Theo Hãng tin AFP, ông Jean-Martin Bauer – Giám đốc bộ phận phân tích lương thực và dinh dưỡng của Chương trình Lương thực thế giới (WFP) – cho biết việc eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa đang khiến giá các mặt hàng thiết yếu như gạo và lúa mì tăng mạnh, đẩy ngày càng nhiều người vào cảnh thiếu đói.
Theo đánh giá của WFP, nếu giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng đến hết tháng 6, khoảng 45 triệu người trên thế giới có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Trong khi đó hiện tại có gần 320 triệu người vốn đã đối mặt với nạn đói cấp tính từ đầu năm.
“Những dự báo bi quan được đưa ra hồi đầu năm đang trở thành sự thật và chúng ta cần hành động”, ông Bauer nói.
Tính đến hiện tại, xung đột tại khu vực Trung Đông đã kéo dài hơn ba tháng. Dù các bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán, tình hình vẫn chưa hạ nhiệt và eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới – vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.
WFP cho rằng cuộc khủng hoảng đang gây ra những tác động lan tỏa trên phạm vi toàn cầu thông qua giá nhiên liệu tăng cao, lạm phát lương thực, suy giảm thu nhập và gián đoạn thương mại. Những yếu tố này đặc biệt ảnh hưởng đến các quốc gia vốn đã dễ tổn thương bởi nghèo đói và bất ổn.
Tại Somalia, WFP dự báo sẽ có thêm khoảng 2,5 triệu người không đủ khả năng mua thực phẩm cơ bản vào cuối năm nay.
Tỉ lệ hộ gia đình không đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu có thể tăng lên gần 60%, so với mức 47% trong năm 2025.
Ông Bauer cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tương tự năm 2022 sau khi chiến sự Nga – Ukraine bùng phát.
Tuy nhiên khác với thời điểm đó, hệ thống cứu trợ nhân đạo hiện tại còn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tài trợ quốc tế, đặc biệt kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng.
Theo WFP, áp lực từ nhu cầu cứu trợ gia tăng cùng chi phí vận chuyển và phân phối ngày càng đắt đỏ đang khiến hoạt động nhân đạo gặp khó khăn. Cơ quan này ước tính sẽ phải giảm hỗ trợ cho khoảng 1,5 triệu người trong năm 2026 so với kế hoạch ban đầu.
Trong trường hợp xung đột kéo dài thêm sáu tháng, hơn 9 triệu người trên thế giới có nguy cơ mất nguồn viện trợ nhân đạo. Riêng tại Somalia, WFP cảnh báo lượng lương thực dự trữ để cứu trợ có thể cạn kiệt chỉ trong vài tháng tới.
Trong bản tin hôm 3/6 có tựa đề "Bảo vệ bí mật của chúng ta", liên minh Ngũ Nhãn cho rằng tình báo quân sự Trung Quốc đang tung ra vô số lời mời chào trên các trang mạng xã hội nghề nghiệp và dịch vụ tuyển dụng trực tuyến, hướng vào các nhân viên chính phủ, quân đội hoặc bất cứ ai có quyền tiếp cận thông tin mật của phương Tây.
Ngũ Nhãn là mạng lưới chia sẻ thông tin tình báo hàng đầu của phương Tây, gồm 5 quốc gia Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand.
"Mục đích cuối cùng của tình báo quân sự Trung Quốc là thu thập thông tin tình báo chính trị, kinh tế và quân sự quan trọng, có thể mang lại cho Trung Quốc lợi thế chiến thuật và chiến lược trước nhóm Ngũ Nhãn", bản tin có đoạn.
Đây là lần đầu tiên Ngũ Nhãn phát cảnh báo chung như vậy về hoạt động tình báo của Trung Quốc, kể từ khi liên minh được thành lập sau Thế chiến II.
Trong bản tin, các cơ quan an ninh cho biết điệp viên Trung Quốc đặc biệt nhắm vào những người chuyên về lĩnh vực quốc phòng, ngoại giao, tình báo cũng như quân nhân, đặc biệt là binh sĩ đang làm nhiệm vụ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Nhà báo, nhân viên tại các viện nghiên cứu và người có quyền tiếp cận vòng ngoài với dữ liệu của chính phủ cũng thuộc diện bị nhắm tới.
Ngũ Nhãn cáo buộc điệp viên Trung Quốc sử dụng "chiến lược tuyển mộ trực tuyến quyết liệt", thêm rằng những người được tuyển mộ sau đó bị gây áp lực phải cung cấp thông tin mật cho "các khách hàng không rõ danh tính có liên hệ với chính phủ Trung Quốc".
Những người được tuyển mộ có thể được trả từ vài trăm đến vài nghìn USD cho mỗi báo cáo. Họ có thể nhận được nhiều hơn nếu cung cấp thông tin nhạy cảm hơn.
Trung Quốc đã nhiều lần bác bỏ những cáo buộc về gián điệp như vậy, gọi chúng là "vu khống ác ý và hoàn toàn bịa đặt". Phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc tại London hôm 4/6 cũng lên án động thái mới nhất của liên minh Ngũ Nhãn bằng phát ngôn tương tự.
