Miền Bắc chấm dứt đợt nắng nóng 9 ngày, mưa giông hết tháng 6

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trần Sỹ Thanh, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; Lê Minh Trí, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Phạm Gia Túc, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương.

Theo báo cáo tóm tắt của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng, Ban Thường vụ Thành ủy đã lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, tuyên truyền và tổ chức cụ thể hóa nghiêm túc, đồng bộ, bài bản Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết của Trung ương, Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ thành phố.

Nhiều cách làm đổi mới, sáng tạo, sát với thực tiễn, góp phần quan trọng vào việc đưa Nghị quyết nhanh chóng vào cuộc sống. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị tiếp tục được củng cố, thực hiện bài bản, đi vào chiều sâu, tạo sự đoàn kết thống nhất trong toàn Đảng bộ thành phố.

Không gian phát triển và quy mô kinh tế thành phố được mở rộng sau hợp nhất; tăng trưởng kinh tế đạt kế hoạch đề ra. Trong năm 2025, GRDP thành phố tăng trưởng khá, đạt 9,18%, vượt chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, xếp thứ 9/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong quý 1-2026, GRDP thành phố tăng 8,45%; xếp thứ 3/6 thành phố trực thuộc Trung ương; thu ngân sách đạt kết quả khá; du lịch, thương mại, xuất khẩu, thu hút đầu tư tiếp tục phục hồi và tăng trưởng; quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, giảm nghèo, nhà ở xã hội và đời sống nhân dân được quan tâm. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại thành phố Đà Nẵng đã bước đầu vận hành ổn định, thông suốt.

Tại buổi làm việc, sau khi nghe báo cáo của Thành ủy Đà Nẵng, các ban, bộ, ngành đã có các ý kiến trao đổi trách nhiệm, thẳng thắn, tâm huyết, chỉ rõ những thời cơ, thuận lợi, khó khăn, thách thức và những vấn đề đặt ra đối với Đà Nẵng trong giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố Đà Nẵng trong thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trong bối cảnh phải cùng lúc thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn, mới, khó và có tính chuyển tiếp rất cao, thành phố vẫn giữ được sự ổn định, duy trì được nhịp độ phát triển và đạt nhiều kết quả tích cực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, giai đoạn tới sẽ nhiều thách thức hơn, Đà Nẵng phải phấn đấu mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn.

Vì vậy Đà Nẵng phải đổi mới tư duy, nâng cấp nhanh mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xanh, có sức cạnh tranh cao nhưng đồng thời phải vững về nội lực, chủ động về hạ tầng, năng lượng, chuỗi cung ứng và nâng cao chất lượng điều hành.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và hiệu quả tổ chức thực hiện.

Đà Nẵng phải tiếp tục quán triệt sâu sắc và triển khai đồng bộ các nghị quyết, kết luận, quy định mới của Trung ương về công tác xây dựng Đảng; giữ vững đoàn kết, thống nhất; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, tổ chức, kiểm tra, giám sát, nội chính và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; phải gắn chặt công tác xây dựng Đảng với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, với hiệu quả xử lý công việc cụ thể, với chất lượng phục vụ nhân dân và doanh nghiệp, với tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm bộ máy mới thực sự tinh gọn hơn, hiệu lực hơn, hiệu quả hơn.

Thành phố phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quy chế phối hợp, cơ chế phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực; khắc phục dứt điểm tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, nơi yếu về năng lực; nâng cao chất lượng đội ngũ ở cấp cơ sở (tiếp tục luân chuyển cán bộ từ thành phố về cơ sở, tuyển dụng bổ sung cán bộ có năng lực cao, chuyên môn sâu; việc tuyển dụng người tài từ khu vực tư vào khu vực công phải thuận lợi hơn, khuyến khích hơn); đẩy mạnh số hóa, hoàn thiện dữ liệu, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và quy trình xử lý công việc trên môi trường số. Thước đo cuối cùng là người dân và doanh nghiệp phải được phục vụ tốt hơn. Công việc được giải quyết nhanh hơn, minh bạch hơn, hiệu quả hơn.

