Là một loại cá nhỏ nhiều dầu, thường được dùng làm món khai vị, đồ ăn nhẹ hoặc món ngon. Cá mòi rất bổ dưỡng, đặc biệt là khi ăn cả con.
Loại cá này được nhiều người yêu thích vì vị béo. Vòng đời ngắn nên cá ít tích tụ kim loại nặng, đặc biệt là thủy ngân nên được coi như sạch nhất. Đây là yếu tố quan trọng giúp cá mòi trở thành thực phẩm an toàn cho phụ nữ mang thai, trẻ em và những người cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng dinh dưỡng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng ưa chuộng mùi vị đặc trưng của cá mòi, nhưng loại cá nhỏ này đang được xem là một “siêu thực phẩm” nhờ giá trị dinh dưỡng vượt trội. Với hàm lượng omega-3, calci, vitamin D, selen và các khoáng chất quan trọng khác, việc bổ sung cá mòi vào chế độ ăn có thể mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho tim mạch và não bộ. Không chỉ phổ biến, dễ chế biến và giá thành hợp lý, cá mòi còn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng tuần.
Ngoài omega-3, cá mòi còn là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, tăng cảm giác no và hỗ trợ duy trì khối cơ. Trong 100g cá mòi có thể chứa tới gần 25g protein nhưng lượng calo không quá cao, phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc ăn cá giàu omega-3 thường xuyên giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.
Loại cá nhỏ này cũng giàu vitamin B12, selen, canxi và sắt. Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng với hệ thần kinh và quá trình tạo máu trong khi canxi giúp duy trì xương chắc khỏe. Đặc biệt, cá mòi thường được ăn cả xương nên lượng canxi hấp thu khá dồi dào.
Người trưởng thành nên ăn khoảng 1-2 khẩu phần cá mòi mỗi tuần để bổ sung lượng omega-3 cần thiết cho cơ thể. Khi ăn, bạn nên ăn cả xương để tận dụng nguồn canxi tự nhiên, tốt cho hệ xương khớp.
Cá mòi còn chứa nhiều magne và kali – hai khoáng chất quan trọng trong việc điều hòa huyết áp. Theo chuyên gia Routhenstein làm việc tại nền tảng tư vấn dinh dưỡng trực tuyến Entirely Nourished (Mỹ) cho biết: Nhiều nghiên cứu cho thấy, người có mức tiêu thụ magne cao có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 11–12% so với người tiêu thụ ít nhất. Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra, bổ sung kali có thể giúp hạ huyết áp và giảm tác động tiêu cực của chế độ ăn giàu muối ên hệ tim mạch.
Cung cấp chất chống oxy hóa: Cá mòi rất giàu selen, một nguyên tố vi lượng có vai trò như chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tim mạch bằng cách trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào và gây viêm. Một số nghiên cứu cho thấy, nồng độ selen thấp có liên quan đến các vấn đề về tim mạch, đặc biệt khi chế độ ăn bổ sung ít vi chất này.
Cá mòi có thể chế biến theo nhiều cách như nướng, kho, sốt cà chua hoặc đóng hộp. Tuy nhiên, người tiêu dùng nên lưu ý vì cá mòi đóng hộp thường chứa lượng natri khá cao. Việc ăn quá nhiều có thể không tốt cho người bị tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch. Khi mua, nên chọn cá tươi, chế biến bằng kho nhạt, hấp để giữ dinh dưỡng của cá.
Người bị sỏi thận hoặc suy thận: Tương tự như bệnh gout, hệ bài tiết của người có chức năng thận yếu sẽ không thể lọc và đào thải hết lượng acid uric dư thừa sinh ra từ cá mòi. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận hoặc ảnh hưởng tới chức năng của thận.
Người bị tăng huyết áp (cần cẩn trọng với cá mòi đóng hộp): Cá mòi tươi rất tốt cho người tăng huyết áp. Tuy nhiên, cá mòi đóng hộp lại thường chứa một lượng lớn natri (muối) nhằm mục đích bảo quản. Lượng muối này gây tích nước trong cơ thể, tạo áp lực lớn lên thành mạch và làm tăng huyết áp.
