Thông điệp trên được các chuyên gia đưa ra chiều 28/5 trong buổi công bố Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long, diễn ra tại Cần Thơ.
Theo báo cáo, Kinh tế Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn tăng trưởng ổn định nhưng chưa tạo được bước nhảy về năng suất và quy mô doanh nghiệp. Năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, đóng góp 8,39% vào tăng trưởng chung cả nước và chiếm 12,2% GDP quốc gia. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế vùng vẫn phụ thuộc vào nông nghiệp và công nghiệp chế biến nông – thủy sản. Tuy nhiên, mức tăng này thấp hơn các vùng công nghiệp hóa nhanh.
Từ năm 2023, Đồng bằng sông Cửu Long trở thành vùng có mật độ doanh nghiệp thấp nhất nước. Sau sáp nhập, khi không còn Long An, số doanh nghiệp đang hoạt động của vùng giảm khoảng 20%, còn xấp xỉ 65.000 đơn vị.
Tiến sĩ Hồ Sỹ Hùng – Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết Đồng bằng sông Cửu Long đang đối diện một nghịch lý sau khi điều chỉnh địa giới, vùng không còn Long An (sáp nhập với Tây Ninh và thuộc vùng Đông Nam Bộ), những hạn chế cố hữu về công nghiệp, FDI và năng lực doanh nghiệp càng bộc lộ rõ nét. Mô hình tăng trưởng cũ dựa vào tài nguyên, sản lượng thô, lao động giản đơn và hộ sản xuất nhỏ đã chạm trần giới hạn.
Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh (đồng chủ biên báo cáo, giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright) thông tin rằng năm 2000, ĐBSCL từng chiếm khoảng 22% tổng số doanh nghiệp cả nước, đến năm 2024 tỷ lệ này chỉ còn khoảng 7%.
“Điều này cho thấy khu vực doanh nghiệp ở miền Tây không chỉ ít mà còn thiếu động lực tái tạo, sự nâng cấp về quy mô cũng như đơn vị đầu chuỗi đủ năng lực dẫn dắt các chuỗi giá trị của vùng”, chuyên gia nói.
Đến nay, khu vực này vẫn giữ vai trò chiến lược trong an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản của Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng nuôi trồng thủy sản, khoảng 70% sản lượng trái cây và trên 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, logistics vẫn là điểm nghẽn cố hữu, trực tiếp làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vùng.
Mỗi năm, nơi đây vận chuyển khoảng 18 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu, nhưng chi phí logistics chiếm tới 20–25% giá thành sản phẩm. 70% hàng hóa vẫn phải trung chuyển qua TP HCM và Đông Nam Bộ.
Năm 2025, mạng lưới cao tốc liên quan trực tiếp đến Đồng bằng sông Cửu Long bao gồm cả các tuyến đã đưa vào khai thác và đang triển khai, dài khoảng 550 km; thời gian di chuyển giữa TP HCM – Cần Thơ giảm từ hơn bốn giờ xuống hơn hai giờ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cao tốc chỉ tạo đột phá nếu đi kèm lớp hệ thống cơ sở hạ tầng phối hợp như đường thủy, kho lạnh, trung tâm phân loại, kiểm định, logistics số và mạng lưới doanh nghiệp đủ sức tổ chức chuỗi cung ứng để biến cải thiện hạ tầng thành giá trị kinh tế.
Kế đến, năng suất lao động là điểm nghẽn trực tiếp của mục tiêu phát triển doanh nghiệp vùng. Cụ thể, năng suất lao động của vùng này hiện ở nhóm thấp nhất cả nước, khoảng 133 triệu đồng/lao động mỗi năm, xấp xỉ vùng Trung du và Miền núi phía Bắc. Đáng chú ý, năng suất lao động công nghiệp của vùng chỉ bằng khoảng một nửa mức trung bình cả nước, còn khu vực dịch vụ chỉ đạt khoảng hai phần ba. Điều này cho thấy vùng chưa tạo được các ngành và doanh nghiệp có giá trị gia tăng cao để kéo mặt bằng năng suất đi lên.
