Những ngày gần đây, nhiều người dùng Facebook tại Việt Nam phản ánh việc nền tảng này hiển thị nhiều video nhạy cảm khi tìm kiếm một số từ khóa quen thuộc. Đáng chú ý, các nội dung này không chỉ xuất hiện trên tài khoản người lớn mà còn có thể hiển thị với tài khoản khai báo là trẻ vị thành niên.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, thường được biết đến với tên gọi Hiếu PC, cho rằng sự việc không nên chỉ được nhìn nhận như một lỗi kiểm duyệt đơn lẻ.
Theo ông Hiếu, dưới góc độ an ninh mạng, đây có thể là dấu hiệu của việc nền tảng bị thao túng thông qua thuật toán tìm kiếm và đề xuất nội dung.
“Kẻ xấu có thể lợi dụng các từ khóa quen thuộc, sau đó gắn nội dung nhạy cảm và liên kết ngoài để đánh lừa thuật toán tìm kiếm, kéo tương tác và đưa các kết quả độc hại lên cao”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu nhận định.
Không chỉ là nội dung phản cảm
Theo chuyên gia, vấn đề đáng lo ngại không dừng lại ở việc người dùng vô tình nhìn thấy các video phản cảm. Rủi ro lớn hơn nằm ở những đường dẫn được gắn kèm trong bài đăng, bình luận hoặc phần mô tả nội dung.
Các đường dẫn này có thể đưa người dùng rời khỏi Facebook và truy cập vào những website giả mạo. Tại đó, nạn nhân có thể bị yêu cầu đăng nhập lại tài khoản, xác minh tuổi, tải tệp, cài ứng dụng hoặc bấm vào các nút xem tiếp video.
Đây là những kịch bản phổ biến trong các chiến dịch lừa đảo trực tuyến. Kẻ xấu có thể lợi dụng tâm lý tò mò của người dùng để đánh cắp tài khoản, chiếm cookie phiên đăng nhập, phát tán mã độc hoặc dẫn dụ nạn nhân vào các mô hình lừa đảo tài chính.
“Người dùng thường nghĩ rằng nội dung xuất hiện trong Facebook thì vẫn an toàn. Tuy nhiên, chỉ cần bấm vào liên kết ngoài, họ có thể bị đưa đến một môi trường hoàn toàn khác, nơi các cơ chế bảo vệ của nền tảng không còn phát huy tác dụng”, ông Hiếu phân tích.
Theo chuyên gia, nếu người dùng nhập thông tin đăng nhập vào các trang giả mạo, tài khoản Facebook hoặc email liên kết có thể bị chiếm quyền. Trong nhiều trường hợp, tài khoản sau đó bị dùng để gửi tin nhắn lừa đảo cho bạn bè, đăng bài quảng cáo bất thường hoặc tham gia các chiến dịch phát tán liên kết độc hại.
Vì sao tài khoản trẻ vị thành niên vẫn thấy nội dung nhạy cảm?
Một điểm gây lo ngại trong sự việc là nội dung nhạy cảm vẫn có thể xuất hiện với tài khoản khai báo độ tuổi vị thành niên. Theo ông Hiếu, điều này cho thấy nền tảng có thể đang tồn tại lỗ hổng ở nhiều lớp bảo vệ.
Thứ nhất là cơ chế xác minh độ tuổi chưa chắc chắn. Trên thực tế, nhiều nền tảng mạng xã hội vẫn chủ yếu dựa vào thông tin người dùng tự khai báo. Điều này khiến việc phân loại người dùng trưởng thành và trẻ vị thành niên không phải lúc nào cũng chính xác.
Thứ hai là bộ lọc nội dung nhạy cảm có thể chưa đủ tốt. Kẻ xấu có thể lợi dụng từ khóa đời thường, cách viết biến thể, tiếng lóng hoặc các cụm từ mang nhiều nghĩa để vượt qua hệ thống kiểm duyệt tự động.
