ra vì gan sản xuất ra các protein mà máu cần để đông lại, vì vậy khi gan không hoạt động tốt, bạn dễ bị chảy máu.
Thói quen hàng ngày giúp gan khỏe mạnh
Ngay cả khi gan của bạn hiện đang hoạt động tốt, nó vẫn cần được chăm sóc lâu dài để duy trì hoạt động đó. Dưới đây là một số thói quen lối sống đơn giản tạo nên sự khác biệt lớn:
Ăn một chế độ ăn uống cân bằng
– Tập trung vào trái cây tươi, rau, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc.
– Tránh các thực phẩm chế biến, chiên và có đường có thể làm căng gan.
– Bao gồm các loại thực phẩm như tỏi, nghệ và trà xanh, được biết là có tác dụng hỗ trợ sức khỏe gan.
Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp gan thải độc tố hiệu quả.
Hạn chế rượu
Uống rượu quá mức là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gan. Tiêu thụ vừa phải hoặc tránh hoàn toàn có thể ngăn ngừa gan bị tổn thương.
Duy trì cân nặng khỏe mạnh
Béo phì có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Tập thể dục thường xuyên và kiểm soát khẩu phần ăn có thể kiểm soát cân nặng và sức khỏe của gan.
Tập thể dục thường xuyên
Hoạt động thể chất cải thiện quá trình trao đổi chất, giảm tích tụ chất béo trong gan và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Cẩn thận với thuốc
Một số loại thuốc khi dùng quá mức hoặc không có đơn thuốc có thể gây hại cho gan.
Tiêm vaccine
Vaccine viêm gan A và B bảo vệ chống lại các loại virus có thể gây tổn hại cho gan.
Sau khi mở rộng địa giới hành chính, khoảng cách địa lý từng bước được thu hẹp bằng mạng lưới y tế hiện đại, kết nối đồng bộ và hiện diện trên toàn bộ 168 phường, xã của TP.HCM.
Đó không chỉ là sự mở rộng về quy mô hệ thống y tế, mà còn là bước hiện thực hóa tinh thần chỉ đạo của Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc: "Không để khoảng cách địa lý cản trở việc chăm sóc sức khỏe người dân".
Từng phải vượt biển vào đất liền để chạy thận, nhiều bệnh nhân ở Côn Đảo nay đã được điều trị ngay tại quê nhà. Đằng sau những ca chạy thận đầu tiên trên đảo là hành trình đưa thành tựu y tế chuyên sâu đến với người dân nơi "đầu sóng ngọn gió".
Nhớ lại khoảng thời gian trước đây anh H.V.T. (44 tuổi, người dân Côn Đảo) chia sẻ cùng Tuổi Trẻ, đầu năm 2025, anh bất ngờ mắc suy thận mạn giai đoạn cuối và phải chạy thận nhân tạo 2-3 lần mỗi tuần. Thế nhưng, Côn Đảo lúc đó lại chưa có đơn vị chạy thận nên anh buộc phải vào đất liền để thuê trọ tiện cho việc đi lại.
Vì phải chạy thận liên tục, anh T. hiếm khi được về nhà. Mỗi lần trở về là một lần đắn đo vì chi phí đi lại quá lớn. Nhiều lúc tàu chở khách ra Côn Đảo ngừng hoạt động, máy bay trở thành phương tiện gần như duy nhất. Thế nhưng một chuyến khứ hồi cùng các chi phí ăn ở, đi lại có thể ngốn gần 4 triệu đồng.
Trong khi đó, anh hiện không có việc làm. Biến cố bệnh tật lại càng khiến gánh nặng thêm chồng chất. "Lúc đó tôi chỉ mong Côn Đảo sớm có máy chạy thận để bà con không phải vất vả. Nhưng bây giờ giấc mơ đã thành hiện thực", anh T. nói.
Ngay sau khi sáp nhập, đầu tháng 7-2025 lãnh đạo Thành ủy TP.HCM cùng đoàn công tác của Sở Y tế TP.HCM đã có nhiều chuyến khảo sát và làm việc nhằm đưa ra giải pháp đưa y tế chuyên sâu đến đặc khu Côn Đảo.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc đã chỉ đạo Ngành Y tế phải phát triển y tế chuyên sâu ngay tại Côn Đảo, không chỉ vì an sinh cho dân cư đảo mà còn là nhiệm vụ chiến lược của TP.HCM mở rộng.