Người có cơ địa dị ứng hải sản: Cá mòi chứa các chất gây dị ứng bền nhiệt như parvalbumin và tropomyosin, duy trì đặc tính gây dị ứng của chúng ngay cả sau quá trình đóng hộp. Hơn 50% người dị ứng với cá gặp phản ứng dị ứng với cá mòi đóng hộp, điều này chứng tỏ rằng các sản phẩm đóng hộp không an toàn cho tất cả bệnh nhân dị ứng. Khả năng gây dị ứng khác nhau tùy từng cá nhân và không thể giả định khả năng dung nạp với cá mòi đóng hộp.
Người mắc bệnh gout: Những người bị bệnh gout cũng nên hạn chế ăn cá mòi do hàm lượng purin cao trong loại cá này. Purin chuyển hóa thành acid uric, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng bệnh gout hoặc gây ra các cơn gout cấp ở những người dễ mắc bệnh. Thường xuyên ăn cá mòi cũng có thể làm tăng nồng độ acid uric, do đó cần phải ăn uống điều độ hoặc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế.
Anh Nguyện, 32 tuổi, cho biết phát hiện chiếc túi xách lạ trong quán, chiều 30/4. Anh hỏi những người xung quanh nhưng không ai nhận nên đoán là của khách trước đó để quên. Kiểm tra túi, anh thấy có giấy tờ tùy thân, tiền mặt và một số vật dụng cá nhân.
Lúc này, một phụ nữ tại quán xưng là người quen của chị Oanh và ngỏ ý nhận hộ, nhưng anh Nguyện từ chối.
"Tôi không đưa vì không xác minh được danh tính. Nếu không tìm được chủ nhân, tôi sẽ giao nộp công an địa phương", anh nói. Vợ anh sau đó chụp ảnh chiếc túi cùng giấy tờ tùy thân, đăng lên mạng xã hội để tìm người.
Một khách hàng tại quán kể lại sự việc cho anh Lê Minh Châu, 41 tuổi, tài xế ở xã Xuân Mai (Hà Nội). Anh Châu lập tức chia sẻ thông tin lên các diễn đàn giao thông và nhờ bạn bè, đồng nghiệp cùng tìm kiếm.
Đến 21h, anh Châu liên lạc được với chị Oanh, chủ nhân chiếc túi, qua số điện thoại do cộng đồng mạng cung cấp. Lúc này, người phụ nữ mới biết mình để quên tài sản dọc đường.
Chị Oanh cho biết ngày 30/4 cùng gia đình đi du lịch từ Hà Nội lên Mộc Châu (Sơn La). Chiều hôm đó chị dừng nghỉ chân tại một quán nhỏ ven đường trên đỉnh đèo Đá Trắng và để quên túi xách.
Do đang ở Mộc Châu, cách đèo Đá Trắng gần 100 km, chị Oanh hẹn quay lại quán nước vào hôm về Hà Nội. Trong hai ngày này, chủ quán giúp bảo quản túi xách.
"Anh Châu không chỉ báo tin mà còn theo sát, kết nối liên tục với tôi và chủ quán cho đến khi tôi nhận lại đồ", chị Oanh kể.
Ngày 2/5, khi nhận lại đầy đủ đồ đạc, chị Oanh ngỏ ý gửi tiền cảm ơn nhưng vợ chồng chủ quán từ chối.
Anh Nguyện cho biết trước đây từng nhiều lần trả lại đồ cho khách hoặc mang nộp công an xã. "Thấy khách nhận lại được đồ là tôi vui", anh nói.
Câu chuyện về lòng tốt trên đỉnh đèo được chị Oanh chia sẻ lên mạng xã hội chiều 3/5, thu hút gần 2.000 lượt thích và hàng trăm bình luận cảm kích
Riêng với chị, đây là kỷ niệm đáng nhớ nhất trong chuyến du lịch. " Nếu không có anh Châu và vợ chồng chủ quán, tôi sẽ mất nhiều công sức và thời gian để làm lại giấy tờ. Sự tử tế của mọi người khiến tôi rất trân quý", chị Oanh nói.
Không thể phủ nhận mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích cho việc học tập, tra cứu thông tin, kết nối bạn bè hay giải trí. Nhưng phía sau những lợi ích đó là vô số nội dung độc hại đang từng ngày len lỏi vào đời sống của trẻ em và thanh thiếu niên.