Tỷ lệ lao động qua đào tạo của vùng chỉ đạt 16,3%, trong khi Đông Nam Bộ 23,9%. Tương tự, tỷ lệ đô thị hóa của vùng chỉ đạt khoảng 29%, thấp hơn mức trung bình cả nước 38%. Đây là ràng buộc lớn đối với các ngành chế biến sâu, logistics, dịch vụ kỹ thuật, chuyển đổi số và thu hút FDI chất lượng cao…
Báo cáo xác định ĐBSCL đã mất dần vị thế doanh nghiệp trong bản đồ kinh tế quốc gia. Mặc dù số lượng doanh nghiệp của vùng vẫn tăng nhưng trong giai đoạn 2015–2025 có tốc độ tăng thấp nhất nước. Chất lượng doanh nghiệp cũng đáng lo ngại. Phân loại theo quy mô vốn, đến năm 2024, doanh nghiệp siêu nhỏ ở đây vẫn chiếm tới 42%, mức cao nhất cả nước. Trong khi tỷ trọng doanh nghiệp lớn của vùng cũng thuộc nhóm thấp nhất nước…
Các chuyên gia khuyến nghị cấp địa phương cần chuyển từ cạnh tranh đơn lẻ sang hợp tác và liên kết trong một hệ sinh thái doanh nghiệp vùng. Trung ương cần kiến tạo thể chế vùng có thực quyền và gắn đầu tư công với kế hoạch khai thác kinh tế. Đồng thời hình thành cơ chế bảo lãnh tín dụng công cấp vùng, ưu tiên cho chế biến sâu, kho lạnh, logistics, thương mại điện tử nông thôn, công nghệ số, chuỗi liên kết bền vững….
Các nghiên cứu chỉ ra rằng đến năm 2030, đột phá của ĐBSCL sẽ không chỉ nằm ở những tuyến cao tốc, cảng biển hay khu công nghiệp mới, mà ở việc hình thành được một cộng đồng doanh nghiệp đủ sức biến tài nguyên bản địa thành giá trị gia tăng, biến thách thức khí hậu thành năng lực thích ứng và biến bản sắc vùng thành lợi thế cạnh tranh bền vững…
Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long năm 2025 là ấn phẩm nghiên cứu chuyên sâu được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Trường Chính sách công và quản lý Fulbright thực hiện năm thứ năm liên tiếp, theo nhiệm vụ Thủ tướng giao tại Nghị quyết 57/2022 về hoàn thiện thể chế vùng kinh tế xã hội.
Ấn phẩm cung cấp cho Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp một bức tranh thực chứng, khách quan và đủ chiều sâu về một vùng kinh tế đặc biệt quan trọng của quốc gia.
Ngày 2-4, UBND tỉnh Gia Lai phê duyệt quy hoạch chung xây dựng tỉ lệ 1/5.000 khu vực đầm Trà Ổ, thuộc địa bàn các xã Bình Dương, Phù Mỹ Đông, Phù Mỹ Bắc (huyện Phù Mỹ, Bình Định cũ).
Theo quyết định phê duyệt, tỉnh Gia Lai sẽ lập quy hoạch phát triển vùng nước đầm nước ngọt Trà Ổ và khu vực xung quanh với tổng diện tích lên tới 5.665ha.
Trong đó, ranh giới quy hoạch phía Bắc giáp đường Mỹ Châu - Mỹ Đức, phía Nam giáp đường ĐT632, phía Đông giáp Biển Đông, phía Tây giáp quốc lộ 1.
Đầm Trà Ổ là vùng đất ngập nước có giá trị sinh thái đặc biệt với hệ sinh thái đa dạng, nguồn lợi thủy sản phong phú.
Đầm nước ngọt này còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nước, hạn chế lũ lụt, ổn định khí hậu và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp khu vực.
Do đó, theo UBND tỉnh Gia Lai, việc lập quy hoạch nhằm xác định rõ chức năng sử dụng đất, phân vùng phát triển hợp lý, giải quyết xung đột sử dụng tài nguyên nước và làm cơ sở cho các quy hoạch phân khu, dự án đầu tư; đảm bảo khai thác hiệu quả tiềm năng khu vực gắn với bảo vệ hệ sinh thái đặc thù của đầm.
Tỉnh Gia Lai xác định đầm Trà Ổ là vùng đất ngập nước quan trọng của tỉnh, khu vực hạn chế phát thải. Ưu tiên phục hồi hệ sinh thái tự nhiên kết hợp phát triển kinh tế, ổn định và nâng cao đời sống nhân dân khu vực.
Bên cạnh đó, tập trung phát triển du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng dựa vào các giá trị văn hóa truyền thống, cảnh quan tự nhiên đặc trưng, khác biệt. Phát triển thương mại dịch vụ, các khu dân cư chất lượng cao, trung tâm đào tạo nhân lực năng lượng tái tạo…
Khu vực đầm Trà Ổ được quy hoạch với dân số khoảng 36.000 người, dự báo lượt khách du lịch lưu trú từ 10.000 - 12.000 lượt/ngày. Vùng đầm Trà Ổ được chia làm 4 tiểu vùng phát triển.
