Cao huyết áp, hay còn gọi là tăng huyết áp, là một bệnh lý âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm, đang ảnh hưởng đến khoảng 1/3 số người trưởng thành tại Anh. Việc bổ sung một loại củ màu đỏ đặc biệt vào chế độ ăn uống hàng ngày có thể là chìa khóa vàng giúp kiểm soát chỉ số này một cách tự nhiên.
Khi bị cao huyết áp, tim của bạn phải hoạt động vất vả hơn đáng kể so với bình thường để bơm máu đi khắp cơ thể. Tình trạng này kéo dài sẽ tạo thêm áp lực nặng nề lên tim, mạch máu và các cơ quan nội tạng khác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cao huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng cấp cứu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Trong các yếu tố nguy cơ, chế độ ăn uống được xác định là tác nhân ảnh hưởng lớn nhất đến huyết áp, trong đó thói quen ăn mặn (tiêu thụ nhiều muối) là nguyên nhân hàng đầu. Muối khiến cơ thể giữ nước, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch và đẩy huyết áp lên cao. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, những gì chúng ta dung nạp cũng có thể mang lại hiệu quả đảo ngược kỳ diệu.
Trong một video chia sẻ trên nền tảng mạng xã hội TikTok, Bác sĩ Suraj Kukadia (được cộng đồng mạng biết đến với tên gọi Dr Sooj) đã phân tích những lợi ích vượt trội của củ dền đối với sức khỏe: “Củ dền là một nguồn cung cấp nitrate tự nhiên tuyệt vời cho chế độ ăn uống. Hoạt chất này đã được chứng minh là có khả năng hạ huyết áp hiệu quả ở cả hệ thống tuần hoàn trung ương lẫn ngoại vi. Không chỉ vậy, củ dền còn giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tập luyện thể thao của bạn”.
Lời khuyên của Bác sĩ Kukadia hoàn toàn được củng cố bởi các bằng chứng khoa học vững chắc nghiên cứu về tác động của nước ép củ dền đối với huyết áp.
Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa uy tín Hypertension vào năm 2015, các nhà nghiên cứu từ Đại học Queen Mary London phát hiện ra rằng: Chỉ cần uống một ly nước ép củ dền dung tích 250 ml mỗi ngày đã giúp giảm huyết áp trung bình khoảng 8/4 mmHg.
Nhờ đó, rất nhiều người tham gia thử nghiệm đã ghi nhận chỉ số huyết áp trở về ngưỡng an toàn. Các nhà nghiên cứu lưu ý kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi thực tế chỉ cần huyết áp tăng thêm mỗi 2mmHg thì nguy cơ tử vong do bệnh tim đã tăng 7% và nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng tới 10%.
Khả năng hạ huyết áp vượt trội của củ dền được xác định là nhờ hàm lượng nitrate vô cơ đậm đặc có trong loại củ này. Ngoài củ dền, các loại thực phẩm giàu nitrate khác có thể kể đến như rau bina (cải bó xôi), đại hoàng, cần tây, xà lách và cải xoong.
Một phân tích gộp được công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition vào năm 2022 đã xem xét 7 nghiên cứu hiện có và đi đến kết luận tương tự: Các nitrate tìm thấy trong nước ép củ dền giúp giảm hiệu quả huyết áp tâm thu, nhưng không có tác động đáng kể đến huyết áp tâm trương ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp động mạch. Các dữ liệu chỉ ra rằng việc uống nước ép củ dền đều đặn hàng ngày trong vòng 60 ngày sẽ mang lại kết quả tối ưu nhất.
Để chủ động kiểm soát và duy trì huyết áp ở ngưỡng an toàn, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị người dân nên nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc lối sống sau:
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng: Tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm nguyên bản.
Tập thể dục thường xuyên: Đặt mục tiêu vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.
Kiểm soát cân nặng: Chủ động giảm cân an toàn nếu bạn đang trong tình trạng thừa cân, béo phì.
Cắt giảm lượng muối: Hạn chế tối đa các thực phẩm mặn, đồ ăn chế biến sẵn và tránh thói quen nêm thêm muối vào các món ăn hàng ngày.
Hạn chế đồ uống có cồn: Tránh uống quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần một cách thường xuyên.
Cắt giảm chất kích thích: Hạn chế các đồ uống chứa nhiều caffeine như cà phê, trà đặc và nước ngọt có ga (cola).
Tuyệt đối không hút thuốc lá.
Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ rệt nhưng lại để lại hậu quả khôn lường. Nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào về chỉ số huyết áp của mình, hãy chủ động liên hệ với các bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia y tế để được thăm khám, tư vấn và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
Mất ngủ ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh không chỉ là sự thiếu hụt nội tiết tố mà còn là dấu hiệu của sự mất cân bằng tạng phủ, theo y học cổ truyền. Việc nhận diện đúng thể bệnh để có phác đồ điều trị riêng biệt chính là "chìa khóa" giúp phụ nữ tìm lại giấc ngủ tự nhiên mà không quá lệ thuộc vào thuốc.
