Sự việc diễn ra khi tàu hàng Lian Star treo cờ Gambia di chuyển trên vùng biển quốc tế ở vịnh Oman hôm 29/5, nhưng thông tin chỉ được giới chức Mỹ công bố hôm nay.
“Lực lượng Mỹ phát hiện tàu Lian Star hướng tới cảng Iran và phát hơn 20 cảnh báo rằng phương tiện này đang vi phạm lệnh phong tỏa. Sau khi thủy thủ đoàn không tuân thủ yêu cầu, máy bay Mỹ đã phóng tên lửa Hellfire nhằm vào phòng máy. Tàu không còn hướng tới Iran nữa”, Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho hay.
Chủng loại máy bay khai hỏa tên lửa không được công bố.
CENTCOM nói rằng đây là tàu hàng thứ 6 bị chặn trong chiến dịch phong tỏa nhằm vào các cảng biển Iran, trong đó 5 tàu bị vô hiệu hóa và một chiếc được tiếp tục hành trình. 116 tàu hàng cũng bị buộc đổi hướng trong quá trình thực thi lệnh phong tỏa.
Một quan chức Mỹ tiết lộ tàu Lian Star đang trôi dạt trên vịnh Oman và lực lượng Mỹ chưa đổ bộ xuống phương tiện này.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cùng ngày tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) MQ-1 Predator của Mỹ, cáo buộc phi cơ xâm nhập vùng trời Iran và có ý định thực hiện “hành động thù địch”.
Các diễn biến xảy ra cùng ngày Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải nếu Iran rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, chấm dứt phong tỏa tuyến đường thủy này và phối hợp xử lý lượng uranium làm giàu cao.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển từ đầu chiến sự, buộc các tàu thương mại xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ, Israel cùng những bên tham gia xung đột.
Trong khi đó, hải quân Mỹ từ ngày 13/4 thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ mọi tàu hàng đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực giữa từ đầu tháng 4 vẫn được duy trì, Washington và Tehran chưa đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày và mở cửa eo biển Hormuz, làm tiền đề tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Theo Đài Fox News, ngày 4-5, thẩm phán liên bang Mỹ Zia Faruqui đã chỉ trích điều kiện giam giữ hà khắc đối với nghi phạm bị cáo buộc âm mưu ám sát Tổng thống Donald Trump, đồng thời gửi lời xin lỗi về vấn đề này.
Cole Allen bị tạm giam với cáo buộc tìm cách xâm nhập khu vực tổ chức tiệc của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng nhằm sát hại ông Trump cùng một số quan chức cấp cao.
Ngay khi bị bắt, Allen bị đưa vào diện theo dõi tự sát và giam trong "phòng an toàn" với chế độ cách ly 24/7, không được liên lạc với bất kỳ ai ngoài luật sư bào chữa.
Nhóm luật sư của Allen đề nghị cho thân chủ dùng máy tính bảng để hỗ trợ việc chuẩn bị biện hộ. Ngoài ra, dù nhiều lần yêu cầu, Allen cũng không được cấp một cuốn Kinh Thánh.
Phía công tố lập luận việc giam giữ nghiêm ngặt là cần thiết để ngăn Allen tự làm hại bản thân - nghi phạm từng nói với điều tra viên rằng không kỳ vọng sống sót sau vụ tấn công.
Tuy nhiên, thẩm phán Zia Faruqui không đồng tình với lập luận này.
Ông cho rằng việc áp dụng biện pháp trói cố định năm điểm (cố định cả hai tay, hai chân và thắt lưng) đối với người chưa có tiền án là đáng lo ngại, đồng thời nhấn mạnh Allen vẫn được coi là vô tội cho đến khi có phán quyết khác.
Ông cũng dẫn chứng các bị cáo trong vụ bạo loạn tại Đồi Capitol ngày 6-1-2021, cho biết chưa từng có trường hợp nào bị giam giữ nghiêm ngặt đến mức này.
"Tôi phải nói gì để đảm bảo đây là một quy trình công bằng khi bị cáo bị đưa vào phòng an toàn khi không cần thiết? Ít nhất, tôi nên xin lỗi anh ta", thẩm phán Faruqui nói.