Đây là bước đi thể hiện trách nhiệm chính trị, nhân văn sâu sắc và phù hợp với định hướng phát triển toàn vùng sau hợp nhất.
Chỉ trong 1 tháng sau, Ngành Y tế TP.HCM đã chính thức có đoàn bác sĩ chuyên khoa của bệnh viện đầu ngành TP.HCM đầu tiên đến luân phiên công tác, chuyển giao kỹ thuật cao. Đến nay đã có hàng trăm bác sĩ đến từ nhiều đợt khác nhau.
Hàng chục ca phẫu thuật đã được thực hiện, trong đó có nhiều ca cấp cứu nặng, phức tạp, điều mà trước đây gần như chỉ có thể chuyển khẩn vào đất liền. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu lần đầu tiên được triển khai tại Côn Đảo, với sự hỗ trợ hội chẩn từ xa và những chuyến bay khẩn cấp của các chuyên gia từ đất liền ra đảo.
Không chỉ vậy đến tháng 5-2026, đơn vị chạy thận nhân tạo đã được thiết lập tại Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo cho 3 người bệnh suy thận mạn đầu tiên, y tế Côn Đảo đã "thay da đổi thịt".
Nối tiếp nâng cao năng lực y tế cho Côn Đảo, tháng 12-2025 Ngành Y tế TP.HCM cũng đã đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 với quy mô 300 giường đã chính thức ra mắt tại Cần Giờ.
Trong nhiều năm, người dân Cần Giờ vẫn phải di chuyển quãng đường dài vào trung tâm để được tiếp cận các dịch vụ y tế chuyên sâu. Nhất là trong những tình huống khẩn cấp, hành trình ấy không chỉ tốn thời gian, chi phí mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Bệnh viện Từ Dũ 2 ra đời đã thay đổi điều đó: người dân được khám, điều trị, cấp cứu, phẫu thuật và sinh con ngay tại địa phương, bởi đội ngũ y bác sĩ từ các bệnh viện đầu ngành của thành phố.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, nhận định việc đưa y tế về gần dân là rất cần thiết, giảm áp lực di chuyển cho người dân thành phố. Trong 6 tháng đưa vào hoạt động, bệnh viện đã khám gần 30.000 người, phẫu thuật gần 500 trường hợp, giảm đáng kể chuyển tuyến.
Tiếp nối chi viện cho y tế vùng xa, từ ngày 1-6, Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm tiếp nhận đợt hỗ trợ chuyên môn đầu tiên với 9 bác sĩ và 2 điều dưỡng đến từ Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, Bệnh viện An Bình và Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu.
Bác sĩ Vũ Văn Nam, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm, cho biết thay đổi lớn nhất là người dân được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ khám, chữa bệnh cơ bản với các chuyên khoa cần thiết. Nếu trước đây trung tâm không có bác sĩ chuyên khoa mắt thì nay người dân đã được khám, điều trị ngay tại địa phương.
PGS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, chia sẻ sau sáp nhập, ngành y tế TP.HCM xác định tinh thần phục vụ: "Y tế TP.HCM không chỉ mở rộng về không gian địa lý mà còn lan tỏa về tinh thần trách nhiệm đến những vùng xa nhất như Côn đảo".
TP.HCM ưu tiên mọi nguồn lực để rút ngắn khoảng cách thụ hưởng y tế giữa trung tâm và vùng xa, trong đó Côn Đảo là một trọng điểm. Đây cũng là minh chứng sinh động cho định hướng phát triển hệ thống y tế TP.HCM theo mô hình "đa tầng – đa cực – đa trung tâm", trong đó người dân ở vùng biển đảo, vùng xa vẫn phải được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương mình sinh sống.
Ông Thượng cho biết thêm, ngay sau hợp nhất, hàng loạt bệnh viện đầu ngành của TP.HCM đã được phân công hỗ trợ toàn diện cho các bệnh viện khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu. Từ chuyển giao kỹ thuật, đào tạo nhân lực, hỗ trợ quản trị đến trực tiếp tham gia điều trị các ca bệnh khó, hoạt động hỗ trợ đã tạo ra những chuyển biến rõ nét.