Thứ ba là cơ chế tìm kiếm và đề xuất có thể chưa chặn hiệu quả những cụm từ bị lợi dụng. Khi một nội dung nhận được nhiều tương tác, thuật toán có thể hiểu nhầm rằng đó là nội dung đang được quan tâm, từ đó tiếp tục đẩy lên cao hơn trong kết quả tìm kiếm.
Theo ông Hiếu, đây là vấn đề phức tạp vì thuật toán của các nền tảng lớn luôn phải xử lý khối lượng nội dung khổng lồ trong thời gian thực. Tuy vậy, với các nội dung nhạy cảm có nguy cơ ảnh hưởng đến trẻ em, nền tảng cần có cơ chế bảo vệ chủ động hơn thay vì chỉ chờ người dùng báo cáo.
“Phụ huynh không nên chỉ dựa vào kiểm soát của nền tảng. Cần bật các tính năng giám sát tài khoản, giới hạn nội dung, kiểm tra lịch sử tương tác và quan trọng nhất là thường xuyên trao đổi với con về nguy cơ từ các liên kết lạ”, chuyên gia khuyến cáo.
Trong trường hợp đã bấm vào đường dẫn đáng ngờ, chuyên gia Ngô Minh Hiếu khuyến cáo người dùng cần lập tức thoát khỏi trang web đó. Người dùng tuyệt đối không nhập mật khẩu, không tải tệp, không cấp quyền cho ứng dụng lạ và không thực hiện các bước xác minh theo yêu cầu của website.
Sau đó, người dùng nên đổi mật khẩu Facebook và email liên kết, bật xác thực hai lớp, kiểm tra các thiết bị đang đăng nhập và đăng xuất khỏi những thiết bị lạ. Với điện thoại hoặc máy tính đã tải tệp đáng ngờ, cần quét mã độc bằng phần mềm bảo mật tin cậy.
Nếu tài khoản có dấu hiệu gửi tin nhắn bất thường, đăng bài lạ hoặc tự động tương tác với các nội dung không rõ nguồn gốc, người dùng nên cảnh báo bạn bè, kiểm tra lại quyền truy cập của các ứng dụng bên thứ ba và báo cáo sự cố với nền tảng.
Theo chuyên gia, người dùng cũng cần thay đổi thói quen sử dụng mạng xã hội. Không nên bấm vào các đường link được gắn trong nội dung nhạy cảm, giật gân hoặc có lời mời gọi tò mò. Đặc biệt, không nhập lại mật khẩu Facebook ở bất kỳ trang nào không phải trang chính thức của nền tảng.
Nền tảng phải chịu trách nhiệm với rủi ro thuật toán khuếch đại
Từ góc độ quản trị nền tảng, ông Hiếu cho rằng các mạng xã hội lớn như Facebook không thể chỉ dừng lại ở việc gỡ nội dung sau khi bị báo cáo. Khi thuật toán có khả năng khuếch đại nội dung, nền tảng cũng cần chịu trách nhiệm với những rủi ro mà thuật toán tạo ra.
Theo chuyên gia, Facebook cần chủ động phát hiện các chiến dịch spam theo từ khóa tiếng Việt, chặn liên kết rủi ro theo thời gian thực, hạ thứ hạng nội dung nhạy cảm trong kết quả tìm kiếm và tăng cường kiểm duyệt bản địa.
Bên cạnh đó, các cơ chế bảo vệ trẻ em cần được đặt ở trạng thái mặc định mạnh hơn, thay vì yêu cầu phụ huynh hoặc người dùng tự thiết lập thủ công. Những nội dung có yếu tố nhạy cảm, phản cảm hoặc dẫn ra các trang ngoài nền tảng cần được kiểm soát chặt hơn, đặc biệt khi xuất hiện trong môi trường tìm kiếm.