Trong đó, tiểu vùng 1 là vùng lòng đầm, có diện tích 1.461ha. Đây là khu vực phục hồi đa dạng sinh học vùng đất ngập nước, kết hợp chức năng chứa nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, khai thác nguồn lợi thủy sản; phát triển du lịch xanh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.
Tiểu vùng 2 là khu vực Tây Nam đầm Trà Ổ, có diện tích 1.072ha, được quy hoạch phát triển khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ, du lịch trên cơ sở mở rộng khu vực đô thị hiện hữu (thị trấn Bình Dương cũ) về phía đầm.
Tiểu vùng 3 là khu vực phía Đông đầm Trà Ổ, diện tích khoảng 1.832ha, được quy hoạch phát triển đường giao thông kết hợp kè ven biển, công viên ven biển; phát triển khu đô thị, du lịch nghỉ dưỡng giải trí và sân golf; bến thuyền du lịch, khu du lịch sinh thái đầm Trà Ổ.
Tiểu vùng 4 là khu vực phía Bắc đầm Trà Ổ, diện tích 1.299ha, được quy hoạch chỉnh trang khu dân cư ven biển trở thành điểm du lịch cộng đồng, khu du lịch nghỉ dưỡng biển. Phát triển khu dân cư mới kết hợp thương mại du lịch, điểm du lịch cộng đồng.
Báo cáo ngày 7-4 của Đảng ủy UBND tỉnh Cà Mau chỉ rõ sự biến động của giá nhiên liệu đã trực tiếp đội chi phí lên mọi mặt của đời sống. Thống kê đến ngày 25-3, toàn tỉnh có tới 274 tàu cá phải giảm chuyến ra khơi và 84 tàu buộc phải neo bến (nằm bờ).
Không dừng lại ở nghề cá, chi phí vận hành máy bơm tưới cho lúa, muối, đến khâu vận chuyển vật tư, nông sản đều tăng mạnh. Mô hình sản xuất lúa - tôm đang chịu sức ép lớn nhất khi người dân phải gánh thêm chi phí nhiên liệu bên cạnh giá vật tư nông nghiệp vốn đã neo ở mức cao.
Dù đánh giá nguồn cung nhiên liệu hiện tại vẫn cơ bản đáp ứng đủ 30 ngày tiêu thụ trong điều kiện bình thường, Cà Mau vẫn chuẩn bị sẵn sàng các phương án dự phòng.
Đối với tình huống thiếu hụt cục bộ, Sở Công Thương sẽ lập tức yêu cầu các nhà phân phối san sẻ nguồn hàng. Lượng tồn kho trên toàn tỉnh phải được thống kê xong trong tối đa 12 giờ để nhận diện vùng thiếu hụt. Ngay sau đó, tỉnh sẽ kiến nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các đầu mối rót hàng về Cà Mau, dứt khoát không phụ thuộc một nguồn, với mục tiêu cao nhất là cân bằng lại thị trường trong vòng 24 giờ đến 48 giờ.
Nếu xảy ra trường hợp biến động mạnh về giá, chi phí nhập khẩu và chiết khấu trong hệ thống phân phối giảm sâu dẫn đến nguy cơ hệ thống bán lẻ hoạt động cầm chừng hoặc ngừng bán (khi có trên 10% số cửa hàng bán lẻ có dấu hiệu này), Sở Công Thương sẽ chủ động phối hợp với các thương nhân phân phối triển khai phương án ứng phó. Cùng lúc, lực lượng Công an tỉnh sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng nhằm ổn định tâm lý thị trường.
Đối với tình huống khẩn cấp hoặc bất khả kháng, nguồn xăng dầu sẽ được phân bổ theo thứ tự ưu tiên nghiêm ngặt cho quốc phòng, an ninh, y tế, giao thông thiết yếu và các cơ sở sản xuất trọng điểm. Toàn bộ nguồn hàng tại các kho liên quan sẽ được huy động điều chuyển tối đa. Đồng thời tỉnh sẽ báo cáo Bộ Công Thương để đề nghị hỗ trợ từ nguồn dự trữ quốc gia.