TS.BS Nguyễn Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM cũng đang nghiên cứu hình thành thêm các cụm y tế chuyên sâu tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương bên cạnh cụm y tế Tân Kiên, cụm y tế Thủ Đức, cụm Y tế Trung tâm. Riêng tại Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM định hướng phát triển một cụm y tế chuyên sâu đặt tại Bà Rịa.
Mục tiêu là hình thành cụm y tế chuyên sâu đủ năng lực cung cấp các dịch vụ kỹ thuật cao cho người dân khu vực phía Đông Nam Bộ, góp phần giảm áp lực cho các bệnh viện tại khu vực trung tâm TP.HCM.
Đối với khu vực Bình Dương cũ, hiện có các cơ sở y tế lớn như Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Bệnh viện Y học cổ truyền và Bệnh viện Phục hồi chức năng. TP.HCM đang nghiên cứu bổ sung thêm bệnh viện sản và bệnh viện nhi để hoàn thiện mạng lưới y tế khu vực.
Ngày 26.6 đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành y tế khi Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 (Ninh Bình) chính thức vận hành sau nhiều năm chuẩn bị. Không chỉ góp phần giảm tải cho cơ sở Hà Nội, bệnh viện còn mở ra cơ hội để người dân Ninh Bình và nhiều tỉnh lân cận được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương.
Trong ngày đầu hoạt động, bệnh viện đưa vào vận hành quy mô 1.000 giường bệnh. Hệ thống trung tâm cấp cứu, xét nghiệm, phòng can thiệp DSA, các khu điều trị nội trú cùng khu khám bệnh, nhà thuốc... đều đã hoàn thiện, sẵn sàng tiếp nhận người bệnh.
Là một trong những bệnh nhân đầu tiên đến khám, ông Trần Văn Yêm (71 tuổi, xã Hải Hưng, Ninh Bình) có mặt tại bệnh viện từ hơn 5 giờ sáng sau khi xuất phát từ nhà lúc gần 4 giờ. Mắc ung thư trung biểu mô phúc mạc di căn giai đoạn cuối, trước đó điều trị tại Bệnh viện đa khoa Nam Định, ông Yêm được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đúng ngày đầu bệnh viện này đi vào hoạt động.
"Tôi thấy bệnh viện sạch sẽ, khang trang, trang thiết bị hiện đại. Có bệnh viện ngay tại địa phương, người dân khu vực nam đồng bằng sông Hồng không phải lên Hà Nội khám chữa bệnh như trước, vừa đỡ vất vả, vừa tiết kiệm thời gian, chi phí", ông Yêm chia sẻ.
Cũng đến bệnh viện từ sáng sớm, bà Phạm Thị Huệ (xã Ý Yên, Ninh Bình) cho biết gia đình rời nhà từ 4 giờ để đăng ký khám sức khỏe tổng quát với các danh mục như xét nghiệm máu, khám tim mạch, xương khớp và chụp X-quang. Trước đó, biết thông tin bệnh viện khai trương qua truyền hình, bà Huệ quyết định đến khám ngay trong ngày đầu tiên.
Theo PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, toàn bộ quy trình chuyên môn, hệ thống quản trị và công nghệ thông tin tại cơ sở Ninh Bình được xây dựng đồng bộ với cơ sở Hà Nội theo mô hình "Một Bệnh viện Bạch Mai - Một chuẩn chất lượng". Hơn 1.300 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó có nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và bác sĩ đầu ngành, đã được điều động từ Hà Nội về để vận hành bệnh viện.
"Điều quan trọng hơn cả là chúng tôi không xây dựng một bệnh viện mới tách biệt, mà bệnh viện Bạch Mai cơ sở Hà Nội và cơ sở Ninh Bình là một thể thống nhất về chuyên môn, quản trị, chất lượng và văn hóa phục vụ", PGS Đào Xuân Cơ nhấn mạnh.
Ông cũng chia sẻ, toàn bộ bệnh viện được vận hành trên cùng hệ sinh thái số với cơ sở Hà Nội, hướng tới mục tiêu "không phải đưa người bệnh đến gần Bạch Mai, mà là đưa Bạch Mai đến gần người bệnh".
