Theo các chuyên gia, cùng với việc tăng chế tài xử lý, cần “siết” trách nhiệm của nền tảng số, cắt nguồn thu của nội dung lậu và hình thành văn hóa tiêu dùng nội dung hợp pháp.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng về “Tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ” có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ ở việc xử lý một số vụ việc vi phạm cụ thể mà còn ở thông điệp quản trị mạnh mẽ đối với môi trường số.
“Không gian số không phải là “vùng trắng” của pháp luật, càng không thể là nơi ai muốn sao chép, phát tán, trục lợi từ tài sản trí tuệ của người khác cũng được. Khi Chính phủ yêu cầu mở đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc, điều đó đồng nghĩa với việc khẳng định bảo vệ bản quyền chính là bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ sáng tạo và bảo vệ niềm tin vào kinh tế số”, ông Sơn nhấn mạnh.
Ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch lần này là tạo lập lại kỷ cương cho thị trường nội dung số. Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp làm ăn chân chính phải bỏ tiền mua bản quyền, đầu tư sản xuất và trả thù lao cho nghệ sĩ, nhà báo, kỹ thuật viên nhưng lại bị cạnh tranh bất bình đẳng bởi các website lậu, kênh lậu và tài khoản mạng xã hội khai thác trái phép nội dung.
Bên cạnh đó, chiến dịch này còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Một môi trường số văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ kết nối hay số lượng người dùng mà còn được đo bằng mức độ tôn trọng công sức, trí tuệ và quyền lợi hợp pháp của người khác. Xử lý nghiêm vi phạm bản quyền không phải là làm khó internet, mà là làm cho internet công bằng hơn, sạch hơn và đáng tin cậy hơn.
Từ chiến dịch này điều quan trọng là phải chuyển thành cơ chế thường xuyên và lâu dài như phát hiện nhanh, xử lý nghiêm, cắt nguồn thu của nội dung lậu, nâng trách nhiệm nền tảng và khuyến khích người dân sử dụng nội dung hợp pháp.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, hiện vẫn tồn tại 3 “khoảng trống” lớn trong xử lý vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng.
Thứ nhất là “khoảng trống” về trách nhiệm của nền tảng trung gian. Nhiều nền tảng vẫn ứng xử theo logic “gỡ khi bị yêu cầu”, trong khi nội dung lậu có thể bị sao chép, đổi tên, cắt nhỏ và phát tán trở lại chỉ trong vài phút.
Thứ hai là “khoảng trống” về phối hợp thực thi. Chủ thể quyền, nền tảng, nhà mạng, cơ quan quản lý, lực lượng thanh tra, công an và tòa án nhiều khi chưa có cơ chế phản ứng nhanh, liên thông và theo thời gian thực.
Thứ ba là khoảng trống về mô hình kinh doanh. Hiện vẫn còn môi trường để nội dung lậu tạo doanh thu từ quảng cáo, lượt xem và dữ liệu người dùng, trong khi người sáng tạo chân chính lại mất thị trường.
“Chống vi phạm bản quyền số không chỉ dừng ở việc “gỡ bỏ nội dung”, mà phải làm đứt chuỗi lợi ích của nội dung lậu. Khi nền tảng còn hưởng lợi, trực tiếp hoặc gián tiếp, từ sự lưu hành của nội dung vi phạm thì công nghệ phát hiện dù tốt đến đâu cũng không đủ”, ông Sơn nói.
Điều cần thiết hiện nay là chuyển từ cơ chế xử lý bị động sang cơ chế phòng ngừa chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị cả hệ sinh thái số để bản quyền trở thành nguyên tắc vận hành bình thường của môi trường internet văn minh.
PGS-TS Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng thiệt hại của vi phạm bản quyền số không chỉ nằm ở con số doanh thu bị mất, mà còn là thiệt hại đối với niềm tin thị trường, động lực sáng tạo, môi trường đầu tư và sâu xa hơn là chủ quyền văn hóa số của quốc gia.
