Dương lịch hôm nay là thứ bảy, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 135. Theo lịch âm hôm nay, 16.5 là ngày 30 tháng 3, theo cách gọi can chi là ngày Canh Dần, tháng Nhâm Thìn, năm Bính Ngọ. Như vậy, người Việt đang trải qua ngày cuối cùng của tháng 3 âm lịch.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thanh Long Túc. Dân gian quan niệm đây không phải là ngày đẹp, không thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi cho rằng “đi xa không nên, xuất hành xấu, tài lộc không có”.
Dưới góc độ tiết khí, người Việt trải qua ngày thứ 12 đón tiết Lập hạ, tiết khí thứ 7 trong 24 tiết khí của năm. Tiết khí này bắt đầu vào ngày 5.5 và kết thúc vào ngày 21.5, đánh dấu thời tiết trở nên nóng bức, khó chịu hơn khi vào hè.
Ở Việt Nam, hôm nay không phải lễ ngày lễ lớn. Trong khi đó trên thế giới, ngày 16.5 là ngày Quốc tế ánh sáng (International Day of Light), theo trang Timeanddate.com.
Ngày Quốc tế ánh sáng được tổ chức hằng năm vào ngày 16.5 để tôn vinh những đóng góp của ánh sáng và các công nghệ dựa trên ánh sáng cho nhiều lĩnh vực của cuộc sống, bao gồm nghệ thuật và văn hóa, giáo dục, y học, truyền thông, khoa học và phát triển bền vững.
Năm 1802, Humphrey Davy đã phát minh ra chiếc đèn điện đầu tiên trên thế giới. Ngày Quốc tế ánh sáng kỷ niệm ngày nhà vật lý và kỹ sư Theodore Maiman thực hiện thành công thao tác laser đầu tiên vào năm 1960.
Ngày này được Liên Hiệp Quốc công nhận và do chương trình Khoa học cơ bản Quốc tế (IBSP) của UNESCO quản lý. Ngày Quốc tế ánh sáng được kỷ niệm trên toàn thế giới thông qua các sự kiện và diễn đàn do những người trong và ngoài cộng đồng khoa học tổ chức.
Theo chuyên trang nationaltoday.com, từ thời cổ đại, con người đã sử dụng nhiều vật liệu khác nhau để tạo ra ánh sáng, từ đá rỗng, vỏ sò hoặc gỗ ngâm mỡ động vật cho đến nến và khí đốt.
Lịch sử hiện đại của ánh sáng bắt đầu với phát minh bóng đèn điện. Trái với suy nghĩ phổ biến, bóng đèn điện đã được phát minh từ rất lâu trước khi Thomas Edison đăng ký bằng sáng chế. Edison chỉ tạo điều kiện cho việc sản xuất bóng đèn điện trên quy mô thương mại.
Năm 1802, Humphrey Davy đã phát minh ra đèn hồ quang điện, tiền thân của bóng đèn sợi đốt, bằng cách nối các pin Volta với than điện cực. Tuy nhiên, đèn hồ quang điện không phải là nguồn chiếu sáng thực tế vì nó quá sáng cho mục đích sử dụng trong gia đình hoặc công việc và nó nhanh hỏng. Phát minh này đã dẫn đến sự ra đời của đèn an toàn hơn cho thợ mỏ vào năm 1815 và đèn đường ở một số thành phố châu Âu, bao gồm cả Paris, những năm 1800.
Gần đây, trên các nhóm mạng xã hội, nhiều người hỏi nhau về quy định dán tem "xe nội bộ" trên xe biển số trắng. Trong đó, nhiều người hoang mang không biết xe nào cần dán tem này, mức phạt liên quan ra sao?
Trao đổi với PV Thanh Niên, lãnh đạo một đội CSGT cho biết, Điều 24, 25 Nghị định 158/2024 quy định về hoạt động vận tải đường bộ quy định dán tem "xe nội bộ" như sau:
Quy định đối với vận tải người nội bộ bằng xe ô tô
Xe ô tô phải được niêm yết (dán cố định) cụm từ "XE NỘI BỘ" làm bằng vật liệu phản quang trên kính phía trước và kính phía sau xe, kích thước tối thiểu của cụm từ "XE NỘI BỘ" là 10 x 35 cm theo mẫu số 12. Trường hợp niêm yết bằng thiết bị điện tử phải bảo đảm cụm từ "XE NỘI BỘ" luôn được bật sáng và có kích thước tối thiểu là 10 x 35 cm.