Theo thống kê của Bệnh viện Bạch Mai, mỗi ngày cơ sở Hà Nội tiếp nhận khoảng 7.000 lượt khám ngoại trú và điều trị nội trú cho khoảng 4.500 người bệnh. Trong đó, 30 - 35% người bệnh đến từ Ninh Bình và các địa phương lân cận. Từ thực tế này, cơ sở Ninh Bình được chuẩn bị để tiếp nhận ngay 2.100 - 2.500 lượt khám mỗi ngày, đồng thời có thể nâng công suất khi nhu cầu tăng cao.
Đáng chú ý, cơ sở mới triển khai hệ thống bệnh viện thông minh kết nối trực tiếp với Hà Nội, cho phép hội chẩn từ xa, điều hành trực tuyến, giám sát chất lượng theo thời gian thực và hỗ trợ chuyên môn liên tục.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nêu rõ, cơ sở Ninh Bình không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh mà còn là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế trong khu vực, góp phần nâng cao chất lượng y tế tuyến dưới.
Đến thời điểm này, bác sĩ Trần Thái Sơn, Phó giám đốc Trung tâm Quản lý chất lượng khám, chữa bệnh kiêm Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Bạch Mai, cho biết mọi điều kiện về nhân lực, trang thiết bị và vật tư y tế đã được chuẩn bị đầy đủ.
Ngoài các thiết bị được đầu tư mới, bệnh viện cũng điều chuyển thêm một số máy móc từ Hà Nội để bảo đảm hoạt động thông suốt ngay từ những ngày đầu. Cơ sở mới có 21 khoa lâm sàng, 6 khoa cận lâm sàng cùng nhiều thiết bị hiện đại như CT đếm photon, MRI, DSA, SPECT/CT, hệ thống xét nghiệm tự động, sinh học phân tử và xét nghiệm di truyền.
Lĩnh vực cấp cứu - hồi sức, vốn là thế mạnh của Bệnh viện Bạch Mai, được đầu tư theo mô hình liên hoàn từ tiếp nhận, chẩn đoán đến điều trị. Bệnh viện triển khai các kỹ thuật chuyên sâu như ECMO, lọc máu liên tục (CRRT), thở máy chuyên sâu và hồi sức đa cơ quan, đáp ứng điều trị các ca bệnh nặng về tim mạch, đột quỵ, hô hấp, nhiễm khuẩn và đa chấn thương.
Ngày 4/6, đại diện Bệnh viện Nhân dân 115 TPHCM cho biết, hôm qua (3/6), các bác sĩ nơi này đã phối hợp cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Trung ương Huế triển khai phẫu thuật hiến ghép mô tạng thành công từ người cho chết não.
Người hiến tạng là anh N.P.M.N. (32 tuổi), nhập viện sáng 2/6 với chẩn đoán xuất huyết não lượng lớn, không còn khả năng điều trị. Nén nỗi đau, gia đình bày tỏ nguyện vọng được hiến mô tạng của anh để cứu chữa cho những người bệnh khác.
Từ sự vào cuộc của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, các chuyên gia của Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM và Bệnh viện Trung ương Huế đã khẩn trương phối hợp thực hiện đúng theo quy trình, quy định sau khi người bệnh được xác định chết não.
Ngay trong đêm, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Nhân dân 115 đã ghép thận thành công cho 2 người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Trong khi đó, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã ghép tim thành công cho 1 bệnh nhi được chẩn đoán bệnh cơ tim giãn nở giai đoạn cuối.
Tình trạng những bệnh nhân sau ghép hiện ổn định, đang tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực. Đây cũng là trường hợp ghép tạng từ người cho chết não thứ 4 được thực hiện thành công tại Bệnh viện Nhân dân 115.
"Quyết định hiến tặng mô tạng của người thân không chỉ cứu giúp được nhiều người mà còn lan tỏa thông điệp yêu thương, sẻ chia lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Thay mặt các bệnh viện và người được ghép tạng, chúng tôi xin tri ân người hiến và gia đình vì nghĩa cử cao đẹp này", phía Bệnh viện Nhân dân 115 chia sẻ.
