Một số loại trái cây, đặc biệt là những loại có chỉ số đường huyết cao (GI trên 60), có thể dẫn đến tình trạng tăng đột biến lượng đường trong máu. Để giảm tác động của các loại trái cây đến bệnh tiểu đường, người bệnh nên lưu ý một số vấn đề dưới đây.
Thêm giấm: Theo Very Well Health, thêm giấm vào các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao sẽ làm tăng tính axit của trái cây, từ đó giảm tác động lên lượng đường trong máu.
Kết hợp với thực phẩm khác: Ăn các loại trái cây có chỉ số đường huyết cao cùng với chất xơ, protein và chất béo lành mạnh có thể giúp kiểm soát lượng đường trong máu bằng cách làm chậm quá trình hấp thụ glucose (đường) của cơ thể.
Tránh các loại trái cây chế biến sẵn: Trái cây chế biến sẵn như sấy, mứt, ngâm đường, có lượng đường cao hơn trái cây tươi và bị loại bỏ gần như hoàn toàn chất xơ, khiến cơ thể hấp thụ nhanh, dễ làm tăng đường huyết. Theo vì ăn trái cây chế biến sẵn, bạn nên nhâm nhi trái cây nguyên quả được rửa sạch để bổ sung chất xơ, chất chống oxy hóa và các chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe. Bên cạnh đó, nên hạn chế uống nước ép trái cây, nhất là khi đói.
Chọn trái cây ít đường: Vị ngọt của trái cây đến từ một dạng đường tự nhiên gọi là fructose. Cơ thể nhanh chóng chuyển hóa loại carb này thành glucose, làm tăng đường huyết đột ngột.
Người tiểu đường nên chọn trái cây chưa chín quá như chuối, xoài, cam để giảm bớt lượng đường. Ưu tiên loại có lượng đường thấp như ổi, táo, xoài xanh, cóc, kiwi… độ chua và lượng chất xơ dồi dào trong nhóm trái cây này hỗ trợ ổn định đường huyết, theo WebMD.
Ăn trái cây sau cùng: Thứ tự ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường trong máu. Ăn rau, chất béo và protein trước, sau đó đến tinh bột và các loại trái cây giàu tinh bột góp phần giảm tác động đến đường huyết.
Chọn loại có chỉ số đường huyết thấp: Nên thường xuyên ăn trái cây có chỉ số đường huyết thấp và giàu chất xơ. Ví dụ táo (GI 39), lê (GI 30), việt quất và mâm xôi (GI 53), anh đào (GI 20), trái sung, lựu và cam (GI 35), nho (GI 45), dâu tây (GI 25). Hạn chế trái cây có chỉ số GI cao trên 60 gồm chà là, xoài chín, nho khô, dứa, sầu riêng, vải, mít…
Tờ Medical New Today dẫn khuyến nghị của Bộ Nông nghiệp Mỹ, cho rằng lượng trái cây mỗi người nên ăn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cân nặng và mức độ hoạt động thể chất. Tuy nhiên, nữ giới trưởng thành cần 180 -350 g mỗi ngày, trong khi nam giới trưởng thành có thể ăn 400-500 g. Những người mắc bệnh tiểu đường nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng phù hợp tùy theo chế độ ăn kiêng.
Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, giải thích thời tiết nắng nóng gay gắt khiến cơ thể mất nước nhanh chóng qua đường mồ hôi. Tình trạng này dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, thậm chí làm tăng nguy cơ sốc nhiệt nguy hiểm.
Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Theo bác sĩ Duy, khảo sát thực tế cho thấy đây không phải là cách bổ sung nước hợp lý cho cơ thể.
Uống bao nhiêu nước mỗi ngày mùa nắng nóng?
Bác sĩ Duy nói tùy thuộc độ tuổi, thể trạng và mức độ vận động của từng cá nhân mà lượng nước cơ thể cần thiết có sự khác biệt.
Theo đó, khuyến nghị từ chuyên gia dinh dưỡng, trẻ em cần bổ sung một đến 1,5 lít nước mỗi ngày. Trong khi đó, một người trưởng thành trung bình cần khoảng 1,5 đến 2,5 lít nước/ngày để duy trì các hoạt động sinh lý bình thường. Người thường xuyên vận động hoặc phải làm việc trực tiếp ngoài trời dưới nền nhiệt cao, lượng nước cần bổ sung có thể lên tới 2,5 đến 3 lít mỗi ngày.