“Tôi cho rằng cần đánh giá hành vi vi phạm bản quyền số như một dạng “trục lợi từ sáng tạo của người khác”. Nếu chỉ xử phạt hành chính ở mức thấp, trong khi lợi ích bất hợp pháp thu được rất lớn, thì chế tài sẽ không đủ sức răn đe”, ông Sơn nêu quan điểm.
Đáng lo ngại hơn, một số nền tảng trung gian hoặc hệ sinh thái quảng cáo vô tình, thậm chí cố ý, tiếp tay cho nội dung lậu để thu hút người dùng, tăng lượt xem và tăng doanh thu. Vì vậy, ông Sơn cho rằng cần tăng chế tài theo hướng phân tầng rõ ràng. Hành vi nhỏ lẻ có thể xử lý bằng cảnh báo, gỡ bỏ và xử phạt hành chính; nhưng với hành vi có tổ chức, tái phạm, thu lợi lớn hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng thì cần xem xét xử lý hình sự theo quy định pháp luật.
Liên quan việc hoàn thiện hành lang pháp lý xử lý vi phạm bản quyền trên môi trường số, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN), cho biết từ ngày 1.4, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Sở hữu trí tuệ 2025 có hiệu lực. Đáng chú ý, điều 198b mang đến những thay đổi lớn trong việc xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là trên không gian mạng. Luật mới phân tách rõ ràng và cụ thể hóa đối tượng chịu sự điều chỉnh, thay vì quy định chung về “chủ thể trung gian” như trước đây.
Theo đó, quy định tách biệt rõ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (như đơn vị cung cấp đường truyền, hosting – dịch vụ lưu trữ) và chủ quản nền tảng số (như mạng xã hội, sàn thương mại điện tử). Trách nhiệm pháp lý giờ đây được áp dụng bao trùm cho cả các nền tảng số trên không gian mạng.
Luật cũng bổ sung khoản 5a vào điều 198b, yêu cầu các chủ quản nền tảng số có trách nhiệm triển khai các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, an ninh mạng và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Đối với bài toán khó trong việc xử lý các nền tảng xuyên biên giới, theo ông Giang, luật mới đã bổ sung các biện pháp và chế tài dân sự.
Thứ nhất, tòa án có quyền ra quyết định buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm trên không gian mạng hoặc áp dụng các biện pháp ẩn, không cho xuất hiện trên môi trường mạng.
Thứ hai, tòa án có quyền ra quyết định tạm thời vô hiệu hóa truy cập đến thông tin nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử ứng dụng hoặc định danh địa chỉ internet có liên quan đến hành vi xâm phạm với danh nghĩa là biện pháp khẩn cấp tạm thời, phản ứng ngay nếu có vi phạm.
Bên cạnh đó, theo ông Giang, nhằm đón đầu xu hướng công nghệ, luật Sở hữu trí tuệ cũng bổ sung khoản 5 vào điều 6 để giải quyết vấn đề bảo hộ đối với các sản phẩm do AI (trí tuệ nhân tạo) tạo ra.
Những ngày này, từ sáng sớm đến chiều muộn, công trường cầu Lệ Bắc vang rền tiếng máy móc thi công. Từng tốp công nhân hối hả trên các nhịp cầu đang vươn dài ra giữa sông Thu Bồn. Trên bờ, người dân trong thôn thường đứng lặng hàng giờ để dõi theo công trình. Với họ, cây cầu không chỉ là một dự án giao thông mà còn là giấc mơ đã chờ đợi suốt hàng chục năm.
Mỗi sáng, bà Nguyễn Thị Năm (thôn Lệ Bắc) đi bộ trên con đường bê tông độc đạo dẫn ra trung tâm xã Thu Bồn. Đến đoạn nhìn rõ cây cầu đang thi công, bà thường đứng thật lâu. Ánh mắt người phụ nữ ngoài 60 tuổi ánh lên niềm vui xen lẫn xúc động. "Ở đây hơn 40 năm, tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày dân làng mình được đi cầu thay vì đi ghe. Mỗi lần nhìn cây cầu lớn dần lên là thấy lòng nhẹ hẳn. Bao năm sống thấp thỏm với mùa lũ, giờ mới dám nghĩ tới những ngày bình yên", bà Năm bùi ngùi.
