Môn Lịch sử áp đảo lựa chọn thi tốt nghiệp THPT 2026

Ngày 26/4, cuộc thi quý II Đường lên đỉnh Olympia được phát sóng với màn tranh tài của 4 thí sinh: Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ), Đoàn Trí Anh (THPT Đan Phượng, Hà Nội), Nguyễn Sư Minh Khôi (THPT Đông Hà, Quảng Trị) và Trần Nguyên Đức (THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Hà Nội).

Trước khi bước vào cuộc thi, Thái Dương chia sẻ động lực lớn nhất là dòng máu người Phú Thọ. Ngày phát sóng lượt thi quý đúng dịp Giỗ tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) nên em hy vọng mang cầu truyền hình trận chung kết về quê hương.

Ở phần thi Khởi động, mỗi thí sinh trải qua lượt thi cá nhân (6 câu hỏi) và thi chung (15 câu), nội dung về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hóa - thể thao - nghệ thuật, sự kiện...

Trí Anh gây ấn tượng khi trả lời đúng 5/6 câu hỏi cá nhân, trong khi Minh Khôi, Thái Dương và Nguyên Đức chỉ đúng 1-3 câu.

Đến lượt thi chung, Trí Anh và Minh Khôi vượt trội về số lượt bấm chuông giành quyền trả lời. Tuy nhiên, cả hai đều chưa tận dụng hiệu quả. Khép lại phần thi này, Trí Anh vẫn dẫn đầu với 45 điểm. Bám sát là Minh Khôi với 30 điểm. Thái Dương và Nguyên Đức lần lượt có 15 điểm và 10 điểm.

Bước ngoặt của trận đấu đến ở phần thi Vượt chướng ngại vật. Các thí sinh phải tìm từ khóa gồm 25 chữ cái thông qua 4 từ hàng ngang và các góc hình ảnh gợi ý.

Chỉ vài giây sau khi MC đọc câu hỏi cho hàng ngang đầu tiên, Thái Dương bất ngờ bấm chuông và đưa ra đáp án cho chướng ngại vật là "Không có gì quý hơn độc lập, tự do".

Dương giải thích dữ kiện giúp em suy luận là đáp án cho câu hỏi đầu tiên về quảng trường mang tên một danh nhân Việt Nam, được khánh thành ngày 29/7/2025 tại Nga. Các khán giả ở trường quay từ thảng thốt khi nghe Dương bấm chuông đến vỡ òa khi MC thông báo câu trả lời của em chính xác.

Sau phần thi này, ngôi đầu đoàn leo núi đổi chủ. Thái Dương vươn lên với 75 điểm, ba thí sinh còn lại không thay đổi điểm số.

Đến phần thi Tăng tốc, các thí sinh chỉ tận dụng được 3 trong 4 cơ hội ghi điểm. Câu hỏi về các quốc gia có dân số trên 100 triệu người khiến cả 4 em bó tay. Thái Dương duy trì phong độ ổn định khi ghi thêm 90 điểm, củng cố ngôi đầu với 165 điểm. Nguyên Đức cải thiện đáng kể thành tích, vươn lên vị trí thứ hai với 90 điểm. Trong khi đó, Trí Anh có 85 điểm, Minh Khôi sở hữu 60 điểm.

Bước vào phần thi Về đích, Thái Dương lựa chọn chiến thuật an toàn với ba câu hỏi 20 điểm. Em ghi thêm 40 điểm nhưng để Trí Anh giành 20 điểm nên khép lại lượt thi của mình với 185 điểm.

Đang có 105 điểm, Trí Anh chọn gói câu hỏi 80 điểm. Nam sinh chỉ trả lời đúng một câu 30 điểm nhưng cũng mất tương đương khi Nguyên Đức giành quyền trả lời ở một câu. Cuối cùng, nam sinh bảo toàn điểm số 105.

Lượt thi của Nguyên Đức diễn ra kịch tính. Em chọn gói câu hỏi 70 điểm khi đang có 120 điểm. Đức trả lời đúng hai câu và tận dụng hiệu quả ngôi sao hy vọng để vươn lên dẫn đầu với 190 điểm.

Bị Nguyên Đức vượt mặt, Thái Dương cố gắng giành điểm trong lượt thi của Minh Khôi để lấy lại vị trí dẫn đầu. Em hai lần bấm chuông giành quyền trả lời. Lần thứ nhất, Dương trả lời đúng, ghi thêm 30 điểm, vươn lên với 215 điểm.

Lần thứ hai, cả em và Nguyên Đức đều nhấn chuông. Thái Dương bấm chuông nhanh hơn nhưng câu trả lời chưa chính xác nên bị trừ 15 điểm.