Trong đó phải đặc biệt coi trọng công tác đánh giá, sử dụng cán bộ, đúng người, đúng việc, khuyến khích người có tư duy đổi mới, có tầm nhìn phát triển, có năng lực thực thi, xử lý công việc phức tạp, có bản lĩnh và tinh thần dấn thân; phải mạnh dạn trọng dụng cán bộ trẻ có năng lực; đồng thời phải có cơ chế bảo vệ những cán bộ dám đổi mới, dám đột phá vì lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển và tư duy quy hoạch; tổ chức lại không gian phát triển thành phố theo tầm nhìn dài hạn, hiện đại, đồng bộ và liên kết. Quy hoạch phải thật sự đi trước một bước, là công cụ dẫn dắt phát triển, không được manh mún, cục bộ, chắp vá.

Thành phố cần khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chung, quy hoạch ngành, quy hoạch hạ tầng, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, hiện đại, có tầm nhìn xa; tăng cường liên kết vùng; xác định thật rõ các trục phát triển, các không gian động lực, khu vực ưu tiên và những dự án then chốt, kiên quyết khắc phục đầu tư dàn trải, theo phong trào; kiểm soát chặt đầu cơ đất đai, không để quy hoạch thiếu minh bạch, bị méo mó bởi các cơn sốt ngắn hạn.

Quy hoạch của Đà Nẵng phải thể hiện được tầm nhìn của một đô thị biển hiện đại, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế biển có sức cạnh tranh khu vực; vừa mở ra các không gian tăng trưởng mới, vừa giữ được kỷ luật phát triển, bảo đảm sử dụng đất hiệu quả, hài hòa giữa mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường và an ninh chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung cao độ cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, nhưng phải bền vững, thực chất và có chất lượng.

Việc Đà Nẵng đặt mục tiêu tăng trưởng trên 11% trong năm 2026 thể hiện quyết tâm cao, thành phố phải tiếp tục hoàn thiện kịch bản tăng trưởng, xác định thật rõ các trụ cột tăng trưởng, khu vực đóng góp chính, các dự án then chốt, khả năng huy động và hấp thụ vốn, năng lực giải ngân, hiệu quả đầu tư công, chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh và hiệu quả vận hành của bộ máy.

Mô hình tăng trưởng mới của thành phố phải thực sự dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả phân bổ nguồn lực; phải hỗ trợ kinh tế tư nhân, hình thành cộng đồng doanh nghiệp địa phương năng động, sáng tạo, có khả năng tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng, đủ sức đồng hành cùng thành phố trong giai đoạn phát triển mới.

Thành phố cần rà soát toàn diện những việc còn tồn đọng, đang triển khai và còn ách tắc; phải làm nhanh hơn, chắc hơn, hiệu quả hơn; không để tình trạng chủ trương đúng, cơ chế tốt nhưng thực thi chậm, phối hợp yếu, giải ngân thấp, hiệu quả chưa rõ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược, hạ tầng số và hạ tầng đổi mới sáng tạo, coi đây là nền tảng của giai đoạn phát triển mới.

Thành phố cần ưu tiên các công trình, dự án có tính chiến lược, có sức lan tỏa lớn, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực kết nối, nhất là cảng Liên Chiểu, cảng hàng không Chu Lai gắn với phát triển trung tâm logistics; hệ thống đường sắt đô thị và kết nối vùng Hội An - Tam Kỳ - Chu Lai; dự án luồng Cửa Lở phục vụ phát triển Khu kinh tế mở Chu Lai; kết nối giao thông ngầm; hạ tầng phục vụ Trung tâm tài chính quốc tế, các không gian đổi mới sáng tạo và khu công nghệ cao, các tổ hợp dịch vụ du lịch chất lượng cao…

Thành phố phải lựa chọn đúng dự án trọng tâm, tránh dàn trải; lấy hiệu quả tổng thể, năng lực lan tỏa, đóng góp cho tái cấu trúc nền kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh làm tiêu chí quyết định; thúc đẩy phát triển hạ tầng số, an ninh mạng, triển khai mô hình “Chính quyền số - Đô thị thông minh - Nền hành chính hiện đại”.

Phát triển hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, xã hội, con người và môi trường, hiện thực hóa mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành thành phố đáng sống, an toàn, văn minh, giàu bản sắc, có chất lượng sống cao, thành phố Đà Nẵng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, nhà ở xã hội, chăm lo người có công, phát triển giáo dục, y tế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, nhất là ở khu vực miền núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phát triển phải bao trùm, hài hòa, không để ai bị bỏ lại phía sau; phải giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên chặt chẽ, phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng.