Thôn Lệ Bắc nằm lọt thỏm giữa bốn bề sông nước. Mùa nắng, người dân còn có thể đi lại trên tuyến đường bê tông xuyên cánh đồng. Nhưng vào mùa mưa, nước từ thượng nguồn đổ về, cả tuyến đường nhanh chóng bị nhấn chìm trong biển nước đục ngầu. Khi ấy, Lệ Bắc gần như biến thành một "ốc đảo" bị cô lập hoàn toàn. Những chuyến đò ngang nhỏ bé là sợi dây duy nhất nối người dân với bên ngoài. Và phía sau những chuyến đò ấy là biết bao nỗi lo, hiểm nguy luôn rình rập.
Bà Năm nhớ như in vụ tai nạn đau lòng cách đây khoảng 3 năm. Sáng sớm hôm ấy, 5 người phụ nữ trong thôn gánh rau sang bên kia sông bán. Lúc đi trời còn yên nhưng đến trưa mưa lớn bất ngờ kéo đến, nước lũ dâng nhanh và cuốn phăng chiếc ghe nhỏ giữa dòng. "4 người may mắn bám được bụi cây ven bờ nên thoát chết, còn 1 người thì không trở về nữa. Từ đó, mỗi lần trời đổ mưa là ai cũng bất an", bà nghẹn giọng.
Không chỉ người lớn, trẻ em nơi đây cũng lớn lên cùng những mùa đến trường đầy nhọc nhằn. Mỗi khi nước dâng cao, chính quyền phải dựng rào chắn, cấm người dân qua lại để đảm bảo an toàn. Nhưng việc học của con trẻ không thể dừng lại. Những ngày mưa lớn, từ 4 - 5 giờ sáng, người dân đã lục tục kéo nhau ra bến đò. Người đi làm, học sinh đến trường chen chúc trên những chiếc ghe máy nhỏ giữa dòng nước chảy xiết.
Bà Hồ Thị Phượng (thôn Lệ Bắc) kể, có những hôm gió lớn, đò không thể chạy, học sinh phải nghỉ học, người lớn nghỉ làm. Nhiều gia đình phải mang quần áo, gạo muối sang bên kia thuê trọ cho con ở tạm nhiều tuần liền để chờ nước rút. "Con nít ở đây quen với áo phao từ nhỏ. Mỗi mùa mưa đến là cha mẹ mất ăn mất ngủ. Giờ sắp có cầu rồi, tụi nhỏ sau này sẽ không còn cảnh run rẩy ngồi ghe đi học giữa nước lũ nữa", bà Phượng xúc động.
Lệ Bắc hiện có gần 200 ha đất sản xuất nông nghiệp. Người dân sống chủ yếu bằng nghề trồng rau, hoa màu và chăn nuôi. Thế nhưng nhiều năm qua, việc vận chuyển nông sản phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Mỗi mùa mưa đến, giao thương gần như tê liệt. Vì vậy, việc cây cầu hoàn thành đưa vào sử dụng không chỉ giúp người dân đi lại thuận tiện mà còn mở ra cơ hội đổi thay cho vùng đất ven sông vốn nhiều tiềm năng nhưng bị chia cắt bởi dòng nước.
Đứng bên công trường đang thi công nhộn nhịp, ông Nguyễn Xuân Phương, Trưởng thôn Lệ Bắc, không giấu được xúc động khi nhắc về những tháng ngày người dân gắn bó với đò ngang. Ông kể, trước đây địa phương từng có ca nô lớn phục vụ đưa đón người dân; nhưng theo thời gian, lòng sông bồi lấp khiến ca nô không thể hoạt động, buộc phải thay bằng ghe máy nhỏ. "Mỗi mùa mưa đến là cán bộ thôn gần như thức trắng. Chỉ cần nghe tin có người đau ốm, trẻ em đi học hay bà con qua sông là ai cũng lo. Có những hôm nước lớn, ghe chòng chành giữa dòng nhìn mà không cầm lòng được", ông Phương nhớ lại.