Nhu cầu nước của cơ thể còn phụ thuộc lớn vào môi trường xung quanh. Khi thời tiết quá nóng hoặc độ ẩm không khí cao, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để tự làm mát dẫn đến mất nước nhiều hơn. Như vậy, lúc này đòi hỏi chúng ta phải chủ động bổ sung nước thường xuyên hơn so với ngày mát trời.
Nguyên tắc uống nước đúng cách ngày nắng nóng
Bên cạnh uống đủ định lượng, cách uống nước cũng quan trọng không kém để cơ thể hấp thụ hiệu quả.
Uống từng ngụm nhỏ, chia đều trong ngày: Tránh uống quá nhiều nước cùng một lúc vì có thể gây quá tải cho hệ thống lọc của thận.
Lựa chọn nguồn nước: Nước lọc, nước ấm hoặc nước mát là ưu tiên hàng đầu.
Hạn chế nước đá quá lạnh: Uống nước đá quá lạnh và uống đột ngột có thể gây sốc nhiệt hoặc dẫn đến viêm họng.
Tận dụng nguồn cấp nước tự nhiên: Khuyến khích bổ sung nước qua thực phẩm hàng ngày. Tăng cường các loại trái cây như cam, dưa hấu, dứa và rau xanh như dưa leo, cần tây.
Tránh đồ uống có đường: Hạn chế nước ngọt có gas, nước có đường vì chúng là tác nhân khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Nhận biết sớm dấu hiệu cơ thể "kêu cứu" vì thiếu nước
Khi không được cung cấp đủ lượng nước cần thiết, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo rõ rệt. Do đó bạn lưu ý các triệu chứng thường gặp sau:
Khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nghiêm trọng, bạn có thể đối mặt với tình trạng rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, mất tập trung và suy nhược cơ thể diện rộng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần lập tức uống nước và điều chỉnh ngay thói quen sinh hoạt để tránh các hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.
Cơ thể mất nước gây cảm giác khó chịu nhất thời, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là trong bối cảnh thời tiết nắng nóng gay gắt như hiện nay. Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo nên uống nước thường xuyên, chủ động bổ sung các loại rau quả giàu nước, nói "không" với đồ uống không lành mạnh, đồng thời luôn lắng nghe các dấu hiệu thay đổi của cơ thể để điều chỉnh kịp thời.
Bên cạnh việc dùng thuốc, một số thói quen sinh hoạt cũng có thể giúp kiểm soát huyết áp cao dễ dàng hơn.
Bác sĩ Gagandeep Singh, người sáng lập Phòng khám Redial (Ấn Độ), đã chia sẻ "công thức 3 - 3 - 3" giúp bạn kiểm soát huyết áp dễ dàng hơn, theo tờ Hindustan Times.
Theo bác sĩ Gagandeep Singh, tăng huyết áp không chỉ liên quan đến việc ăn nhiều muối mà còn có thể bắt nguồn từ tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Khi tế bào phản ứng kém với insulin, cơ thể dễ giữ natri và nước, thành mạch trở nên kém đàn hồi, trong khi hệ thần kinh giao cảm vẫn hoạt động quá mức. Vì vậy, chỉ giảm muối thôi có thể chưa đủ nếu các rối loạn chuyển hóa nền chưa được kiểm soát.
Bác sĩ đã chia sẻ hướng dẫn ngắn gọn bao gồm:
Chế độ ăn uống: 3 thói quen ăn uống
Giảm lượng carbohydrate: Bánh mì trắng, bánh quy, đồ ăn vặt mặn, đồ ngọt, đồ uống có đường, ngũ cốc đóng gói làm tăng đột biến insulin - vốn là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp. Thay đổi này giúp cải thiện huyết áp hiệu quả hơn bất kỳ thói quen lối sống nào khác.
Ăn protein trong mỗi bữa ăn: Bổ sung từ 25 - 30 gram đạm từ trứng, phô mai, thịt gà hoặc cá để giảm cảm giác thèm ăn tinh bột tinh chế và hỗ trợ khối lượng cơ bắp, giúp tăng độ nhạy insulin.
Đừng sợ chất béo lành mạnh: Quả bơ, dầu ô liu không làm tăng huyết áp. Vấn đề chuyển hóa là do tinh bột tinh chế gây ra, chứ không phải do chất béo lành mạnh.
Thói quen: 3 thói quen hằng ngày
Đi bộ kết hợp tập luyện sức mạnh khoảng 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 30 - 40 phút, mang lại lợi ích cho mạch máu tốt hơn so với chỉ đi bộ đơn thuần. Các bài tập sức mạnh giúp cơ bắp sử dụng đường trong máu hiệu quả hơn, từ đó cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Giảm thời gian ngồi: Hãy đứng lên và vận động trong 2 - 3 phút mỗi giờ vì tập thể dục không đủ để bù đắp tác hại của việc ngồi liên tục 8 tiếng.