“Khi thuật toán tạo ra khả năng tiếp cận, nền tảng cũng phải chịu trách nhiệm về rủi ro mà thuật toán khuếch đại”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Sự việc một lần nữa cho thấy các nền tảng mạng xã hội không chỉ là nơi phân phối nội dung, mà còn là môi trường có thể bị lợi dụng cho các chiến dịch lừa đảo, phát tán mã độc và thao túng người dùng. Với người dùng, đặc biệt là phụ huynh và trẻ vị thành niên, kỹ năng nhận diện liên kết độc hại và thói quen cảnh giác khi tìm kiếm trên mạng xã hội ngày càng trở nên cần thiết.
Ghi nhận của PV Dân trí sáng 24/6 cho thấy Facebook đã chặn và gỡ bỏ các trang phát tán video khiêu dâm. Khi truy cập, các trang này không còn hiển thị nội dung hoặc báo không tồn tại.
Ngày 23/6, Agibot bắt đầu phát trực tiếp cảnh hơn chục robot hình người G2 làm việc thực tế trên dây chuyền sản xuất tại nhà máy Longcheer Technology ở Nam Xương, Trung Quốc. Việc livestream trên YouTube dự kiến kéo dài đến 28/6.
Trong đó, G2 thực hiện nhiệm vụ đòi hỏi độ chính xác cao như nhặt linh kiện, đặt vào giá đỡ kiểm tra, phân loại thiết bị hoàn thiện hoặc bị lỗi. Robot hoạt động gần như độc lập, không có sự hiện diện của con người, đồng thời tự thích ứng với quy trình sản xuất trên dây chuyền.
Agibot G2 ra mắt năm 2025, cao khoảng 1,6 m, nặng gần 70 kg, sử dụng cấu trúc nửa thân trên kết hợp bánh xe di chuyển, phù hợp môi trường nhà máy. Cỗ máy lắp ráp máy tính bảng tại khu Longcheer từ tháng 4, hoạt động chủ yếu tại các trạm Kiểm tra Tích hợp Đa phương tiện (MMIT) bên trong dây chuyền.
Tháng trước, công ty Figure AI cũng livestream quá trình làm việc của Figure 03 trong 200 giờ, chủ yếu phân loại hàng hóa trong kho ở Sunnyvale. Robot luân phiên thực hiện nhiệm vụ, sử dụng camera tích hợp và khả năng suy luận để phát hiện mã vạch, nhặt gói hàng và đặt lên băng chuyền, tự thay pin khi sắp cạn năng lượng. Tuy nhiên, hoạt động phân loại không hoàn toàn trơn tru, đôi khi gặp sự cố như gói hàng bị rơi hoặc đặt sai hướng. Figure AI gọi đó là lỗi xử lý gói hàng, không phải trục trặc của robot.
Trước khi thực hiện livestream kéo dài trên, Figure AI đã thử nghiệm phát trực tiếp robot hình người làm việc trong 8 giờ, sau đó là 24 giờ, hơn 100 giờ và cuối cùng là 200 giờ. Theo công ty, Figure 03 đã xử lý khoảng 249.560 gói hàng, tức 1.248 hộp mỗi giờ, hay 2,88 giây mỗi gói.
Theo Forbes, buổi phát trực tiếp của Agibot hay Figure AI "nhìn chung tẻ nhạt". Tuy nhiên, việc trình diễn công khai khả năng hoạt động liên tục của robot hình người đang trở thành tiêu chuẩn mới trong ngành, giúp xác thực khả năng làm việc của chúng.
"Sáng kiến này làm nổi bật xu hướng mới của ngành công nghiệp, nơi nhà sản xuất robot hình người phô diễn sự hữu dụng và độ bền thực tế vượt khỏi các màn trình diễn hào nhoáng", trang này bình luận. "Mục tiêu của ngành robot là chứng minh những cỗ máy có thể thực hiện nhiệm vụ đáng tin cậy trong thời gian dài, cho thấy ứng dụng thực tiễn của chúng trong nhà máy và kho hàng".