Những video câu view, ngôn ngữ tục tĩu, hình ảnh bạo lực, nội dung lệch chuẩn hay các trào lưu nguy hiểm xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội giống như những "viên thuốc độc bọc đường". Chúng hấp dẫn, dễ gây nghiện nhưng có thể để lại tác động lâu dài lên nhận thức và tâm lý của trẻ.
Ngày nay, nhiều gia đình sắm điện thoại thông minh cho con để tiện liên lạc và phục vụ học tập. Thực tế, môi trường giáo dục hiện đại cũng đòi hỏi học sinh sử dụng thiết bị số như một công cụ học tập quen thuộc.
Nhưng chính chiếc điện thoại ấy lại trở thành "cánh cửa" đưa trẻ tiếp xúc với game online, phim ảnh bạo lực, nội dung người lớn hay những giá trị lệch lạc khi các em chưa đủ khả năng phân biệt đúng - sai, dễ bị tác động tâm lý và có xu hướng bắt chước để khẳng định bản thân.
Ở một lớp học thêm gần nhà, tôi đã giật mình khi nghe mấy cô bé chỉ học lớp 6, lớp 7 nói chuyện với nhau mà liên tục chửi thề bằng những từ ngữ tục tĩu.
Đi tập thể dục công viên, tôi cũng từng gặp những cô cậu học sinh của một trường cấp 2 gần đó trốn học, đứa thì miệng phì phèo thuốc lá, không ngớt văng tục, chửi thề, có cặp đưa nhau vào chỗ vắng, ôm nhau, hôn hít như tình nhân trên phim. Ở xóm tôi, một bé gái học lớp 8 quan hệ với bạn trai cùng lớp đến có bầu, phải bỏ học nửa chừng...
Đáng lo hơn, nhiều chuyên gia cho rằng sự lan truyền của các nội dung bạo lực trên mạng xã hội, phim ảnh và game online đang góp phần làm gia tăng tình trạng bạo lực học đường. Khi trẻ chứng kiến quá nhiều cảnh đánh nhau, xúc phạm người khác mà không thấy hậu quả thực tế, các em dễ xem đó là điều bình thường và học theo như một cách thể hiện "bản lĩnh".
Tình trạng tội phạm ngày càng trẻ hóa cũng đang gia tăng đáng báo động. Theo thống kê, tỉ lệ trẻ dưới 14 tuổi gây án chiếm 5,2%, từ 14 đến dưới 16 tuổi là 24,5% và cao nhất là nhóm 16 - 18 tuổi, chiếm 70,3%.
Ngoài nguyên nhân từ môi trường gia đình và tâm lý lứa tuổi, việc tiếp xúc quá sớm với nội dung độc hại trên không gian mạng được xem là một yếu tố đáng lo ngại.
Tôi biết một em học sinh lớp 6, là con ngoan, trò giỏi, từng đoạt giải cấp huyện, cấp thành phố. Ba mẹ mua cho một chiếc điện thoại, cứ nghĩ để em có phương tiện, có điều kiện học tập tốt hơn, cũng là phần thưởng cho con.
Vì công việc làm ăn tất bật, ba mẹ cũng không có thời gian quản lý con xem những gì trên điện thoại. Đang học hành giỏi giang, cô bé học cứ xuống dần, người lúc nào cũng mệt mỏi, đờ đẫn. Ba mẹ nghĩ con mình lo học nhiều quá nên sinh ra như vậy.
Cho đến một ngày, con nói với mẹ: "Mẹ ơi, con thấy sao cuộc đời này chán quá. Con không muốn sống nữa!". Ba mẹ hoảng hồn đưa con đi bác sĩ tâm lý. Sau một buổi thăm khám, tiếp xúc, chuyện trò với cháu, bác sĩ kết luận: "Cháu bị ảnh hưởng bởi những cuốn phim, những câu chuyện bi lụy trên mạng xã hội nên mới sinh ra tư tưởng chán đời như vậy. Ba mẹ phải lưu ý đừng để con tự ý tiếp xúc với mạng xã hội, mà phải có kiểm tra, kiểm soát, cái nào cho cháu xem và cái nào phải hạn chế".
Thật may, sau một thời gian điều trị tích cực của bác sĩ và sự quan tâm của gia đình, cháu đã dần trở lại bình thường, sống tốt, học giỏi như xưa.