Ông sau đó trực tiếp gửi lời xin lỗi tới Allen vì "mọi việc đã không diễn ra đúng như mong đợi".
Thẩm phán Faruqui yêu cầu trại giam báo cáo tình trạng giam giữ của Allen vào sáng hôm sau, đồng thời cho biết có thể xem xét chuyển bị cáo sang khu giam giữ mức trung bình - có cửa sổ và ít hạn chế hơn.
Ông cũng khẳng định sẽ đảm bảo Allen được tiếp cận luật sư đầy đủ, được cấp Kinh Thánh và không bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế quá mức.
Trước đó, ngày 3-5, luật sư của Allen đệ đơn yêu cầu chấm dứt các biện pháp phòng ngừa tự sát, nhưng sau đó rút đơn khi các biện pháp này được dỡ bỏ. Dù vậy, thẩm phán vẫn triệu tập phiên điều trần khẩn cấp để làm rõ điều kiện giam giữ.
Allen hiện vẫn bị tạm giam và dự kiến ra tòa trong phiên điều trần sơ bộ vào ngày 11-5.
Lầu Năm Góc tuần này cho biết đã quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 11.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran trong vòng 5 tuần qua, nhấn mạnh đã đạt tiến triển đáng kể trong việc làm suy yếu năng lực quân sự của nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thừa nhận Iran vẫn còn năng lực phóng tên lửa, nhưng số lượng đã giảm rõ rệt và vẫn trong khả năng đánh chặn của Mỹ.
Theo Nhà Trắng, các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và drone của Iran đã giảm tới 90% so với thời điểm đầu xung đột, trong khi nhiều cơ sở sản xuất và năng lực hải quân của nước này đã bị phá hủy hoặc suy yếu. Giới chức Mỹ ghi nhận Iran phóng khoảng 15-30 tên lửa đạn đạo và 50-100 máy bay không người lái mỗi ngày, thường theo từng đợt nhỏ.
Tuy nhiên, báo cáo của các cơ quan tình báo Mỹ mà NY Times tiếp cận được lại cho thấy sự hoài nghi về mức độ hiệu quả của chiến dịch trong việc phá hủy hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran, vốn là một trong những mục tiêu chính của cuộc chiến.
Dù chưa có ước tính chính xác, các quan chức tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn bảo tồn được một lượng đáng kể tên lửa và bệ phóng, đủ để tiếp tục tấn công Israel và các mục tiêu khác trong khu vực khi chiến sự kéo dài.
Iran cũng có thể đang thay đổi chiến thuật, cất trữ phần lớn bệ phóng trong các hầm ngầm và hang động để tránh bị phát hiện. Tình báo Mỹ đánh giá lực lượng Iran đủ năng lực để nhanh chóng khai thông những công sự ngầm và hầm chứa tên lửa bị bom đạn Mỹ - Israel vùi lấp.
"Những hệ thống tên lửa này có thể được đưa vào tác chiến trở lại chỉ vài giờ sau một đợt tấn công của Mỹ và Israel", báo cáo có đoạn.
Một số nguồn tin cho rằng tình trạng chia rẽ trong nội bộ chính quyền Iran phần nào ảnh hưởng đến khả năng phối hợp đáp trả, khiến nước này khó triển khai các đòn tấn công quy mô lớn cùng lúc. Điều này tạo ra ấn tượng rằng Iran đã giảm mật độ tập kích, khiến giới chức Mỹ cho rằng kho vũ khí của Tehran đã suy kiệt dù chưa thể xác minh thực hư.
Trên thực tế, việc đánh giá chính xác năng lực quân sự còn lại của Iran là bài toán rất hóc búa, do nước này triển khai rất nhiều mục tiêu "mồi nhử", phân tán bệ phóng trên lãnh thổ rộng lớn và nhiều địa hình núi non. Mỹ cũng chưa thể xác định rõ bao nhiêu trong số các 11.000 mục tiêu mà họ phá hủy trong một tháng qua là mục tiêu thật, cũng như số lượng bệ phóng còn hoạt động trong các cơ sở ngầm.