Thực tế, robot hình người ngày càng xuất hiện nhiều tại nhà máy. Năm ngoái, Figure 02 của Figure AI đã được áp dụng tại khu phức hợp BMW ở Spartanburg; Figure 3 làm việc tại công ty bán lẻ Catalyst Brands; Walker S của Ubtech làm trong nhà máy ôtô cho NIO, Zeekr của Geely, BYD, cũng như Foxconn và SF Express; hay Xiaomi thuê robot hình người "thực tập" tại nhà máy sản xuất ôtô, đạt tỷ lệ thành công tới 90,2% trong khả năng siết chặt đai ốc hai chiều.
Trước đó, Tân Hoa Xã cho biết robot hình người bắt đầu hoạt động tại khu vực hậu cần Giang Cao thuộc trung tâm bưu chính Quảng Châu, Trung Quốc. Cỗ máy đảm nhận nhiều nhiệm vụ, như phân loại và nhận dạng bưu kiện với khả năng xử lý 1.200 bưu kiện mỗi giờ. Theo GeekSpin, robot Trung Quốc đang "bùng nổ" trên diện rộng, từ sân bay đến nhà máy, từ hậu cần, dịch vụ đến sản xuất.
Dù vậy, giới chuyên gia đánh giá chúng vẫn gặp nhiều rào cản khi ứng dụng thực tế, theo Guardian. Samm Sacks, chuyên gia cấp cao tại tổ chức nghiên cứu New America, cho rằng đa số chưa đáp ứng yêu cầu làm việc trong môi trường phức tạp và khó đoán. Chibo Tang từ công ty Gobi Partners chuyên đầu tư cho startup công nghệ nhận định tương tự, rằng các trường hợp ứng dụng của robot hình người "còn rất hạn chế".
"Bài toán kinh tế rất khó vì robot hình người có chi phí sản xuất cao, dễ hỏng khi vận hành và cần môi trường có cấu trúc chặt chẽ để hoạt động", Sacks giải thích.
Trong thời đại công nghệ hiện đại với sự phát triển của Bluetooth và Wi-Fi băng thông rộng, tia hồng ngoại (IR) dường như đã trở thành một công nghệ lỗi thời. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất vẫn tiếp tục sử dụng tia hồng ngoại trong các thiết bị như TV và điều khiển từ xa mới.
Điều khiển từ xa hồng ngoại đã xuất hiện từ cuối những năm 1970, thay thế cho các thiết bị điều khiển siêu âm đầu tiên được giới thiệu bởi Zenith Electronics vào năm 1956. Công nghệ này nhanh chóng trở nên phổ biến và được áp dụng cho nhiều thiết bị từ đầu đĩa CD đến máy điều hòa không khí.
Câu hỏi đặt ra là tại sao tia hồng ngoại vẫn được ưa chuộng đến vậy? Một trong những lý do chính là vì chi phí thấp. Bên cạnh đó, tia hồng ngoại còn nổi bật với sự đơn giản, độ tin cậy và hiệu quả năng lượng.
Cụ thể, công nghệ hồng ngoại hoạt động bằng cách truyền mã dưới dạng bức xạ hồng ngoại. Một bộ vi xử lý trong điều khiển từ xa tạo ra mã nhị phân, sau đó mã này được chuyển đổi thành các xung ánh sáng và phát đi. Thiết bị nhận tín hiệu sẽ dịch mã này thành các lệnh như "Giảm kênh" hay "Thay đổi đầu vào". Việc tích hợp tia hồng ngoại vào điều khiển từ xa rất đơn giản và rẻ, chỉ cần một bộ phát và thu LED. Hơn nữa, công nghệ này không phải trả phí bản quyền như Bluetooth.
