Theo các chuyên gia, cùng với việc tăng chế tài xử lý, cần “siết” trách nhiệm của nền tảng số, cắt nguồn thu của nội dung lậu và hình thành văn hóa tiêu dùng nội dung hợp pháp.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng về “Tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ” có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ ở việc xử lý một số vụ việc vi phạm cụ thể mà còn ở thông điệp quản trị mạnh mẽ đối với môi trường số.
“Không gian số không phải là “vùng trắng” của pháp luật, càng không thể là nơi ai muốn sao chép, phát tán, trục lợi từ tài sản trí tuệ của người khác cũng được. Khi Chính phủ yêu cầu mở đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc, điều đó đồng nghĩa với việc khẳng định bảo vệ bản quyền chính là bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ sáng tạo và bảo vệ niềm tin vào kinh tế số”, ông Sơn nhấn mạnh.
Ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch lần này là tạo lập lại kỷ cương cho thị trường nội dung số. Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp làm ăn chân chính phải bỏ tiền mua bản quyền, đầu tư sản xuất và trả thù lao cho nghệ sĩ, nhà báo, kỹ thuật viên nhưng lại bị cạnh tranh bất bình đẳng bởi các website lậu, kênh lậu và tài khoản mạng xã hội khai thác trái phép nội dung.
Bên cạnh đó, chiến dịch này còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Một môi trường số văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ kết nối hay số lượng người dùng mà còn được đo bằng mức độ tôn trọng công sức, trí tuệ và quyền lợi hợp pháp của người khác. Xử lý nghiêm vi phạm bản quyền không phải là làm khó internet, mà là làm cho internet công bằng hơn, sạch hơn và đáng tin cậy hơn.
Từ chiến dịch này điều quan trọng là phải chuyển thành cơ chế thường xuyên và lâu dài như phát hiện nhanh, xử lý nghiêm, cắt nguồn thu của nội dung lậu, nâng trách nhiệm nền tảng và khuyến khích người dân sử dụng nội dung hợp pháp.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, hiện vẫn tồn tại 3 “khoảng trống” lớn trong xử lý vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng.
Thứ nhất là “khoảng trống” về trách nhiệm của nền tảng trung gian. Nhiều nền tảng vẫn ứng xử theo logic “gỡ khi bị yêu cầu”, trong khi nội dung lậu có thể bị sao chép, đổi tên, cắt nhỏ và phát tán trở lại chỉ trong vài phút.
Thứ hai là “khoảng trống” về phối hợp thực thi. Chủ thể quyền, nền tảng, nhà mạng, cơ quan quản lý, lực lượng thanh tra, công an và tòa án nhiều khi chưa có cơ chế phản ứng nhanh, liên thông và theo thời gian thực.
Thứ ba là khoảng trống về mô hình kinh doanh. Hiện vẫn còn môi trường để nội dung lậu tạo doanh thu từ quảng cáo, lượt xem và dữ liệu người dùng, trong khi người sáng tạo chân chính lại mất thị trường.
“Chống vi phạm bản quyền số không chỉ dừng ở việc “gỡ bỏ nội dung”, mà phải làm đứt chuỗi lợi ích của nội dung lậu. Khi nền tảng còn hưởng lợi, trực tiếp hoặc gián tiếp, từ sự lưu hành của nội dung vi phạm thì công nghệ phát hiện dù tốt đến đâu cũng không đủ”, ông Sơn nói.
Điều cần thiết hiện nay là chuyển từ cơ chế xử lý bị động sang cơ chế phòng ngừa chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị cả hệ sinh thái số để bản quyền trở thành nguyên tắc vận hành bình thường của môi trường internet văn minh.
PGS-TS Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng thiệt hại của vi phạm bản quyền số không chỉ nằm ở con số doanh thu bị mất, mà còn là thiệt hại đối với niềm tin thị trường, động lực sáng tạo, môi trường đầu tư và sâu xa hơn là chủ quyền văn hóa số của quốc gia.
“Tôi cho rằng cần đánh giá hành vi vi phạm bản quyền số như một dạng “trục lợi từ sáng tạo của người khác”. Nếu chỉ xử phạt hành chính ở mức thấp, trong khi lợi ích bất hợp pháp thu được rất lớn, thì chế tài sẽ không đủ sức răn đe”, ông Sơn nêu quan điểm.