CNN ngày 2/4 dẫn ba nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ các đánh giá tình báo của Mỹ gần đây cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực đáng kể. Khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa và hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) tự sát, tương đương khoảng 50% số UAV mà nước này sở hữu, vẫn còn khả năng hoạt động.
Các nguồn tin cũng cho rằng lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ không tập trung tấn công những khí tài phòng thủ bờ biển.
Những loại tên lửa chống hạm này được coi là vũ khí then chốt giúp Iran kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Mục tiêu của Tehran là duy trì năng lực răn đe trong trường hợp xung đột kéo dài, đồng thời giữ khả năng gây sức ép sau khi chiến sự kết thúc.
Iran và Mỹ chưa bình luận về thông tin trên. Chiến sự đến nay sắp bước sang tuần thứ 6, khiến hơn 3.000 người thiệt mạng mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Các cuộc tập kích xảy ra tại khu vực biên giới Israel - Lebanon hồi tuần trước, nhưng hình ảnh chỉ được nhóm vũ trang Hezbollah công bố hôm 10/5.
Trong video, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận trận địa phòng không Israel trên điểm cao, trong đó hai bệ phóng thuộc tổ hợp Iron Dome (Vòm Sắt) được bảo vệ bởi các tấm bê tông lớn. Drone lao vào bệ phóng bên phải, hình ảnh bị cắt vào thời điểm va chạm.
Một ngày sau, Hezbollah tiếp tục triển khai drone FPV nhằm vào trận địa Vòm Sắt, dường như để tập kích bệ phóng còn lại. Vào thời điểm đó, khoảng 10 binh sĩ Israel đang tập trung để thay thế khí tài trúng đòn. Người điều khiển quyết định lái drone FPV nhằm vào các quân nhân đang đứng tại nơi trống trải.
Chưa rõ thương vong và thiệt hại cụ thể trong đòn tập kích.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) không bình luận về video của Hezbollah hay công bố thông tin về cuộc tập kích. Tuy nhiên, báo Jerusalem Post dẫn lời các nguồn tin trong IDF thừa nhận "không thể phủ nhận tính xác thực của video và hình ảnh được công bố đã tự nói lên tất cả".
Báo Ynet cho biết IDF đang chuyển hàng nghìn mét lưới đánh cá qua biên giới để cung cấp cho các đơn vị đồn trú ở miền nam Lebanon, nhằm ngăn chặn drone tự sát trước khi chúng tiếp cận các binh sĩ và cơ sở hạ tầng. Ynet nhận định động thái cho thấy thách thức ngày càng lớn mà drone giá rẻ gây ra, kể cả là đối với "một trong những hệ thống phòng không nổi tiếng nhất thế giới".
Một tổ hợp Vòm Sắt hoàn chỉnh gồm 3-4 bệ phóng, mỗi bệ được trang bị 20 tên lửa đánh chặn Tamir, cùng với đó là radar cảnh giới và dẫn bắn, hệ thống điều khiển và quản lý tác chiến.
Hezbollah thường xuyên sử dụng drone FPV để tấn công lực lượng Israel. Phần lớn điều khiển thông qua cáp quang thay vì tín hiệu vô tuyến, giúp chúng miễn nhiễm với các biện pháp tác chiến điện tử. IDF gần đây liên tục hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị đầy đủ biện pháp bảo vệ người và khí tài khỏi các đòn tập kích bằng drone FPV của đối phương.
Những hình ảnh được công bố cuối tháng trước cho thấy drone Hezbollah tập kích hàng loạt xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M tối tân và thiết giáp Eitan của Israel, cũng như nhắm đến nhiều binh sĩ đối phương. IDF xác nhận ít nhất một quân nhân đã thiệt mạng và 6 người bị thương trong vụ tập kích ở miền nam Lebanon ngày 26/4.
Trong sự việc ngày 27/4, một drone tự sát của Hezbollah cũng suýt đánh trúng trực thăng Black Hawk đang làm nhiệm vụ sơ tán binh sĩ Israel.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ đầu tháng 3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại trong chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel. IDF đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích lớn trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