Tập thở chậm, 5 - 10 phút mỗi ngày: Hít thở chậm, với tốc độ khoảng 10 giây một hơi, hít vào bằng mũi, thở ra chậm giúp hạ huyết áp tâm thu.
Kiểm tra hàng tuần: 3 điều cần kiểm tra
Đo huyết áp tại nhà, ít nhất 2 lần 1 tuần: Cùng một cánh tay, cùng một thời điểm, sau khi ngồi yên lặng trong 5 phút.
Đo vòng eo: Giữ vòng eo ít hơn một nửa chiều cao vì tỷ lệ vòng eo trên chiều cao là yếu tố tốt nhất để dự báo nguy cơ mắc bệnh.
Theo dõi giấc ngủ: Tối thiểu 7 tiếng vì thiếu ngủ làm tăng mức hoóc môn căng thẳng cortisol, gây kháng insulin và đẩy huyết áp lên cao.
Bác sĩ Gagandeep Singh lưu ý: Tuy công thức 3 - 3 - 3 không thể thay thế hoàn toàn thuốc đối với những bệnh nhân cần dùng thuốc, nhưng là cách rõ ràng, dễ thực hiện để kiểm soát huyết áp, theo Hindustan Times.
Bác sĩ Nguyễn Thu Hà - Tổ trưởng tổ Dinh dưỡng tiết chế - Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn, cho biết nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần là dầu thực vật thì đều giúp giảm mỡ máu. Thực tế, mọi loại chất béo (động vật hay thực vật) đều là sự kết hợp của 3 nhóm: Chất béo bão hòa, chất béo chưa bão hòa đơn và chất béo chưa bão hòa đa. Sự khác biệt nằm ở tỷ lệ cấu tạo của chúng.
Dầu ô liu: Có thành phần chủ đạo là axit oleic chiếm khoảng 73%. Đây là thành phần hỗ trợ bảo vệ tim mạch, giảm cholesterol xấu và duy trì cholesterol tốt. Ngoài ra, dầu ô liu còn chứa oleocanthal giúp chống viêm, các polyphenol hỗ trợ chức năng não bộ và vitamin E, K giúp ngăn ngừa lão hóa.
Dầu dừa: Chứa hơn 80% chất béo bão hòa - cao hơn cả mỡ lợn (40%). Tuy nhiên, điểm khác biệt so với mỡ động vật là dầu dừa chứa triglyceride chuỗi trung bình (MCTs). Thay vì tích tụ, MCTs thường được gan chuyển hóa nhanh thành năng lượng, hỗ trợ quá trình kháng khuẩn và là nguồn năng lượng tức thì cho cơ thể.
Bác sĩ Hà cho biết, chính vì sự khác nhau về cấu trúc hóa học và sự chuyển hóa trong cơ thể mà dầu ô liu và dầu dừa có tính ứng dụng riêng trong chế độ dinh dưỡng và ứng dụng trong đời sống.
Dùng dầu ăn phù hợp nhu cầu chế biến: Dầu ô liu có điểm bốc khói thấp nên chỉ phù hợp cho các món trộn salad, xào nhanh ở nhiệt độ thấp hoặc thêm trực tiếp vào món ăn ngay sau khi chế biến. Dầu dừa có điểm bốc khói cao, phù hợp hơn với các món chiên xào nhiệt độ cao. Ngoài ra, nhờ cấu trúc phân tử nhỏ, dầu dừa còn có khả năng kháng khuẩn, dưỡng ẩm cho tóc và da rất tốt.
Đa dạng hóa loại dầu: Luân phiên các loại dầu thực vật, dầu động vật như mỡ cá trong thực đơn để tận dụng ưu điểm của từng loại.
Giới hạn sử dụng dầu cho người có mỡ máu cao: Với nhu cầu một người trưởng thành là 1.800 kcal/ngày, chất béo bão hòa nên chiếm dưới 10% năng lượng, tương đương khoảng 20 g/ngày (vì 1 g chất béo cung cấp 9 kcal). Riêng người mỡ máu cao cần kiểm soát chặt hơn, chỉ nên dùng dưới 14 g/ngày (7% tổng năng lượng).
Ngoài ra, cần tăng cường chất xơ bằng cách ăn nhiều rau xanh để giúp cơ thể hấp phụ và đào thải cholesterol dư thừa. Vận động tối thiểu 30 phút/ngày giúp tăng cường hiệu quả chuyển hóa chất béo gấp nhiều lần so với việc chỉ ăn kiêng.