Quy định đối với vận tải hàng hóa nội bộ bằng xe ô tô
Phải được niêm yết (dán cố định) cụm từ "XE NỘI BỘ" làm bằng vật liệu phản quang trên kính phía trước, kích thước tối thiểu của cụm từ "XE NỘI BỘ" là 10 x 35 cm theo mẫu số 12. Trường hợp niêm yết bằng thiết bị điện tử phải bảo đảm cụm từ "XE NỘI BỘ" luôn được bật sáng và có kích thước tối thiểu là 10 x 35 cm.
Mẫu số 12 được đính kèm phụ lục XIII của nghị định này.
Tại khoản 3 Điều 25 của nghị định này cũng quy định, người lái xe ô tô vận tải hàng hóa nội bộ phải:
- Có trách nhiệm kiểm tra các điều kiện bảo đảm an toàn của xe trước khi cho xe khởi hành; kiểm tra việc sắp xếp, chằng buộc hàng hóa xếp trên xe bảo đảm an toàn theo quy định;
- Khi vận chuyển hàng hóa, lái xe phải mang theo Giấy vận tải bằng văn bản giấy hoặc phải có thiết bị để truy cập vào phần mềm thể hiện nội dung của Giấy vận tải và các giấy tờ của lái xe và phương tiện theo quy định của pháp luật. Trước khi thực hiện vận chuyển hàng hóa, lái xe có trách nhiệm yêu cầu người chịu trách nhiệm xếp hàng hóa lên xe ký xác nhận việc xếp hàng vào Giấy vận tải và có trách nhiệm từ chối vận chuyển nếu việc xếp hàng không đúng quy định của pháp luật;
- Thực hiện quy định về thời gian lái xe liên tục, thời gian làm việc trong ngày, thời gian nghỉ theo quy định tại khoản 1 Điều 64 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Theo đó, thời gian lái xe liên tục của người lái xe không quá 4 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Thời gian làm việc của người lái xe trong một ngày, một tuần thực hiện theo quy định của Bộ luật Lao động.
- Không được chở hàng cấm lưu hành, hàng lậu, động thực vật hoang dã; không được chở hàng hóa vượt quá khối lượng cho phép tham gia giao thông theo quy định của pháp luật;
- Có trách nhiệm từ chối điều khiển phương tiện khi phát hiện phương tiện không bảo đảm các điều kiện về an toàn.
Như vậy, không phải mọi xe biển số trắng đều phải dán tem "XE NỘI BỘ". Tem "XE NỘI BỘ" chỉ dành cho phương tiện phục vụ hoạt động nội bộ của tổ chức, doanh nghiệp, không áp dụng với xe cá nhân hay phương tiện không tham gia vận tải nội bộ.
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), CLB Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) thông tin về những hiện tượng thiên văn kỳ thú xuất hiện trong tháng 6 này, nổi bật là Hạ chí đánh dấu ngày dài nhất năm 2026, mưa sao băng, trăng dâu tây… Có gì thú vị?
Arietids được xem là trận mưa sao băng ban ngày hoạt động mạnh nhất, được dự đoán đạt cực điểm rạng sáng 7.6. Bạn có thể bắt gặp một số sao băng Arietids trước khi mặt trời ló dạng.
Theo các tài liệu khoa học, trận mưa sao băng này diễn ra từ ngày 29.5 - 17.6. Điểm tỏa sáng của trận mưa sao băng - điểm trên bầu trời mà các thiên thạch dường như tỏa ra, nằm trong chòm sao Bạch Dương. Bạn sẽ tìm thấy chòm sao này ở phía đông trước khi mặt trời mọc.
Theskylive.com cho biết đây là hiện tượng thiên văn hiếm gặp, có thể quan sát ở cả 2 bán cầu. Mặc dù hầu hết các sao băng Arietids xuất hiện vào ban ngày, bạn vẫn có thể nhìn thấy chúng vào giờ cuối cùng trước bình minh, bất kỳ lúc nào trong tuần đầu tiên và tuần thứ hai của tháng 6.
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Vào ngày này, sao Thủy sẽ đạt ly giác phía đông lớn nhất, lên đến 24,5 độ so với mặt trời. Đây là thời điểm hiếm hoi để người Việt có thể quan sát hành tinh này trên bầu trời tối, khi nó ở vị trí cao nhất gần đường chân trời phía tây.
Hãy hướng mắt về phía tây ngay sau khi mặt trời lặn, và bạn sẽ có cơ hội thấy một chấm sáng nhỏ nhưng đáng chú ý, đó chính là sao Thủy. Sao Thủy là hành tinh gần mặt trời nhất nên rất khó quan sát. Tuy nhiên, vào những thời điểm đặc biệt trong năm khi đạt ly giác cực đại, hành tinh này có thể trở nên nổi bật nếu bạn biết đúng thời gian và hướng để quan sát.