Đáng lo ngại hơn, một số nền tảng trung gian hoặc hệ sinh thái quảng cáo vô tình, thậm chí cố ý, tiếp tay cho nội dung lậu để thu hút người dùng, tăng lượt xem và tăng doanh thu. Vì vậy, ông Sơn cho rằng cần tăng chế tài theo hướng phân tầng rõ ràng. Hành vi nhỏ lẻ có thể xử lý bằng cảnh báo, gỡ bỏ và xử phạt hành chính; nhưng với hành vi có tổ chức, tái phạm, thu lợi lớn hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng thì cần xem xét xử lý hình sự theo quy định pháp luật.
Liên quan việc hoàn thiện hành lang pháp lý xử lý vi phạm bản quyền trên môi trường số, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN), cho biết từ ngày 1.4, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Sở hữu trí tuệ 2025 có hiệu lực. Đáng chú ý, điều 198b mang đến những thay đổi lớn trong việc xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là trên không gian mạng. Luật mới phân tách rõ ràng và cụ thể hóa đối tượng chịu sự điều chỉnh, thay vì quy định chung về “chủ thể trung gian” như trước đây.
Theo đó, quy định tách biệt rõ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (như đơn vị cung cấp đường truyền, hosting – dịch vụ lưu trữ) và chủ quản nền tảng số (như mạng xã hội, sàn thương mại điện tử). Trách nhiệm pháp lý giờ đây được áp dụng bao trùm cho cả các nền tảng số trên không gian mạng.
Luật cũng bổ sung khoản 5a vào điều 198b, yêu cầu các chủ quản nền tảng số có trách nhiệm triển khai các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, an ninh mạng và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Đối với bài toán khó trong việc xử lý các nền tảng xuyên biên giới, theo ông Giang, luật mới đã bổ sung các biện pháp và chế tài dân sự.
Thứ nhất, tòa án có quyền ra quyết định buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm trên không gian mạng hoặc áp dụng các biện pháp ẩn, không cho xuất hiện trên môi trường mạng.
Thứ hai, tòa án có quyền ra quyết định tạm thời vô hiệu hóa truy cập đến thông tin nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử ứng dụng hoặc định danh địa chỉ internet có liên quan đến hành vi xâm phạm với danh nghĩa là biện pháp khẩn cấp tạm thời, phản ứng ngay nếu có vi phạm.
Bên cạnh đó, theo ông Giang, nhằm đón đầu xu hướng công nghệ, luật Sở hữu trí tuệ cũng bổ sung khoản 5 vào điều 6 để giải quyết vấn đề bảo hộ đối với các sản phẩm do AI (trí tuệ nhân tạo) tạo ra.
Tình hình Trung Đông leo thang, các mối đe dọa thuế quan từ Mỹ, khủng hoảng năng lượng toàn cầu, biến đổi khí hậu và làn sóng AI đang cùng lúc đặt ra thách thức cho một khu vực vốn được xem là ổn định.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro - đây là thời khắc ASEAN phải hình dung lại mô hình phát triển của mình, nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, và sự đoàn kết nội khối trở thành nền tảng cho chủ quyền quốc gia của từng thành viên.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Majo George, Trưởng khoa kinh tế Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, nhận định Đông Nam Á đang đứng trước một thời khắc mang tính định hình, khi câu chuyện tăng trưởng quen thuộc trước đây dần nhường chỗ cho những thảo luận về khả năng chống chịu.
Thông điệp xuyên suốt chương trình nghị sự lần này rất rõ ràng: đoàn kết giữa các nước thành viên đã không còn là khát vọng, mà trở thành đòi hỏi sống còn cho vận hành kinh tế.
Theo TS George, tinh thần ấy được thể hiện qua ba ưu tiên lớn của hội nghị: tăng cường khả năng chống chịu trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh lương thực và ứng phó thiên tai; củng cố sự ổn định của chuỗi cung ứng và đẩy mạnh liên kết kinh tế nội khối; bảo vệ người dân và giữ vững ổn định khu vực trong những giai đoạn khủng hoảng.
"Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro, mà là câu chuyện hình dung lại mô hình phát triển của ASEAN cho tương lai. Những thách thức mà ASEAN đang đối mặt là có thật và cấp bách, nhưng chúng cũng mở ra dư địa cho sự chuyển hóa.
Đó là tương lai nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, sự đoàn kết củng cố chủ quyền quốc gia và khả năng tự cường không những không thay thế mà còn bổ trợ cho hội nhập toàn cầu" - TS George nhấn mạnh.
Nhìn từ cấu trúc lịch sử, một chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhắc lại rằng hiệp hội ra đời chính từ những cuộc cạnh tranh nước lớn - không khác mấy so với những gì đang diễn ra hiện nay.
Bản chất của ASEAN, vì thế, là sự liên kết của những nước nhỏ trước những điểm yếu chung. Khi đối mặt với các cú sốc lớn như khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu, không nước nào đủ sức chịu đựng một mình. Khả năng chống chịu, theo ông, phải là bài toán tập thể - và đó chính là thứ mà ASEAN đã âm thầm xây dựng suốt nhiều thập niên qua.
Trong bức tranh chung đó, vai trò của Việt Nam nổi bật nhờ sự nhất quán, uy tín và tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam luôn đặt ASEAN ở vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực. Đến nay, vai trò ấy đã trưởng thành theo chiều sâu mới: Việt Nam không chỉ tham gia vào chương trình nghị sự ASEAN, mà còn góp phần định hình chương trình nghị sự đó.
"Sức mạnh của ASEAN lâu nay luôn nằm ở sự đa dạng, nhưng thành công kế tiếp của khối sẽ phụ thuộc vào sự đoàn kết. Trong hành trình ấy, vai trò của Việt Nam vừa tinh tế vừa quan trọng. Đó không phải tiếng nói lớn nhất trong phòng họp, mà là tiếng nói luôn kêu gọi sự gắn kết, hợp tác và rõ ràng về chiến lược. Bởi trong một thế giới đầy bất định hôm nay, dẫn dắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiện diện nổi bật, mà đôi khi là chỉ ra phương hướng" - TS George nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Keith Leong - nhà nghiên cứu trưởng tại KRA Group - nhìn nhận ASEAN vẫn là một khu vực ổn định và năng động về kinh tế, với hai "tài sản" chiến lược đáng kể nhất là eo biển Malacca và Biển Đông. Khu vực này ngày càng đóng vai trò thiết yếu với chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu và là một chiến trường trong cuộc đua khoáng sản thiết yếu. Bên cạnh đó vẫn còn nhiệm vụ bảo đảm tăng trưởng liên tục cho tổng cộng hơn 680 triệu người dân.
"Việt Nam trong vai trò "ông lớn" sản xuất mới nổi của khu vực đang tìm cách vươn lên trong chuỗi giá trị và là hiện thân cho cả các thách thức lẫn tiềm năng dồi dào của khu vực. ASEAN có triển vọng trở thành một "cường quốc" tầm trung giữ vai trò quyết định, song điều này đòi hỏi sự đoàn kết và quản lý liên tục những lợi ích đôi khi mâu thuẫn giữa các nước thành viên" - ông Leong đánh giá.
Vị chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhận xét: "Không có nơi nào mà cấu trúc khu vực lại quan trọng như đối với Việt Nam. Xét về tốc độ tăng trưởng và quy mô tham vọng, Việt Nam có thể được xem là điểm sáng kinh tế nổi bật nhất khu vực.
Nhưng cửa sổ dân số vàng đang dần khép lại đồng nghĩa với việc các điều kiện duy trì tăng trưởng nhanh sẽ không tồn tại mãi. Vào lúc này, Việt Nam phải hành động khẩn trương, tận dụng mọi đòn bẩy sẵn có để giữ vững đà tăng trưởng.
Đó cũng chính là khi ASEAN trở nên giá trị nhất - mang lại sự ổn định và niềm tin từ bên ngoài, cho phép một nền kinh tế năng động như Việt Nam duy trì sự tập trung vào mục tiêu tăng trưởng".
Chia sẻ với báo chí, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Cebu mang ý nghĩa đặc biệt: đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên và là lần đầu tiên Thủ tướng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị người đứng đầu Chính phủ.