Với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý mọi chủ trương phát triển Đà Nẵng đều phải đặt trong yêu cầu giữ vững quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển đảo, an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và thế trận lòng dân; phải chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa; không để bị động, bất ngờ; làm tốt công tác dân vận, dân tộc, tôn giáo; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; tăng cường niềm tin xã hội; xây dựng môi trường an toàn, ổn định, thuận lợi cho đầu tư và phát triển lâu dài.

Đối với các đề xuất, kiến nghị của thành phố, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tổng hợp đầy đủ, rà soát kỹ, xử lý kịp thời theo thẩm quyền, với tinh thần chung là phải tháo gỡ thực chất, kịp thời, đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, vì lợi ích phát triển chung; đồng thời thành phố cũng phải tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, tự lực, tự cường, dám nghĩ, dám làm, không trông chờ, ỷ lại.

Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng khẩn trương rà soát, cập nhật lại toàn bộ chương trình, kế hoạch, đề án, kịch bản phát triển và danh mục nhiệm vụ trọng tâm của thành phố theo tinh thần buổi làm việc hôm nay; phân công thật rõ người chịu trách nhiệm, tiến độ thực hiện, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra, giám sát định kỳ; phải biến các định hướng lớn thành việc làm cụ thể; biến quyết tâm chính trị thành kết quả phát triển; biến cơ hội thể chế thành động lực thực tế; biến dư địa mới thành năng lực tăng trưởng mới.

"Với truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết, năng động, sáng tạo, với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, cùng với sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố Đà Nẵng sẽ tiếp tục phát huy tốt những kết quả đã đạt được, vượt qua khó khăn, thách thức, thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề ra, xây dựng Đà Nẵng trở thành một cực tăng trưởng lớn của cả nước, một đô thị biển hiện đại, thông minh, đáng sống, có sức cạnh tranh cao trong khu vực, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển chung của đất nước", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo đại tá Ngô Thuận Lăng - Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM, nhiều người trẻ chỉ vì hám lợi trước mắt từ mức lương 6 - 8 triệu đồng/tháng cùng các khoản hoa hồng, tiền thưởng hấp dẫn đã trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Họ được phân công làm quản lý hoặc nhân viên telesale trực tiếp gọi điện tiếp cận, dụ dỗ và lôi kéo khách hàng, chủ yếu là người cao tuổi, đáng tuổi ông bà, cha mẹ của họ, qua đó giúp sức cho hành vi phạm tội.

Luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng từ góc độ tâm lý tội phạm và hành vi tổ chức, có thể thấy việc nhiều nhân viên telesale còn rất trẻ bị khởi tố trong các vụ án liên quan đến mô hình kinh doanh hợp đồng kỳ nghỉ có nhận thức sai lệch về hành vi của mình và bị thao túng tâm lý.

Theo đó, nhiều nhân viên có thể cho rằng mình chỉ đang "làm theo kịch bản bán hàng", "giới thiệu sản phẩm", hoặc "thực hiện chỉ đạo", mà không ý thức được rằng việc cung cấp thông tin sai lệch hoặc che giấu thông tin quan trọng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.

Thứ hai là hiện tượng "khuếch tán trách nhiệm". Khi làm việc trong một hệ thống có nhiều cấp quản lý, mỗi cá nhân thường có xu hướng nghĩ rằng trách nhiệm thuộc về người thiết kế chương trình hoặc người ra quyết định cuối cùng và có suy nghĩ rằng cá nhân họ sẽ không sao bởi vì làm theo chỉ đạo cấp trên.

Cũng theo luật sư, từ thực tiễn nghiên cứu tâm lý tội phạm cho thấy nhiều vụ án kinh tế, lừa đảo núp bóng doanh nghiệp, tâm lý "em chỉ là nhân viên làm thuê" hay "em chỉ làm theo chỉ đạo của cấp trên" là một trạng thái tâm lý khá phổ biến và xảy ra rất nhiều.

Tuy nhiên đây là hiện tượng tâm lý thường gặp, chứ không phải là căn cứ đương nhiên của việc được loại trừ trách nhiệm pháp lý.

Thạc sĩ Ngô Minh Tín (Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Trường đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM) cho rằng vụ lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ là một hiện tượng đáng suy ngẫm và cũng là bài học lớn đối với người lao động trẻ hiện nay.

Trong thực tế, rất ít người bước vào doanh nghiệp với mục đích phạm tội. Phần lớn họ tìm kiếm một công việc để tạo thu nhập, phát triển nghề nghiệp hoặc tích lũy kinh nghiệm.

Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, một số người dần bị cuốn vào môi trường mà ở đó các hành vi sai phạm được bình thường hóa, được xem như một phần của quy trình kinh doanh hoặc được che đậy tinh vi dưới vỏ bọc kỹ năng thực chiến, các chỉ tiêu doanh số, áp lực lợi nhuận.

Đáng chú ý, không ít người trẻ có tâm lý tin tưởng tuyệt đối vào cấp trên hoặc doanh nghiệp, cho rằng mình chỉ là người làm công ăn lương nên sẽ không phải chịu trách nhiệm pháp lý. Đây là một nhận thức hết sức nguy hiểm bởi nhận thức của các bạn về ranh giới giữa quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm quá hời hợt.

Pháp luật hình sự không căn cứ vào chức danh hay vị trí công việc để xác định trách nhiệm, mà căn cứ vào hành vi cụ thể và yếu tố lỗi của từng cá nhân.

"Nhận thức pháp luật của người trẻ hiện nay đã có nhiều chuyển biến tích cực so với trước đây. Các bạn có điều kiện tiếp cận thông tin nhanh hơn, quan tâm nhiều hơn đến quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời cũng chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến học tập, lao động và kinh doanh.

Tuy nhiên, giữa việc biết quy định pháp luật và khả năng vận dụng pháp luật vào các tình huống thực tế vẫn còn một khoảng cách khá lớn. Nhiều sinh viên được học về pháp luật ở mức độ phổ thông hoặc đại cương/nhập môn, nhưng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận diện rủi ro pháp lý trong môi trường nghề nghiệp cụ thể. Khi bước vào doanh nghiệp, các bạn thường tập trung vào chuyên môn, thu nhập và cơ hội thăng tiến mà chưa đặt ra câu hỏi liệu công việc mình đang thực hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hay không" - ông Tín phân tích.

Cũng theo ông Tín, ngoài kiến thức chuyên môn, người trẻ cần trang bị ít nhất ba yếu tố quan trọng.

Một là kiến thức pháp luật cơ bản liên quan đến nghề nghiệp của mình. Không nhất thiết trở thành chuyên gia pháp lý, nhưng mỗi người cần hiểu những giới hạn pháp luật trong lĩnh vực mình tham gia.

Hai là tư duy phản biện và khả năng đặt câu hỏi về tính hợp pháp của công việc được giao. Trong thực tế, không phải mọi chỉ đạo từ cấp trên đều mặc nhiên hợp pháp. Khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, người lao động cần chủ động tìm hiểu, yêu cầu giải thích hoặc tham vấn ý kiến chuyên gia thay vì thực hiện một cách máy móc.

Ba là đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh cá nhân. Nhiều vụ án cho thấy kiến thức chuyên môn cao không đồng nghĩa với khả năng tránh xa vi phạm pháp luật. Điều giúp một người đứng vững trước những cám dỗ về lợi ích vật chất hoặc áp lực doanh số chính là ý thức thượng tôn pháp luật và sự kiên định với các giá trị đạo đức nghề nghiệp.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong ký ức của tôi, một buổi sớm mai cách đây chừng 25 năm, ở vùng quê nghèo Hà Tĩnh, nơi khi ấy chuyện lo cái ăn còn nhọc nhằn, nói chi đến nhu cầu giải trí, bỗng có chiếc xe máy chạy vèo qua con đường trước nhà. Trên yên xe máy gắn chiếc loa nhỏ, tiếng rao vang lên đầy thôi thúc: "Chỉ một đêm duy nhất...". Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ khiến đám trẻ con chúng tôi nôn nao cả ngày. Tối nay, có đoàn lô tô về làng.

Vào những năm cuối thập niên 1990, đầu những năm 2000, ở nhiều vùng quê như quê tôi, mỗi lần nghe tin có hội chợ, có gánh hát lô tô là người lớn, trẻ con đều háo hức. Người đi làm đồng về sớm hơn thường lệ, trẻ nhỏ ăn cơm thật nhanh để được theo cha mẹ ra sân vận động thị trấn. Đó là những đêm hiếm hoi cả làng cùng bước vào một không gian rực rỡ ánh đèn, náo nhiệt tiếng cười, khác hẳn nhịp sống lam lũ thường ngày.