Theo ông Phương, với khoảng 400 hộ dân và gần 1.500 nhân khẩu, cây cầu chính là khát vọng lớn nhất của người dân Lệ Bắc suốt nhiều thế hệ. "Cây cầu này không chỉ nối hai bờ sông mà còn nối niềm tin của người dân vào tương lai. Bao năm nay bà con mong mỏi từng ngày. Khi cầu hoàn thành, đời sống sẽ thay đổi rất nhiều, từ chuyện học hành, khám chữa bệnh cho tới làm ăn, phát triển kinh tế", ông Phương chia sẻ.
Những ngày gần đây, cứ mỗi khi công nhân hoàn thiện thêm một nhịp cầu, người dân lại kéo nhau ra xem đông hơn. Nhiều cụ già nói rằng họ muốn tận mắt chứng kiến khoảnh khắc cây cầu nối liền đôi bờ sau hàng chục năm chờ đợi. "Tui già rồi, chỉ mong còn khỏe để một lần tự chạy xe qua cây cầu này. Chừng đó chắc mãn nguyện lắm", một cụ ông trong thôn cười hiền.
Không khí háo hức lan khắp vùng quê ven sông. Người dân tin rằng khi cây cầu hoàn thành, diện mạo Lệ Bắc sẽ thay đổi từng ngày. Những mùa lũ cô lập rồi sẽ chỉ còn trong ký ức.
Ông Nguyễn Hồng Vinh, Phó chủ tịch UBND xã Thu Bồn, cho biết cầu Lệ Bắc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. "Cây cầu này không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông mà còn tháo gỡ căn cơ tình trạng cô lập kéo dài của người dân vùng Lệ Bắc", ông Vinh nhấn mạnh. Phó chủ tịch UBND xã Thu Bồn cho hay cây cầu sẽ trở thành "đòn bẩy" thúc đẩy phát triển toàn diện cho vùng đất ven sông. "Khi giao thông thông suốt, địa phương sẽ có điều kiện phát triển nông nghiệp hàng hóa, mở rộng dịch vụ, du lịch cộng đồng và thu hút đầu tư. Quan trọng hơn cả là người dân được tiếp cận y tế, giáo dục thuận lợi và an toàn hơn. Đây là công trình mang ý nghĩa dân sinh rất lớn", ông Vinh khẳng định.
Ngày cây cầu được đưa vào sử dụng cũng sẽ là thời điểm vùng "ốc đảo" giữa dòng Thu Bồn chính thức khép lại những tháng năm thấp thỏm bên những chuyến đò ngang, mở ra hành trình mới, hành trình của sự an toàn, của cơ hội đổi thay và của những ước mơ bình dị đang dần trở thành hiện thực.
Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).
Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)...
Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.
Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc - Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 - nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần "thượng tôn pháp luật" gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị "gạt sang lề" vì không có khả năng tự bảo vệ mình.
"Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một 'màng lọc' công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị 'xẻ thịt' trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.
Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận.
Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị "lãng quên" về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.
Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.
Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.
Đặc biệt, "tầm ngắm" của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m2 đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay.
Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất "ma" lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.
Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là "cánh tay nối dài" của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.
"Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.
Theo kế hoạch, chương trình diễn ra vào lúc 19 giờ 30 phút và được truyền hình trực tiếp trên Đài Truyền hình Việt Nam, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai.
Trong chương trình, ngoài phần công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai, còn công bố quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất và nghi thức khen thưởng cho địa phương này.
Sau đó là phần phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo thành phố Đồng Nai.
Tiếp đó là chương trình sử thi nghệ thuật "Đồng Nai, hào khí phương Nam, vươn mình cùng đất nước".
Trong nội dung chương trình còn có tiết mục bắn pháo hoa tầm cao.
Dưới đây là những hình ảnh cờ hoa rực rỡ tại các nẻo đường, công trình trên địa bàn thành phố Đồng Nai, nhằm chào mừng lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai.