Tại hội nghị, Việt Nam tập trung vào ba ưu tiên:
Thứ nhất, phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN thúc đẩy triển khai hiệu quả các ưu tiên của năm Chủ tịch ASEAN 2026 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Thứ hai, cùng ASEAN thúc đẩy duy trì môi trường hòa bình, an ninh và ổn định; đề cao thượng tôn pháp luật quốc tế và chủ nghĩa đa phương; tăng cường liên kết nội khối, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, qua đó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
Thứ ba, tham gia tích cực vào các nội dung ưu tiên của hội nghị, đặc biệt là các vấn đề cấp bách liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hỗ trợ công dân. Việt Nam đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị các đề xuất, sáng kiến cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao năng lực ứng phó chung của ASEAN trước các biến động và thách thức ngày càng phức tạp từ bên ngoài.
Khách sạn Bình Dương nằm trên đường An Dương Vương đang được tháo dỡ vào sáng 21/5.
Công trình này cùng với hai khách sạn kề bên là Hải Âu và Hoàng Yến được tỉnh Bình Định (cũ) lên kế hoạch di dời năm 2019 để dành không gian ven biển cho mục đích công cộng.
Riêng với khách sạn Bình Dương thuộc sở hữu của Bộ Tư lệnh Binh đoàn 15, tỉnh chi hơn 43 tỷ đồng bồi thường, hoán đổi khu đất rộng 2.800 m2 ở phường Quy Nhơn Nam, để xây nhà an điều dưỡng. Tới nay, Binh đoàn 15 đã xây khách sạn cao tầng trên khu đất mới.
Khách sạn Bình Dương nằm trên đường An Dương Vương đang được tháo dỡ vào sáng 21/5.
Công trình này cùng với hai khách sạn kề bên là Hải Âu và Hoàng Yến được tỉnh Bình Định (cũ) lên kế hoạch di dời năm 2019 để dành không gian ven biển cho mục đích công cộng.
Riêng với khách sạn Bình Dương thuộc sở hữu của Bộ Tư lệnh Binh đoàn 15, tỉnh chi hơn 43 tỷ đồng bồi thường, hoán đổi khu đất rộng 2.800 m2 ở phường Quy Nhơn Nam, để xây nhà an điều dưỡng. Tới nay, Binh đoàn 15 đã xây khách sạn cao tầng trên khu đất mới.
Việc phá dỡ do Công ty TNHH thương mại dịch vụ xây dựng Thái Gia Bảo thực hiện theo hình thức đấu giá thanh lý tài sản. Nhà thầu được tận dụng sắt thép trong quá trình tháo dỡ.
Việc phá dỡ do Công ty TNHH thương mại dịch vụ xây dựng Thái Gia Bảo thực hiện theo hình thức đấu giá thanh lý tài sản. Nhà thầu được tận dụng sắt thép trong quá trình tháo dỡ.
Đơn vị thi công khoan vỡ bêtông, cắt thép xung quanh từng mảng, rồi đánh sập.
Đơn vị thi công khoan vỡ bêtông, cắt thép xung quanh từng mảng, rồi đánh sập.
Một góc biển Quy Nhơn lộ rõ sau khi tháo dỡ mảng tường khách sạn.
Đường An Dương Vương dài khoảng 3 km, có nhiều khách sạn, nhà nghỉ lớn, tập trung đông khách du lịch.
Một góc biển Quy Nhơn lộ rõ sau khi tháo dỡ mảng tường khách sạn.
Đường An Dương Vương dài khoảng 3 km, có nhiều khách sạn, nhà nghỉ lớn, tập trung đông khách du lịch.
Nhiều mảng trần tầng 5 đang được phá dỡ, đất đá, sắt thép vương vãi.
Nhiều mảng trần tầng 5 đang được phá dỡ, đất đá, sắt thép vương vãi.
Nhiều mảng trần tầng 5 đang được phá dỡ, đất đá, sắt thép vương vãi.
Khối nhà 4 tầng đã thu dọn hết đồ đạc bên trong. Đơn vị thi công mới tháo dỡ cầu thang bên phải tòa nhà.
Khối nhà 4 tầng đã thu dọn hết đồ đạc bên trong. Đơn vị thi công mới tháo dỡ cầu thang bên phải tòa nhà.