Nhằm triển khai hiệu quả các phương án, Giám đốc Sở Công Thương được giao chủ trì, chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, xử lý triệt để các hành vi găm hàng, bán nhỏ giọt hay ngừng bán không đúng quy định. Cơ quan này cũng có trách nhiệm thường xuyên theo dõi lượng tồn kho (nhập - xuất - bán) của các thương nhân phân phối để kịp thời phát hiện sớm các nguy cơ thiếu hụt.
Bên cạnh đó, Sở Tài chính được giao chủ trì tăng cường theo dõi sát diễn biến giá cả mặt hàng lúa gạo và các hàng hóa dịch vụ thiết yếu phục vụ trực tiếp nhu cầu người dân, từ đó kịp thời tham mưu các biện pháp bình ổn giá theo đúng thẩm quyền. Đơn vị này cũng sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 15 tham mưu tháo gỡ khó khăn về tín dụng, ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất nông nghiệp, thủy sản và lĩnh vực logistics.
Tâm thư được bà Cao Thị Ngọc Dung - Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) - gửi đến cổ đông, nhà đầu tư sau khi ông Đặng Ngọc Thảo - nguyên Giám đốc Công ty giám định P-Lab - bị bắt trong vụ buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. PNJ là công ty mẹ của Công ty MTV giám định PNJ (P-Lab).
Theo đó, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương. Ước tính tổng doanh thu từ kim cương đã bán ra thị trường khoảng 280 tỉ đồng.
Trong thư, bà Dung cho hay PNJ đã xây dựng nền tảng tài chính an toàn, bền vững, có nguồn lực dự phòng và tin tưởng rằng có đủ nguồn lực để ứng phó với tình huống hiện tại.
Bà cũng nhấn mạnh là doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận minh bạch, nhất quán, đồng thời tôn trọng quá trình điều tra của cơ quan chức năng và tuân thủ quy định pháp luật.
"Chiến lược của PNJ trong nhiều năm qua là hạn chế kinh doanh các sản phẩm kim cương kích thước lớn mang tính tích lũy, đồng thời tập trung phát triển các dòng trang sức thuộc mảng lifestyle", bà Dung cho biết.
Nguồn kim cương mà PNJ đang kinh doanh gồm kim cương nhập khẩu chính ngạch và kim cương được doanh nghiệp mua lại theo cam kết với khách hàng.
Đồng thời, Chủ tịch PNJ khẳng định hoạt động của doanh nghiệp đến nay vẫn được duy trì ổn định. Công ty đồng thời giữ nguyên cam kết đối với kế hoạch doanh thu và lợi nhuận sau thuế đã được đại hội đồng cổ đông thông qua.
Bà Cao Thị Ngọc Dung cũng bày tỏ sự tiếc nuối khi vụ việc liên quan đến một cá nhân đã gây ra những lo ngại, ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng, cổ đông, nhà đầu tư và các bên liên quan.
Thay mặt ban lãnh đạo, bà Cao Thị Ngọc Dung gửi lời xin lỗi về những tác động phát sinh. "Doanh nghiệp sẽ tiếp tục cập nhật thông tin trong phạm vi phù hợp, duy trì hoạt động kinh doanh, bảo vệ lợi ích cổ đông và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn", bà Dung nhấn mạnh.
Trước đó, trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ ngày 3-7, bà Cao Thị Ngọc Dung cho biết điều quan trọng với PNJ lúc này là bảo đảm quyền lợi của khách hàng, duy trì sự minh bạch và giữ vững những chuẩn mực mà doanh nghiệp đã theo đuổi trong nhiều năm qua.
Hiện chính sách hậu mãi của PNJ vẫn được thực hiện theo đúng các quy định và chính sách đang áp dụng đối với từng dòng sản phẩm và có trách nhiệm với các sản phẩm do mình cung cấp.
Nếu khách hàng có nhu cầu kiểm tra hoặc xác minh thêm đối với sản phẩm đã mua, PNJ luôn sẵn sàng tiếp nhận và hỗ trợ theo quy trình hiện hành.
"Chúng tôi hiểu sự việc ông Đặng Ngọc Thảo đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của khách hàng. Tuy nhiên chúng tôi khẳng định rằng quyền lợi của khách hàng luôn đặt lên trên, những cam kết với khách hàng về chất lượng, giá cả, thu mua luôn được đảm bảo.
Hiện lý lịch các sản phẩm mà P-Lab đã kiểm định đều được lưu trữ. Do vậy nếu khách hàng muốn đối soát chúng tôi đều có thể truy lại tất cả thông số. Chính sách không có gì thay đổi. Trước đây chúng tôi thu mua thế nào thì bây giờ sẽ như vậy", bà Dung khẳng định.