Các bác sĩ tâm lý từng cảnh báo trẻ vị thành niên rất dễ bị ảnh hưởng bởi những nội dung bi lụy, tiêu cực hay kích động cảm xúc trên mạng xã hội. Nếu thiếu sự quan tâm và định hướng từ gia đình, trẻ có thể rơi vào khủng hoảng tâm lý mà người lớn không kịp nhận ra.
Mạng xã hội cũng đang tác động mạnh đến lối sống và hệ giá trị của giới trẻ. Thay vì thần tượng những tấm gương tích cực, một bộ phận thanh thiếu niên lại chạy theo sự nổi tiếng ảo, các trào lưu gây sốc hay những hình mẫu lệch chuẩn lan truyền trên mạng.
Trong khuôn khổ chương trình Lễ Tri ân và Trưởng thành dành cho học sinh Khối 5, Niên khóa 2021-2026 Trường Tiểu học Thịnh Hào, cô Hiệu trưởng Trần Thị Lan Hường đã dành những lời nhắn nhủ xúc động và sâu sắc tới các em học sinh trước khi bước vào hành trình mới.
Đây không chỉ là những lời dặn dò, đó còn là những bài học quý giá về lòng biết ơn, cách kiểm soát cảm xúc và sống tử tế, biết cho đi những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
1. Lòng biết ơn
Hãy biết ơn cha mẹ đã âm thầm hy sinh, yêu thương và chăm sóc các con mỗi ngày.
Biết ơn thầy cô đã kiên nhẫn dạy dỗ, chắp cánh cho những ước mơ đầu đời.
Biết ơn ông bà, người thân, bạn bè đã luôn bên cạnh động viên các con khôn lớn.
Và cũng hãy biết ơn cuộc sống vì mỗi ngày được học tập, vui chơi, được yêu thương đều là một điều hạnh phúc.
Một người biết nói lời cảm ơn, biết trân trọng những điều nhỏ bé quanh mình sẽ luôn nhận được yêu thương và trưởng thành hơn mỗi ngày.
2. Biết kiểm soát cảm xúc
Trong cuộc sống sẽ có lúc các con vui, buồn, tức giận hay thất vọng nhưng điều quan trọng không phải là cảm xúc xuất hiện thế nào, mà là các con học cách kiểm soát cảm xúc của mình ra sao.
Các con hãy nhìn hai mặt hồ này nhé:
Một mặt hồ phẳng lặng thì trong xanh, soi rõ mây trời, mang lại cảm giác bình yên.
Còn mặt hồ dậy sóng thì nước đục, cuộn trào và khó nhìn thấy điều gì rõ ràng.
Tâm hồn của chúng ta cũng như vậy.
Khi nóng giận, mất bình tĩnh, chúng ta dễ nói ra những lời làm người khác tổn thương hoặc đưa ra quyết định sai.
Nhưng khi biết bình tĩnh, biết suy nghĩ trước khi hành động, các con sẽ giải quyết mọi việc nhẹ nhàng và tốt đẹp hơn.
Người mạnh mẽ không phải là người hay nổi nóng, mà là người biết làm chủ cảm xúc của mình.
Cô mong các con luôn giữ cho tâm hồn mình bình yên như mặt hồ phẳng lặng, biết lắng nghe, biết yêu thương và biết suy nghĩ tích cực.
3. Cho đi điều mình muốn
Trong cuộc sống, những điều chúng ta cho đi hôm nay sẽ giống như những hạt giống được gieo xuống đất.
Nếu gieo một hạt táo tốt, chăm sóc bằng yêu thương và sự tử tế, sau này chúng ta sẽ nhận lại một cây táo sai trĩu quả ngọt.
Nhưng nếu gieo những "hạt giống xấu" như ích kỷ, nói dối, giận dữ hay làm tổn thương người khác, thì điều nhận lại cũng sẽ không tốt đẹp giống như cây cà gai cho quả đắng và đầy gai nhọn.
Vì thế, nếu muốn được yêu thương, hãy biết yêu thương người khác.
Muốn được giúp đỡ, hãy biết giúp đỡ mọi người.
Muốn nhận niềm vui, hãy mang niềm vui đến cho người khác trước.
Mỗi lời nói đẹp, mỗi việc làm tốt của các con hôm nay chính là những hạt giống tuyệt vời cho tương lai mai sau.