Khách sạn Bình Dương đang được tháo dỡ, phía sau là khách sạn Hoàng Yến và Hải Âu. Theo kế hoạch, hai khách sạn này cũng sẽ được di dời theo lộ trình phù hợp.
Ông Ngô Tùng Sơn, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai, cho biết sau khi tháo dỡ hoàn tất, khu đất sẽ được bàn giao cho UBND phường Quy Nhơn Nam để chỉnh trang đô thị, xây công viên và không gian sinh hoạt công cộng.
Ngoài Quy Nhơn, các địa phương như Nha Trang, Vũng Tàu cũng di dời các tòa nhà, công trình chắn biển, mở rộng không gian công cộng phục vụ người dân, du khách.
Khách sạn Bình Dương đang được tháo dỡ, phía sau là khách sạn Hoàng Yến và Hải Âu. Theo kế hoạch, hai khách sạn này cũng sẽ được di dời theo lộ trình phù hợp.
Ông Ngô Tùng Sơn, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai, cho biết sau khi tháo dỡ hoàn tất, khu đất sẽ được bàn giao cho UBND phường Quy Nhơn Nam để chỉnh trang đô thị, xây công viên và không gian sinh hoạt công cộng.
Ngoài Quy Nhơn, các địa phương như Nha Trang, Vũng Tàu cũng di dời các tòa nhà, công trình chắn biển, mở rộng không gian công cộng phục vụ người dân, du khách.
Tại hội nghị, hơn 20 ý kiến nêu các vướng mắc cụ thể mà doanh nhiệp đang gặp phải được các sở, ngành tỉnh Tây Ninh trả lời chi tiết, cũng như ghi nhận để cùng phối hợp giải quyết.
Trong đó nhiều thắc mắc liên quan đến hướng phát triển tương lai của tỉnh, ông Trương Văn Liếp - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh - đã giới thiệu lại khái quát bản điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 mà tỉnh đang bám vào để thực hiện.
Đặc biệt, một số doanh nghiệp đang hoạt động tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Xa Mát đề nghị tỉnh sớm giải quyết vấn đề thiếu bãi tập kết tại khu vực cửa khẩu, cũng như sớm phát triển thêm hạ tầng logistics tại cửa khẩu này.
Trao đổi lại, ông Lê Văn Hẳn cho biết trong thời gian qua, tỉnh Tây Ninh đang tích cực thực hiện, hoàn thiện quy hoạch lại các cửa khẩu cũng như đầu tư nguồn lực cho các khu vực này.
"Chúng tôi cũng nhận thấy được việc các cửa khẩu quốc tế chưa có kinh tế phát triển xứng với tiềm năng, vừa qua tỉnh đã lập nhiều quy hoạch chi tiết cho các cửa khẩu quốc tế, cũng như có nhiều chủ trương đầu tư thêm hạ tầng cho các khu vực này.
Thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục khảo sát để có những giải pháp tháo gỡ cụ thể các vấn đề mà doanh nghiệp tại khu kinh tế cửa khẩu gặp phải", ông Hẳn nói thêm.
Bên cạnh đó, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh và Hiệp hội Du lịch tỉnh Tây Ninh cũng đề nghị tỉnh quan tâm hơn đến việc phát triển nông nghiệp và du lịch. Liên quan đến hai lĩnh vực này, ông Hẳn khẳng định:
"Nông nghiệp luôn có giá trị to lớn không thể thay thế, Tây Ninh không thể phát triển tách rời nông nghiệp, chúng tôi luôn đề ra nhiều chương trình và đang phát triển một nền nông nghiệp với công nghệ cao hơn, bền vững hơn, đạt được nhiều giá trị hơn".
Ông Hẳn nói thêm Tây Ninh cũng đang phát triển du lịch trở thành một mũi nhọn kinh tế, đạt được nhiều kết quả trong năm qua.
"Nhiều khu vực ở Tây Ninh như quanh núi Bà Đen đã được thiên nhiên ưu đãi nhiều thuận lợi, chúng tôi sẽ luôn quan tâm để phát triển hơn nữa về du lịch và nông nghiệp của vùng đất này", ông Hẳn chia sẻ.