Với số điểm chung cuộc 200 điểm, hơn Nguyên Đức 10 điểm, Thái Dương giành vòng nguyệt quế.

Thái Dương và người chiến thắng cuộc thi quý I - Gia Bảo (THPT chuyên Lê Quý Đôn - Đông Hải, Khánh Hòa), là hai thí sinh đầu tiên của trận chung kết năm 26 của Đường lên đỉnh Olympia.

Tin Gốc: Vnexpress

Sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành điều dưỡng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thu hút tuyển sinh và đào tạo người học trong các trường ĐH và CĐ.

Chia sẻ về vấn đề này, tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết VN hiện chỉ có khoảng 14-15 điều dưỡng/1 vạn dân trong khi Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành T.Ư năm 2017 đặt ra mục tiêu đến năm 2025 phải có 25 điều dưỡng/1 vạn dân và năm 2030 là 33 điều dưỡng/1 vạn dân.

"Tỷ lệ này đang thuộc nhóm thấp của ASEAN. Thái Lan có khoảng 20-25 điều dưỡng/1 vạn dân, Malaysia khoảng 30-35, Singapore trên 70; các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD trung bình từ 80-120. Chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng chuyên môn so với yêu cầu thực tế và so với mặt bằng chung của khu vực cũng như thế giới", tiến sĩ Dương nhận định.

Theo khảo sát của Cục Quản lý khám chữa bệnh, trong cùng một ca trực, trung bình một điều dưỡng tại khoa hồi sức tích cực phải chăm sóc từ 3-4 bệnh nhân.

"Khi số lượng điều dưỡng không đủ, người bệnh không được theo dõi và chăm sóc toàn diện, liên tục. Tại nhiều khoa lâm sàng, đặc biệt là hồi sức tích cực, một tỷ lệ lớn bệnh viện (BV) vẫn phải huy động người nhà người bệnh tham gia hỗ trợ chăm sóc thường ngày", ông Dương cho hay.

Hiện nay, VN có trên 100 cơ sở tham gia đào tạo điều dưỡng, tuy nhiên không phải trường nào cũng tuyển được đủ chỉ tiêu hằng năm. Năm 2025, hàng loạt trường phải tuyển bổ sung ngành điều dưỡng như Trường ĐH Y Dược (ĐH Huế, 65 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Thái Bình (86 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Hải Phòng (60 chỉ tiêu)… Trường ĐH Tây Nguyên tuyển 34 chỉ tiêu ngành điều dưỡng ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp thì không có thí sinh (TS) nào nhập học, tổng chỉ tiêu của các phương thức là 48 thì có khoảng 41 TS nhập học.

Các cơ sở đào tạo như ĐH Phenikaa, ĐH Duy Tân, các trường ĐH Văn Lang, Quốc tế Hồng Bàng, Nguyễn Tất Thành, Tân Tạo... đều phải tuyển bổ sung ngành này.

Ở bậc CĐ, số lượng người học ngành điều dưỡng cũng giảm nhiều so với những năm trước. Tiến sĩ Lê Lâm, Hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết: "Cách đây khoảng chục năm, TS đăng ký ngành này rất đông. Thời điểm hiện tại, nhu cầu nhân lực cần nhiều do hệ thống BV tư phát triển, BV công nâng cấp mở rộng, nhưng tại trường, người học điều dưỡng giảm từ 50-70%".

Trong một nghiên cứu của giảng viên Phạm Dương Thanh Tâm và Nguyễn Thị Thảo Ngọc, Khoa Điều dưỡng - Kỹ thuật y học Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, hầu hết sinh viên các ngành điều dưỡng, dược và y khoa được phỏng vấn đều cho rằng nghề điều dưỡng vất vả và áp lực nhất trong hệ thống y tế.

"Định kiến về ngành điều dưỡng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các yếu tố gia đình, truyền thông và môi trường. Sinh viên cả 3 ngành trên đều nhận định ngành điều dưỡng thiếu vai trò lãnh đạo và cơ hội thăng tiến trong bộ máy quản lý. Hình ảnh người điều dưỡng bị lu mờ, ít được ghi nhận những đóng góp. Các gia đình có xu hướng thiên vị các ngành y đa khoa, dược hơn là điều dưỡng", nhóm nghiên cứu chia sẻ.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Uyên, Phó khoa Điều dưỡng - Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, nêu sự thiếu hụt điều dưỡng tại VN đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chế độ đãi ngộ và mức lương chưa tương xứng khi lương khởi điểm của một điều dưỡng mới ra trường tại các BV công lập hiện nay còn thấp.