Mặc dù tia hồng ngoại có nhiều ưu điểm, nhưng Bluetooth vẫn là công nghệ chiếm ưu thế trong nhiều trường hợp. Bluetooth không yêu cầu tầm nhìn trực tiếp, cho phép người dùng điều khiển thiết bị từ xa mà không cần phải đứng gần. Nó cũng có phạm vi hoạt động xa hơn, lên đến khoảng 100 mét, có khả năng kết nối với nhiều thiết bị cùng lúc.
Hiện nay, nhiều nhà sản xuất TV đang chuyển sang sử dụng Bluetooth, tuy nhiên hồng ngoại vẫn được tích hợp bên trong các dòng điều khiển thông minh. Sóng Bluetooth giúp điều khiển không cần chĩa thẳng vào thiết bị (hoạt động xuyên tường/vật cản) và dùng cho tính năng tìm kiếm giọng nói, trong khi sóng hồng ngoại dùng để bật/tắt thiết bị nhanh. Nhờ tích hợp Bluetooth, người dùng smartphone hoặc tablet có thể điều khiển thiết bị mà không cần bộ phát chuyên dụng.
Tóm lại, mặc dù tia hồng ngoại vẫn giữ một vị trí nhất định trong thị trường điều khiển từ xa, sự phát triển của Bluetooth đang dần thay thế công nghệ này nhờ vào tính tiện lợi và khả năng kết nối đa dạng.
Đừng vội gọi điện phàn nàn nhà mạng khi thấy kết nối Wi-Fi chậm chạp bất thường. Rất có thể, thủ phạm không nằm ở đường truyền mà đang ẩn náu ngay trong chính ngôi nhà của bạn, và chiếc router có thể chỉ rõ cho bạn biết điều đó.
Bạn đã bao giờ rơi vào cảnh kết nối mạng đang chạy phăng phăng bỗng dưng 'khựng' lại đúng lúc đang xem phim cao trào hay leo rank căng thẳng? Thay vì ngồi đoán mò hay khởi động lại router một cách vô vọng, hãy truy cập vào mục Giám sát lưu lượng (Traffic Monitor). Đây chính là menu ít người để ý có khả năng hiển thị mọi luồng dữ liệu đang 'chảy' trong hệ thống mạng nhà bạn.
Biểu đồ này sẽ chỉ đích danh thiết bị nào đang 'ngốn' sạch băng thông. Đó có thể là chiếc laptop cũ đang âm thầm tải bản cập nhật Windows nặng hàng chục GB, hay chiếc máy chơi game đang tự động tải dữ liệu ngầm mà bạn không biết.
Nhưng các chuyên gia công nghệ nhận định rằng, nhìn vào biểu đồ thôi là chưa đủ, người dùng cũng nên đặt câu hỏi: "Điều gì đang thay đổi?". Một biểu đồ tăng vọt không phải lúc nào cũng là xấu, nhưng nếu nó xuất hiện đúng lúc kết nối mạng của bạn chập chờn, đó chính là bằng chứng để xử lý thiết bị đang gây nghẽn.
Việc biết được thông tin trên router không chỉ giúp bạn giải tỏa ức chế mà còn giúp tối ưu hóa cuộc sống số. Thay vì tốn tiền nâng cấp gói cước đắt đỏ một cách vô ích, đôi khi tất cả những gì bạn cần làm chỉ là hẹn giờ cập nhật cho các thiết bị vào lúc nửa đêm hoặc ưu tiên cắm dây LAN cho những máy tiêu tốn nhiều dữ liệu nhất.
Tùy vào dòng thiết bị, tính năng này có thể nằm trong ứng dụng quản lý trên điện thoại hoặc trang quản trị trình duyệt dưới các tên gọi như Activity (Hoạt động), Bandwidth Monitor (Giám sát băng thông) hoặc Statistics (Thống kê). Nếu bạn đang dùng router giá rẻ hoặc hàng tặng kèm của nhà mạng, tính năng này có thể bị hạn chế, nhưng đối với các dòng router tầm trung và cao cấp, đây được coi là tính năng hữu ích để quản lý Wi-Fi.