Nếu khách đông, đoàn có thể ở lại vài đêm, thậm chí nửa tháng. Khi ấy, những tấm bạt dựng tạm, vài dãy ghế nhựa, sân khấu ghép bằng ván gỗ cũng đủ trở thành trung tâm vui chơi của cả vùng.

Ngày nay, những gánh lô tô về quê đã thưa dần, nhiều bãi đất trống từng sáng đèn hội chợ nay đã im lìm. Nhưng ở một chiều ngược lại, lô tô không biến mất; nó đang chuyển mình mạnh mẽ ở các đô thị lớn, đặc biệt tại khu vực miền Tây Nam bộ và TP.HCM, nơi loại hình này đang tìm lại sức sống mới.

Tên gọi "lô tô" được cho là bắt nguồn từ tiếng Pháp - loto, vốn có gốc xa hơn từ tiếng Ý - lotto. Đây là một dạng trò chơi dựa trên việc rút số ngẫu nhiên và dò số trên thẻ của người chơi.

Theo nhiều tài liệu, trò chơi này xuất hiện tại Ý từ khoảng thế kỷ 16. Ban đầu, nó mang tính giải trí cộng đồng và dần phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu. Khi lan sang các nước khác, lô tô được biến đổi về luật chơi và cách tổ chức để phù hợp với văn hóa bản địa.

Tại Pháp, hình thức lô tô từng khá phổ biến trong các buổi sinh hoạt cộng đồng. Ở Mỹ, một biến thể tương tự là Bingo xuất hiện rộng rãi vào đầu thế kỷ 20 và trở thành trò chơi quen thuộc tại nhà thờ, hội chợ, trường học hoặc các buổi gây quỹ.

Khi du nhập vào Việt Nam trong giai đoạn giao thoa văn hóa thời thuộc địa, trò chơi này dần được người Việt tiếp nhận rồi cải biên theo cách rất riêng. Nếu ở nhiều nước, đây đơn thuần chỉ là trò chơi may rủi mang tính giải trí, thì tại Việt Nam, lô tô được "sân khấu hóa", gắn với ca hát, diễn xuất và ngôn ngữ dân gian. Đó cũng là lý do lô tô Việt Nam trở nên khác biệt và có bản sắc riêng.

Lô tô phát triển mạnh tại miền Nam Việt Nam, đặc biệt khu vực Tây Nam bộ từ khoảng thập niên 1970 đến 1990. Nơi đây có truyền thống sinh hoạt cộng đồng sôi nổi, đời sống chợ phiên, lễ hội phong phú nên lô tô nhanh chóng tìm được chỗ đứng.

Không giống kiểu dò số im lặng ở nhiều nơi khác, lô tô Việt Nam hấp dẫn nhờ người "rao số" hoặc "kêu số". Người quản trò sẽ bốc ngẫu nhiên từng con số trong lồng cầu rồi hát, hò hoặc đọc những câu nói lái, câu vè, câu đố để gợi mở con số ấy.

Thay vì nói thẳng "số bảy", người gọi số có thể ngân nga:

"Con số gì ra, con số gì ra, cờ ra con mấy...

Chị ong nâu nâu nâu nâu

Chị bay đi đâu đi đâu

Chú gà trống mới gáy, ông mặt trời mới dậy

Mà trên những cành hoa em đã thấy chị bay

Con số bảy (7), con số bảy (7)".

Hay số khác lại được gắn với thành ngữ, tên món ăn, chuyện đời sống, khiến khán giả vừa dò số vừa cười nghiêng ngả.

Chính sự ứng biến linh hoạt, dí dỏm và đậm màu sắc địa phương đã khiến lô tô trở thành một hình thức giải trí đại chúng. Nhiều người đi xem lô tô không hẳn vì giải thưởng, mà vì thích nghe cách kêu số duyên dáng, thích tiếng cười rộn ràng và bầu không khí đông vui. Ở nhiều vùng quê miền Tây, mỗi khi có đoàn lô tô về gần như là sự kiện văn hóa nhỏ của cả xóm.

Từ nhu cầu giải trí ấy, hàng loạt gánh hát lô tô hình thành. Họ rong ruổi từ tỉnh này sang tỉnh khác, dựng sân khấu tạm ở bãi đất trống, chợ đêm, hội chợ xuân hoặc sân vận động huyện, xã.

Một nét đặc biệt của lô tô Việt Nam là nhiều đoàn do người chuyển giới nữ hoặc nam giả nữ biểu diễn. Với họ, sân khấu lô tô không chỉ là nơi kiếm sống mà còn là không gian hiếm hoi để được thể hiện bản thân trong bối cảnh xã hội trước đây còn nhiều định kiến.