"Thứ hai là áp lực công việc. Vì thiếu nguồn điều dưỡng nên một số điều dưỡng phải chăm sóc số lượng bệnh nhân nhiều hơn so với tiêu chuẩn khuyến cáo. Bên cạnh đó là áp lực từ người nhà bệnh nhân cùng với trực đêm dẫn đến dễ kiệt sức. Vị thế xã hội chưa được nhìn nhận đúng khi trong tâm thức của nhiều người dân, bác sĩ là người ra y lệnh, còn điều dưỡng chỉ là người làm theo", tiến sĩ Uyên nhận định.

Tuy nhiên, theo tiến sĩ Uyên, hiện nay có 2 nhóm TS nhận thức theo 2 hướng. Một là e ngại vì vẫn còn định kiến, coi điều dưỡng là công việc phục vụ, vất vả, trực đêm hôm nhưng thu nhập không tương xứng. Do đó, tỷ lệ TS chọn ngành điều dưỡng có xu hướng sụt giảm. Nhiều trường gặp khó khăn trong việc tuyển sinh đủ chỉ tiêu.

"Trong khi đó, nhóm còn lại vẫn yêu ngành do được xã hội trọng dụng và dễ kiếm việc làm do cầu cao, đặc biệt cơ hội chuyển dịch lao động quốc tế. Các em có thể tới các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản, Canada, Úc, Đài Loan với nhiều chương trình học bổng, tuyển dụng với mức lương rất cao và cơ hội định cư rõ ràng", tiến sĩ Uyên thông tin.

Tiến sĩ Lưu Nguyễn Đức Hạnh, Phó khoa Điều dưỡng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho hay bên cạnh nhóm TS e ngại thì vẫn có nhiều bạn trẻ nhận thấy điều dưỡng là công việc có tính ổn định cao, nhu cầu xã hội lớn và vị thế của người điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại đã được nâng tầm, không còn đơn thuần là người hỗ trợ mà là một cộng sự quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và giữ chân sinh viên với nghề, tiến sĩ Đức Hạnh nêu: "Chương trình học của các trường phải bám sát thực tế, chú trọng kỹ năng lâm sàng. Giảng viên giàu kinh nghiệm và tâm huyết để truyền lửa nghề cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị đào tạo và cơ sở thực tập. Khi sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập ổn định và môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp, các em sẽ tự tin theo đuổi nghề".

Trong khi đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Anh, Phó khoa Điều dưỡng - Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho rằng Bộ Y tế và các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách tăng lương cơ bản, tăng phụ cấp ưu đãi nghề, đặc biệt là phụ cấp trực đêm, phụ cấp độc hại riêng cho khối điều dưỡng để họ yên tâm sống được với nghề.

"Phải đẩy mạnh truyền thông để xã hội hiểu rằng điều dưỡng là một ngành khoa học chăm sóc độc lập, phối hợp bình đẳng với bác sĩ chứ không phải nghề phụ thuộc. Môi trường làm việc cũng nên được cải thiện, giảm tải thủ tục hành chính bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin để họ có nhiều thời gian tập trung vào chuyên môn chăm sóc người bệnh, giảm áp lực tâm lý", tiến sĩ Ánh chia sẻ thêm.

Theo tiến sĩ Ánh, nhà nước cũng có thể cân nhắc áp dụng chính sách miễn giảm học phí hoặc cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành điều dưỡng nhằm thu hút học sinh nộp hồ sơ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sáng 1.6, thí sinh TP.HCM thi lớp 10 với môn ngữ văn. Đồng hồ chỉ gần 8 giờ, chị Thủy, vẫn nhìn vào bên trong trường thi đang đóng cổng kín mít, nói với mấy phụ huynh ngồi cạnh "chắc giờ sắp reo chuông báo tính giờ làm bài rồi". "Mình ngồi đây mà thấy chuông reo cái mình hết hồn, hồi hộp ghê", chị Thủy nói.

Chị Thủy, 45 tuổi, làm công việc tự do để có thể đưa đón các con đi học chính, học thêm cho thuận tiện. Con trai chị học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Lý Thánh Tông, phường Chánh Hưng. Những ngày này, chị gác lại hết mọi công việc, vì tâm trí chỉ dám nghĩ về kỳ thi lớp 10.

"Đêm rồi tôi không ngủ được. Bé nhà tôi ôn bài tới 11 giờ đêm mới chịu ngủ. Tôi kêu con đi ngủ sớm đi, nó nói mẹ cứ để con ôn đi mẹ, cho yên tâm. Tôi trằn trọc tới 2 giờ sáng mới ngủ được chút. 4 giờ sáng đã dậy để nấu đồ ăn sáng cho con. 5 rưỡi thì hai mẹ con bắt đầu xuất phát tới trường thi", chị Thủy kể với hai phụ huynh ngồi cạnh.