Washington trước đó từng cảnh báo về việc tình báo Trung Quốc sử dụng phương pháp lừa dối để nhắm vào các cựu quan chức và quan chức Mỹ đương nhiệm. Tháng 11/2025, cơ quan an ninh MI5 của Anh cũng cảnh báo các nghị sĩ rằng điệp viên Trung Quốc đang tìm cách do thám quốc hội nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth ngày 12/5 tuyên bố Mỹ có thể chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng và nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
"Hoặc chúng ta sẽ đạt được thỏa thuận, hoặc họ sẽ bị xóa sổ hoàn toàn. Dù bằng cách nào, chúng ta cũng sẽ giành chiến thắng", Tổng thống Trump nói với các phóng viên ở Washington khi ông chuẩn bị đến Bắc Kinh và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Trong khi đó, Bộ trưởng Hegseth phát biểu tại một phiên điều trần của Quốc hội rằng: "Chúng tôi có kế hoạch leo thang nếu cần thiết. Chúng tôi có kế hoạch rút lui nếu cần thiết. Chúng tôi có kế hoạch chuyển giao các nguồn lực”.
Các yêu cầu của Iran để chấm dứt xung đột bao gồm bồi thường chiến tranh, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz và chấm dứt các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump bác bỏ lập trường của Iran, đồng thời cảnh báo thỏa thuận ngừng bắn đang “trong tình trạng nguy kịch”.
Các nhà phân tích nhận định, việc trả tiền bồi thường và công nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz gần như chắc chắn sẽ không khả thi đối với chính quyền Tổng thống Trump. Trong khi đó, việc chấm dứt các lệnh trừng phạt sẽ chỉ được xem xét nếu Iran sẵn sàng nhượng bộ lớn về chương trình hạt nhân của nước này.
Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn ngày càng mong manh, cả hai bên đều đưa ra những tuyên bố cứng rắn.
Người phát ngôn của Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc Quốc hội Iran, ông Ebrahim Rezaei, cảnh báo Iran có thể làm giàu uranium đến độ tinh khiết 90%, mức độ được coi là cấp độ vũ khí, nếu bị tấn công một lần nữa.
Trong khi đó, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ ủng hộ mục tiêu của ông là đảm bảo Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân. Ông cũng để ngỏ khả năng xung đột sẽ sớm kết thúc và eo biển Hormuz sẽ sớm mở cửa trở lại.
“Ngay khi cuộc chiến kết thúc, điều này sẽ không còn lâu nữa, các bạn sẽ thấy giá dầu giảm”, ông Trump nói với các phóng viên.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết, Tổng thống Trump ngày càng thất vọng với cách Iran xử lý các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, và một số phụ tá của nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông đang nghiêm túc xem xét việc nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran trong những tuần gần đây.
Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump ngày càng mất kiên nhẫn với việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, cũng như sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Iran khiến họ không thể đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Phản hồi mới nhất từ Iran đối với đề xuất hòa bình do Mỹ đưa ra, mà ông Trump cho là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”, đã khiến một số quan chức đặt câu hỏi liệu Tehran có sẵn sàng duy trì một lập trường đàm phán nghiêm túc hay không.
Một số quan chức, bao gồm các quan chức Lầu Năm Góc, đã ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm gây áp lực buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán - bao gồm cả các cuộc tấn công có mục tiêu nhằm làm suy yếu hơn nữa vị thế của Tehran. Trong khi đó, những quan chức khác vẫn thúc đẩy cơ hội đàm phán ngoại giao.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran hôm nay tuyên bố eo biển Hormuz "quay về tình trạng như trước, nằm dưới sự quản lý và kiểm soát chặt chẽ" của lực lượng vũ trang nước này, đảo ngược quyết định mở cửa hoàn toàn với các tàu thương mại đưa ra ngày 17/4.
Quân đội Iran nói Washington đã phá vỡ cam kết bằng cách tiếp tục phong tỏa tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran. Họ cảnh báo Tehran sẽ siết chặt hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa.
"Tình trạng này sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải cho các tàu đến và đi từ Iran", tuyên bố có đoạn.
Trước khi Iran đưa quyết định mới, MarineTraffic cho hay 8 tàu chở dầu đã băng qua eo biển Hormuz hôm nay. Nhóm này gồm một tàu chở dầu thô cỡ lớn, một số tàu chở sản phẩm dầu mỏ và hóa chất, cùng các tàu chở khí hóa dầu (LPG).
Hàng trăm tàu đã bị mắc kẹt ở vùng Vịnh kể từ khi Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz để đáp trả chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel từ cuối tháng 2. Hoạt động vận tải qua eo biển đình trệ, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.
Mỹ và Iran ngày 8/4 đã đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, theo đó, hai bên ngừng các đợt tấn công và Tehran cho phép tàu thuyền qua Hormuz. Tuy nhiên, do Israel tiếp tục tập kích nhóm Hezbollah ở Lebanon, Iran sau đó tuyên bố tiếp tục hạn chế tàu thuyền qua Hormuz.
Phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán tại Pakistan vào ngày 11/4 nhưng không đạt được thỏa thuận. Ông Trump ra lệnh cho quân đội Mỹ ngăn chặn tàu đến và đi từ các cảng của Iran.
Israel và Lebanon ngày 17/4 chấp nhận lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, dẫn đến việc Ngoại trưởng Iran cùng ngày tuyên bố "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ hoan nghênh động thái này, nhưng tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran "vẫn duy trì" cho đến khi Tehran đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột với Washington.
Phái đoàn Mỹ và Iran được cho là sẽ đến Pakistan cuối tuần này và tiến hành đàm phán vào 20/4.