Ánh đèn sân khấu rực rỡ là vậy, nhưng phía sau lại là đời sống nhiều nhọc nhằn. Không ít đoàn ăn ngủ ngay dưới sàn diễn, quần áo treo lẫn với đạo cụ, bữa cơm tối nấu vội bên hông rạp. Hôm nào bán vé khá thì cả đoàn vui, hôm nào mưa gió vắng khách lại thấp thỏm lo tiền xăng xe, tiền cơm gạo.

Bốn chữ "đi hát lô tô" vì thế từng gắn với thân phận lênh đênh của rất nhiều con người sống nhờ tiếng cười khán giả.

Cùng với thời gian, lô tô từng chịu không ít định kiến. Có người cho rằng đây chỉ là trò đỏ đen, thiếu giá trị nghệ thuật. Có thời điểm, một số nơi tổ chức tự phát, thiếu kiểm soát, nội dung phản cảm hoặc lợi dụng yếu tố nhạy cảm để câu khách, càng khiến hình ảnh lô tô trở nên méo mó.

Bên cạnh đó, khi truyền hình, internet và các hình thức giải trí hiện đại bùng nổ, lô tô kiểu cũ dần mất khán giả. Nhiều đoàn tan rã, nghệ sĩ bỏ nghề, sân khấu lưu động cũng thưa vắng. Không ít người tưởng rằng lô tô sẽ chỉ còn trong ký ức.

Nhưng vài năm trở lại đây, lô tô bước vào một giai đoạn mới. Nhiều nghệ sĩ trẻ lựa chọn làm lại từ đầu: chỉn chu sân khấu, đầu tư âm thanh, ánh sáng, tiết chế yếu tố gây tranh cãi, nâng chất lượng biểu diễn và đưa thêm thông điệp nhân văn vào chương trình.

Lô tô hôm nay không còn đơn thuần là mua vé dò số. Khán giả đến xem để nghe hát, xem biểu diễn, thưởng thức hài duyên dáng, tương tác cùng nghệ sĩ và tận hưởng một không gian cộng đồng rất đặc biệt.

Tại TP.HCM, đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời là một trong những cái tên góp phần làm mới hình ảnh lô tô. Thay vì chỉ dựng sân khấu lưu động như xưa, đoàn xây dựng chương trình theo hướng chuyên nghiệp, có kịch bản, có đầu tư trang phục, âm nhạc và câu chuyện văn hóa.

Người đứng đầu đoàn là Lộ Lộ (43 tuổi). Chia sẻ với PV Thanh Niên, cô cho biết nhiều năm qua, cô theo đuổi mục tiêu đưa lô tô đến gần công chúng trẻ, đồng thời xóa dần những định kiến cũ bám lấy loại hình này. Nhờ mạng xã hội, nhiều trích đoạn biểu diễn lan tỏa rộng rãi. Khán giả trẻ vốn chưa từng biết lô tô, hội chợ cũng bắt đầu tò mò, tìm đến rạp xem trực tiếp.

Mỗi lần nghe tiếng nhạc mở màn lô tô, tôi lại nhớ về buổi sáng năm nào ở quê nghèo Hà Tĩnh, khi chiếc loa trên xe máy chạy ngang và lũ trẻ con chúng tôi reo lên vì tối nay có hội.

Thứ ánh sáng của đêm lô tô ngày ấy không rực rỡ như sân khấu hiện đại bây giờ. Nhưng nó từng soi sáng một vùng quê thiếu thốn niềm vui, từng đem đến tiếng cười cho những con người lam lũ sau một ngày dài.

Hôm nay, lô tô đã khác, chuyên nghiệp hơn, văn minh hơn, trẻ trung hơn. Nhưng ở tầng sâu nhất, nó vẫn giữ nguyên giá trị cũ: mang niềm vui đến cho đám đông. Từ tiếng rao "chỉ một đêm duy nhất" của ngày xưa đến sân khấu chỉn chu của hôm nay, lô tô đã đi qua nhiều thăng trầm để tồn tại.

Và hành trình ấy, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của một trò chơi dân gian, mà là câu chuyện về sức sống của văn hóa bình dân Việt Nam - thứ tưởng mong manh nhưng chưa bao giờ mất đi.

Tin Gốc: Thanh Niên