Chị Hạnh, người mẹ có 3 con, ở 3 cấp học khác nhau, năm nay 50 tuổi, cũng có cảm giác thấy mình đang là thí sinh đang thi lớp 10 cùng con. Đêm qua chị chập chờn ngủ không được, sáng nay dậy từ 4 giờ, tự tay nấu cơm sườn cho con ăn. "Cơm sáng nay tôi mới nấu, sườn ướp từ tối qua, giờ lấy ra nấu, ăn vậy cho yên tâm. Mấy ngày con thi cử tôi không dám mua món gì linh tinh ngoài đường", chị Hạnh nói.

Bên trong cánh cổng Trường THCS Lý Thánh Tông, hơn 800 thí sinh làm bài thi ngữ văn, tiếng Anh, toán thi lớp 10. Bên ngoài cánh cổng trường thi là hơn 1.600 người làm cha, mẹ âu lo thấp thỏm, như chính mình đang cầm bút, tìm một cơ hội trong cánh cửa trường THPT công lập.

Sáng 1.6, chị Loan, 48 tuổi, đến 9 giờ sáng vẫn chưa ăn uống gì và cũng quên luôn cảm giác mình đang đói. Các phụ huynh xung quanh nhắc nhau đi mua bánh mì trong khi chờ các con. Chị Loan hồi hộp nhìn đồng hồ, không biết con có làm tốt bài thi văn không, đề thi hôm nay là gì, tâm trạng con bước ra khỏi phòng thi có tốt không...

"Có những ngày mình chở con cái đi học xong, về lo việc nhà cửa bếp núc dọn dẹp, rồi làm việc của mình, rồi lại loay hoay đón con ở trường, chở con đi học thêm tiếng Anh, lại chở đến các trung tâm học toán, học văn, cả ngày có khi chỉ ăn đại ổ bánh mì hay uống ly cà phê, cũng quên luôn cảm giác ngồi ăn đúng giờ đúng bữa", chị nói.

Con trai học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi vào lớp 10, đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Trần Khai Nguyên, phường An Đông, chị Loan kể triền miên suốt cả năm học vừa qua, hai mẹ con thường ra khỏi nhà lúc 6 giờ và trở về nhà lúc 20 giờ, sau khi kết thúc các ca học thêm.

Sau khi tắm rửa, ăn cơm, con trai chị lại ngồi vào bàn học tiếp, có khi tới 11 - 12 giờ đêm mới chịu đi ngủ. Cả nhà cùng âu lo, phập phồng lo lắng cùng con. "Tôi chỉ mong các năm sau các cháu có đủ trường, nhiều trường công lập để được xét tuyển. Ai có nguyện vọng vào trường chuyên, trường tốp đầu thì mới cần thi tuyển sinh, còn lại cứ xét tuyển", chị Loan bộc bạch.

Chị Sửu, người mẹ có 4 con, đã trải qua 3 lần đưa con đi thi lớp 10 nhưng chưa bao giờ hết cảm giác lo lắng, hồi hộp như ban đầu.

Con trai đầu của chị đang là sinh viên năm cuối Trường ĐH Văn Lang, chị vẫn nhớ như in mấy năm trước chở con đi thi vào lớp 10 ở Trường THCS Âu Lạc, phường Tân Sơn Nhất, năm đó con thi đậu vào Trường THPT Nguyễn Thái Bình, cả nhà đều mừng.

Người con thứ hai hiện đang là sinh viên năm nhất Trường ĐH Văn Hiến. Năm con thi vào lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Hoàng Diệu, chị cũng mất ăn mất ngủ cùng con. Kết quả, con thi đậu vào Trường THPT Bình Hưng Hòa.

Năm nay, con gái thứ 3 của chị Sửu thi vào lớp 10, điểm thi ở đúng trường con đang học - THCS Đồng Khởi, phường Phú Thạnh. Từ sáng sớm hai mẹ con đã có mặt ở trường. Con vào thi, mẹ ngồi ở ngoài chờ, lòng như lửa đốt. Con gái đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Lê Trọng Tấn, nguyện vọng 2 vào THPT Trần Quang Khải, nguyện vọng 3 vào THCS-THPT Diên Hồng. Tới hôm nay, chị Sửu bắt đầu nghĩ tới điểm thi, điểm chuẩn các nguyện vọng...

Những thí sinh TP.HCM đã thi xong vào lớp 10. Ngoài kia, những phụ huynh cũng đã vừa đi qua một hành trình học cùng con, ôn cùng con, thi cùng con. Nhưng những nỗi lo của "thí sinh phụ huynh" thì chưa bao giờ dừng lại...

Tin Gốc: Thanh Niên