Hành tinh này nằm trong quỹ đạo bên trong trái đất, điều đó có nghĩa là nó luôn xuất hiện gần mặt trời, thường là ngay trước khi mặt trời mọc hoặc ngay sau khi mặt trời lặn.
Vào khoảng ngày 20 - 22.6 hằng năm, hiện tượng Hạ chí diễn ra, thời điểm mặt trời ở vị trí xa nhất về phía bắc so với xích đạo thiên cầu. Đây là ngày có thời gian ban ngày dài nhất trong năm ở bán cầu Bắc và là ngày có thời gian ban ngày ngắn nhất trong năm ở bán cầu Nam.
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.
Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.
Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng dâu tây, vì đây là thời điểm thu hoạch trái cây chín, đặc biệt là dâu tây.
Ngày 3.5 - ngày cuối trong kỳ nghỉ lễ 30.4 - 1.5 kéo dài 4 ngày, Cục CSGT cho biết chỉ tính riêng các tuyến cao tốc, mỗi ngày có đến hàng trăm trường hợp bị phạt nguội.
Theo CSGT, trong cao điểm nghỉ lễ, khi lưu lượng phương tiện tăng đột biến, lực lượng đồng loạt siết chặt kiểm tra, giám sát trên các tuyến cao tốc nhằm phòng ngừa, kéo giảm tai nạn giao thông. Cùng với tuần tra lưu động, hệ thống thiết bị nghiệp vụ ghi nhận hình ảnh được tăng cường, qua đó phát hiện hàng loạt hành vi vi phạm.
Chỉ trong ngày 2.5, các tổ công tác thuộc lực lượng CSGT đường bộ cao tốc đã ghi nhận khoảng 400 trường hợp vi phạm. Trong đó có 49 xe khách, 48 xe tải, 284 xe con và 19 xe container. Đây là con số đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu đi lại tăng cao dịp lễ, đặt ra áp lực lớn đối với công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông.
Từ dữ liệu hình ảnh, lực lượng chức năng đã dừng phương tiện, lập biên bản 25 trường hợp vi phạm trực tiếp, đồng thời trừ điểm giấy phép lái xe đối với 5 trường hợp. Đáng chú ý, có tới 375 trường hợp còn lại dự kiến sẽ bị gửi thông báo phạt nguội, cho thấy việc xử lý vi phạm qua hình ảnh ngày càng trở thành "mắt thần" trên cao tốc.
Trong số các lỗi bị phát hiện, vi phạm về tốc độ chiếm áp đảo với 314 trường hợp, tương đương gần 80% tổng số vi phạm. Đây tiếp tục là nguyên nhân hàng đầu tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc, nơi các phương tiện di chuyển với tốc độ cao và chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn.
Bên cạnh đó, nhiều hành vi nguy hiểm khác cũng bị ghi nhận như tránh, vượt không đúng quy định (29 trường hợp), chuyển làn sai quy định (15 trường hợp), dừng, đỗ xe nơi có biển cấm (9 trường hợp). Đáng lo ngại, vẫn có các trường hợp dừng, đỗ xe ngay trên cao tốc hoặc đi vào làn dừng khẩn cấp, những hành vi tiềm ẩn rủi ro đặc biệt lớn.
Ngoài ra, một số lỗi khác như đi sai làn đường, không tuân thủ quy định khi ra, vào cao tốc hoặc không bật tín hiệu cảnh báo khi dừng xe cũng được lực lượng chức năng ghi nhận. Dù số lượng không nhiều, nhưng đây đều là những vi phạm có thể gây mất an toàn trong điều kiện giao thông đông đúc dịp lễ.
Theo CSGT, việc tăng cường xử lý qua hình ảnh không chỉ giúp phát hiện vi phạm một cách khách quan mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông. Nhiều tài xế sau khi nhận thông báo phạt nguội đã thừa nhận vi phạm, đồng thời rút kinh nghiệm khi lưu thông trên cao tốc.
Lực lượng chức năng khuyến cáo người điều khiển phương tiện cần tuyệt đối tuân thủ quy định về tốc độ, giữ khoảng cách an toàn, chuyển làn đúng quy định và không dừng, đỗ tùy tiện. Đặc biệt, làn dừng khẩn cấp chỉ được sử dụng trong trường hợp bất khả kháng, không phải là "lối thoát" để né kẹt xe.