Theo Th.S - bác sĩ Nguyễn Văn Hùng (Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng), trong thực hành lâm sàng, mất ngủ ở phụ nữ tiền mãn kinh có thể gặp nhiều thể bệnh khác nhau. Trong đó, thể âm hư hỏa vượng và tâm tỳ lưỡng hư là hai thể thường gặp nhất.
Bệnh nhân T.T.H (48 tuổi, ở TP.Đà Nẵng) đến Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng khám trong tình trạng mất ngủ suốt hơn 6 tháng. "Cứ đêm đến là người nóng bừng từ ngực lên mặt, mồ hôi vã ra dù phòng đang bật máy lạnh. Đầu óc bồn chồn, rất khó vào giấc, nếu ngủ được cũng hay mộng mị", bệnh nhân T.T.H kể. Bác sĩ Hùng giải thích đây là biểu hiện của thể âm hư hỏa vượng sinh nóng nảy và bứt rứt, gây nhiễu loạn tâm thần dẫn đến khó ngủ.
Trong khi đó, bệnh nhân T.V.A (55 tuổi, ngụ TP.Đà Nẵng) lại mất ngủ do rối loạn trong suy nghĩ. "Tôi không thấy nóng người, nhưng cứ đặt lưng xuống là lo việc nhà cửa, con cái, cứ thi nhau kéo đến. Giấc ngủ rất nông, chỉ cần tiếng động nhỏ là tỉnh giấc và thức luôn tới sáng không thể ngủ lại. Ăn uống cũng kém đi và hay quên", bệnh nhân T.V.A nói. Theo y học cổ truyền, đó là do huyết không nuôi dưỡng được tâm, tỳ khí suy yếu khiến thần chí không yên, gọi là thể tâm tỳ lưỡng hư gây suy nhược và trằn trọc.
Bác sĩ Hùng cho biết: "Ngoài phác đồ cá thể hóa, có thể phối hợp hào châm, cứu ngải hoặc các phương pháp ngâm chân, xoa bóp bấm huyệt theo y học cổ truyền tùy vào cơ địa".
Theo tư vấn của các bác sĩ y học cổ truyền, để việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất, phụ nữ tuổi trung niên cần thiết lập thói quen dưỡng sinh khoa học. Trước khi ngủ 30 phút, ngâm chân với nước gừng hoặc muối sinh lý sẽ giúp thư giãn hệ thần kinh, lưu thông khí huyết, tăng cảm giác dễ chịu và hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ sâu. Chế độ ăn an thần cũng được lưu ý, ưu tiên thực phẩm bổ huyết, thanh tâm như hạt sen, đậu đen, mè đen, long nhãn. Tránh cà phê, trà đậm sau 16 giờ.
Tăng cường vận động nhẹ với yoga, thiền thở hoặc đi bộ chậm, giúp điều hòa nội tiết, tốt hơn các bài tập cường độ cao. Đặc biệt, liệu pháp hít thở với các bài tập thở bụng trong 10 phút trước khi ngủ sẽ giúp cắt đứt dòng suy nghĩ và đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng.
"Việc kết hợp điều trị chuyên khoa y học cổ truyền và thay đổi lối sống sẽ giúp phụ nữ đi qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng, giữ gìn được sức khỏe và sắc đẹp lâu dài", bác sĩ Nguyễn Văn Hùng chia sẻ.
Acid uric là sản phẩm thải được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin - hợp chất có sẵn trong cơ thể và nhiều loại thực phẩm. Khi acid uric tích tụ quá mức trong cơ thể có thể tạo thành tinh thể tại khớp và thận, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout, sỏi thận. Một số thay đổi trong chế độ ăn và lối sống có thể hỗ trợ cơ thể đào thải chất này hiệu quả hơn.
Hạn chế thực phẩm giàu purin
Giảm lượng thực phẩm giàu purin có thể giúp hạn chế sự hình thành acid uric trong cơ thể. Theo Verywell Health, các thực phẩm nên hạn chế gồm nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại cá và hải sản như cá mòi, cá cơm, cá ngừ, cá trích, trai, sò. Một số loại thịt gia cầm và động vật có vỏ cũng chứa lượng purin đáng kể.
Cắt giảm đồ uống và thực phẩm nhiều đường
Fructose là loại đường có thể làm tăng sản xuất acid uric khi được chuyển hóa. Đặc biệt, đường trong nước ngọt, nước trái cây đóng chai, siro ngô fructose cao và các thực phẩm chế biến sẵn được hấp thu nhanh hơn so với đường tự nhiên trong trái cây nguyên quả. Thay nước ngọt bằng nước lọc, đồ uống không đường và ưu tiên thực phẩm tươi là cách giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể.
Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ thận loại bỏ acid uric hiệu quả hơn và có thể giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi khát.
Hạn chế rượu bia
Rượu bia có thể làm tăng acid uric theo nhiều cơ chế. Không chỉ gây mất nước, đồ uống có cồn còn thúc đẩy quá trình tạo purin và làm giảm khả năng loại bỏ chất thải này của cơ thể. Bia được xem là loại đồ uống có hàm lượng purin cao hơn nhiều loại đồ uống có cồn khác, theo Healthline.
Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ
Theo Medical News Today, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát acid uric. Dưỡng chất này hỗ trợ điều hòa đường huyết, cải thiện chuyển hóa và có nhiều trong rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cùng các loại đậu.
Uống nước chanh
Chanh chứa nhiều vitamin C và có tính kiềm, hỗ trợ trung hòa acid uric trong cơ thể. Vitamin C cũng góp phần cải thiện chức năng thận, từ đó thúc đẩy quá trình đào thải chất này qua nước tiểu. Để tận dụng lợi ích này, bạn có thể uống một cốc nước ấm pha với nước cốt từ nửa quả chanh tươi vào buổi sáng.
Uống cà phê ở mức vừa phải có thể làm giảm nồng độ acid uric. Một số hợp chất trong cà phê có thể hỗ trợ đào thải axit uric qua nước tiểu. Caffeine trong cà phê cũng làm tăng tốc độ cơ thể bài tiết chất thải này.
Tình trạng vòng bụng tăng lên nhưng tay chân vẫn nhỏ thường là do những nguyên nhân sau:
Trên thực tế, không phải ai tăng cân cũng giống nhau. Có người tích mỡ khá đồng đều khắp cơ thể. Trong khi đó, có người chủ yếu tăng mỡ ở vùng bụng. Tình trạng này gọi là béo bụng trung tâm. Nguyên nhân thường là vì lối sống, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Với béo bụng trung tâm, mỡ không chỉ nằm ngay dưới da mà còn có thể tích tụ sâu bên trong ổ bụng, bao quanh các cơ quan như gan, tụy và ruột. Đây được gọi là mỡ nội tạng.
Điều đáng chú ý là một số người có cân nặng không quá cao nhưng vẫn có lượng mỡ nội tạng lớn. Vì vậy, chỉ số khối cơ thể (BMI) đôi khi không phản ánh đầy đủ nguy cơ sức khỏe.
Một nguyên nhân khác thường bị bỏ qua là tình trạng béo phì kèm mất cơ. Đây là tình trạng mà lượng mỡ trong cơ thể tăng lên trong khi khối lượng và sức mạnh cơ bắp giảm dần theo thời gian.
Khi điều này xảy ra, phần bụng có xu hướng lớn hơn do tích mỡ, còn bắp tay chân lại trở nên nhỏ, mềm và thiếu săn chắc vì mất cơ. Nhiều người chỉ chú ý đến con số trên cân nặng mà không nhận ra rằng tỷ lệ cơ và mỡ của mình đang thay đổi theo hướng bất lợi.
Người mắc tình trạng này có thể nhận thấy một số dấu hiệu như leo cầu thang nhanh mệt hơn trước, sức cầm nắm giảm, khó mang vác vật nặng hoặc cảm thấy cơ thể yếu đi dù cân nặng vẫn tăng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san International Journal of Molecular Sciences cho thấy tình trạng kháng insulin có thể là mắt xích quan trọng dẫn đến xuất hiện cùng lúc mất cơ và tích mỡ. Nguyên nhân là do mỡ tích tụ trong cơ làm gia tăng phản ứng viêm, ảnh hưởng chuyển hóa và chức năng cơ, khiến cơ suy yếu.
Đây là tình trạng hiếm gặp nhưng cũng không nên bỏ sót. Hội chứng Cushing khiến cơ thể tiết ra quá nhiều hoóc môn cortisol trong thời gian dài.
Cortisol là hoóc môn do tuyến thượng thận tiết ra, giúp cơ thể phản ứng với căng thẳng và điều hòa chuyển hóa. Tuy nhiên, khi nồng độ cortisol tăng cao trong thời gian dài, mỡ sẽ tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng, trong khi tay và chân trở nên thon nhỏ hơn.
Tin vui là phần lớn trường hợp bụng to nhưng tay chân nhỏ là liên quan đến lối sống và có thể cải thiện được. Điều quan trọng là cần duy trì tập luyện đều đặn, kết hợp các bài tập tăng sức mạnh từ 2 - 3 buổi/tuần. Chế độ ăn cần ưu tiên protein, tăng cường rau củ, hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn. Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần quan trọng giúp hạn chế tích mỡ vùng bụng, theo Healthline.
